Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Ochrona dzieci i młodzieży w otoczeniu cyfrowym
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Ochrona dzieci i młodzieży w otoczeniu cyfrowym
|
ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
1. Przyznaje, że dzieci i młodzież potrzebują większej ochrony w otoczeniu cyfrowym i że wymaga to skoordynowanych i ukierunkowanych działań podmiotów w wielopoziomowym systemie (Unia Europejska-UE, państwa członkowskie, szczebel lokalny i regionalny), w tym skutecznego egzekwowania przepisów cyfrowych, zabezpieczeń dostosowanych do wieku już w fazie projektowania oraz wzmocnienia umiejętności cyfrowych i środków zapobiegawczych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
2. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje to, że w orędziu o stanie Unii przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen położyła szczególny nacisk na ochronę dzieci i młodzieży w otoczeniu cyfrowym.
3. Ocenia pozytywnie to, że w jutlandzkiej deklaracji prezydencji duńskiej Rady za priorytet UE uznano lepszą ochronę małoletnich w otoczeniu cyfrowym, i z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie cypryjskiej prezydencji Rady do sformalizowania tych postępów poprzez przygotowanie projektu konkluzji Rady w tej sprawie.
4. Z aprobatą przyjmuje intensywną debatę na temat ochrony dzieci i młodzieży, która odbyła się w Parlamencie Europejskim, oraz podkreśla, że debata ta musi zawsze opierać się na prawach i dobrostanie dzieci i młodzieży.
Wolność a przepisy
5. Zwraca uwagę, że europejskie rozumienie wolności wymaga przepisów chroniących demokratyczne, bezpieczne i pełne korzystanie z tych wolności przez wszystkich, a zwłaszcza przez małoletnich.
6. Stwierdza, że w związku ze zmieniającą się sytuacją polityczną na świecie bardziej niż kiedykolwiek potrzebna jest wyraźnie zaznaczona perspektywa europejska, aby zapewnić wolność mediów w Europie oraz jak najlepszą ochronę małoletnich w internecie.
7. Podkreśla, że dzięki swoim ramom regulacyjnym, takim jak dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych (1) oraz akt o usługach cyfrowych (w tym wytyczne na podstawie art. 28), UE jest postrzegana jako lider w dziedzinie regulacji, zwłaszcza odnośnie do odpowiedzialności platform.
Dobra chronione w przepisach medialnych
8. Stwierdza, że europejska regulacja mediów opiera się na czterech filarach - ochronie godności ludzkiej, dzieci i młodzieży, użytkowniczek i użytkowników oraz pluralizmu mediów.
9. Wskazuje, że celem wszelkich uregulowań dotyczących mediów jest znalezienie równowagi między wolnością wypowiedzi zapisaną w Karcie praw podstawowych UE i konstytucjach krajowych a tymi czterema dobrami chronionymi, zwłaszcza odnośnie do ochrony małoletnich w otoczeniu cyfrowym.
10. Podkreśla ponadto prawo małoletnich do prywatności informacji oraz ich prawo do uczestnictwa cyfrowego, które zostały określone również w art. 17 Konwencji ONZ o prawach dziecka oraz w komentarzu ogólnym ONZ nr 25. W społeczeństwach demokratycznych uczestnictwo i zaangażowanie w otoczeniu cyfrowym są nieodzowne również dla małoletnich.
Nowa rzeczywistość medialna
11. Stwierdza, że coraz powszechniejsze jest korzystanie z mediów w otoczeniu cyfrowym, zwłaszcza wśród młodych ludzi (2) . Treści tradycyjnych mediów, takich jak radiofonia i prasa, są coraz częściej pozyskiwane za pośrednictwem platform cyfrowych osób trzecich, a ich zasięg nieustannie maleje.
12. Podkreśla, że cyfryzacja przynosi również korzyści, gdyż rozszerza dostęp do informacji, wspiera kreatywność i innowacje oraz umożliwia komunikację, uczestnictwo i zaangażowanie ponad granicami. Polityka publiczna powinna mieć na celu nie tylko łagodzenie zagrożeń związanych ze środowiskiem cyfrowym, ale także wzmocnienie pozycji europejskich użytkowników w zakresie krytycznego, kreatywnego i odpowiedzialnego korzystania z technologii poprzez edukację cyfrową i programy na rzecz umiejętności korzystania z mediów od najmłodszych lat.
