Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Unia równości: strategia na rzecz równości osób LGBTIQ na lata 2026-2030 (COM(2025) 725 final)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoKomunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów"Unia równości: strategia na rzecz równości osób LGBTIQ na lata 2026-2030"(COM(2025) 725 final)
Sprawozdawczyni:
Juliane Marie NEIIENDAM
| Doradczynie i doradcy | Pieter CANNOOT (z ramienia sprawozdawczyni, Grupa III) |
| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 25.11.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 14.4.2026 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 29.4.2026 |
| Sesja plenarna nr | 605 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 166/4/14 |
1. Wnioski i zalecenia
EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY (EKES):
1.1. Z zadowoleniem przyjmuje komunikat pt. "Unia równości: strategia na rzecz równości osób LGBTIQ+ na lata 2026-2030" stanowiący zasadnicze ramy realizowania równości praw w całej UE. Podkreśla jednak, że utrzymujące się przemoc, nękanie i wykluczenie, w szczególności dotykające osoby transpłciowe, niebinarne i interseksualne, wymagają bardziej zdecydowanych i konsekwentnych działań UE.
1.2. Apeluje o solidne monitorowanie, rozliczalność i egzekwowanie, w tym w odniesieniu do wiążących wskaźników referencyjnych powiązanych z finansowaniem UE, o systematyczne postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wobec państw członkowskich, które nie przestrzegają przepisów, oraz o przejrzyste ramy monitorowania z udziałem Agencji Praw Podstawowych (FRA), partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, a także o szybkie przyjęcie horyzontalnej dyrektywy w sprawie równego traktowania. Wzywa wszystkie państwa członkowskie do przyjęcia i wdrożenia krajowych strategii na rzecz równości osób LGBTIQ+.
1.3. Wzywa Komisję, by przeciwdziałała regresowi w obszarze praw osób LGBTIQ+ i kurczeniu się przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego za pomocą proaktywnych środków unijnych, w tym strategicznego wsparcia postępowań sądowych oraz - w stosownych przypadkach - odpowiednich sankcji, ochrony praw podstawowych, inicjatyw przeciwdziałających dezinformacji i stałego finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza działających we wrogim środowisku.
1.4. Podkreśla potrzebę zlikwidowania luk we włączeniu społecznym w miejscu pracy poprzez zwiększenie współpracy z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim, wspieranie szkoleń w zakresie różnorodności opracowywanych wspólnie z organizacjami LGBTIQ+, promowanie inkluzywnych zamówień publicznych i zachęt finansowych dla przedsiębiorstw ukierunkowanych na kwestie równouprawnienia, a także zachęcanie do dialogu społecznego, układów zbiorowych oraz porozumień w sprawie inkluzywności przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii partnerów społecznych. Trzeba również dopilnować, by sektor publiczny dawał przykład.
1.5. Podkreśla znaczenie odpowiedniego i widocznego finansowania z kolejnych wieloletnich ram finansowych, w tym programu Agora i mechanizmu dla państw członkowskich, w celu finansowania środków na rzecz włączenia społecznego, wzmocnienia krajowych organów ds. równości i usprawnienia gromadzenia danych za pomocą analizy intersekcjonalnej.
1.6. Apeluje o kompleksowe równe traktowanie w dziedzinie zdrowia i edukacji, w tym ukierunkowaną opiekę w zakresie zdrowia psychicznego i opiekę sprzyjającą akceptacji własnej tożsamości płciowej, autonomię opieki zdrowotnej dla wszystkich osób LGBTIQ+, wiążący prawny zakaz praktyk konwersyjnych, inkluzywne przepisy antydyskryminacyjne jednoznacznie obejmujące tożsamość płciową, ekspresję i cechy płciowe oraz o większe unijne wsparcie dla bezpiecznych, inkluzywnych szkół i szkolenia nauczycieli w zakresie inkluzywności.
1.7. Podkreśla potrzebę ściślejszego włączenia kwestii równości osób LGBTIQ+ do unijnej polityki włączenia społecznego, polityki mieszkaniowej i polityki walki z ubóstwem, aby przeciwdziałać zwiększonemu ryzyku ubóstwa, bezdomności i niepewności mieszkaniowej związanemu z dyskryminacją intersekcjonalną.
