Dwudzieste siódme roczne sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego
Dwudzieste siódme roczne sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego
WPROWADZENIE
Niniejsze sprawozdanie obejmuje dane za 2024 r. dotyczące: (i) zezwoleń udzielonych przez państwa członkowskie UE i odmów wydania przez nie zezwolenia oraz (ii) wywozu broni konwencjonalnej z państw członkowskich UE. Sprawozdanie obejmuje też działania związane z wdrażaniem wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB (1) (2) , a także wybrane informacje na temat wewnątrzunijnych transferów produktów związanych z obronnością, które to transfery są regulowane dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/43/WE (3) .
Sprawozdanie opracowała Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) na podstawie danych przekazanych przez państwa członkowskie UE. Podgrupa robocza ds. wywozu broni konwencjonalnej (COARM) w ramach działającej w Radzie Grupy Roboczej ds. Nieproliferacji i Wywozu Broni wspiera stały dialog wśród państw członkowskich na temat spójnego stosowania wspólnych zasad kontroli wywozu broni.
Następujące państwa trzecie oficjalnie postanowiły przyjąć i stosować kryteria i zasady określone we wspólnym stanowisku 2008/944/WPZiB: Albania, Bośnia i Hercegowina, Kanada, Macedonia Północna, Gruzja, Islandia, Czarnogóra i Norwegia. Od 2012 r. istnieje system wymiany informacji między UE a Norwegią.
Oprócz niniejszego sprawozdania z danymi przekazanymi przez państwa członkowskie UE na temat wywozu broni można się również zapoznać w internecie (4) . Udostępniony w internecie system zawiera informacje na temat wartości, miejsca przeznaczenia oraz rodzaju zezwolenia na wywóz broni przekazane przez wszystkie państwa członkowskie UE, a także dane na temat rzeczywistego wywozu pochodzące od tych państw członkowskich UE, które zgłaszają takie dane. W systemie dostępne są różnorakie przedstawienia graficzne oraz narzędzia pozwalające wszystkim zainteresowanym wartością, sprzętem wojskowym oraz miejscem przeznaczenia broni wywożonej z Europy tworzyć różnorodne zestawienia analityczne. Choć system internetowy umożliwia zapoznawanie się z danymi w sposób bardziej przyjazny użytkownikowi, głównym źródłem informacji pozostaje sprawozdanie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
I. WDRAŻANIE WSPÓLNEGO STANOWISKA 2008/944/WPZIB (zwanego dalej "wspólnym stanowiskiem")
1. Spotkania w ramach dialogu politycznego
W ramach dialogu politycznego ESDZ zorganizowała w 2024 r. spotkania z Norwegią i Stanami Zjednoczonymi dotyczące kwestii kontroli wywozu broni. Spotkania te stanowiły forum dla owocnych dyskusji na temat kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, takich jak polityki eksportowe dotyczące określonych miejsc przeznaczenia, kwestie zgodności i kontroli oraz Traktat o handlu bronią. Stany Zjednoczone wzięły również udział w jednym z posiedzeń COARM, by rozmawiać o kwestiach kontroli wywozu broni z państwami członkowskimi UE.
2. Dialog z zainteresowanymi stronami: Parlamentem Europejskim, społeczeństwem obywatelskim i branżą
ESDZ odpowiedziała na pytania posłów do Parlamentu Europejskiego dotyczące kwestii wywozu broni.
Zgodnie z dotychczasową praktyką regularnie organizowano spotkania COARM z podmiotami zewnętrznymi, w tym z szefem działu ds. kontroli wywozu w Dyrekcji Generalnej ds. Bezpieczeństwa Międzynarodowego oraz Współpracy Wojskowej i Technicznej w ukraińskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, organizacjami pozarządowymi (takimi jak MKCK i Saferworld) oraz przedsiębiorstwami (Conflict Armament Research).
18 kwietnia 2024 r. odbyło się forum z udziałem COARM i organizacji pozarządowych, zorganizowane przez Saferworld i współprowadzone przez ESDZ. COARM zapraszała również na swoje spotkania przedstawicieli europejskiego przemysłu obronnego i przeprowadzała debaty z udziałem przedstawicieli ośrodków analitycznych zajmujących się zagadnieniami związanymi z handlem bronią (Konsorcjum UE ds. Nieproliferacji i Rozbrojenia).
3. Działania informacyjne
W art. 11 wspólnego stanowiska wezwano państwa członkowskie, aby dokładały "wszelkich starań w celu zachęcenia innych państw dokonujących wywozu technologii wojskowych lub sprzętu wojskowego do stosowania kryteriów niniejszego wspólnego stanowiska". W wybranych państwach trzecich przeprowadzono działania promujące skuteczne krajowe kontrole wywozu broni oraz zasady i kryteria określone we wspólnym stanowisku; działania te były elementem wykonywania decyzji Rady (WPZiB) 2023/2539 (5) , powierzonego niemieckiemu Federalnemu Urzędowi Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA); wykonywanie decyzji powszechnie określa się jako szóstą fazę projektu działań informacyjnych COARM.
Kontynuowane były też działania informacyjne UE skierowane do państw trzecich i dotyczące upowszechnienia i wdrożenia Traktatu o handlu bronią; działania prowadzone były przez BAFA i Expertise France na podstawie decyzji Rady (WPZiB) 2021/2309 (6) (trzecia faza unijnego projektu działań informacyjnych dotyczących ATT) oraz przez Sekretariat Traktatu o handlu bronią na podstawie decyzji Rady (WPZiB) 2023/2296 (7) . Więcej informacji znajduje się poniżej i w załączniku D.
4. Przegląd wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB
W 2024 r. COARM kontynuowała prace nad realizacją celów przedstawionych w konkluzjach Rady (8) dotyczących przeglądu wspólnego stanowiska w 2019 r.
Od 2022 r. ESDZ prowadzi wewnętrzną bazę danych obejmującą strony krajowe zawierające odnośne informacje na temat potencjalnych i obecnych miejsc przeznaczenia wywożonego europejskiego sprzętu wojskowego. Zawiera ona dokument wewnętrzny na temat dobrych praktyk, obejmujący treści dotyczące rozwijania krajowego systemu zgłaszania rzeczywistego wywozu. Dostęp do tej bazy danych mają wyłącznie urzędnicy wydający zezwolenia z państw członkowskich UE oraz ESDZ. Baza danych ma przyczynić się do zapewnienia większej zbieżności w stosowaniu wspólnego stanowiska przez państwa członkowskie.
W pkt 14 konkluzji z 2019 r. Rada zwraca się do COARM, by po pięciu latach (czyli w 2024 r.) dokonała ponownej oceny wdrażania wspólnego stanowiska. Proces przeglądu rozpoczął się w 2022 r. i był kontynuowany przez cały 2024 r., najpierw w ramach trzech grup dyskusyjnych składających się z przedstawicieli państw członkowskich, a następnie w drodze negocjacji - na forum COARM - w sprawie aktualizacji wspólnego stanowiska i przewodnika oraz nowych konkluzji Rady UE w sprawie kontroli wywozu broni (9) .
5. Powiadomienia o odmowie i konsultacje
Wspólne stanowisko przewiduje powiadamianie o odmowach wydania zezwolenia. Przewiduje również proces konsultacji w sytuacji, gdy państwo członkowskie ponownie rozpatruje wniosek o zezwolenie na transakcję zasadniczo taki sam jak wniosek, na który zgody odmówiło wcześniej inne państwo członkowskie. Konsultacje przeprowadza się za pośrednictwem internetowego systemu COARM. System ten już pokazał, że pozwala zwiększyć przejrzystość między państwami członkowskimi w odniesieniu do określonych państw stanowiących miejsce końcowego przeznaczenia i do określonych użytkowników końcowych.
Liczbę notyfikowanych odmów wydania zezwolenia - w podziale na miejsce przeznaczenia i kategorię z wykazu uzbrojenia - podano w wierszu d) tabel w załączniku A.I. Liczba wysłanych przez każde państwo członkowskie w ramach konsultacji zapytań i otrzymanych przez nie odpowiedzi oraz liczba takich zapytań i odpowiedzi w podziale na miejsce przeznaczenia znajdują się w tabelach B.I oraz B.II.
Przedsiębiorstwa z sektora obronności w państwach członkowskich są na ogół świadome ograniczeń w politykach wywozu broni i zwykle nie ubiegają się o zezwolenie, jeżeli wiedzą, że prawdopodobnie dostaną odpowiedź odmowną. Niska liczba odmów nie świadczy zatem o stopniu restrykcyjności polityki wywozowej względem poszczególnych miejsc przeznaczenia. Z drugiej strony embarga na broń nałożone przez UE (10) oznaczają ogólny zakaz wydawania zezwoleń względem odnośnych miejsc przeznaczenia.
6. Przewodnik
Przewodnik jest jednym z kluczowych instrumentów podsumowujących uzgodnione wskazówki dotyczące wdrażania przepisów operacyjnych wspólnego stanowiska i interpretacji zawartych w nim kryteriów. Mowa o nim w art. 13 wspólnego stanowiska. Został opracowany przez COARM i jest okresowo aktualizowany: ostatnia aktualizacja, przeprowadzona w ramach przeglądu wspólnego stanowiska (2019 r.), pozostawała ważna w 2024 r. (11) . Nie jest aktem prawnie wiążącym, jednak jest zatwierdzany przez Radę.
Przewodnik jest przeznaczony przede wszystkim dla urzędników wydających zezwolenia na wywóz (urzędników wydających zezwolenia i innych urzędników państwowych z odnośnych ministerstw lub agencji rządowych), a zatem przyczynia się w istotny i praktyczny sposób do zbliżania polityk i procedur państw członkowskich w zakresie kontroli wywozu broni. Aby wesprzeć praktyczne stosowanie kryteriów określonych we wspólnym stanowisku, w przewodniku przedstawiono najlepsze praktyki, które zostały opracowane przez COARM na podstawie najlepszych praktyk krajowych i z uwzględnieniem informacji otrzymywanych od innych zainteresowanych stron, w tym od społeczeństwa obywatelskiego. Te najlepsze praktyki mają służyć zapewnieniu większej spójności wśród państw członkowskich pod względem stosowania kryteriów określonych we wspólnym stanowisku. W tym celu np. określono czynniki, które należy uwzględniać podczas rozpatrywania wniosków o zezwolenie na wywóz. Proces decyzyjny opiera się na wiedzy fachowej tych urzędników na temat kwestii regionalnych, prawnych, sądowych, technicznych i dotyczących rozwoju, a także kwestii związanych z bezpieczeństwem i wojskowością.