13. Zwraca uwagę, że korzystanie z oferty mediów społecznościowych nie zawsze jest odpowiednie do wieku.
14. Odnotowuje, że cyfryzacja wiąże się z wieloma czynnikami wzmacniającymi zasięgi, które wpływają na wszystkich. Ilość i zasięg treści cyfrowych, a także szybkość ich rozpowszechniania stale rosną. W związku z tym cyfryzacja potęguje zagrożenia takie jak przestępstwa z nienawiści, nasilenie nawoływania do nienawiści, nagabywanie dzieci w celach seksualnych, nękanie, molestowanie i radykalizacja, ukryta reklama, dezinformacja i propaganda, doxing, catfishing, trolling płciowy, niegodziwe traktowanie w randkach internetowych oraz różne formy przemocy seksualnej w internecie, w tym wykorzystywanie seksualne dzieci i ich niegodziwe traktowanie w celach seksualnych (3) , handel kobietami i dziewczętami, szantaż przy użyciu treści pornograficznych oraz wykorzystywanie intymnych obrazów bez zgody i wirtualne gwałty.
15. Zwraca uwagę na dużą koncentrację rynku w rękach niewielkiej liczby globalnych dostawców i podkreśla w związku z tym potrzebę wzmocnienia ich obowiązku dochowania należytej staranności, tak aby obecne ramy odpowiedzialności nie zwalniały platform z aktywnego i bezpiecznego zarządzania treściami. Należy usunąć strukturalne zachęty dla właścicieli platform do przedkładania korzyści gospodarczych i dominacji rynkowej nad odpowiedzialność społeczną. To jeszcze bardziej podkreśla potrzebę większej rozliczalności i nadzoru regulacyjnego.
16. Zwraca uwagę, że pomimo znacznych korzyści cyfryzacja wiąże się również ze znacznym ryzykiem dla dzieci i młodzieży.
17. Podkreśla, że dysproporcje terytorialne pod względem łączności, umiejętności cyfrowych i umiejętności korzystania z mediów (w tym od wczesnego wieku) oraz dostępu do usług wsparcia, usług doradczych, specjalistów i mechanizmów zgłaszania mogą zwiększać ryzyko w niektórych regionach miejskich, wiejskich i opóźnionych w rozwoju, a także nierówności społeczne i nierówności związane z niepełnosprawnością. Mieszkańcy małych miast oraz obszarów wiejskich czy regionów górskich i peryferyjnych borykają się ze złożoną podatnością na zagrożenia, ponieważ są narażeni na takie samo ryzyko w internecie jak mieszkańcy miast, ale mają dostęp do mniejszej liczby zasobów na ochronę.
Wpływ nowej rzeczywistości medialnej na ochronę małoletnich
18. Zwraca uwagę, że dzieci i młodzież są narażone na nielegalne treści pornograficzne w przestrzeni cyfrowej, które są szkodliwe dla ich rozwoju (4) . W niektórych przypadkach takie treści są im celowo podsuwane w wyniku amplifikacji algorytmicznej i profilowania. Oglądanie takich treści może mieć poważne konsekwencje dla rozwoju dzieci i nastolatków, ich zdrowia psychicznego i dobrostanu. Może np. powodować zaburzenia snu, zwiększać stres i objawy depresyjne oraz skłonność do niebezpiecznych lub uzależniających zachowań, a także ograniczać ich zdolność do bezpiecznego rozwoju i pewność siebie.
19. Zwraca uwagę, że coraz więcej małoletnich jest narażonych na treści pornograficzne (5) . Niepokojące jest to, że po raz pierwszy mają z nimi do czynienia często w bardzo młodym wieku. Badania pokazują, że prawie połowa dzieci, które już widziały film porno, żałuje tego doświadczenia (6) .