1.8. Zaleca specjalne zabezpieczenia w odniesieniu do powstających technologii, zakorzenione w podejściu opartym na prawach, zgodnie z aktem w sprawie sztucznej inteligencji i RODO, w tym obowiązkowe audyty systemów sztucznej inteligencji pod kątem niedyskryminacji oraz bardziej rygorystyczne obowiązki platform cyfrowych w zakresie zapobiegania mowie nienawiści w internecie wobec osób LGBTIQ+ i przeciwdziałania jej.
1.9. Apeluje o zlikwidowanie luk prawnych w zakresie praw rodzinnych, uznawania płci w oparciu o samostanowienie i równego traktowania poprzez zwiększenie pomocy prawnej i budowanie zdolności w zakresie strategicznych sporów sądowych, poprawę rozpowszechniania i wdrażania orzecznictwa sądów europejskich oraz dostosowanie przepisów krajowych do prawa unijnego i międzynarodowego.
1.10. Popiera działania UE na rzecz promowania inkluzywności w kulturze, sporcie i życiu publicznym poprzez ochronę wolności artystycznej i opracowanie polityki sprzyjającej włączeniu sportowców LGBTIQ+, zwłaszcza sportowców transpłciowych i interseksualnych, która to polityka zapewniałaby sprawiedliwe traktowanie, bezpieczeństwo i godność.
1.11. Potwierdza gotowość do wspierania Komisji, państw członkowskich, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w skutecznym wdrażaniu strategii i przekładaniu zobowiązań na wymierną poprawę jakości życia osób LGBTIQ+ w całej UE.
2. Kontekst ogólny
2.1. Pomimo pewnych postępów osoby LGBTIQ+ w UE nadal mierzą się z wysokim poziomem dyskryminacji, przemocy, nękania i wykluczenia. Zgodnie z wynikami trzeciej edycji przeprowadzonego przez FRA badania na temat osób LGBTIQ (2023) (1), w poprzedzającym je roku 36 % z nich doświadczyło dyskryminacji, a 55 % nękania, zaś liczba osób, które padły ofiarą ataków fizycznych i seksualnych, wzrosła do 14 %, przy czym w nieproporcjonalnym stopniu dotyczyło to osób transpłciowych i interseksualnych. W szkołach nadal powszechnym zjawiskiem jest nękanie, które dotyka 67 % uczennic i uczniów będących osobami LGBTIQ+, podobnie jak uporczywe przestępstwa z nienawiści i nawoływanie do niej, w szczególności wobec osób transpłciowych, niebinarnych i interseksualnych.
2.2. EKES zwraca uwagę na swoją opinię w sprawie strategii na lata 2020-2025 (2) i na sprawozdanie Komisji z wdrażania (3). W obu dokumentach dostrzeżono postępy w zakresie widoczności i koordynacji, ale wskazano utrzymujące się luki we wdrażaniu, słabe egzekwowanie przepisów, nieodpowiednie dane i niewystarczającą ochronę w coraz bardziej wrogim otoczeniu politycznym, przy czym wiele problemów pozostaje nierozwiązanych lub się pogłębia.
2.3. Od 2020 r. w kilku państwach członkowskich nasiliła się zorganizowana fala sprzeciwu wobec osób LGBTIQ+, w tym wycofywanie uregulowań, ograniczenia w zakresie edukacji i wypowiedzi oraz ataki na społeczeństwo obywatelskie i pokojowe zgromadzenia takie jak parady równości. Ten regres potęgują rosnąca nienawiść i dezinformacja w internecie, nasilająca się polaryzacja postaw wobec tożsamości i ekspresji płciowej oraz coraz większe nierówności społeczno-gospodarcze dotykające osoby LGBTIQ+, w szczególności osoby doświadczające dyskryminacji intersekcjonalnej.
3. Uwagi szczegółowe
Luki we wdrażaniu i egzekwowaniu przepisów oraz gromadzenie danych
3.1. Niewystarczające i nierównomierne wdrażanie pozostaje największą słabością poprzedniej strategii, co potwierdzono w sprawozdaniu Komisji i co skutkuje znacznymi różnicami, jeśli chodzi o ochronę i wyniki w poszczególnych państwach członkowskich.
