Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Uproszczenie cyfrowe i strategia na rzecz unii danych
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Uproszczenie cyfrowe i strategia na rzecz unii danych
|
I. ZALECANE POPRAWKI
Uzasadnienie
Aby uniknąć spowolnienia tempa rozwoju z powodu obciążeń administracyjnych, konieczne jest złagodzenie wymogów dla mniejszych regionów i gmin na wypadek przejścia z roli podmiotu stosującego AI do roli dostawcy lub podmiotu opracowującego AI.
Uzasadnienie
Trzeba zapewnić niezbędną jasność prawa dzięki zharmonizowanym normom mającym zastosowanie w 27 państwach członkowskich.
Uzasadnienie
Ustanowione na szczeblu UE piaskownice regulacyjne w zakresie AI powinny być również dostępne dla władz lokalnych i regionalnych.
Uzasadnienie
Kary przewidziane w art. 99 aktu w sprawie AI mogłyby mieć ogromne konsekwencje dla władz lokalnych i regionalnych. Ponadto z uwagi na brak wewnętrznych procedur dotyczących nieprzestrzegania przepisów aktu niemożliwe byłoby ustalenie osobistej odpowiedzialności za takie kary.
Uzasadnienie
Trzeba uprościć wejście w życie odnośnych przepisów aktu w sprawie AI.
Uzasadnienie
Zapewnienie terminowego dostępu do danych ma kluczowe znaczenie również dla zapobieżenia niebezpieczeństwu publicznemu.
Uzasadnienie
Wniosek Komisji ma na celu zniesienie wymogu opracowania przez nią wzoru dla wniosków o udostępnienie danych, co stoi w sprzeczności z apelem KR-u o więcej wytycznych. Ponadto brak wspólnych procedur utrudnia współpracę z przedsiębiorstwami, szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami typu start-up, gdyż wiele zbiorów danych podlega ograniczeniom umownym lub związanym z prawami własności intelektualnej w wypadku, gdy są obsługiwane przez osoby trzecie.
Uzasadnienie
Organy publiczne powinny zachęcać przedsiębiorstwa mające siedzibę w UE do ponownego wykorzystania niektórych kategorii danych chronionych.
II. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW
Uwagi ogólne
1. Z zadowoleniem przyjmuje kierunek strategiczny Komisji Europejskiej i wnioski zbiorcze mające na celu połączenie, uproszczenie i wyjaśnienie istniejących przepisów. Wymogi prawne i sytuacja geopolityczna stawiają przed władzami lokalnymi i regionalnymi coraz większe wymagania. Jednocześnie zaś kładzie się nacisk na zdolności innowacyjne możliwe dzięki danym i sztucznej inteligencji (AI).
2. Odnotowuje, że łączne obciążenie związane z przestrzeganiem wielu pokrywających się ram regulacyjnych nadal poważnie wpływa na unijne przedsiębiorstwa i konkurencyjność technologiczną oraz w praktyce uniemożliwia mniejszym gminom wprowadzanie wspomaganych AI usprawnień usług publicznych, co pogłębia istniejącą przepaść cyfrową. Podkreśla potrzebę przepisów, które rzeczywiście będą sprzyjać innowacjom, zachęcać do inwestowania i podejmowania ryzyka, tak aby przełożyć badania i rozwój na technologie gotowe do wprowadzenia na rynek.
3. Podkreśla, że UE musi jednak pozostać światowym liderem w regulowaniu gospodarki cyfrowej, co ma zasadnicze znaczenie dla jej strategicznej autonomii, konkurencyjności i ochrony demokracji. W tym kontekście ramy regulacyjne gospodarki cyfrowej muszą pozostać ukierunkowane na człowieka, a wysiłki na rzecz uproszczenia muszą być w pełni zgodne z etyką, prywatnością i ochroną danych, bezpieczeństwem informacji i dobrymi rządami.
4. Ubolewa, że pakiety zbiorcze dotyczące technologii cyfrowych i AI nie zostały wcześniej poddane odpowiednim ocenom skutków i konsultacjom publicznym w celu zrozumienia wpływu tych zmian technicznych nie tylko na uproszczenie i zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów, ale także na istotne konsekwencje, jakie mogą one mieć dla ochrony praw podstawowych.