20. Odnotowuje, że wiele dzieci doświadczyło już nagabywania w internecie w celach seksualnych. Dorośli wykorzystują anonimowość internetu do nawiązywania kontaktu z dziećmi oraz do inicjowania zachowań seksualnych poprzez szantaż emocjonalny (7) . Poważnym zagrożeniem jest również szantaż finansowy przy użyciu treści pornograficznych, tj. wymuszenie za pomocą treści pornograficznych. Ponadto dorośli mogą udawać, że są innymi osobami dorosłymi, aby oszukać dzieci i zdobyć ich zaufanie, narażając je na bezpośrednie ryzyko wykorzystywania seksualnego. Może to mieć poważne konsekwencje dla ich rozwoju psychospołecznego.
21. Stwierdza, że w ostatnich latach znacznie wzrósł odsetek osób, które doświadczyły nawoływania do nienawiści w internecie (8) . Coraz większe narażenie na cyberszykanowanie (9) i nawoływanie do nienawiści w internecie sprawiają, że dzieci i młodzież tracą poczucie bezpieczeństwa i są narażone na wykluczenie społeczne. To szkodzi ich zdrowiu psychicznemu, negatywnie wpływa na ich wyniki w szkole oraz na zdolność do rozwijania zdrowych relacji społecznych. Ryzyko związane z nawoływaniem do nienawiści w internecie i cyberprzemocą jest znacznie większe w przypadku dzieci i młodzieży, które doświadczają krzyżowych form dyskryminacji. Małoletni należący do zmarginalizowanych grup znacznie częściej padają ofiarą nienawiści w internecie, co zwiększa ryzyko związanych z tym zagrożeń i wykluczenia społecznego. Przekłada się to także na większe ryzyko radykalizacji, czyli większą skłonność małoletnich do nienawistnych i dyskryminujących zachowań wobec grup mniejszościowych, w tym migrantów, osób LGBTQI+ i innych zmarginalizowanych społeczności.
22. Zwraca uwagę, że zagrożenia wskazują na uwarunkowane płcią wzorce zarówno w zachowaniu, jak i w narażeniu na krzywdę. Dziewczęta, młode kobiety, osoby transpłciowe i inne osoby niepasujące do klasycznych ról płciowych są znacznie bardziej narażone na zagrożenia w otoczeniu cyfrowym, np. na molestowanie w internecie, przemoc seksualną, presję związaną z wyglądem i wpływem na zdrowie psychiczne.
23. Stwierdza, że na dezinformację i informacje wprowadzające w błąd są narażeni w szczególności małoletni (10) . Może to wpłynąć na ich rozwój umiejętności krytycznego myślenia i zniekształcić zrozumienie procesów społecznych i demokratycznych. To utrudnia to im pełny, bezpieczny i świadomy udział w procesach społecznych, politycznych i demokratycznych.
24. Podkreśla, że generatywna sztuczna inteligencja (AI) (np. głęboka podróbka, zautomatyzowane treści w mediach społecznościowych tworzone przez chatboty oparte na sztucznej inteligencji, ukierunkowana reklama cyfrowa) (11) stwarza nowy wymiar ryzyka dla małoletnich i że nie uwzględnia się jeszcze w wystarczającym stopniu praw i interesów małoletnich.
25. Stwierdza, że coraz więcej dzieci i młodzieży jest nakłanianych za pomocą usług cyfrowych do popełniania przestępstw.
26. Zaznacza, że projektowanie platform, w tym algorytmów i manipulacyjnych technik interakcji, ma negatywny wpływ na małoletnich (np. wskutek nadmiernego korzystania z treści cyfrowych, uzależnień). Komitet wzywa do wprowadzenia środków regulacyjnych w celu zakazania lub ograniczenia praktyk powodujących uzależnienie, takich jak "skrzynki z łupami" w grach wideo, które mogą zachęcać do hazardu patologicznego. Wzywa również do zapewnienia przejrzystości mechanizmów projektowania zachęcających do kompulsywnego stosowania.
27. Zwraca uwagę, że algorytmy i manipulacyjne techniki interakcji mogą znacznie bardziej wpływać na dzieci narażone na dyskryminację krzyżową i pogłębić w internecie istniejące już nierówności społeczne. Takie dzieci mogą też borykać się z dodatkowymi wyzwaniami związanymi z poruszaniem się w środowisku internetowym.