3.2. EKES apeluje o bardziej zdecydowane i konsekwentne egzekwowanie przepisów poprzez systematyczne postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, rygorystyczne stosowanie mechanizmu warunkowości w zakresie praworządności oraz uwzględnianie wskaźników dotyczących równego traktowania osób LGBTIQ+ w ramach europejskiego semestru, unijnych instrumentów finansowania i monitorowania praworządności.
3.3. Intersekcjonalność należy również w większym stopniu uwzględniać w innych strategiach na rzecz równości ukierunkowanych na grupy defaworyzowane lub słabsze grupy społeczne, takich jak strategia na rzecz równouprawnienia płci i strategia przeciwdziałania rasizmowi.
3.4. Utrzymują się braki, jeśli chodzi o porównywalne, zdezagregowane i intersekcjonalne dane, co nadal utrudnia kształtowanie polityki opartej na dowodach. EKES wzywa do ściślejszej współpracy z FRA i krajowymi urzędami statystycznymi, aby włączyć równość i intersekcjonalność osób LGBTIQ+ do głównego nurtu polityki UE. Apeluje o lepsze uwzględnienie autentycznych doświadczeń grup borykających się z dyskryminacją z wielu przyczyn jednocześnie, w tym migrantów, społeczności padających ofiarą uprzedzeń rasowych, osób z niepełnosprawnościami, wywodzących się ze społeczności LBTIQ+ kobiet, osób młodszych i starszych oraz osób dotkniętych ubóstwem lub bezdomnością, ze szczególnym uwzględnieniem grup, które często są niedostrzegane, takich jak starsze osoby LGBTIQ+ przebywające w placówkach opiekuńczych oraz osoby LGBTIQ+ mieszkające na obszarach wiejskich i oddalonych.
Ograniczanie możliwości działania społeczeństwa obywatelskiego
3.5. Wobec globalnego spowolnienia w działaniach na rzecz różnorodności na całym świecie EKES z zadowoleniem przyjmuje to, że w strategii dostrzeżono regres i ruchy antygenderowe, ale wzywa UE do proaktywnej reakcji w celu przeciwdziałania dezinformacji, mowie nienawiści, kurczeniu się przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego i atakom na wolność zgromadzeń, o czym świadczą coraz większe ograniczenia nakładane na wydarzenia związane z paradą równości.
3.6. EKES podkreśla, źe należy chronić praworządność, przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego, wolność akademicką i niezależne media, i wzywa do ścisłego stosowania warunkowości w zakresie praworządności, aby zapobiec sytuacjom, w których z funduszy UE wspierane są działania podważające podstawowe wartości, w tym do zawieszenia płatności w przypadku regresu legislacyjnego lub dyskryminacyjnych praktyk wobec osób LGBTIQ+.
3.7. EKES apeluje o stałe wsparcie polityczne, ochronę i dostępne finansowanie dla organizacji LGBTIQ+, partnerów społecznych oraz obrończyń i obrońców praw człowieka, a także o ukierunkowane wsparcie UE na rzecz szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania i przedstawicieli zawodów prawniczych oraz na rzecz długoterminowych, dysponujących odpowiednimi funduszami publicznych kampanii uświadamiających opracowanych wspólnie ze społeczeństwem obywatelskim, w tym na obszarach wiejskich i we wrogim środowisku, gdzie stygmatyzacja jest często bardziej powszechna. EKES z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Forum Politycznego LGBTIQ+ w celu wspierania dialogu między społeczeństwem obywatelskim, partnerami społecznymi i środowiskiem akademickim.
Prawa osób transpłciowych i interseksualnych
3.8. Postępy w zakresie praw osób transpłciowych i interseksualnych w UE są nadal ograniczone i nierównomierne, mimo że prawa te odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu równości i autonomii cielesnej. Nadal przeprowadza się zabiegi medyczne na osobach interseksualnych bez ich zgody. Zabiegów tych należy zakazać za pomocą wiążących zabezpieczeń chroniących integralność cielesną, wolną i świadomą zgodę oraz samostanowienie. Zalecenie Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie równych praw osób interseksualnych (4) stanowi ważny punkt odniesienia i powinno zostać w pełni wdrożone przez państwa członkowskie.