Przewodnik jest dokumentem publicznym, który jest dostępny na stronie internetowej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (12) . Jego publikacja ma zwiększyć przejrzystość i zrozumienie motywów i czynników wpływających na faktycznie wydane lub potencjalne decyzje państw członkowskich w sprawie zezwolenia, nawet jeżeli same decyzje mogą nie podlegać zewnętrznej kontroli.
Aktualizowanie przewodnika jest elementem procesu przeglądu wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB.
7. Wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej
Wspólny wykaz uzbrojenia UE obejmuje towary wojskowe, co do których państwa członkowskie powinny wymagać zezwoleń na wywóz, zgodnie z art. 12 wspólnego stanowiska. Wykaz ten jest identyczny z wykazem produktów związanych z obronnością załączonym do dyrektywy 2009/43/WE (13) . Wspólny wykaz uzbrojenia UE uwzględnia zmiany w wykazie broni i sprzętu wojskowego przyjętym w ramach porozumienia z Wassenaar, które to zmiany zostały uzgodnione na posiedzeniu plenarnym państw-stron porozumienia. Najnowsza wersja wspólnego wykazu uzbrojenia UE obowiązująca w okresie objętym niniejszym sprawozdaniem ukazała się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 19 lutego 2024 r. (14) w związku ze zmianami uzgodnionymi na posiedzeniu plenarnym państw-stron porozumienia z Wassenaar, które odbyło się 4-5 grudnia 2023 r. (15) .
8. Pośrednictwo w handlu bronią
Zgodnie z art. 5 wspólnego stanowiska Rady 2003/468/WPZiB (16) państwa członkowskie dokonały osobnych ustaleń w zakresie wymiany informacji dotyczących udzielonych zezwoleń na prowadzenie pośrednictwa oraz decyzji odmownych w tej sprawie. Ponadto te państwa członkowskie, które nakładają na pośredników obowiązek uzyskania pisemnego zezwolenia na prowadzenie pośrednictwa lub prowadzą rejestr pośredników w handlu bronią, dokonały osobnych ustaleń w zakresie wymiany odnośnych informacji dotyczących zarejestrowanych pośredników. Informacje na temat zezwoleń na prowadzenie pośrednictwa znajdują się w załączniku A.III.
Szczegółowe informacje na temat wdrażania w poszczególnych państwach wspólnego stanowiska 2003/468/WPZiB znajdują się w załączniku C.
II. TRAKTAT O HANDLU BRONIĄ (ATT)
1. Zaangażowanie na rzecz Traktatu o handlu bronią: Konferencja Państw-Stron
Podobnie jak to miało miejsce w przypadku poprzednich Konferencji Państw-Stron, UE i jej państwa członkowskie odegrały aktywną rolę w całym cyklu przygotowawczym i podczas X Konferencji Państw-Stron (19-23 sierpnia 2024 r.), na której położono nacisk na rolę współpracy międzyagencyjnej jako jeden z priorytetowych tematów rumuńskiego przewodnictwa.
W tej kwestii na Konferencji zachęcono państwa-strony do: (i) dzielenia się doświadczeniami na wszystkie sposoby i we wszystkich formatach przewidzianych w traktacie, w tym poprzez aktualizację istniejących dokumentów z dobrowolnymi wskazówkami dotyczącymi wdrażania traktatu; (ii) włączenia współpracy międzyagencyjnej do programów prac grup i podgrup roboczych przewidzianych w traktacie; (iii) rozważenia sporządzenia dobrowolnego dokumentu dla zainteresowanych państw w zakresie opracowywania systemów krajowych; oraz (iv) wspierania budowania zdolności w zakresie współpracy międzyagencyjnej za pośrednictwem dobrowolnego funduszu powierniczego i innych form szkolenia.
Państwa-strony przyjęły również zalecenia dotyczące wdrażania traktatu, w tym pozostałe rozdziały dobrowolnego przewodnika po wdrażaniu art. 6 i 7.
Na Konferencji Państw-Stron wymieniono poglądy na temat upowszechnienia traktatu i zatwierdzono ukierunkowanie działań w tym zakresie na region Azji i Pacyfiku.
Jeżeli chodzi o przejrzystość i sprawozdawczość, na konferencji przyjęto zalecenia dotyczące promowania korzystania z dostępnych mechanizmów pomocy, w tym wspierania finansowanego przez UE projektu dotyczącego budowania zdolności realizowanego przez Sekretariat ATT oraz inicjatywy "regionalnego lidera sprawozdawczości". Państwa podzielały obawy związane z niepokojącą tendencją spadkową wskaźników sprawozdawczości - w 2023 r. złożono 57 % sprawozdań rocznych, 1/5 państw-stron nigdy nie złożyła sprawozdań, a spośród państw-stron składających sprawozdania tylko 23 % podało swoje wstępne sprawozdania do wiadomości publicznej, co sprawia, że przejrzystość jest jednym z celów traktatu, których realizacja jest najbardziej oddalona.
Na konferencji zachęcono również do tego, aby w zakresie zapobiegania przemocy ze względu na płeć i jej zwalczania dokonywać dalszej wymiany krajowych praktyk na forum grup roboczych ds. ATT (z których każda będzie miała punkt kontaktowy ds. płci) oraz zachęcono do rozważenia utworzenia bazy danych zasobów na stronie internetowej ATT.
Podczas całej konferencji UE była podmiotem bardzo aktywnym i widocznym: wydała siedem oświadczeń na wszystkie tematy (temat przewodnictwa - współpraca międzyagencyjna, debata ogólna, skuteczne wdrażanie traktatu, upowszechnienie, przejrzystość i sprawozdawczość, Sekretariat, wkłady finansowe), podkreślała swoje zdecydowane poparcie dla skutecznego wdrażania i upowszechniania ATT oraz wzywała wszystkie państwa do powstrzymania się od transferów broni do Rosji. Znacząca rola UE w traktacie została powszechnie uznana, głównie przez państwa korzystające z programów informacyjnych oraz Sekretariat ATT realizujący projekty finansowane przez UE. Ponadto UE współorganizowała dwie imprezy towarzyszące: 1) w sprawie unijnego programu wspierania wdrażania Traktatu o handlu bronią, organizowanego przez jego podmioty wykonawcze - Expertise France i niemiecki Federalny Urząd Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA), oraz 2) w sprawie systemu walidowania zarządzania bronią i amunicją (AAMVS) - finansowanego przez UE projektu realizowanego przez Genewskie Międzynarodowe Centrum Humanitarnego Rozminowywania - Zespół Doradczy ds. Zarządzania Amunicją (GICHD-AMAT).
2. Unijny program wspierania wdrażania Traktatu o handlu bronią
10 lat po wejściu w życie Traktatu o handlu bronią i przyjęciu go dotychczas (17) przez 116 państw-stron nadal trzeba stawiać czoła wyzwaniom związanym z jego upowszechnianiem i skutecznym wdrażaniem przez państwa-strony.
Aby pomóc w przezwyciężaniu tych wyzwań, UE nadal finansuje program wspierający wdrażanie ATT przez państwa trzecie (18) . Program ten jest realizowany zarówno przez niemiecki Federalny Urząd Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA), jak i przez Expertise France. Zapewnia pomoc państwom trzecim - które o to wystąpiły - we wzmacnianiu ich systemów transferów broni zgodnie z wymogami traktatu. Więcej informacji na temat tych działań w 2024 r. znajduje się w załączniku D.
3. Wsparcie dla Sekretariatu ATT
Przyjmując decyzję Rady (WPZiB) 2023/2296 (19) , Rada postanowiła wspierać Sekretariat Traktatu o handlu bronią w działaniach, które koncentrują się na wdrażaniu tego traktatu. Decyzja ta jest zgodna z ogólnym celem polityki UE, jakim jest wzmocnienie ram wielostronnych, w tym w dziedzinie kontroli wywozu broni. Więcej informacji na temat tych działań w 2024 r. znajduje się w załączniku D.
III. PRIORYTETOWE WYTYCZNE DLA COARM NA NAJBLIŻSZĄ PRZYSZŁOŚĆ
W 2025 r., obok swoich stałych zadań, COARM miała m.in.:
- kontynuować przegląd wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB z dnia 8 grudnia 2008 r. określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego, przy czym Rada miała przyjąć zaktualizowane wspólne stanowisko i przewodnik, a także konkluzje Rady,
- wdrażać zmienione wspólne stanowisko i realizować zadania określone w konkluzjach Rady w sprawie kontroli wywozu broni,
- przyjąć i wdrożyć ulepszone metody pracy COARM,
- przyjąć zasady i mechanizmy ułatwiające wewnątrzunijny transfer i wywóz sprzętu wojskowego lub technologii wojskowych będących wynikiem współpracy międzyrządowej lub przemysłowej, współfinansowanych przez uczestniczące państwa członkowskie UE lub dotowanych z funduszy UE,
- kontynuować koordynację wsparcia dla Ukrainy w celu zapobiegania przenikaniu broni strzeleckiej i lekkiej. Miało się to odbywać poprzez regularne nieformalne kontakty między państwami członkowskimi UE a instytucjami przy okazji posiedzeń COARM oraz poprzez nadzór nad wdrażaniem powiązanych decyzji Rady (WPZiB),
- ocenić potencjalne skutki wyroku TSUE w sprawie C-351/22 (Neves) dla ram prawnych UE w zakresie kontroli wywozu broni,
- nadzorować wdrażanie klauzuli o zakazie powrotnego wywozu do Rosji - art. 12g rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014,
- w stosownych przypadkach - angażować się w obronę i wzmacnianie wielostronnych reżimów kontroli eksportu.