28. Podkreśla znaczenie kompleksowego europejskiego podejścia do dobrostanu cyfrowego dzieci i młodzieży, łączącego ochronę przed zagrożeniami związanymi ze środowiskiem cyfrowym z promowaniem umiejętności cyfrowych, krytycznego myślenia, kreatywności i pozytywnego wykorzystania technologii. Z myślą o odpowiedzialnym korzystaniu z mediów społecznościowych trzeba wzmacniać rolę rodzin i wychowawców w przekazywaniu wartości.
29. Zwraca uwagę, że ochrona dzieci i młodzieży w mediach w odniesieniu do zdrowia psychicznego (12) wymaga ukierunkowanych działań i programów w dziedzinie młodzieży, edukacji (nieformalnej) i rodziny (zwłaszcza edukacji zdrowotnej). Te działania i programy powinny wzmacniać dobrostan emocjonalny dzieci i młodzieży, zdolność samoregulacji, interakcje społeczne oraz odporność i zmniejszać tym samym ryzyko zaburzeń psychicznych i izolacji społecznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na środki zapobiegania, wczesnego wykrywania i wsparcia. Zdrowy rozwój psychospołeczny dzieci i młodzieży można zapewnić, jeżeli pogorszenie stanu zdrowia psychicznego wykrywa się już na wczesnym etapie. Dostęp do takich środków i programów może być ograniczony na obszarach wiejskich i peryferyjnych. Dlatego konieczne jest zapewnienie dostępnych geograficznie struktur wsparcia - w tym usług mobilnych, internetowych i informacyjnych - tak aby żadne dziecko nie zostało pozostawione bez wsparcia ze względu na miejsce zamieszkania.
30. Stwierdza, że influencerzy mają duży wpływ na korzystanie przez małoletnich z mediów społecznościowych oraz na ich środowisko życia. Może to zwiększyć ich narażenie na manipulację lub potencjalny ukryty handlowy przekaz audiowizualny, a także na szkodliwe praktyki skłaniające do zachowań zagrażających ich integralności cielesnej i życiu. Należy wzmocnić krytyczną edukację medialną z uwzględnieniem podejścia zapobiegawczego i opartego na prawach i obowiązkach. Umożliwi to młodym ludziom identyfikację takich treści i budowanie świadomych, krytycznych, opartych na informacjach i zdrowych interakcji ze środowiskiem cyfrowym. Ważne jest również zwiększenie wspólnej odpowiedzialności platform internetowych i samych twórców treści za ochronę praw dzieci i młodzieży. Dotyczy to zwłaszcza tych operatorów platform i mediów społecznościowych, którzy nadal robią zbyt mało, by zapobiegać praktykom takich influencerów, wykrywać lub karać je.
31. Zdaje sobie sprawę, że wykorzystywanie przez influencerów ich rodziny i dzieci do tworzenia treści może poważnie ograniczać prawa dzieci (na przykład w odniesieniu do ochrony danych osobowych, nieprzejrzystych i opartych na manipulacji praktyk gospodarczych czy uzyskiwania dochodów kosztem wizerunku lub prywatności dziecka).
32. Podkreśla, że nadal istnieją podstawy demokratycznej i niezależnej od państwa regulacji mediów oraz ochrony młodzieży w mediach, chociaż zmieniły się sposób korzystania z mediów i oferta medialna. Konieczne jest jednak dokonywanie oceny oraz dalsze rozwijanie ram prawnych, aby zapewnić ochronę dóbr również w nowym i cyfrowym świecie mediów.
Zwalczanie nielegalnych treści
33. Wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do pociągnięcia platform internetowych do pełnej odpowiedzialności za lepszą ochronę małoletnich w świecie cyfrowym. Zapewniają one nie tylko infrastrukturę. Wpływają na treść i dyskusje poprzez projektowanie swoich usług, a na także prezentowanie i rozpowszechnianie treści, zwłaszcza za pomocą algorytmów, których działanie pozostaje nieprzejrzyste dla użytkownika.
