Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Program Erasmus+ na lata 2028-2034
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Program Erasmus+ na lata 2028-2034
|
I. ZALECANE POPRAWKI
Uzasadnienie
Zainteresowanym stronom z różnych sektorów należy zapewnić narzędzia umożliwiające długoterminowe planowanie. Obejmuje to jasno określone linie budżetowe. W żadnym momencie nie powinno istnieć poczucie konkurencji między tymi trzema sektorami.
Uzasadnienie
Aby umożliwić wszystkim młodym Europejkom i Europejczykom zdobycie niezbędnych umiejętności i wiedzy, konieczne jest zapewnienie im równości szans. Program Erasmus jest najbardziej znaną inicjatywą UE, w związku z czym istotne jest, by wszyscy młodzi ludzie mogli z niego korzystać. Podkreślając potrzebę ograniczenia społeczno-gospodarczych, geograficznych i innych przeszkód strukturalnych, poprawka ma na celu, aby beneficjenci końcowi, zwłaszcza o mniejszych szansach, mieli sprawiedliwy i rzeczywisty dostęp do tworzonych możliwości. Wzmacnia to inkluzywny charakter programu i sprzyja w praktyce równemu dostępowi.
Uzasadnienie
Aby umożliwić wszystkim młodym Europejkom i Europejczykom zdobycie niezbędnych umiejętności i wiedzy, konieczne jest zapewnienie im równości szans. Program Erasmus jest najbardziej znaną inicjatywą UE, w związku z czym istotne jest, by wszyscy młodzi ludzie mogli z niego korzystać bez ograniczeń. Należy dołożyć wszelkich starań, by zapobiegać i zaradzać sytuacjom, w których instytucje szkolnictwa wyższego byłyby wykluczone ze współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji, zwłaszcza z programu Erasmus+, z powodu decyzji politycznych lub budżetowych niezależnych od tych instytucji. Należy podkreślić konieczność ograniczenia przeszkód społeczno-gospodarczych i geograficznych oraz strukturalnych, które utrudniają pełną dostępność tych inicjatyw współpracy.
Uzasadnienie
Jedną z głównych zalet programu Erasmus+ jest bezpośredni dostęp społeczeństwa do niego. Należy to nadal gwarantować w przyszłości, zapewniając, aby infrastruktura administracyjna i wdrożeniowa opierała się na poziomie lokalnym - w zależności od danego porządku konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Zainteresowanym stronom z różnych sektorów należy zapewnić narzędzia umożliwiające długoterminowe planowanie. Obejmuje to jasno określone linie budżetowe. W żadnym momencie nie powinno istnieć poczucie konkurencji między tymi trzema sektorami.
Uzasadnienie
Aby osiągnąć szeroko zakrojone cele, w ramach programu Erasmus+ konieczne są prostsze procedury, elastyczne formy mobilności dostosowane do rzeczywistych programów szkoleniowych oraz praktyczne wsparcie dla przedsiębiorstw. Na przykład poprzez sprzyjanie mobilności w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) program pomoże władzom lokalnym wyposażyć młodych ludzi w praktyczne umiejętności zgodnie z potrzebami lokalnego rynku pracy, przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności regionalnej oraz do ograniczenia drenażu mózgów z obszarów słabiej rozwiniętych, a także będzie stanowić szybką i skuteczną reakcję na zmieniające się potrzeby gospodarcze oraz społeczne społeczności lokalnych. Dalsze włączanie studentów do programu Erasmus+ w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego wniesie również wkład w powstanie prawdziwej unii umiejętności.
Uzasadnienie
Apeluje o wyraźniejszą wzmiankę o opracowywaniu polityki regionalnej oraz o systematyczne włączanie władz regionalnych i lokalnych we wzajemne uczenie się, dialogi polityczne i grupy robocze na szczeblu unijnym, również za pośrednictwem działań informacyjnych, pilotażowych inicjatyw wsparcia, pomocy technicznej oraz budowania zdolności skierowanych do gmin na obszarach śródlądowych. Wzywa zatem do uznania władz regionalnych za prawdziwe laboratoria innowacji w polityce kształcenia i szkolenia oraz za strategicznych partnerów w urzeczywistnianiu unii umiejętności za pośrednictwem programu Erasmus+ na szczeblu terytorialnym. Wnioskuje również o przeznaczenie specjalnej części budżetu na sport i uznaje jego wartość jako społecznej infrastruktury edukacyjnej o pierwszorzędnym znaczeniu.