COARM miała nadal inicjować kontakty z innymi odpowiednimi grupami - w tym Grupą Roboczą ds. Produktów Podwójnego Zastosowania - w celu powiązania prac prowadzonych w zbieżnych obszarach.
IV. ŚRODKI POMOCY W RAMACH EUROPEJSKIEGO INSTRUMENTU NA RZECZ POKOJU
Cztery lata po ustanowieniu Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju wdrażanie środków pomocy w ramach tego instrumentu znajduje się obecnie na etapie, na którym uzgodnione wsparcie jest zaawansowane i przynosi konkretne rezultaty. Podwójna rola instrumentu polegająca na udzielaniu pomocy wojskowej państwom trzecim oraz finansowaniu wspólnych kosztów misji i operacji wojskowych w dziedzinie WPBiO wzmocniła regionalne struktury bezpieczeństwa i zachęciła państwa trzecie do zacieśnienia partnerstw z UE i prowadzenia współpracy w zakresie wspólnych celów polityki bezpieczeństwa.
Europejski Instrument na rzecz Pokoju ma zasięg globalny i zapewnia wsparcie w kwestiach wojskowych i obronnych kilku regionom świata w celu zapobiegania konfliktom, utrzymania pokoju i wzmocnienia bezpieczeństwa i stabilności na świecie oraz promowania prawa międzynarodowego praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. Do 31 grudnia 2024 r. przyjęto środki pomocy na rzecz 26 partnerów.
Ogólnie rzecz biorąc, Europejski Instrument na rzecz Pokoju przyczynił się do wzmocnienia pozycji UE jako wiarygodnego gwaranta bezpieczeństwa na całym świecie i zwiększył widoczność UE w tych krajach partnerskich. Europejski Instrument na rzecz Pokoju oferuje zarówno konkretne wsparcie operacyjne, jak i - w coraz bardziej konkurencyjnym kontekście geopolitycznym - pomaga UE stać się zaufanym partnerem, który jest w stanie stosunkowo szybko realizować zadania, a jednocześnie wspiera silne zaangażowanie na poziomie lokalnym.
W wielu przypadkach wsparcie z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju przyczyniło się do bardziej rzeczowych dyskusji z krajami partnerskimi na temat ich potrzeb w dziedzinie rozwoju obronności, w tym projektów transformacji obronności, i pogłębiło orientację sytuacyjną UE w zakresie gotowości obronnej wybranych partnerów. Wsparcie z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju przyczyniło się również do bardziej dogłębnej wymiany informacji z państwami członkowskimi UE i partnerami międzynarodowymi w terenie oraz, w stosownych przypadkach, do merytorycznych dyskusji z NATO i Komisją Unii Afrykańskiej.
Każdemu wnioskowi Wysokiego Przedstawiciela dotyczącemu środka pomocy w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju towarzyszy analiza uwrażliwienia na konflikty i analiza kontekstowa, a także oceny ryzyka i skutków, postanowienia dotyczące monitorowania i zabezpieczeń oraz środki łagodzące, w stosownych przypadkach, w tym w kontekście rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. Te wbudowane środki mają na celu zapewnienie zgodności pomocy finansowanej z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju z prawem międzynarodowym praw człowieka, międzynarodowym prawem humanitarnym i unijnymi ramami kontroli wywozu broni. W przypadku gdy beneficjent nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, Rada może zawiesić lub zakończyć pomoc finansowaną z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, tak jak miało to już miejsce w Mali i Nigrze.
Przegląd środków pomocy w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju przyjętych do 31 grudnia 2024 r.
1. Środki pomocy na rzecz partnerów w Afryce
1.1. Środki pomocy w postaci ogólnego programu wsparcia na rzecz Unii Afrykańskiej (UA)
21 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/667 w sprawie drugiego środka pomocy w postaci ogólnego programu wsparcia dla UA, tym razem na lata 2022-2024 (AM/GP-AU 2022-2024), początkowo opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 600 mln EUR. Ponadto do programu przeniesiono kwotę 4 mln EUR z zawieszonego środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Republiki Mali w związku z misją szkoleniową UE w Mali.
22 lipca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2034, która zezwala na to, by ten środek pomocy przybrał postać ogólnego programu finansowania działań, zatwierdzonych przez Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (KPiB) do 31 grudnia 2025 r., i tym samym umożliwia przydzielanie pozostałych środków o rok dłużej, niż pierwotnie przewidywano.
Wezwania do wniesienia wkładów przyniosły 135 mln EUR w 2022 r., 106 mln EUR w 2023 r. i 134,8 mln EUR na dzień 31 grudnia 2024 r.
Na podstawie zaleceń Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (WP) KPiB zatwierdził trzy działania w ramach tego środka pomocy w 2022 r., trzy działania w 2023 r. i trzy kolejne w 2024 r.
1.1.1. Wsparcie misji przejściowej UA w Somalii (ATMIS)
Oprócz wcześniejszego wsparcia, o którym zadecydowano w latach 2021-2023, 16 kwietnia 2024 r. KPiB zatwierdził działanie wspierające komponent wojskowy ATMIS na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 70 mln EUR. Działanie to, podobnie jak poprzednie, miało na celu umożliwienie komponentowi wojskowemu ATMIS wypełniania jego mandatu, ze szczególnym uwzględnieniem stopniowego przekazywania obowiązków w zakresie bezpieczeństwa somalijskim siłom bezpieczeństwa, zgodnie z odpowiednimi rezolucjami Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (RB ONZ) i somalijskim planem transformacji.
Rodzaj wsparcia: dodatki dla oddziałów z Ugandy, Burundi, Kenii, Dżibuti i Etiopii, diety na utrzymanie w trakcie misji dla wysokich rangą oficerów oraz odszkodowanie z tytułu śmierci i niepełnosprawności.
1.1.2. Wsparcie dla somalijskiej armii krajowej (SNA)
Oprócz wcześniejszego wsparcia, o którym zadecydowano w 2021 r. (SNA II) i 2023 r. (SNA III), 16 kwietnia 2024 r. KPiB zatwierdził trzecie działanie (SNA IV) przewidujące wsparcie dla SNA w wysokości 40 mln EUR. Działanie to ma na celu dalszą pomoc somalijskiej armii krajowej w nabywaniu sprzętu niemającego śmiercionośnej siły, aby zaradzić brakom w sprzęcie, który jest niezbędny do podtrzymania i rozszerzenia obecnych operacji przeciwko Asz-Szabab. Ogólnym celem jest wzmocnienie zdolności wojskowych i obronnych federalnego rządu Somalii oraz wspieranie współpracy między UE a federalnym rządem Somalii w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.
Rodzaj wsparcia: indywidualny i zbiorowy sprzęt dla priorytetowych jednostek somalijskiej armii krajowej, wsparcie na budowę i renowację koszar, obiektów szkoleniowych, szpitali wojskowych i innych instalacji krytycznych w całej Somalii w celu zwiększenia potencjału i zdolności całych sił oraz skrócenia czasu reakcji podczas operacji. Amunicja treningowa.
1.1.3. Wsparcie dla wielonarodowych wspólnych sił interwencyjnych (MNJTF) do walki z Boko Haram
Oprócz wcześniejszego wsparcia, o którym zadecydowano w 2021 r. (MNJTF 2022) i 2023 r. (MNJTF 2023-2024), 13 listopada 2024 r. KPiB zatwierdził trzecie działanie (MNJTF 2025) przewidujące wsparcie dla MNJTF w wysokości 30 mln EUR. Proponowane wsparcie opiera się na długotrwałej współpracy UE z Komisją Unii Afrykańskiej, Komisją Kotliny Czadu i MNJTF i umożliwia kontynuację obecnej pomocy udzielanej za pośrednictwem Komisji Unii Afrykańskiej w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju do 31 grudnia 2026 r. UE pozostaje głównym darczyńcą na rzecz MNJTF i w 2024 r. przekazała wsparcie o wartości 40 mln EUR. Wsparcie UE okazało się kluczowe dla zwiększenia zdolności MNJTF, ich zdolności reagowania i koordynacji między ich kontyngentami. Zarówno Komisja Unii Afrykańskiej, jak i Komisja Kotliny Czadu wielokrotnie wyrażały uznanie dla konstruktywnego partnerstwa i dobrej współpracy między UE a MNJTF w walce z Boko Haram. W szczególności wsparcie UE dla MNJTF ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia tym siłom operacyjności w terenie i wypełniania ich mandatu poprzez przyczynianie się do wzmocnienia ich zdolności, zwłaszcza w następujących obszarach: (i) planowanie i koordynacja operacji wojskowych; (ii) wywiad, obserwacja i rozpoznanie (ISR); (iii) ochrona wojsk podczas operacji; (iv) wsparcie medyczne; (v) mobilność morska, lotnicza i naziemna; (vi) szkolenie w zakresie międzynarodowego prawa humanitarnego i prawa międzynarodowego praw człowieka i jego przestrzeganie.
Rodzaj wsparcia: wsparcie finansowe dla personelu wojskowego i cywilnego. Wspieranie działań i usług medycznych, transportowych i związanych z koordynacją cywilno-wojskową. Szkolenie żołnierzy MNJTF w zakresie przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym i operacji antydronowych, ratownictwa bojowego oraz analizy i interpretacji danych. Dostarczenie czterech systemów dronów i symulatora do szkolenia w lotach dronów i operacjach antydronowych.