5. Pozytywnie ocenia ustanowienie znormalizowanego i usprawnionego pojedynczego punktu kontaktowego do zgłaszania incydentów oraz to, że stanie się on jednolitym punktem kontaktowym dla kilku obszarów. Wyraża również zadowolenie, że zgłaszanie ogranicza się do incydentów wysokiego ryzyka i że proponuje się wydłużenie czasu zgłaszania z 72 do 96 godzin. Zakłada, że zgłoszenia będą rozpatrywane za pośrednictwem zespołu reagowania na cyberincydenty w każdym państwie członkowskim, aby uniknąć powielania zgłoszeń.
6. Odnotowuje propozycję nieklasyfikowania danych pseudonimizowanych jako danych osobowych, co pozwoliłoby zarówno zmniejszyć obciążenia administracyjne, jak i zwiększyć możliwości związane z dostępnością i wykorzystaniem. Jednocześnie podkreśla, że należy utrzymać zabezpieczenia ze względu na rezydualne ryzyko ponownej identyfikacji.
7. Sugeruje, że AI, zarządzanie danymi i usługi w chmurze należą do strategicznych obszarów inicjatywy "Made in Europe", która ma stać się głównym kryterium zamówień publicznych. Dzięki wprowadzeniu znaku "Made in Europe" władze lokalne i regionalne mogą zaoszczędzić czas i zasoby, ponieważ będzie on oznaczał, że weryfikacja została uprzednio sprawdzona i zatwierdzona przez organ centralny.
Uwagi na temat aktu zbiorczego prawa cyfrowego
8. Wyraża zaniepokojenie, że przepisy wymagają wysokiego poziomu lokalnej wiedzy fachowej w dziedzinie prawa, technologii i bezpieczeństwa, jak też dużych zdolności finansowych. Niedobór wykwalifikowanej siły roboczej w obszarze AI oznacza, że mniejsze gminy mają trudności z budowaniem własnych zdolności i są narażone na znaczne ryzyko długoterminowego uzależnienia od dostawców.
9. Odnotowuje, że wnioski zawierają zmiany dotyczące zamówień i umów między nabywcami a dostawcami. Uważa zatem, że należy stosować wzory i standardowe umowy z lokalnymi, europejskimi i globalnymi dostawcami. Apeluje o jasność co do sposobu traktowania umów z globalnymi dostawcami oraz o jasne wytyczne dotyczące wniosków państw trzecich o dostęp do danych.
10. Dostrzega bardzo dużą potrzebę opracowania wytycznych dotyczących zmienionego zakresu RODO, aktu w sprawie danych i aktu w sprawie AI. Gminy i regiony potrzebują jednolitych, operacyjnych prawnych ram wdrażania i stosowania.
11. Ostrzega, że propozycja dodania zbiorów danych o wysokiej wartości, które mają być udostępniane bezpłatnie, może mieć wpływ na władze miejskie i regionalne. Zwraca się do Komisji Europejskiej, by przed publikacją wniosków przeanalizowała skutki finansowe, techniczne i związane z kompetencjami oraz korzyści płynące z tych zmian.
12. Dostrzega potrzebę opracowania wytycznych operacyjnych, wzorów i ustrukturyzowanych programów szkoleniowych skierowanych do władz lokalnych i regionalnych w celu wdrożenia dwóch aktów zbiorczych.
13. Uważa, że akt zbiorczy prawa cyfrowego niesie ze sobą szereg istotnych korzyści, takich jak propozycje dotyczące ograniczenia biurokracji, możliwość pobierania opłat od przedsiębiorstw za dane oraz uproszczone postępowania w przypadku incydentów. Aby jednak przepisy były w pełni skuteczne, sugeruje, by UE zapewniła wsparcie finansowe dla regionalnych programów szkoleniowych w celu wzmocnienia specjalistycznych kompetencji technicznych w zakresie zarządzania danymi, cyberbezpieczeństwa i zgodności z przepisami cyfrowymi. Zauważa, że potrzebne będą również specjalne szkolenia w dziedzinie korzystania z nowych narzędzi cyfrowych.