3.9. Prawne uzgodnienie płci i dostęp do opieki zdrowotnej sprzyjającej akceptacji własnej tożsamości płciowej są nadal niespójne i często uzależnione od inwazyjnych wymogów medycznych, co stanowi naruszenie praw podstawowych oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Prawne uzgodnienie płci powinno opierać się na samostanowieniu, nie może wymagać poddania się operacji, sterylizacji lub diagnostyce psychiatrycznej i musi być w pełni zgodne z prawami podstawowymi. Wszystkie osoby transpłciowe powinny mieć równy dostęp do opieki sprzyjającej akceptacji własnej tożsamości płciowej, z poszanowaniem osobistej autonomii.
Zdrowie i dobrostan
3.10. Z danych FRA wynika, że osoby LGBTIQ+ nadal mierzą się ze znacznymi nierównościami w zakresie zdrowia, w tym barierami w dostępie do opieki zdrowotnej i obawą przed dyskryminacją ze strony personelu służby zdrowia. Jedną z konsekwencji są wyższe wskaźniki depresji, zwłaszcza wśród osób młodych, co jest sygnałem, że chodzi raczej o wykluczenie systemowe, a nie indywidualną wrażliwość. Konieczne są działania w celu przeciwdziałania mylnym informacjom, poprawienia świadomości intersekcjonalnej i zapewnienia skutecznej opieki zdrowotnej na obszarach wiejskich i oddalonych.
3.11. Dostęp do kompetentnej, inkluzywnej opieki zdrowotnej nadal nie jest taki sam w całej UE, co dotyczy opieki sprzyjającej akceptacji własnej tożsamości płciowej, usług w zakresie zdrowia psychicznego, badań przesiewowych w kierunku HIV i profilaktyki HIV (np. profilaktyki przedekspozycyjnej i poekspozycyjnej), oraz zapobiegania samookaleczeniom i samobójstwom. Odpowiednia ochrona socjalna i zabezpieczenie społeczne są zasadniczymi warunkami wstępnymi dostępu do skutecznej opieki zdrowotnej, w tym programów e-zdrowia.
3.12. Praktyki mające na celu zmianę, stłumienie lub wymazanie orientacji seksualnej, tożsamości płciowej i ekspresji płciowej pozostają szeroko rozpowszechnione i wyrządzają poważne szkody. Mogą one obejmować obyczaje religijne, zabiegi medyczne, presję psychologiczną i przymus rodzinny. Niestety zakazy konwersji obowiązują jedynie w kilku państwach członkowskich. W następstwie udanej europejskiej inicjatywy obywatelskiej i opinii EKES-u na ten temat potrzebne są wiążące przepisy UE zakazujące praktyk konwersyjnych, uznające je za nieludzkie i poniżające traktowanie oraz zapewniające egzekwowanie przepisów, w tym sankcje, wsparcie dla ofiar oraz gwarancje w zakresie zdrowia publicznego i autonomii cielesnej (5).
Edukacja i nękanie
3.13. W szkołach nadal powszechne jest nękanie i znęcanie się, którego ofiarą padają zwłaszcza uczennice i uczniowie będący osobami transpłciowymi, niebinarnymi i interseksualnymi, co ma trwałe skutki dla ich dobrostanu, poziomu wykształcenia i włączenia społecznego. Należy podjąć działania gwarantujące, że w placówkach oświatowych wprowadzone zostaną protokoły przeciwko nękaniu i przemocy wobec osób LGBTIQ+.
3.14. Wykazano, że edukacja włączająca, widoczność wzorców LGBTIQ+ do naśladowania i wszechstronna edukacja seksualna poprawiają dobrostan, odporność i bezpieczeństwo młodych ludzi. Ograniczenia dotyczące inkluzywnych programów nauczania osłabiają prawa i równość dzieci i należy im aktywnie przeciwdziałać poprzez kształcenie oparte na dowodach, szkolenie nauczycieli i podejścia ogólnoszkolne zgodne z prawami podstawowymi.