34. Podkreśla, że w żadnym razie nie należy przenosić odpowiedzialności na małoletnich. Platformy muszą kształtować przestrzeń komunikacji, która ma duże znaczenie społeczne, zgodnie z wytycznymi zawartymi w przepisach krajowych i europejskich w sposób bezpieczny dla każdego, w tym również dla małoletnich.
35. Stwierdza, że jedną z możliwości ochrony dzieci i młodzieży przed ryzykiem systemowym w przestrzeni cyfrowej może być regulacja, która dostosowuje do wieku dostęp do mediów społecznościowych oraz zakres usług oferowanych przez platformy społecznościowe. Na podstawie obowiązkowej weryfikacji wieku można by wprowadzić dolną granicę wynoszącą 14 lat, jeśli chodzi o dostęp do platform społecznościowych, oraz wymóg opracowania takiego modułu tych platform, który byłby odpowiedni dla osób do 16 lat i uwzględniał szczególną potrzebę ochrony osób młodych w otoczeniu cyfrowym. Zakaz korzystania z mediów społecznościowych ze względu na wiek nie może jednak zastąpić określonego poziomu odpowiedzialności platform internetowych ani obowiązku uwzględniania bezpieczeństwa już w fazie projektowania, ani też skutecznych procedur zgłaszania i usuwania szkodliwych treści.
36. Nalega, aby wszystkie krajowe organy regulacyjne konsekwentnie egzekwowały krajowe i europejskie przepisy dotyczące ochrony młodzieży. Tylko w ten sposób ramy prawne mogą mieć wpływ na szczeblu lokalnym i ogólnoeuropejskim. W nadzorze należy wykorzystywać doświadczenia władz lokalnych i regionalnych, a ponadto szkoły i służby socjalne powinny w tym celu ściśle współpracować z tymi władzami.
37. Podkreśla potrzebę zapewnienia większej przejrzystości i rozliczalności w funkcjonowaniu algorytmów wykorzystywanych przez platformy cyfrowe, zwłaszcza tych, które odpowiadają za rekomendację i amplifikację treści skierowanych do małoletnich.
38. Podkreśla kluczową rolę szkół w wyposażaniu dzieci i młodzieży w solidne umiejętności korzystania z mediów i krytycznego myślenia. Obejmuje to także umiejętność rozpoznania i określenia dezinformacji i wprowadzania w błąd, a także odporności na te działania. Kompetencje te należy włączyć do kształcenia formalnego i nieformalnego, czemu powinny towarzyszyć odpowiednie szkolenia dla nauczycieli oraz ścisła współpraca z władzami lokalnymi i regionalnymi.
39. Zaleca usprawnienie transgranicznego egzekwowania prawa w Europejskiej Radzie ds. Usług Medialnych (EBMS) oraz w Europejskiej Radzie ds. Usług Cyfrowych (EBDS).
40. Nalega, by Komisja konsekwentnie egzekwowała od bardzo dużych platform internetowych przestrzeganie przepisów art. 28 i 34 aktu o usługach cyfrowych (DSA). Aby zapewnić skuteczność, konieczna jest ścisła współpraca z właściwymi krajowymi organami regulacyjnymi oraz z władzami lokalnymi i regionalnymi, między innymi w celu poparcia procedur za pomocą dowodów zebranych w drodze regulacji poszczególnych treści oraz doświadczeń samorządów lokalnych i regionalnych.
41. Uważa, że zbliżający się przegląd dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych jest odpowiednim momentem na wypełnienie luk w ramach prawnych dotyczących ochrony małoletnich, i podkreśla potrzebę uregulowania treści mających wpływ na ich rozwój.
42. Apeluje, aby dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych zachowała swoją formę prawną oraz respektowała suwerenność kulturową państw członkowskich i zasadę pomocniczości.
43. Wzywa prawodawcę europejskiego, aby wyjaśnił związek oraz rozróżnienie między poszczególnymi zakresami zastosowania aktów ustawodawczych z myślą o zmniejszeniu biurokracji. Należy zwłaszcza wyjaśnić, czy dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych stanowi szczególne ramy dla regulacji treści medialnych bez uszczerbku dla uzupełniającego stosowania aktu o usługach cyfrowych.