1.1.4. Wsparcie dla połączonych sił Grupy Pięciu na rzecz Sahelu (G5SJF)
Podczas dyskusji Rady do Spraw Zagranicznych na temat Sahelu 19 lutego 2024 r. WP zaproponował dostosowanie podejścia politycznego UE do Sahelu, w tym dostosowanie wsparcia UE dla Grupy Pięciu na rzecz Sahelu w celu zabezpieczenia dorobku i zakończenia regionalnego wymiaru tego wsparcia. W związku z tym wsparcie dla połączonych sił Grupy Pięciu na rzecz Sahelu, o którym zadecydowano w grudniu 2021 r., zostało przekierowane na rzecz sił bezpieczeństwa Czadu i Mauretanii. Należy ściśle monitorować rozwój sytuacji politycznej w Czadzie w świetle zbliżających się wyborów parlamentarnych i lokalnych oraz ostatnie wydarzenia w zakresie współpracy obronnej z Rosją, ponieważ może to mieć wpływ na wsparcie z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju.
Rodzaj wsparcia: urządzenia techniczne, prace infrastrukturalne, zdolności w zakresie konserwacji.
1.1.5. Wsparcie dla misji SADC w Mozambiku (SAMIM)
8 grudnia 2022 r. KPiB zatwierdził działanie wspierające misję Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC) w Mozambiku (SAMIM) (20) o wartości 15 mln EUR.
Działanie to obejmowało dostarczenie sprzętu w celu wsparcia komponentu wojskowego SAMIM rozmieszczonego w prowincji Cabo Delgado w Mozambiku, w tym sprzętu służącego do zapewnienia mobilności, urządzeń technologicznych i sprzętu medycznego, a także komponentu infrastruktury w celu usprawnienia dwóch wysuniętych baz operacyjnych.
Pod koniec stycznia 2024 r. sekretarz wykonawczy SADC publicznie potwierdził, że do 15 lipca 2024 r. SAMIM zostanie stopniowo wycofana.
W kontekście jej wycofania SAMIM przekazała cały pozostały sprzęt dostarczony dzięki wsparciu z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju siłom zbrojnym Mozambiku do przyszłego użytku, zgodnie z zaleceniem KPiB (dok. 11772/22) dotyczącym wsparcia misji SADC w Mozambiku (SAMIM) w ramach środka pomocy w postaci ogólnego programu wsparcia Unii Afrykańskiej w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju na lata 2022-2024.
Rodzaj wsparcia: sprzęt służący do umacniania obozów, kontenery, fortyfikacje obozowe i pojemniki do przechowywania, sprzęt medyczny, sprzęt służący do zapewnienia mobilności, a także urządzenia technologiczne.
1.2. Dwustronne środki pomocy w Afryce
1.2.1. Mali
Środek pomocy mający na celu wsparcie sił zbrojnych Republiki Mali w związku z misją szkoleniową UE w Mali (EUTM Mali) pozostaje całkowicie zawieszony zgodnie z decyzją KPiB z 30 maja 2023 r. Powiązane z nim fundusze można było w związku z tym wykorzystać na inne środki pomocy w 2023 r., m.in. w Beninie i Ghanie oraz w celu wsparcia somalijskiej armii krajowej.
Rodzaj wsparcia: nie dostarczono sprzętu ani infrastruktury.
1.2.2. Mozambik
Po ustanowieniu EUTM Mozambique, co nastąpiło 12 lipca 2021 r., Rada 30 lipca 2021 r. zatwierdziła pilny środek o wartości 4 mln EUR, a 19 listopada 2021 r. przyjęła decyzję (WPZiB) 2021/2032 ustanawiającą środek pomocy w wysokości 40 mln EUR mający na celu wsparcie pięciu jednostek wojskowych przeszkolonych w ramach EUTM Mozambique. 21 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/668 w sprawie zwiększenia kwoty odniesienia dla tego środka pomocy o 45 mln EUR, aby zaspokoić potrzeby wszystkich jedenastu jednostek, które mają zostać przeszkolone. Całkowite wsparcie dla Mozambiku w ramach tego środka pomocy i pilnego środka wynosi 89 mln EUR.
Wsparcie to umożliwiło wyżej wymienionym jednostkom rozwinięcie niezbędnych i trwałych zdolności do przywrócenia bezpieczeństwa i ochrony w północnej prowincji Cabo Delgado w Mozambiku. Tym samym pozwoliło na obecność rozliczalnych organów porządku publicznego w celu ochrony ludności cywilnej oraz przywrócenie rozliczalnych struktur państwowych świadczących swoje usługi w Cabo Delgado. Sprzęt jest dostarczany wyłącznie jednostkom przeszkolonym przez EUTM Mozambique.
Rodzaj wsparcia: sprzęt osobisty i zbiorowy, środki transportu naziemnego, urządzenia techniczne i szpital polowy.
1.2.3. Rwanda
1 grudnia 2022 r. Rada przyjęła decyzję Rady (WPZiB) 2022/2354 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie rozmieszczenia rwandyjskich sił obronnych w Mozambiku, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 20 mln EUR. 18 listopada 2024 r. Rada przyjęła decyzję Rady (WPZiB) 2024/2880, aby kontynuować to wsparcie o kolejny rok przy dodatkowej kwocie 20 mln EUR.
Wsparcie z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju jest świadectwem wsparcia UE dla "afrykańskich rozwiązań afrykańskich problemów" i konkretnym wkładem w globalną walkę z terroryzmem.
Na wniosek władz Mozambiku, aby częściowo zrekompensować wycofanie SAMIM, Rwanda rozmieściła dwie dodatkowe grupy bojowe rwandyjskich sił obronnych i rozszerzyła swój obszar działań. Siły rwandyjskie są obecnie rozmieszczone w okręgach: Palma, Mocimboa da Praia, Macomia i Ancuabe.
Od czasu wycofania SAMIM nasilają się ataki rebeliantów. W związku z tym obecność dodatkowych rwandyjskich sił obronnych ma krytyczne znaczenie, aby uniknąć próżni w zakresie bezpieczeństwa, opierając się na dotychczasowych istotnych sukcesach. Władze Mozambiku regularnie z uznaniem wyrażają się o wsparciu w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju dla rozmieszczenia rwandyjskich sił obronnych w Cabo Delgado.
Celem środka pomocy jest wspieranie pokrycia dodatkowych kosztów wynikających z dalszej obecności jednostek rwandyjskich sił obronnych w północnej prowincji Mozambiku Cabo Delgado w celu rozszerzenia, ochrony i utrzymania tych zdobyczy terytorialnych i taktycznych. Dzięki temu działaniu powinno być możliwe zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony ludności cywilnej w północnych prowincjach Mozambiku oraz ułatwienie powrotu organów porządku publicznego i innych rozliczalnych struktur państwowych, które świadczą usługi na rzecz ludności.
Wsparcie udzielane w ramach tego środka pomocy pomaga pokryć koszty związane z zakupem podstawowego wyposażenia indywidualnego dla żołnierzy (21) oraz finansować transport lotniczy oddziałów, dostaw i sprzętu bezpośrednio związanych z operacjami rwandyjskich sił obronnych w Cabo Delgado.
Rodzaj wsparcia: sprzęt osobisty i zbiorowy, wsparcie finansowe na pokrycie kosztów związanych ze strategicznym transportem powietrznym.
1.2.4. Niger
18 lipca 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/1236 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie nigerskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 25 mln EUR.
7 marca 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/509 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie nigerskich sił zbrojnych w związku z partnerską misją wojskową UE w Nigrze (EUMPM Niger), opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 40 mln EUR.
10 czerwca 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/1136 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie nigerskich sił zbrojnych sprzętem wojskowym o śmiercionośnej sile, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 4,7 mln EUR. Tego samego dnia Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/1137 w sprawie środka pomocy mającego na celu sfinansowanie dodatkowych działań, które uzupełniają dostarczanie sprzętu wojskowego nigerskim siłom zbrojnym, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 0,3 mln EUR.
Ogólnym celem tych środków pomocy było wzmocnienie zdolności i odporności nigerskich sił zbrojnych w celu obrony integralności terytorialnej i suwerenności Nigru oraz lepszej ochrony ludności cywilnej, w tym przed rosnącym zagrożeniem terrorystycznym.
Po zamachu stanu w Nigrze w lipcu 2023 r. WP postanowił tymczasowo zawiesić te środki pomocy.
Rodzaj wsparcia: w ramach tych środków pomocy Nigrowi nie dostarczono żadnego sprzętu ani infrastruktury.
1.2.5. Mauretania
1 grudnia 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/2355 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie mauretańskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 12 mln EUR. 22 lipca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2015 w sprawie drugiego środka pomocy na rzecz mauretańskich sił zbrojnych.
Środek pomocy z 2022 r. ma wesprzeć mauretańskie siły zbrojne w ich wysiłkach na rzecz lepszego reagowania na zagrożenia dla bezpieczeństwa, przed którymi stoją Mauretania i region. W związku z tym ma on zwiększyć zdolności wojskowe dwóch wcześniej wskazanych batalionów mauretańskich sił zbrojnych (Bataillon des fusiliers marins de Rosso i Bataillon des fusiliers de l'air), a także zdolności medyczne in situ mauretańskich sił zbrojnych na granicy z Mali i Saharą Zachodnią (wojskowe ośrodki medyczne w regionach wojskowych 2 i 3).
Celem środka pomocy z 2024 r. jest wsparcie zdolności Mauretanii w zakresie nadzoru lądowego i morskiego oraz odstraszania, aby wzmocnić ochronę terytorium Mauretanii i jej wód terytorialnych. Pomoże on również w zwalczaniu nielegalnych działań na morzu, które mogą zagrozić bezpieczeństwu i zwierzchnictwu Mauretanii, i w ten sposób przyczyni się do utrzymania stabilności Mauretanii i zapewnienia lepszych warunków bezpieczeństwa ludności cywilnej w kraju i regionie.
Rodzaj wsparcia: drony, sztywne łodzie patrolowe, doki pływające, inny sprzęt nawigacyjny i radiowy; środki ochrony indywidualnej (okulary noktowizyjne, szafki magnetyczne na gogle noktowizyjne, hełmy ochronne, kamizelki kuloodporne i kamizelki płytowe); oraz sprzęt medyczny (w tym dwa pojazdy operacyjne służące jako karetki, sprzęt chirurgiczny i sprzęt do intensywnej terapii).