3.15. Środowiska cyfrowe w coraz większym stopniu wpływają na doświadczenia szkolne. Zgodnie z aktem o usługach cyfrowych platformy cyfrowe powinny być zobowiązane do składania sprawozdań ze środków wprowadzonych w celu przeciwdziałania algorytmom wzmacniającym nawoływanie do nienawiści wobec osób LGBTIQ+, w tym w kontekście edukacyjnym.
Nierówności społeczno-gospodarcze i mieszkalnictwo
3.16. Dyskryminacja przyczynia się do strukturalnych nierówności społeczno-gospodarczych wśród osób LGBTIQ+ (6), w tym większego ryzyka bezrobocia, ubóstwa, bezdomności i braku bezpieczeństwa mieszkaniowego, zwłaszcza wśród młodzieży, osób starszych, migrantów i osób doświadczających dyskryminacji intersekcjonalnej.
3.17. Potrzebne jest ukierunkowane wsparcie UE dla bezdomnych młodych osób LGBTIQ+, w tym finansowanie specjalistycznych schronisk i programów reintegracji, ponieważ usługi ogólne często nie zapewniają bezpiecznego środowiska. Wymiar mieszkaniowy strategii powinien być ściślej powiązany z Planem działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych oraz polityką przeciwdziałania ubóstwu i polityką włączenia społecznego.
3.18. Migranci i osoby ubiegające się o azyl, wywodzący się ze społeczności LGBTIQ+, borykają się z podatnością na zagrożenia wynikającą z wielu przyczyn i wymagają dostosowanej do ich potrzeb ochrony społeczno-gospodarczej, a także usprawnionych procedur legalizacji statusu i dostępu do mieszkań, pracy i usług.
Integracja w miejscu pracy i partnerzy społeczni
3.19. Upowszechnianie miejsc pracy sprzyjających włączeniu społecznemu ma zasadnicze znaczenie nie tylko dla równości, ale również dla innowacji, wydajności i konkurencyjności. Niestety, pomimo unijnych przepisów o niedyskryminacji osoby LGBTIQ+ nadal w większym stopniu napotykają bariery w rekrutacji, rozwoju kariery i bezpieczeństwie w miejscu pracy, w szczególności pracownice i pracownicy transpłciowi, niebinarni i doświadczający dyskryminacji intersekcjonalnej.
3.20. EKES podkreśla kluczową rolę partnerów społecznych i dialogu społecznego w transpozycji ochrony prawnej do kontekstu inkluzywnej kultury miejsca pracy, przy jednoczesnym poszanowaniu różnorodności systemów rokowań zbiorowych w państwach członkowskich. Dzięki układom zbiorowym, polityce miejsca pracy oraz inicjatywom szkoleniowym i uświadamiającym partnerzy społeczni mogą zająć się takimi kwestiami, jak: sprawiedliwa rekrutacja, rozwój kariery zawodowej, zapobieganie molestowaniu, wspieranie w miejscu pracy osób przechodzących tranzycję płci, zagrożenia dla zdrowia w miejscu pracy i zagrożenia psychospołeczne oraz równy dostęp do rozwiązań w zakresie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, a także skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla ofiar dyskryminacji, w tym poprzez działania zbiorowe zgodnie z odpowiednimi normami europejskimi i międzynarodowymi, m.in. konwencją MOP nr 190.
3.21. EKES uznaje, że partnerzy społeczni potrzebują praktycznego wsparcia dla urzeczywistnienia integracji w miejscu pracy. Skuteczne narzędzia, wytyczne i szkolenia - opracowane we współpracy ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim - mogą wzmocnić zdolność do promowania inkluzywnego przywództwa, sprawiedliwej rekrutacji i rozwoju kariery. Wysiłki te należy wspierać za pomocą finansowania unijnego, inicjatyw na rzecz umiejętności i proporcjonalnego monitorowania, a także odpowiedzialnych praktyk w zakresie zamówień publicznych.