44. Ponownie podkreśla istotne powiązanie między sektorową regulacją treści w dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych oraz w akcie o usługach cyfrowych, co Komisja omówiła również w sprawozdaniu w sprawie interakcji aktu o usługach cyfrowych z innymi aktami prawnymi.
45. Wzywa, by do ograniczenia biurokracji wykorzystywano już istniejące i skuteczne struktury, które muszą ze sobą współdziałać i których funkcjonowania nie mogą paraliżować dalsze obciążenia administracyjne.
46. Podkreśla, że zgodnie z unijnymi i krajowymi wymogami prawnymi pewne treści takie jak pornografia, przemoc oraz treści, które mogłyby zaszkodzić fizycznemu lub psychicznemu rozwojowi małoletnich, nie mogą być dla nich dostępne. Wszelki wdrożony system weryfikacji wieku musi być dostępny dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich położenia geograficznego, statusu społeczno-ekonomicznego lub niepełnosprawności. W szczególności systemy, które zakładają zaawansowaną łączność, specjalne urządzenia lub umiejętności cyfrowe, mogą sprawić, że grupy zmarginalizowane zostaną pozostawione w tyle.
47. Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą opracowania wspólnej unijnej aplikacji do weryfikacji wieku jako ważny krok w kierunku wzmocnienia ochrony nieletnich w internecie w całej UE. Takie narzędzie może wspierać skuteczne i spójne wdrażanie przepisów unijnych, w szczególności art. 28 ust. 1 aktu o usługach cyfrowych. Wdrożenie takiego systemu musi być w pełni zgodne z zasadami ochrony danych. Rozwiązania ogólnounijne nie mogą jednak blokować już istniejących i funkcjonujących systemów (krajowych). Inicjatywy europejskie powinny uzupełniać inicjatywy krajowe, a nie je zastępować, ponieważ różnorodne systemy oferują dostosowane rozwiązania dla wielu dziedzin zastosowania i nie wykluczają przy tym grup zmarginalizowanych. Ponadto Komisja Europejska, w ramach oceny skutków rozwiązań ogólnounijnych, powinna ocenić dostępność terytorialną i społeczną.
Środki zwalczania treści szkodliwych dla rozwoju dzieci oraz innych zagrożeń
48. Zaznacza, że dostawcy usług cyfrowych i systemów operacyjnych powinni wprowadzić środki techniczne, szczególnie w celu skutecznej weryfikacji wieku i uzyskiwania zgody rodziców. Takie środki muszą jednak być proporcjonalne i szanować prywatność. Może to obejmować również metody szacowania wieku, pod warunkiem że nie pozwalają one na ustalenie tożsamości, płci lub pochodzenia etnicznego danej osoby oraz że są zgodne z przepisami o ochronie danych. Ustanowienie systemów płatności należy poddać krytycznej ocenie z punktu widzenia ochrony małoletnich. Takie systemy, jeżeli są stosowane, muszą być zgodne z przepisami o ochronie danych i przewidywać minimalizację danych, brak identyfikowalności i zakaz ponownego wykorzystywania do celów komercyjnych. Należy zawsze najpierw przeprowadzić ocenę skutków dotyczących dzieci.
49. Wzywa platformy internetowe i wyszukiwarki do wdrażania domyślnej ochrony dostosowanej do dzieci i nastolatków (bezpieczeństwo już w fazie projektowania). Należy również zwracać uwagę na przyjazne dziecku i przejrzyste warunki korzystania z usług, wyraźnie zakazując stosowania zwodniczych interfejsów ukierunkowanych na małoletnich lub przypuszczalnie dla nich dostępnych (np. nieograniczone automatyczne odtwarzanie, perswazyjne powiadomienia nocne, manipulacyjne czasy oczekiwania, pętle nagrody, automatyczne śledzenie kont, przymusowa rejestracja lub działania trudne do anulowania ("roach motel"), ukryta reklama lub fałszywe przedstawianie treści handlowych, fałszywa pilność, wstępna selekcja lub zakupy w aplikacji) i obejmujących domyślnie uruchamiane kontrole czasu, przerwy i tryby odpoczynku;
50. Apeluje do państw członkowskich, by zadbały o stosowanie już istniejących, zawartych w dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych przepisów dotyczących przekazów handlowych wobec influencerów, aby chronić małoletnich przed nieprzejrzystą i szkodliwą reklamą. Zakres stosowania tych przepisów różni się w poszczególnych państwach UE. Nowe formy reklamy muszą być w większym stopniu uwzględniane w uregulowaniach.