1.2.6. Ghana
Rada przyjęła dwa środki pomocy (lipiec 2023 r. i kwiecień 2024 r.) mające na celu wsparcie sił zbrojnych Ghany, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się zagrożenia terrorystycznego z regionu Sahelu. Środki te mają wartość 33,5 mln EUR i są obecnie wdrażane.
Wsparcie z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju udzielane jest w kontekście zacieśniania stosunków między UE a Ghaną. Potwierdza zaangażowanie UE na rzecz pokoju i stabilności w Afryce Zachodniej, a Ghana jest ważnym partnerem. Europejski Instrument na rzecz Pokoju, w szczególności dzięki dostawie 105 pojazdów skonfiskowanych w ramach operacji EUNAVFOR MED IRINI w październiku 2023 r., był postrzegany jako przełom i wzmocnił wizerunek UE jako wiarygodnego partnera w dziedzinie bezpieczeństwa, zapewniając niezbędne wsparcie siłom zbrojnym. W tym samym duchu 26 lutego 2025 r. w obecności ghańskiego ministra obrony, doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego i ambasadora UE odbyła się ceremonia przekazania sprzętu finansowanego z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (ciężki sprzęt inżynieryjny, łodzie). Również dzięki wsparciu udzielanemu w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju UE jest obecnie głównym partnerem Ghany w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Sukces Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju wynika z podejścia dostosowanego do potrzeb i opartego na partnerstwie, które stworzyło zaufanie między UE a Ghaną.
Rodzaj wsparcia: pojazdy zmilitaryzowane, obrazowanie, ciężki sprzęt inżynieryjny (równiarka, ładowarka kołowa, koparko-ładowarka i wywrotka), sprzęt do niszczenia amunicji wybuchowej, łodzie szybkiego rozmieszczania, łodzie składane i silniki przyczepne.
1.2.7. Demokratyczna Republika Konga
20 lipca 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/1518 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Demokratycznej Republiki Konga (DRK), opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 20 mln EUR.
W ramach środka pomocy UE zapewnia 31. Brygadzie Szybkiego Reagowania Sił Zbrojnych DRK (FARDC) podstawowe wyposażenie indywidualne niemający śmiercionośnej siły, taki jak wyposażenie komandosów, apteczki pierwszej pomocy i odzież, oraz sprzęt zbiorowy, taki jak zestawy służące przeciwdziałaniu improwizowanym urządzeniom wybuchowym, pojazdy i radiostacje. Środek ten będzie również wspierał odbudowę siedziby brygady w Kindu (prowincja Maniema).
31. Brygada Szybkiego Reagowania prowadzi działania we wschodniej części DRK, a wsparcie UE pozwoli wzmocnić zdolności i odporność FARDC w regionie, w którym obecnych jest ponad sto ugrupowań zbrojnych.
Rodzaj wsparcia: wyposażenie indywidualne, taki jak wyposażenie komandosów, apteczki pierwszej pomocy i odzież, oraz sprzęt zbiorowy, taki jak zestawy służące przeciwdziałaniu improwizowanym urządzeniom wybuchowym, pojazdy i radiostacje.
1.2.8. Benin
25 września 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/2062 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie benińskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 11,75 mln EUR. Za pośrednictwem tego środka pomocy UE zapewni statki powietrzne oraz systemy bezzałogowych statków powietrznych (SBSP) wykorzystywane do wywiadu, obserwacji i rozpoznania (ISR), w tym części zamienne i szkolenia w zakresie obsługi technicznej. Środek ten skupi się w szczególności na wsparciu operacji MIRADOR prowadzonej od 2022 r. w północnej części Beninu.
21 maja 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1455 w sprawie drugiego środka pomocy mającego na celu wzmocnienie zdolności benińskich sił zbrojnych sprzętem niemającym śmiercionośnej siły, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 25 mln EUR.
15 lipca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1980 w sprawie trzeciego środka pomocy mającego na celu wsparcie benińskich sił zbrojnych sprzętem wojskowym o śmiercionośnej sile, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 5 mln EUR.
Rodzaj wsparcia: statki powietrzne wykorzystywane do wywiadu, obserwacji i rozpoznania oraz systemy bezzałogowych statków powietrznych, w tym części zamienne i szkolenia w zakresie obsługi technicznej, szkolenia kwalifikacyjne dla pilotów i dronów, zdolności medyczne.
1.2.9. Wybrzeże Kości Słoniowej
29 kwietnia 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1248 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Wybrzeża Kości Słoniowej.
Środek ten ma na celu wzmocnienie zdolności operacyjnych sił zbrojnych Wybrzeża Kości Słoniowej, aby zabezpieczyć obszary położone w pobliżu granic lądowych i zwalczać niepaństwowe grupy zbrojne, które destabilizują kraj i cały region Afryki Zachodniej.
Rodzaj wsparcia: zdolności w zakresie bezzałogowych statków powietrznych, w tym szkolenia i sprzęt szkoleniowy, dwa symulatory dronów.
1.2.10. Środek pomocy mający na celu wsparcie somalijskiej armii krajowej sprzętem wojskowym o śmiercionośnej sile
27 listopada 2023 r. Rada zatwierdziła środek pomocy mający na celu wsparcie somalijskiej armii krajowej sprzętem wojskowym o śmiercionośnej sile, opiewający na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 1 mln EUR.
Środek ten ma na celu wzmocnienie zdolności somalijskiej armii krajowej do szkolenia w ośrodku szkoleniowym im. gen. A. Dhagabadana, aby przywrócić bezpieczeństwo w kraju i chronić ludność. Za pośrednictwem tego środka pomocy UE zapewni amunicję, która będzie wykorzystywana wyłącznie do szkolenia personelu somalijskiej armii krajowej w związku z EUTM Somalia.
Rodzaj wsparcia: amunicja do celów szkoleniowych.
1.2.11. Podmioty wojskowe i marynarki wojenne państw nadbrzeżnych zaangażowane w operacje bezpieczeństwa morskiego w Zatoce Gwinejskiej
1.2.11.1. Ghana i Kamerun oraz architektura z Jaunde
27 listopada 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/2682 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie podmiotów wojskowych i marynarek wojennych państw nadbrzeżnych zaangażowanych w operacje bezpieczeństwa morskiego w Zatoce Gwinejskiej, który opiewa na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 21 mln EUR.
Środek ten ma na celu umożliwienie marynarkom wojennym Ghany i Kamerunu odgrywania aktywnej roli w utrzymaniu bezpieczeństwa morskiego w Zatoce Gwinejskiej w ramach architektury z Jaunde, we współpracy z marynarkami wojennymi krajów partnerskich. W szerszym ujęciu ma on na celu uzupełnienie zainicjowanej przez UE skoordynowanej obecności na morzu w Zatoce Gwinejskiej, zgodnie z ambicją UE, aby działać jako wiarygodny partner w zakresie bezpieczeństwa w Zatoce Gwinejskiej. Podczas formułowania tego środka pomocy partnerzy kameruńscy wyrazili uznanie dla UE za podejście oparte na zapotrzebowaniu, które leży u podstaw wsparcia z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju i przyczynia się do większej sprawczości beneficjenta oraz do zwiększenia zaufania do UE jako partnera w zakresie bezpieczeństwa.
Rodzaj wsparcia: usługi wywiadowcze, obserwacyjne i rozpoznawcze dla architektury z Jaunde oraz sprzęt niemający śmiercionośnej siły dla marynarek wojennych Ghany i Kamerunu, taki jak nadmuchiwane łodzie o sztywnym kadłubie, interwencyjne łodzie motorowe, silniki, lekkie morskie śmigłowce bezzałogowe, generatory morskie dla statków i sprzęt do nurkowania.
1.2.11.2. Benin
13 czerwca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1715 w sprawie środka pomocy mającego na celu wzmocnienie zdolności benińskiej marynarki wojennej, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 5 mln EUR.
Środek ten zapoczątkuje w szczególności szeroko zakrojoną operację mającą doprowadzić do przywrócenia warunków operacyjnych łodzi patrolowych, tak aby rozwinąć ich zdolności techniczne i umożliwić marynarce wojennej zwiększenie liczby dni na morzu.
Ambicją benińskiej marynarki wojennej jest rozwój działań w zakresie nadzoru morskiego, ale także zdolności interwencyjnych, tak aby zmniejszyć braki bezpieczeństwa w wyłącznej strefie ekonomicznej (w.s.e.) i poza nią, we współpracy z marynarkami wojennymi innych państw będących stronami architektury z Jaunde.
Rodzaj wsparcia: wyposażenie indywidualne dla marynarzy i do organizacji szkolenia operacyjnego w Kotonu.
1.2.11.3. Republika Konga
5 listopada 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2840 w sprawie środka pomocy mającego na celu wzmocnienie zdolności marynarki wojennej Republiki Konga w ramach architektury z Jaunde, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 5 mln EUR.
Celem środka jest przywrócenie do stanu używalności łodzi patrolowych, wraz z zapewnieniem sprzętu i materiałów zużywalnych niezbędnych do konserwacji statków, szkoleniem operacyjnym w zakresie konserwacji statków, zwiększeniem zdolności w zakresie wywiadu, obserwacji i rozpoznania oraz dowodzenia i kontroli, a także zapewnieniem specjalistycznego sprzętu dla zespołów mających za zadanie wizyty, wejścia na pokład, przeszukiwanie i zajmowanie (VBSS) oraz nurków marynarki wojennej.
Ambicją kongijskiej marynarki wojennej jest rozwój działań w zakresie nadzoru morskiego, ale także zdolności interwencyjnych w w.s.e. i poza nią, we współpracy z jednostkami morskimi innych państw będących stronami architektury z Jaunde.