Sztuczna inteligencja a równość
3.22. Systemy sztucznej inteligencji w coraz większym stopniu oddziałują na dostęp do zatrudnienia, opieki zdrowotnej, usług społecznych i wymiaru sprawiedliwości. Wiąże się z nimi jednak ryzyko pogłębienia dyskryminacji w przypadku utrzymującej się stronniczości i nieodpowiednich zabezpieczeń, w szczególności w odniesieniu do osób LGBTIQ+ borykających się z wieloma formami marginalizacji.
3.23. Przy wdrażaniu strategii należy jednoznacznie zająć się problemem związanej ze sztuczną inteligencją dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, tożsamość płciową, ekspresję płciową i cechy płciowe, w tym uwzględnić ścisły nadzór nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji w rekrutacji. Potrzebne jest w związku z tym oparte na prawach podejście do sztucznej inteligencji, którego podstawą będą gwarancje rozliczalności, przejrzystości i równości, zgodnie z prawami podstawowymi UE oraz aktem w sprawie sztucznej inteligencji i RODO.
Wyzwania prawne i dostęp do wymiaru sprawiedliwości
3.24. Sądy nadal odgrywają kluczową rolę w propagowaniu praw osób LGBTIQ+. Spory sądowe są często jedyną realną ścieżką postępu, w przypadku gdy przepisy lub ich egzekwowanie pozostają w tyle za normami UE i Rady Europy. Interakcja między Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej (karta) a europejską konwencją praw człowieka (EKPC) powinna także zapewnić co najmniej równoważną ochronę praw podstawowych i umożliwiać Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) opieranie się na normach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), zwłaszcza w odniesieniu do uznawania płci oraz praw par osób tej samej płci i rodzin osób tej samej płci. EKES zdecydowanie odrzuca przepisy łamiące prawa osób LGBTIQ+ pod pretekstem "ochrony dzieci", takie jak ograniczenia wolności wypowiedzi lub edukacji w niektórych państwach członkowskich.
3.25. Począwszy od wyroku w sprawie Coman i in. (7) TSUE orzekał, że państwa członkowskie muszą uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte legalnie w UE, aby zapewnić prawo do swobodnego przemieszczania się. Dotyczy to nawet państw, w których prawo krajowe nie zezwala na takie małżeństwa. Rozumowanie to zostało następnie rozszerzone na dzieci par osób tej samej płci (8) i prawne uzgadnianie płci (9). W sprawie Cupriak-Trojan (10) TSUE potwierdził, że państwa członkowskie muszą uznawać małżeństwa osób tej samej płci we wszystkich kontekstach prawnych, w których powołano się na status małżeński. W sprawie Shipova (11) TSUE orzekł, że państwa członkowskie muszą uznać płeć obywateli, którzy skorzystali z prawa do swobodnego przemieszczania się. Inne orzeczenia (12) umożliwiają stowarzyszeniom równościowym wnoszenie skarg bez możliwych do zidentyfikowania pokrzywdzonych i w ten sposób rozszerzają egzekwowanie przepisów na podstawie dyrektywy w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.
3.26. Państwa członkowskie mają wiążący prawnie obowiązek pełnego wdrożenia i przestrzegania wyroków TSUE i ETPC. Niedopełnienie tego obowiązku podważa ramy praw podstawowych i jednolite stosowanie prawa UE i problemowi temu należy przeciwdziałać za pomocą skutecznych mechanizmów egzekwowania prawa, w tym postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
3.27. Instrumentalizacja dyskryminujących przepisów i barier administracyjnych w celu ograniczenia marszów równości stanowi wyraźne naruszenie wolności zgromadzeń i wypowiedzi. UE musi wyjść poza symboliczne reakcje i wdrożyć solidne narzędzia prawne i finansowe w celu zwalczania zinstytucjonalizowanej fobii wobec osób LGBTIQ+. W związku z tym EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje opinię rzecznik generalnej T. Ćapety w sprawie Komisja przeciwko Węgrom (13). UE musi podjąć odpowiednie działania przeciwko prześladowaniom instytucjonalnym, dyskryminacyjnym strategiom politycznym i ograniczeniom praw podstawowych w państwach członkowskich.