51. Z zadowoleniem przyjmuje strategię BIK+ oraz jej cel, którym jest świadczenie dostosowanych do wieku usług dla małoletnich.
52. Apeluje o ustanowienie wymogu przeprowadzania ocen skutków usług cyfrowych pod kątem praw dziecka.
Pluralizm mediów
53. Proponuje, by na podstawie sposobów użytkowania usług cyfrowych zwiększono wyszukiwalność dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych w celu zapewnienia młodym ludziom dostępu do audiowizualnych usług medialnych świadczonych w interesie ogólnym i tym samym w celu umożliwienia im wyrabiania sobie świadomej opinii na temat polityki i społeczeństwa.
54. Podkreśla, że najskuteczniejsze strategie ochrony małoletnich w środowisku cyfrowym łączą odpowiedzialność platform cyfrowych z rozwojem umiejętności cyfrowych, umiejętnością korzystania z mediów i wsparciem edukacyjnym dla małoletnich i rodzin.
Umiejętność korzystania z mediów oraz władze lokalne i regionalne
55. Podkreśla, że popularyzacja umiejętności korzystania z mediów wymaga usług lokalnych, regionalnych i dostosowanych do grup docelowych. Szkoły oraz władze lokalne i regionalne odgrywają decydującą rolę w kształtowaniu i rozpowszechnianiu umiejętności korzystania z mediów, zwłaszcza w opracowywaniu i wdrażaniu programów w tym zakresie, edukacji cyfrowej i wspierania rodzin oraz wychowawców w bezpiecznym i odpowiedzialnym korzystaniu z technologii już od najmłodszych lat. W regionach zamieszkałych przez społeczności złożone z mniejszości językowych i narodowych, inicjatywy na rzecz umiejętności korzystania z mediów powinny być również dostępne w językach mniejszości, aby zapewnić skuteczny zasięg i równy dostęp. Należy zatem stworzyć lepsze możliwości tworzenia połączeń.
56. Przypomina, że na mocy dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych platformy udostępniania wideo są zobowiązane do podejmowania działań w zakresie nauczania umiejętności korzystania z mediów.
57. Wzywa do podjęcia konkretnych środków przeciwko treściom propagującym przemoc ze względu na płeć i nawołującym do dyskryminacji kobiet, dziewcząt i szeroko pojmowanej tożsamości kobiet, a także osób transpłciowych i wszystkich innych osób, które nie pasują do konwencjonalnych ról płciowych, aby zapobiegać i przeciwdziałać takim narracjom i zjawiskom.
58. Zachęca państwa członkowskie do prowadzenia kampanii uświadamiających na temat dezinformacji z udziałem władz lokalnych i regionalnych.
59. Wnosi o podejmowanie zdecydowanych działań przeciwko cyberszykanowaniu i uwodzeniu dzieci przez internet i dlatego z zadowoleniem przyjmuje Plan działania przeciwko cyberszykanowaniu, który stanowi ogólnounijne podejście Komisji do walki z cyberszykanowaniem. Plan ten opiera się na: zwiększeniu zakresu odpowiedzialności platform społecznościowych, prewencji dzięki rozwijaniu kompetencji w zakresie mediów cyfrowych i kampaniom informacyjnym oraz łatwo dostępnym opcjom zgłaszania nadużyć oraz pomocy dla dzieci i młodzieży. Ponadto w planie działania podkreślono znaczenie podejścia opartego na współpracy z udziałem różnych odpowiednich podmiotów: władz lokalnych i regionalnych, organów ścigania i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. Wdrożenie Planu działania przeciwko cyberszykanowaniu stanowi istotny postęp w tym kierunku.