Uzasadnienie
W ostatnich latach wzrosło zapotrzebowanie na program sportowy Erasmus+, co coraz bardziej utrudnia dostęp do finansowania, szczególnie mniej doświadczonym organizacjom sportowym, przede wszystkim w dziedzinie sportu masowego, które - choć są priorytetową grupą docelową programu - polegają głównie na wolontariuszach. W ramach zaproszeń do składania wniosków do programu Erasmus+ na 2025 r. złożono 2 390 wniosków, co stanowi rekordowy wzrost o 34 % w porównaniu z wcześniejszym rokiem. Pomimo tego ogromnego zainteresowania oczekuje się, że tylko około 330 projektów otrzyma finansowanie, a wskaźnik powodzenia wyniesie zaledwie 14 %. Zadaniem organizacji sportowych jest coraz częściej udział w rozwiązywaniu podstawowych problemów społecznych i gospodarczych oraz w realizacji europejskich priorytetów politycznych w dziedzinie promocji zdrowia i profilaktyki pierwotnej. W związku z tym wyasygnowanie co najmniej 5 % budżetu programu Erasmus+ na lata 2028-2034 na sport - w porównaniu z 1,9 % w ramach obecnego programu - jest niezbędne do zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania i maksymalizacji wkładu sportu w społeczeństwo.
II. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
1. Ponownie wyraża poparcie dla programu Erasmus+ jako kluczowego instrumentu umożliwiającego UE udzielanie beneficjentom wsparcia, którego szczególnie potrzebują. Uważa bowiem, że to wsparcie jest jeszcze bardziej niezbędne w obecnym okresie dużej niepewności społeczno-gospodarczej i geopolitycznej na świecie i powinno zostać przekształcone w narzędzie zaprowadzania pokoju oraz zapobiegania konfliktom. Podkreśla w tym kontekście rolę programu Erasmus+ we wspieraniu dialogu, włączenia społecznego i odporności demokratycznej na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz we wspieraniu mobilności edukacyjnej, rozwoju umiejętności i kontaktów międzyludzkich w całej Unii.
2. Z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej, w którym dostosowano budżet przeznaczony na ten program, lecz jest zdania, że zaproponowany budżet jest niewspółmierny do poziomu ambicji programu w świetle wyznaczonych dla programu celów. Z uwagi na to, że z jednej strony program jest sukcesem zarówno dla Unii, jak i dla młodych ludzi (1) , w tym w odniesieniu do mobilizowania młodych osób i zwiększania ich zaangażowania, a z drugiej strony młodzi Europejczycy mają niski poziom zainteresowania życiem społecznym i politycznym oraz uczestnictwa w nim (2) , Komitet zaleca znaczne zwiększenie zasobów, by osiągnąć cele dotyczące bardziej konkurencyjnej, odpornej i spójnej UE. Wszelki wzrost powinien dotyczyć w pierwszej kolejności poszerzenia dostępu dla uczących się osób, które znajdują się w niekorzystnej sytuacji, jak również dla obszarów borykających się z ograniczeniami strukturalnymi, tak aby program Erasmus+ działał jako dźwignia społeczna, a nie tylko jako program mobilności dla osób, które już z niego korzystają.
3. Podkreśla, że włączenie wielu instrumentów do programu Erasmus+ nie powinno prowadzić do braku jasności co do przydziału środków finansowych na poszczególne priorytety. Apeluje o jasne i przejrzyste struktury budżetowe, aby zapewnić odpowiednie wsparcie dla każdego celu polityki.
4. Podkreśla, że każda realokacja środków w ramach programu powinna być należycie uzasadniona, przejrzysta i przeprowadzana w koordynacji z państwami członkowskimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami, aby zapewnić beneficjentom przewidywalność i możliwość długoterminowego planowania.
5. Ubolewa nad tym, że we wniosku brak wystarczającej jasności co do tego, jak przyznawane będą środki na poszczególne priorytety i działania w ramach programu, i podkreśla, że jego przyszła skuteczność będzie zależeć od przejrzystych i spójnych decyzji dotyczących wdrażania, tak aby uniknąć powielania i nakładania się celów, co może zaszkodzić elastyczności, inkluzywności i zdolności programu do reagowania na pojawiające się potrzeby społeczne i terytorialne.
6. Zaznacza, że priorytety programu Erasmus+ muszą pozostać w pełni adekwatne do pierwotnych potrzeb, również dzięki rozwinięciu synergii z europejskim obszarem edukacji, by przyczynić się do wzmocnienia europejskiego wymiaru kształcenia i szkolenia zawodowego oraz do umocnienia obywatelstwa europejskiego.