Rodzaj wsparcia: przywrócenie do stanu używalności łodzi patrolowych, wraz z zapewnieniem sprzętu i materiałów zużywalnych niezbędnych do konserwacji statków, szkoleniem operacyjnym w zakresie konserwacji statków, zwiększeniem zdolności w zakresie wywiadu, obserwacji i rozpoznania oraz dowodzenia i kontroli, a także zapewnieniem specjalistycznego sprzętu dla zespołów mających za zadanie wizyty, wejścia na pokład, przeszukiwanie i zajmowanie (VBSS) oraz nurków marynarki wojennej.
1.2.12. Środek pomocy w celu wsparcia kenijskich sił obronnych
24 czerwca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1794 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie kenijskich sił obronnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 20 mln EUR.
Środek ten ma służyć zwiększeniu zdolności operacyjnych kenijskich sił obronnych w celu ochrony integralności terytorialnej i suwerenności Kenii oraz jej ludności cywilnej przed zagrożeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi, w celu zabezpieczenia obszarów przygranicznych oraz przeciwdziałania nasilonej działalności Asz-Szabab wzdłuż granicy z Somalią.
Rodzaj wsparcia: zwiększenie zdolności i możliwości jednostek bojowych kenijskiej piechoty oraz powiązanych z nimi jednostek wsparcia bojowego i jednostek wsparcia logistycznego. Wspieranie wysiłków kenijskiej marynarki wojennej na rzecz rozwoju sił piechoty morskiej.
2. Środki pomocy na rzecz partnerów we wschodnim sąsiedztwie
2.1. Ukraina
a) Środek pomocy mający na celu wsparcie sił zbrojnych Ukrainy (2021 r.)
2 grudnia 2021 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2021/2135 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Ukrainy, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 31 mln EUR, aby wesprzeć budowanie zdolności sił zbrojnych Ukrainy w: (i) sektorze medycznym, (ii) inżynierii (w tym jeśli chodzi o sprzęt do rozminowywania) oraz (iii) mobilności/logistyce, a także (iv) sektorze cyberobrony.
Rodzaj wsparcia: szpitale polowe, sprzęt medyczny, sprzęt rozminowujący i inżynieryjny, mobilność naziemna, zasoby logistyczne i cyberobrona.
b) Środki pomocy mające na celu wsparcie sił zbrojnych Ukrainy (2022 r.)
W odpowiedzi na niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz w następstwie wniosku Ukrainy z 25 lutego 2022 r. o pilną pomoc, 28 lutego 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/338 w sprawie środka pomocy dotyczącego dostaw sprzętu wojskowego i platform wojskowych o śmiercionośnej sile dla sił zbrojnych Ukrainy oraz decyzję Rady (WPZiB) 2022/339 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Ukrainy sprzętem niemającym śmiercionośnej siły.
Od lutego 2022 r. UE przyjęła sześć dodatkowych pakietów wsparcia na rzecz dostaw sprzętu wojskowego w celu wsparcia sił zbrojnych Ukrainy - 23 marca 2022 r., 13 kwietnia 2022 r., 23 maja 2022 r., 21 lipca 2022 r., 17 października 2022 r. i 2 lutego 2023 r. - na łączną kwotę 3,6 mld EUR. 25 kwietnia 2024 r. KPiB zapoznał się z prezentacją wniosków WP dotyczących czterech decyzji Rady zmieniających finansowe kwoty odniesienia określone w decyzjach (WPZiB) 2022/338 i 2022/339 w celu uruchomienia wszystkich dostępnych środków finansowych dla Ukrainy w ramach "starego" pułapu Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju i nowo utworzonego Funduszu Pomocy Ukrainie. Pakiet nie został jeszcze zatwierdzony przez Radę.
Rodzaj wsparcia: amunicja, sprzęt wojskowy i platformy wojskowe o śmiercionośnej sile do celów obronnych, sprzęt i dostawy niewojskowe, takie jak środki ochrony indywidualnej, apteczki pierwszej pomocy i paliwo.
c) Środek pomocy mający na celu wsparcie sił zbrojnych Ukrainy poprzez dostarczanie amunicji (inicjatywa trójtorowa)
Na podstawie wniosku Ukrainy 20 marca 2023 r. ministrowie spraw zagranicznych i obrony uzgodnili trójtorowe podejście z myślą o przyspieszeniu dostaw i wspólnych zamówień, tak aby w ciągu kolejnych 12 miesięcy wspólnym wysiłkiem zapewnić milion sztuk amunicji artyleryjskiej dla Ukrainy. 23 marca 2023 r. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła tę inicjatywę.
Jeżeli chodzi o tor 1, 13 kwietnia 2023 r. Rada przyjęła decyzję zmieniającą (WPZiB) 2023/810 z kwotą odniesienia w wysokości 1 mld EUR w celu zwrotu kosztów amunicji i pocisków pochodzących z zapasów lub uzyskanych w wyniku zmiany priorytetów w istniejących zamówieniach, dostarczonych Ukrainie w okresie od 9 lutego do 31 maja 2023 r.
Jeżeli chodzi o tor 2, 5 maja 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/927 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie ukraińskich sił zbrojnych poprzez dostarczanie amunicji. W ramach tego środka finansowane są wspólne zamówienia na amunicję i pociski kalibru 155 mm od podmiotów gospodarczych mających siedzibę i prowadzących produkcję w UE lub Norwegii. 25 kwietnia 2024 r. KPiB zapoznał się z prezentacją wniosku WP dotyczącego decyzji Rady w sprawie zmiany finansowej kwoty odniesienia decyzji Rady 2023/927 w celu odzwierciedlenia dokładnej kwoty, która została wykorzystana w ramach tego środka pomocy. Z dostępnego 1 mld EUR wykorzystano jedynie około 358,5 mln EUR. Pozostałą kwotę ok. 641,5 mln EUR dodano do bieżącego wsparcia o śmiercionośnej sile, uzupełniając kwotę odniesienia określoną w decyzji (WPZiB) 2022/338.
Rodzaj wsparcia: amunicja i pociski.
d) Środki pomocy towarzyszące EUMAM Ukraine
14 listopada 2022 r. i 2 lutego 2023 r. Rada przyjęła decyzje (WPZiB) 2022/2245 i 2023/231 w sprawie udzielenia siłom zbrojnym Ukrainy szkolonym przez misję Unii Europejskiej w zakresie pomocy wojskowej dla Ukrainy (EUMAM Ukraine) wsparcia w postaci sprzętu i dostaw przeznaczonych do stosowania śmiercionośnej siły i nieprzeznaczonych do takiego celu.
28 listopada 2023 r. Rada przyjęła dwie decyzje zmieniające w celu zwiększenia finansowych kwot odniesienia dla obu środków pomocy do łącznej kwoty 255 mln EUR.
W 2024 r. środki pomocy nadal uzupełniały działania szkoleniowe prowadzone przez EUMAM Ukraine i finansowały dzięki państwom członkowskim dostarczanie amunicji i innego kwalifikującego się sprzętu wojskowego, który spełnia wymogi operacyjne EUMAM Ukraine. Finansuje się z nich również usługi, w tym transportu, pieczy, konserwacji i naprawy produktów udostępnianych przez państwa członkowskie na potrzeby szkoleń prowadzonych przez EUMAM Ukraine. Do 31 grudnia 2024 r. przeszkolono ponad 60 000 ukraińskich żołnierzy, a nowy cel to przeszkolenie 75 000 żołnierzy do końca zimy 2024-2025.
8 listopada 2024 r. Rada przedłużyła mandat EUMAM o kolejne dwa lata - do 15 listopada 2026 r.
Rodzaj wsparcia: transport i piecza nad stażystami, konserwacja i naprawa produktów udostępnianych przez państwa członkowskie do celów szkoleniowych, dostarczanie amunicji do celów szkoleniowych.
2.2. Mołdawia
W związku z wcześniejszym wsparciem, o którym zadecydowano w latach 2021-2023, 4 kwietnia 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1049 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Republiki Mołdawii, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 41 mln EUR. 13 czerwca 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/1713 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie sił zbrojnych Republiki Mołdawii, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 9 mln EUR. Tym razem miał on zapewnić sprzęt i dostawy przeznaczone do stosowania śmiercionośnej siły (obrona powietrzna).
Od czasu przyjęcia środka pomocy z 2021 r. sytuacja w zakresie bezpieczeństwa we wschodnim sąsiedztwie znacznie się zmieniła ze względu na niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy, co zwiększa znaczenie dalszego wzmacniania odporności Republiki Mołdawii. Wynik wyborów prezydenckich i referendum w sprawie członkostwa w UE w 2024 r. był o wiele mniej jednoznaczny, niż oczekiwano, z uwagi na bezprecedensową ingerencję Rosji, w tym systemy kupowania głosów, dezinformację i zagraniczne manipulacje informacjami.
Ogólnym celem środków pomocy jest przyczynienie się do wzmocnienia zdolności mołdawskich sił zbrojnych do zwiększenia bezpieczeństwa narodowego i stabilności, a także podniesienie odporności sektora obronnego, zgodnie z polityką UE wobec Mołdawii. Środki pomocy umożliwią mołdawskim siłom zbrojnym poprawę skuteczności operacyjnej, przyspieszenie dostosowania do unijnych norm i interoperacyjności, a tym samym lepszą ochronę ludności cywilnej w czasie kryzysów i sytuacji nadzwyczajnych. Środki te wzmocnią także zdolności beneficjenta w zakresie uczestniczenia w wojskowych misjach i operacjach w dziedzinie WPBiO, a także w innych operacjach wielonarodowych.
Środek pomocy z 2021 r. ma na celu wzmocnienie zdolności wojskowych służb medycznych i batalionów inżynieryjnych mołdawskich sił zbrojnych. Środek pomocy z 2022 r. ma na celu wzmocnienie zdolności jednostek logistyki, mobilności, dowodzenia i kontroli, cyberobrony, rozpoznania z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych i łączności taktycznej. Środek pomocy z 2023 r. ma na celu wzmocnienie zdolności jednostek obserwacji przestrzeni powietrznej, mobilności i transportu, logistyki, dowodzenia i kontroli oraz cyberobrony. Środek pomocy z 2024 (przeznaczony na sprzęt niemający śmiercionośnej siły) ma na celu wzmocnienie zdolności w zakresie obserwacji przestrzeni powietrznej, mobilności i transportu, logistyki, dowodzenia i kontroli oraz cyberobrony. Środek wsparcia z 2024 r. (przeznaczony na sprzęt mający śmiercionośną siłę) ma na celu wzmocnienie zdolności Mołdawii w zakresie obrony powietrznej.