3.28. EKES nadal apeluje o skuteczne instrumenty zwalczania dyskryminacji, w tym poza światem pracy (14). Niestety, prace w Radzie nad horyzontalną dyrektywą w sprawie równego traktowania, która wzmocniłaby ochronę przed dyskryminacją poza miejscem pracy, utknęły w martwym punkcie. Przyjęcie tego aktu prawnego ma kluczowe znaczenie dla wyeliminowania utrzymujących się luk w równym traktowaniu osób LGBTIQ+ w całej UE. EKES wzywa również do przyjęcia rozporządzenia o uznawaniu pochodzenia dziecka między państwami członkowskimi (15).
3.29. Najnowsze orzecznictwo (Deldits (16) i Mousse (17)) pokazuje, że prawo o ochronie danych może również służyć jako narzędzie równości, gdyż TSUE stwierdził, że tożsamość płciowa wchodzi w zakres danych osobowych (RODO), co ogranicza dyskryminujące akty cyfrowe i administracyjne. EKES wzywa Komisję do zareagowania na te ostatnie zmiany w orzecznictwie TSUE oraz na powiązane apele społeczeństwa obywatelskiego poprzez zaproponowanie dodania tożsamości płciowej, ekspresji płciowej i cech płciowych jako samodzielnych cech chronionych do unijnych dyrektyw w sprawie równości.
3.30. Biorąc pod uwagę wzrost liczby przypadków nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści wobec osób LGBTIQ+ w UE, EKES z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dotyczącą rozważenia inicjatywy ustawodawczej na podstawie art. 83 ust. 1 TFUE w celu zharmonizowania definicji przestępstw z nienawiści popełnianych w internecie. EKES wzywa ponadto Radę do przyjęcia decyzji o włączeniu nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści do wykazu europrzestępstw na mocy art. 83 ust. 1 TFUE, co umożliwi Komisji zaproponowanie harmonizacji wykraczającej poza kontekst internetowy (18).
Kultura, sport i życie publiczne
3.31. Ekspresja kulturalna odgrywa kluczową rolę we wspieraniu włączenia społecznego, jednak artyści, aktywiści i wykonawcy LGBTIQ+ coraz częściej spotykają się z cenzurą, cięciami środków finansowych i regresem politycznym, co zagraża wolności wypowiedzi i widoczności. Potrzebne jest większe wsparcie UE, aby chronić wolność artystyczną w kontekście różnorodności seksualnej i płciowej, promować inkluzywne polityki i inicjatywy kulturalne, wspierać przestrzeń rekreacyjną i kulturową osób LGBTIQ+ oraz zapewnić finansowanie ekspresji kulturalnej osób LGBTIQ+ w celu przeciwdziałania stygmatyzacji i wzmocnienia akceptacji społecznej.
3.32. Integracja sportowców transpłciowych i interseksualnych jest nadal wysoce spolaryzowana i niespójnie uregulowana, co przyczynia się do wykluczenia i stygmatyzacji na wszystkich poziomach sportu. Aby zapewnić włączenie społeczne, sprawiedliwe traktowanie i bezpieczeństwo, potrzebne jest oparte na prawach i dowodach podejście UE, opracowane w drodze dialogu z organami sportowymi, sportowcami, ekspertami medycznymi i społeczeństwem obywatelskim oraz poparte inkluzywnymi wytycznymi i podnoszeniem świadomości w celu ograniczenia stygmatyzacji i promowania godności wszystkich sportowców.
3.33. EKES podkreśla, że osoby LGBTIQ+ muszą mieć możliwość pełnego i bezpiecznego uczestnictwa w życiu demokratycznym i publicznym, w tym kandydowania w wyborach politycznych i angażowania się w debatę publiczną. UE i państwa członkowskie powinny promować inkluzywne środowisko polityczne oraz przeciwdziałać molestowaniu, nawoływaniu do nienawiści i dyskryminacji, które zniechęcają osoby LGBTIQ+ do uczestnictwa i podważają pluralizm demokratyczny.
Bruksela, dnia 29 kwietnia 2026 r.
Przewodniczący
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Séamus BOLAND
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3554 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Unia równości: strategia na rzecz równości osób LGBTIQ na lata 2026-2030 (COM(2025) 725 final) |
| Data aktu: | 2026-04-29 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-22 |