7. Podkreśla wagę maksymalizacji synergii z wieloletnimi instrumentami strukturalnymi i narzędziami spójności w celu zwiększenia elastyczności i wpływu, jaki ta współpraca może wywierać na konkurencyjność i spójność. Zaznacza, że takie synergie powinny uwzględniać realia terytorialne i demograficzne, w tym starzenie się ludności, wyludnianie, dysproporcje między obszarami miejskimi i wiejskimi oraz niedobór umiejętności, tak aby przyznane zasoby miały zrównoważone i długoterminowe oddziaływanie.
8. Podkreśla, że synergie z innymi programami i instrumentami UE nie powinny prowadzić do zastępowania lub osłabiania celów programu Erasmus+, i wzywa do jasnego rozgraniczenia ról i wartości dodanej między instrumentami finansowania.
Zaangażowanie samorządów lokalnych i regionalnych
9. Podkreśla, że obecny program przyczynia się do spójności społecznej na wszystkich szczeblach i jest zgodny z zasadą pomocniczości. Apeluje, by z myślą o zachowaniu pomocniczości bezpośrednio i znacząco włączyć ewentualne podmioty lokalne i regionalne, w tym władze lokalne i regionalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i przedstawicieli niedostatecznie reprezentowanych społeczności, w kształtowanie i wdrażanie programu, tak aby zapewnić rzeczywiste partycypacyjne zarządzanie i inkluzywność.
10. Przypomina, że władze lokalne i regionalne odgrywają pierwszoplanową rolę we wdrażaniu i sukcesie programu Erasmus+. Popiera utrzymanie i wzmocnienie zdecentralizowanego systemu zarządzania nim, aby lepiej reagować na lokalne realia edukacyjne, społeczne i gospodarcze. Apeluje o odpowiednie zasoby dla organów zdecentralizowanych, aby wzmocnić informowanie, poradnictwo i budowanie zdolności, szczególnie dla nowych wnioskodawców, małych organizacji, inicjatyw kierowanych przez młodzież i beneficjentów z obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
11. Zaleca zapewnienie wszystkim potencjalnym beneficjentom równego dostępu do programu, bez dyskryminacji politycznej czy jakiejkolwiek innej formy dyskryminacji.
Wydajność i skuteczność
12. Zgadza się, że niezbędne jest podwojenie wysiłków na rzecz uproszczenia procesu wdrażania, który został już pozytywnie oceniony przez KE (3) , i że należy w niego systematycznie i systemowo włączać władze lokalne i regionalne. Popiera przyjęcie mechanizmów ułatwiających informowanie i procedurę składania wniosków, a także zapewniających wydajne i efektywne przedsięwzięcie środków w sposób przystępny dla wszystkich beneficjentów, na przykład poprzez wdrażanie pilotażowych inicjatyw wsparcia, pomocy technicznej i budowania zdolności skierowanych do regionów i terytoriów bardziej podatnych na zagrożenia i o bardziej niekorzystnych warunkach gospodarowania położonych na obszarach śródlądowych lub (najbardziej) oddalonych.
13. Uważa, że obecne wskaźniki wykonania są niewystarczające, aby w pełni ocenić wpływ programu, i wzywa do opracowania solidniejszych i bardziej kompleksowych wskaźników uwzględniających aspekt terytorialny, w tym dotyczących włączenia społecznego, dostępności i uczestnictwa regionalnego.
14. Proponuje zainicjowanie nowej kampanii uświadamiającej w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, społeczeństwem obywatelskim oraz partnerami społecznymi i biznesowymi w celu uwydatnienia efektów programu oraz zachęcenia do udziału w nim coraz większej rzeszy osób. Zaleca, aby ta kampania była wyraźnie skierowana do grup niedostatecznie reprezentowanych, do regionów w niekorzystnym położeniu oraz do osób młodych o mniejszych szansach. Odnotowuje, że kształcenie i szkolenie zawodowe zapewnia młodym ludziom umiejętności odpowiadające potrzebom regionalnego rynku pracy, a jednocześnie wspiera rozwój osobisty, włączenie społeczne i awans społeczny. Program musi wzmacniać mobilność w zakresie VET, system dualny i współpracę przedsiębiorstw, szczególnie w regionach zmagających się z bezrobociem młodzieży, niedoborem umiejętności i spadkiem liczby ludności oraz dysponujących mniejszymi zdolnościami do uczestnictwa w programie. Erasmus+ powinien udzielać im większego wsparcia, w tym uwzględniać wyższe koszty podróży, regionalne punkty kontaktowe, uproszczone procedury oraz ukierunkowane budowanie zdolności.
Bruksela, dnia 6 maja 2026 r.
Przewodnicząca
Europejskiego Komitetu Regionów
Kata TÜTTŐ
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3464 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Program Erasmus+ na lata 2028-2034 |
| Data aktu: | 2026-05-06 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-24 |