Rodzaj wsparcia: sprzęt medyczny i sprzęt do niszczenia amunicji wybuchowej, obserwacja przestrzeni powietrznej, logistyka, mobilność i transport, dowodzenie i kontrola, sprzęt do cyberobrony, zdolności w zakresie obrony powietrznej.
2.3. Gruzja
W następstwie poprzedniego wsparcia, o którym zadecydowano w latach 2021, 2022 i 2023, na początku 2024 r. zaproponowano czwarty środek pomocy mający na celu wsparcie gruzińskich sił obronnych, opiewający na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 30 mln EUR.
W następstwie przyjęcia ustawy o przejrzystości wpływów zagranicznych i innych działań podważających praworządność i demokrację w Gruzji państwa członkowskie uzgodniły na posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych 24 czerwca 2024 r., że w przypadku dalszego pogorszenia się sytuacji ponownie rozważą wsparcie dla Gruzji w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju.
W związku z tym proponowany środek z 2024 r. nie został przyjęty. Dokument przedstawiający możliwości działania, opracowany na potrzeby dyskusji na forum Rady do Spraw Zagranicznych, przewiduje dalsze możliwe zawieszenie lub zakończenie wdrażanych środków pomocy w przypadku dalszego pogorszenia się sytuacji. 26 października partia Gruzińskie Marzenie zdobyła większość w wyborach parlamentarnych, naznaczonych zarzutami nieprawidłowości. 28 listopada 2024 r. rząd Gruzji wyraził zamiar zawieszenia negocjacji akcesyjnych z UE. Wywołało to powszechne prounijne protesty w całym kraju, a także doprowadziło do dopuszczenia się w tym kontekście przez policję nielegalnych i brutalnych działań.
Ogólnym celem tych trzech środków pomocy było przyczynienie się do wzmocnienia zdolności gruzińskich sił obronnych w celu zwiększenia bezpieczeństwa narodowego, stabilności i odporności w sektorze obronnym, zgodnie z polityką UE wobec Gruzji i w świetle pogarszającej się sytuacji w zakresie bezpieczeństwa we wschodnim sąsiedztwie w następstwie niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji na Ukrainę. Środki pomocy miały umożliwić gruzińskim siłom obronnym poprawę skuteczności operacyjnej, przyspieszenie dostosowania do unijnych norm i interoperacyjności, a tym samym lepszą ochronę ludności cywilnej w czasie kryzysów i sytuacji nadzwyczajnych. Środki te miały również pozwolić na wzmocnienie zdolności beneficjenta w zakresie uczestniczenia w wojskowych misjach i operacjach w dziedzinie WPBiO, a także w innych operacjach wielonarodowych.
Środek pomocy z 2021 r. miał na celu wzmocnienie zdolności gruzińskich sił obronnych w zakresie wojskowych usług medycznych, inżynieryjnych i logistycznych dotyczących komponentów sił lądowych. Środek pomocy z 2022 r. wzmocnił zdolności wojskowych jednostek medycznych, inżynieryjnych, mobilności i cyberobrony. Środek pomocy z 2023 r. wzmocnił zdolności w zakresie usług inżynieryjnych, mobilności oddziałów artyleryjskich, medycznych, cyberobrony i logistycznych.
Rodzaj wsparcia: sprzęt medyczny i inżynieryjny, usługi logistyczne, mobilność oddziałów naziemnych i artyleryjskich, sprzęt do cyberobrony.
2.4. Armenia
22 lipca 2024 r. UE przyjęła pierwszy w historii środek pomocy (WPZiB) 2024/2010 w sprawie wsparcia armeńskich sił zbrojnych. Środek ten, niemający śmiercionośnej siły, opiewa na kwotę odniesienia wynoszącą 10 mln EUR i przewiduje dostarczenie zdolności w postaci mobilnego obozu polowego dla jednostki wielkości batalionu, w tym szpitala poziomu 1.
Środek wpisuje się w kontekst apelu rządu Armenii, aby nadać nowy impuls stosunkom między UE a Armenią, oraz późniejszego postulatu Rady Europejskiej dotyczącego przedstawienia wariantów najlepszego sposobu zacieśnienia stosunków między UE a Armenią we wszystkich ich wymiarach. Należy to postrzegać w kontekście wysiłków Armenii na rzecz modernizacji sił zbrojnych i rozwiązania problemu niepewnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w regionie. Środek pomocy nie ma śmiercionośnej siły i koncentruje się na szkoleniach i logistyce bez możliwych do wyobrażenia negatywnych skutków dla bezpieczeństwa stron trzecich.
Środek ten ma na celu zwiększenie odporności Armenii, a także jej zdolności i interoperacyjności umożliwiających jej wnoszenie wkładu w międzynarodowe misje i operacje wojskowe, w tym ewentualnie w przyszłości w unijną WPBiO, zgodnie z wysiłkami Armenii na rzecz dostosowania się do WPZiB. Przyspieszone zapewnienie zgodności z normami UE i interoperacyjność pomogą również lepiej chronić ludność cywilną w czasie kryzysów i sytuacji nadzwyczajnych.
Rodzaj wsparcia: zdolności w postaci mobilnego obozu polowego dla jednostki wielkości batalionu, w tym szpitala poziomu 1.
3. Środki pomocy na rzecz partnerów na Bałkanach Zachodnich
3.1. Bośnia i Hercegowina (siły zbrojne BiH)
Oprócz regionalnego środka pomocy mającego na celu wzmocnienie zdolności Bałkańskiej Medycznej Grupy Zadaniowej Bośnia i Hercegowina skorzystała dotychczas z dwóch środków pomocy dla poszczególnych krajów (uchwalonych w 2021 i 2022 r.). Oba zostały opracowane w ścisłej współpracy z operacją EUFOR Althea.
Realizacja środka pomocy z 2021 r. już się zakończyła. Dzięki zapewnieniu pojazdów transportowych, pojazdów medycznych i wykrywaczy metali ten środek pomocy był ważnym krokiem w kierunku realizacji celu w zakresie rozminowywania w Bośni i Hercegowinie oraz ułatwienia przyszłego udziału batalionu saperskiego sił zbrojnych Bośni i Hercegowiny (BiH) w operacjach regionalnych i międzynarodowych, w tym w ramach WPBiO i Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Celem środka pomocy z 2022 r. jest poprawa warunków bezpieczeństwa i rozmieszczenia brygady wsparcia taktycznego sił zbrojnych BiH, a także zwiększenie ograniczonej liczby zdolności operacyjnych, w tym zdolności w zakresie substancji chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (CBRJ). W tym celu w ramach środka pomocy finansuje się dostarczanie sprzętu polowego, kluczowych narzędzi inżynierii wojskowej oraz materiałów CBRJ. Wdrożenie jest niemal zakończone, a informacje zwrotne od użytkowników końcowych są pozytywne, jeżeli chodzi o adekwatność i jakość dostarczonego do tej pory sprzętu.
Rodzaj wsparcia: sprzęt saperski, pojazdy transportowe i medyczne, wykrywacze metali, sprzęt polowy, kluczowe narzędzia inżynierii wojskowej oraz materiały CBRJ.
3.2. Bałkańska Medyczna Grupa Zadaniowa (BMTF)
9 czerwca 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/906 w sprawie środka pomocy wspierającego budowanie zdolności BMTF, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 6 mln EUR.
Celem środka pomocy jest zwiększenie zdolności medycznych jednostek sił zbrojnych kwalifikujących się państw uczestniczących w BMTF, a mianowicie Albanii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Macedonii Północnej i Serbii, a także samego stałego organu poprzez zakup niezbędnego sprzętu i materiałów w celu wzmocnienia wojskowych zdolności medycznych w regionie.
Rodzaj wsparcia: sprzęt służący do zapewnienia mobilności, komponenty dla szpitali polowych poziomu 2, sprzęt i materiały laboratoryjne oraz sprzęt informatyczny i łącznościowy.
3.3. Republika Macedonii Północnej
Macedonia Północna korzysta z dwóch dwustronnych środków pomocy, przyjętych kolejno 16 marca 2023 r. i 23 września 2024 r. w celu wzmocnienia zdolności armii Republiki Macedonii Północnej. Środki te opiewają na finansowe kwoty odniesienia wynoszące, odpowiednio, 9 mln EUR i 13 mln EUR, zwiększone do 14 mln EUR w następstwie dodatkowego wkładu.
Oba środki pomocy mają na celu zwiększenie zdolności armii Republiki Macedonii Północnej poprzez ulepszenie i modernizację wyposażenia jej batalionu piechoty lekkiej, aby umożliwić jej udział w wojskowych misjach i operacjach w dziedzinie WPBiO. W ramach środka pomocy z 2023 r. wsparcie obejmuje logistykę, urządzenia medyczne, systemy łącznościowe i informatyczne, zdolności wywiadowcze, sprzęt w zakresie CBRJ, inżynieryjny i szkoleniowy. Zgodnie z priorytetami określonymi przez beneficjenta i z uwagi na ograniczenia budżetowe komponent CBRJ nie jest uwzględniony. W ramach środka pomocy z 2024 r. wsparcie obejmuje technologie związane z wywiadem, obserwacją i rozpoznaniem, walką radioelektroniczną i rozpoznaniem radioelektronicznym, a także powiązane szkolenia. Zgodnie z dostępną pulą środków budżetowych i priorytetami określonymi przez beneficjenta elementy związane z logistyką, sprzętem inżynieryjnym oraz systemami łącznościowymi i informatycznymi nie zostaną uwzględnione.