Uwagi na temat aktu zbiorczego prawa cyfrowego dotyczącego AI
14. Z zadowoleniem przyjmuje akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI, którego celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych i obniżenie kosztów przestrzegania przepisów aktu w sprawie AI, i który ma szereg zalet, takich jak ulgi dla systemów AI wysokiego ryzyka oraz ustanowienie piaskownic AI i środowisk testowych. Należy oczywiście je udostępnić i dostosować do warunków panujących na szczeblu niższym niż krajowy.
15. Ostrzega, że aby nie hamować rozwoju systemów AI wysokiego ryzyka, władze lokalne i regionalne potrzebują wsparcia w obszarach takich jak wdrażanie audytu algorytmów, analiza stronniczości, nadzór ze strony człowieka, ocena wyjaśnialności i walidacja techniczna. Ponadto wysokie progi i kary mogą mieć efekt zniechęcający.
16. Uważa, że uzupełnienia i nowe przepisy w dziedzinie AI powinny być proporcjonalne, aby uniknąć opóźnień we wdrażaniu i stosowaniu europejskich rozwiązań w tym zakresie. Regulacje powinny być zaprojektowane tak, aby raczej umożliwić rozwój inicjatyw lokalnych, niż przynosić korzyści dużym przedsiębiorstwom technologicznym, które już dominują na rynku.
17. Zwraca uwagę na ślad środowiskowy systemów AI, w tym zużycie energii i wody, oraz podkreśla znaczenie zapewnienia spójności z istniejącymi unijnymi ramami zrównoważonego rozwoju i sprawozdawczości, a także dostępności odpowiednich wytycznych i norm.
18. Z myślą o sprostaniu wyzwaniom związanym z finansowaniem ponawia swoją propozycję ustanowienia funduszu na rzecz AI dla władz lokalnych i regionalnych. Celem funduszu byłoby przyspieszenie wdrażania wszystkich środków określonych w Planie działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji oraz wzmocnienie umiejętności w zakresie AI i innych niezbędnych zdolności wśród urzędników publicznych na szczeblu niższym niż krajowy.
19. Stwierdza, że ambicje zarówno strategii na rzecz unii danych, jak i wniosków dotyczących rozporządzenia są pozytywne, ale wiele kwestii nadal wymaga dostosowania. Zwraca uwagę, że istnieje ryzyko, iż niektóre elementy wniosków mogą przynieść efekty odwrotne do zamierzonych i wywrzeć negatywny wpływ na tempo rozwoju AI i ogólnie na dostęp do danych. Przypomina o znacznym braku zasobów i kompetencji, który może mieć szczególnie poważny wpływ na gminy i regiony.
20. Zauważa, że polityka cyfrowa, infrastruktura cyfrowa, zarządzanie danymi i powiązane kwestie związane z cyberbezpieczeństwem stały się istotnymi aspektami bezpieczeństwa i suwerenności UE. W związku z tym nowe przepisy, których celem jest uproszczenie dorobku prawnego w dziedzinie cyfrowej oraz zwiększenie odporności i bezpieczeństwa organów, przedsiębiorstw i obywateli UE, stanowią istotne uzupełnienie unijnej architektury bezpieczeństwa.
21. Stwierdza, że akt w sprawie AI nie jest jeszcze w pełni operacyjny i że potrzebne są dalsze dowody pozwalające ocenić jego wpływ na krajobraz AI w UE. Zwraca uwagę na trwające prace sieci regionalnych centrów KR-u (#RegHub) nad wnioskami wyciągniętymi z wdrażania aktu w sprawie AI przez miasta i regiony, w ramach których gromadzi się doświadczenia władz lokalnych i regionalnych w zakresie stosowania aktu. Podkreśla gotowość KR-u do systematycznego wnoszenia wkładu w przeprowadzaną przez Komisję Europejską ocenę adekwatności przepisów cyfrowych.
Bruksela, dnia 7 maja 2026 r.
Przewodnicząca
Europejskiego Komitetu Regionów
Kata TÜTTŐ
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3469 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Uproszczenie cyfrowe i strategia na rzecz unii danych |
| Data aktu: | 2026-05-07 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-24 |