60. Podkreśla duże znaczenie lokalnych i regionalnych punktów kontaktowych dla osób poszkodowanych i ofiar, które to punkty powinny zapewniać klimat bezpieczeństwa i zaufania.
61. Z zadowoleniem przyjmuje zaplanowane w europejskiej tarczy demokracji działania na rzecz umiejętności korzystania z mediów i odporności, zwłaszcza pakiet edukacyjny na 2026 r., który będzie wspierać popularyzację tych umiejętności w szkołach. Należy na wczesnym etapie uwrażliwiać małoletnich na możliwości, wyzwania i zagrożenia związane z internetem. W tym celu należy również dokonać przeglądu wytycznych dla nauczycieli w sprawie postępowania z dezinformacją, rozwijania umiejętności korzystania z mediów oraz wykrywania sytuacji zagrożenia w środowisku cyfrowym. Trzeba także opracować i zaktualizować specjalistyczne materiały edukacyjne, przeznaczone do wykorzystania w inicjatywach i programach dotyczących młodzieży, edukacji (nieformalnej) oraz rodzin. Celem byłoby promowanie zdrowia psychicznego i fizycznego dzieci w wieku szkolnym, wspieranie ich w rozwijaniu umiejętności samoregulacji, odporności i zdrowych zachowań oraz informowanie o zagrożeniach i wyzwaniach związanych z korzystaniem z mediów i internetu.
62. Podkreśla znaczenie wspierania rodzin za pomocą zasobów edukacyjnych, wytycznych i publicznych programów szkoleń cyfrowych dla rodziców i opiekunów, tak aby mogli oni pomóc dzieciom i nastolatkom poruszać się w środowisku cyfrowym.
63. Podkreśla, że wprowadzanie i wykorzystywanie narzędzi cyfrowych powinno być dostosowane do wieku i poddawane krytycznej ocenie pod kątem rozwoju dzieci i młodzieży zarówno w środowisku szkolnym, jak i prywatnym. Uważa w związku z tym, że państwa członkowskie i regiony powinny mieć możliwość podejmowania proporcjonalnych środków w celu ograniczenia korzystania z telefonów komórkowych i indywidualnych urządzeń cyfrowych w placówkach oświatowych, zwłaszcza w szkolnictwie przedszkolnym i podstawowym, jeżeli leży to w najlepszym interesie dziecka, jest korzystne dla dobrostanu uczniów i jest zgodne z jasno określonymi celami pedagogicznymi.
64. Zaznacza, że należy aktywnie włączać dzieci i młodzież w opracowywanie strategii ich ochrony w otoczeniu cyfrowym zgodnie ze strategią UE na rzecz praw dziecka. Dzieci i młodzież są użytkownikami przestrzeni cyfrowej, która odgrywa ważną rolę w wielu aspektach ich życia, a zatem powinny one mieć udział w opracowywaniu, wdrażaniu i ocenie polityki publicznej. W regionach wiejskich i najbardziej oddalonych konieczne są szczególne wysiłki w celu zapewnienia, aby mechanizmy uczestnictwa dzieci i młodzieży były dostępne i by nie ograniczały ich względy odległości, łączności lub braku struktur lokalnych. Dlatego też lokalne organy reprezentujące dzieci i młodzież powinny doradzać gminom i samorządom oraz być uwzględniane w procesach regionalnych i ogólnounijnych.
65. Zwraca uwagę, że umiejętność korzystania z mediów jest istotna dla wszystkich grup wiekowych, w związku z czym popiera zapowiedzianą w programie na rzecz odporności mediów w ramach europejskiej tarczy demokracji popularyzację tej umiejętności we wszystkich grupach wiekowych na obszarach wiejskich i miejskich. Obejmuje to strukturalne programy edukacji cyfrowej w systemach kształcenia i polityce młodzieżowej, przy aktywnym zaangażowaniu nastolatków i młodzieży w ich projektowanie i ocenę.
Bruksela, dnia 6 maja 2026 r.
Przewodnicząca
Europejskiego Komitetu Regionów
Kata TÜTTŐ
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3457 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Ochrona dzieci i młodzieży w otoczeniu cyfrowym |
| Data aktu: | 2026-05-06 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-24 |