Rodzaj wsparcia: logistyka, urządzenia medyczne, systemy łącznościowe i informatyczne, zdolności wywiadowcze, sprzęt w zakresie CBRN, inżynieryjny i szkoleniowy.
3.4. Albania
15 lipca 2024 r. Rada przyjęła decyzję Rady (WPZiB) 2024/1979 -pierwszy dwustronny środek pomocy w celu wsparcia albańskich sił zbrojnych, opiewający na kwotę odniesienia wynoszącą 13 mln EUR.
Celem jest zwiększenie skuteczności operacyjnej albańskich sił zbrojnych poprzez poprawę mobilności, zdolności manewrowych i ochrony sił lądowych, co z kolei ma zwiększyć ich wkład w misje i operacje w dziedzinie WPBiO. Wsparcie obejmuje dostarczanie lekkich opancerzonych pojazdów wielozadaniowych.
Rodzaj wsparcia: lekkie opancerzone pojazdy wielozadaniowe.
4. Środek pomocy na rzecz partnera w południowym sąsiedztwie
4.1. Liban
1 grudnia 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/2356 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie libańskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 6 mln EUR.
23 września 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2496 w sprawie drugiego środka pomocy mającego na celu wsparcie libańskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 15 mln EUR.
Celem środka pomocy z 2022 r. jest zwiększenie zdolności i odporności libańskich sił zbrojnych umożliwiających zapewnienie bezpieczeństwa narodowego i stabilności Libanu poprzez wzmocnienie wojskowych zdolności medycznych tych sił oraz dostarczenie sprzętu personelowi operacyjnemu libańskich sił zbrojnych. Aby osiągnąć ten cel, w ramach środka pomocy sfinansowany zostanie sprzęt niemający śmiercionośnej siły, a mianowicie sprzęt medyczny wspierający wojskowe służby medyczne (ośrodki centralne i regionalne) oraz wyposażenie indywidualne dla brygady logistycznej.
Celem ogólnym środka pomocy z 2024 r. jest przyczynienie się do wzmocnienia zdolności libańskich sił zbrojnych, co pozwoli zwiększyć bezpieczeństwo narodowe, stabilność i odporność Libanu. Celem szczegółowym środka jest wspieranie zwiększania zdolności libańskich sił zbrojnych w zakresie wojskowego dowództwa medycznego, a także dowództw inżynieryjnych i logistycznych.
Rodzaj wsparcia: sprzęt medyczny, wyposażenie indywidualne.
4.2. Jordania
20 lutego 2023 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2023/384 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie jordańskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 7 mln EUR.
25 listopada 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2935 w sprawie drugiego środka pomocy mającego na celu wsparcie jordańskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 13,25 mln EUR.
W środku pomocy z 2023 r. uwzględniono priorytety rządu dotyczące zwiększenia zdolności obronnych jordańskich sił zbrojnych. Środek ten ma wesprzeć rozmieszczone jednostki wojskowe poprzez dostarczenie im szpitala polowego (poziom 1), w tym zdolności w zakresie ewakuacji medycznej, sprzętu inżynieryjnego w celu poprawy infrastruktury operacyjnej, systemów bezzałogowych statków powietrznych i systemów przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym.
Celem ogólnym środka pomocy z 2024 r. jest wzmocnienie zdolności jordańskich sił zbrojnych, a tym samym przyczynienie się do wzmocnienia stabilności i bezpieczeństwa narodowego Jordanii oraz ochrony ludności cywilnej w kontekście coraz bardziej napiętej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w Jordanii i poza jej granicami. Celem szczegółowym tego środka jest wspieranie jednostek operacyjnych odpowiedzialnych za zabezpieczenie północnych i wschodnich granic Jordanii. Aby osiągnąć ten cel, środek pomocy zapewni wsparcie północnemu i wschodniemu dowództwu jordańskich sił zbrojnych w postaci systemów wykrywania i obrony, systemów obserwacji i rozpoznania, a także pojazdów i sprzętu inżynieryjnego.
Rodzaj wsparcia: szpital polowy (poziom 1), w tym zdolności w zakresie ewakuacji medycznej, pojazdy i sprzęt inżynieryjny, systemy bezzałogowych statków powietrznych i systemy przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym, systemy obserwacji i rozpoznania.
4.3. Egipt
5 listopada 2024 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2024/2843 w sprawie środka pomocy mającego na celu wsparcie egipskich sił zbrojnych, opiewającego na finansową kwotę odniesienia wynoszącą 20 mln EUR.
Celem ogólnym środka pomocy jest przyczynienie się do wzmocnienia zdolności egipskich sił zbrojnych umożliwiających zwiększenie bezpieczeństwa narodowego i stabilności Egiptu, a także lepszą ochronę ludności cywilnej. Celem szczegółowym środka jest umożliwienie egipskim siłom zbrojnym umocnienia zdolności w zakresie kontroli terytorialnej oraz tym samym lepszej reakcji na zagrożenia dla bezpieczeństwa na całym terytorium Egiptu, w szczególności w jego części zachodniej.
Rodzaj wsparcia: lekkie opancerzone pojazdy patrolowe, systemy małych bezzałogowych statków powietrznych, radary lekkie i ruchome, gogle.
5. Tabele dotyczące Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju - dostarczanie sprzętu wojskowego w 2024 r. za pośrednictwem środków pomocy z instrumentu
Zob. załącznik F
KRÓTKI OPIS KATEGORII WE WSPÓLNYM WYKAZIE UZBROJENIA UE (22)
| ML1 | Broń gładkolufowa o kalibrze mniejszym niż 20 mm, inne uzbrojenie i broń automatyczna o kalibrze 12,7 mm (0,50 cala) lub mniejszym oraz wyposażenie i specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML2 | Broń gładkolufowa o kalibrze 20 mm lub większym, inna broń i uzbrojenie o kalibrze większym od 12,7 mm (0,50 cala), miotacze specjalnie zaprojektowane lub zmodyfikowane do celów wojskowych oraz wyposażenie i specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML3 | Amunicja i zapalniki oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML4 | Bomby, torpedy, rakiety, pociski kierowane, inne urządzenia i ładunki wybuchowe oraz związane z nimi wyposażenie i akcesoria oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML5 | Sprzęt kierowania ogniem oraz sprzęt do ostrzegania i alarmowania, a także powiązane z nimi systemy oraz sprzęt testowania, strojenia i zakłócania, specjalnie zaprojektowane do celów wojskowych, a także specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe i wyposażenie |
| ML6 | Pojazdy naziemne i ich elementy składowe |
| ML7 | Środki chemiczne, "środki biologiczne", "środki rozpraszania tłumu", materiały radioaktywne oraz związane z nimi sprzęt, elementy składowe i materiały |
| ML8 | "Materiały wysokoenergetyczne" oraz substancje pokrewne |
| ML9 | Wojenne jednostki pływające (nawodne lub podwodne), specjalny sprzęt morski, wyposażenie, elementy składowe i inne nawodne jednostki pływające |
| ML10 | "Statki powietrzne", "statki powietrzne lżejsze od powietrza", "bezzałogowe statki powietrzne" ("UAV"), silniki i sprzęt do "statków powietrznych", pokrewne wyposażenie i elementy składowe, specjalnie zaprojektowane lub zmodyfikowane do celów wojskowych |
| ML11 | Sprzęt elektroniczny, "statki kosmiczne" i elementy składowe, niewyszczególnione w innych pozycjach wspólnego wykazu uzbrojenia UE |
| ML12 | Systemy broni opartej na energii kinetycznej dużych prędkości oraz pokrewny sprzęt, oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML13 | Sprzęt opancerzony lub ochronny, takież konstrukcje oraz ich elementy składowe |
| ML14 | 'Sprzęt specjalistyczny do szkolenia wojskowego' lub dla symulacji scenariuszy wojskowych, symulatory specjalnie zaprojektowane do treningu użytkowania jakiegokolwiek uzbrojenia wymienionego w pozycjach ML1 lub ML2 oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe i akcesoria |
| ML15 | Sprzęt do zobrazowywania lub przeciwdziałania, specjalnie zaprojektowany do celów wojskowych, oraz specjalnie zaprojektowane do niego elementy składowe i akcesoria |
| ML16 | Odkuwki, odlewy i inne półfabrykaty, które zostały specjalnie zaprojektowane dla obiektów określonych w pozycjach od ML1 do ML4, ML6, ML9, ML10, ML12 lub ML19 |
| ML17 | Różnorodny sprzęt, materiały i "biblioteki" oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML18 | Sprzęt do 'produkcji', obiekty do prowadzenia badań środowiskowych oraz elementy składowe |
| ML19 | Systemy broni o ukierunkowanej energii (Directed Energy Weapon - DEW), sprzęt pokrewny lub sprzęt do przeciwdziałań, modele badawcze, oraz specjalnie zaprojektowane do nich elementy składowe |
| ML20 | Sprzęt kriogeniczny i "nadprzewodzący" oraz specjalnie zaprojektowane do niego elementy składowe i akcesoria |
| ML21 | "Oprogramowanie" |
| ML22 | "Technologia" |
Belgium: the data that Belgium provides for this report is the aggregation of the data of its three regions (the Flemish, Walloon and Brussels-Capital Region) and of its federal government (which is competent for exports by the Belgian armed forces and the Belgian police). Because of differences in data collection and data processing between the competent authorities, Belgium is currently not able to provide data on actual exports (row c).
Czechia: rows a) and b) do not include General transfer licences and Global transfer licences pursuant to the Defence Transfer Directive (2009/43/EC), which could cover goods of more than only one ML Category and allow exports to more than only one Member State. In addition to that, some other licences issued cover goods of more than only one ML Category and their value is the total value of all covered goods. Due to this fact, these types of licences are not included in row b). The sums in rows c) are based on information provided by exporters and also contain actual exports made in 2024 based on licences issued in previous years.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2832 |
| Rodzaj: | informacja |
| Tytuł: | Dwudzieste siódme roczne sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego |
| Data aktu: | 2026-06-15 |
| Data ogłoszenia: | 2026-06-15 |