Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet rozszerzeniowy 2025 - Ukraina, Mołdawia i Gruzja
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet rozszerzeniowy 2025 - Ukraina, Mołdawia i Gruzja(C/2026/2603)
| Sprawozdawca: | Patrick MOLINOZ (FR/PES), wiceprzewodniczący regionu Burgundia- Franche-Comté |
| Dokumenty źródłowe: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Komunikat z 2025 r. w sprawie polityki rozszerzenia UE" - COM(2025) 690 SWD (2025) 757 - Gruzja 2025 SWD (2025) 758 - Republika Mołdawii 2025 SWD (2025) 759 - Ukraina 2025 |
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
Zasady ogólne
1. Ponownie wyraża pełne poparcie dla rozszerzenia UE i zwraca uwagę, że - jak pokazały dwie ostatnie fale rozszerzenia - rozszerzenie przynosi korzyści zarówno nowym członkom, jak i obecnym państwom członkowskim, a także całej Unii Europejskiej.
2. Zauważa z zaniepokojeniem, że w 2025 r. sytuacja geopolityczna stawała się coraz bardziej niebezpieczna dla UE, z jednej strony ze względu na trwającą rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie, a z drugiej strony ze względu na coraz większą niepewność co do polegania na Stanach Zjednoczonych jako zaufanym sojuszniku (zwłaszcza w świetle niedawnych wydarzeń dotyczących Grenlandii i ich konsekwencji dla stosunków transatlantyckich). Podkreśla w związku z tym rosnącą potrzebę wzmocnienia odporności i zdolności obronnych UE.
3. Podkreśla, że w nowym kontekście geopolitycznym rozszerzenie UE i bliskie stosunki z krajami sąsiadującymi z UE nabierają większego znaczenia niż kiedykolwiek, ponieważ UE musi teraz pilnie wziąć na siebie pełną odpowiedzialność za obronność - nie tylko z czysto wojskowego punktu widzenia, ale także z gospodarczego punktu widzenia, ponieważ przemysł obronny, sztuczna inteligencja i cyberbezpieczeństwo, a także strategiczne zasoby naturalne stają się kluczem do zabezpieczenia przyszłości UE.
4. Zaznacza, że w 2025 r. znacznie nasiliły się działania Rosji przeciwko UE: wielokrotne naruszenia europejskiej przestrzeni powietrznej przez bezzałogowe statki powietrzne i samoloty, a także wzmożone działania hybrydowe, w dużej mierze poprzez cyberataki i dezinformację. Z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie OBWE 1 w sprawie "niesprowo- kowanego naruszenia przestrzeni powietrznej UE przez Rosję", oświadczenie NATO 2 w sprawie "niedawnych naruszeń przestrzeni powietrznej przez Rosję" oraz oświadczenia 3 wysokiej przedstawicielki wydane w imieniu UE potępiające nieustanne rosyjskie kampanie hybrydowe przeciwko UE, jej państwom członkowskim i sprzymierzeńcom. Podkreśla, że udany i przeprowadzony w odpowiednim czasie proces rozszerzenia UE, który odpowie na obecne wyzwania geopolityczne, może przyczynić się do zwiększenia odporności Unii i jej sąsiedztwa.
5. Podkreśla kluczowe znaczenie miast dla odporności społecznej i ochrony ludności, co wyraźnie widać m.in. w Ukrainie. Miasta i gminy odgrywają pierwszoplanową rolę w utrzymaniu niezbędnych funkcji społecznych w czasach wojny i kryzysu, takich jak: prowadzenie szkół i przedszkoli, zapewnianie mieszkań i komunikacja z obywatelkami i obywatelami. Rozszerzenie poprawi bezpieczeństwo UE dzięki pełnemu włączeniu roli miast i regionów do różnych aspektów obronności, która nie ma już charakteru wyłącznie wojskowego, ale także hybrydowy, cywilny i istotny dla odporności społeczeństw.
6. Zaznacza, w następstwie wspólnego komunikatu Komisji i wysokiejprzedstawicielki "Utrzymanie pokoju - Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r.", że doświadczenia zdobyte przez ukraińską armię i ekosystem wojskowy, w tym w odniesieniu do rozwoju i wdrażania zdolności podwójnego zastosowania, mają ogromne znaczenie dla państw członkowskich UE; wzywa Komisję Europejską i wysoką przedstawicielkę, by wspomniały o istotnej roli władz lokalnych i regionalnych w tych kwestiach, uwzględniając ich rolę we wspieraniu MŚP, przedsiębiorstw typu startup, publicznych obiektów badawczych itp. Rozszerzenie przyniesie również korzyści pod względem zdolności obronnych UE dzięki kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych we wspieraniu MŚP, uniwersytetów, odporności społeczeństwa obywatelskiego i procesów demokratycznych, a także w zwalczaniu dezinformacji.
7. Podkreśla, że rozszerzenie przynosi również korzyści miastom i regionom Unii Europejskiej, które czerpią korzyści z bezpieczniejszego, silniejszego i zamożniejszego sąsiedztwa opartego na wspólnych wartościach europejskich. W procesie tym kluczowe znaczenie ma wzmocnienie odporności na wszystkich poziomach sprawowania rządów, co pozwoli miastom i regionom lepiej stawić czoła wyzwaniom gospodarczym, społecznym, środowiskowym i geopolitycznym.
8. Przypomina, że program rozszerzenia UE wymaga wczesnego zaangażowania szczebla lokalnego i regionalnego, ponieważ 70 % dorobku prawnego UE jest wdrażane na szczeblu lokalnym, a postępy krajów objętych procesem rozszerzenia na drodze do przystąpienia do UE zależą od specjalistycznej wiedzy technicznej i zdolności administracyjnych do wdrażania reform i projektów. Podkreśla, że zaangażowanie to powinno być systematyczne, ustrukturyzowane i uwzględniać odpowiednie zasoby, zgodnie z zasadami wielopoziomowego sprawowania rządów i pomocniczości, a także powinno obejmować niezbędne elementy gwarantujące silne systemy demokracji lokalnej, takie jak współpraca zdecentralizowana, równouprawnienie płci, walka z zagranicznymi manipulacjami informacjami i ingerencjami w informacje oraz decentralizacja (także fiskalna) w celu zwiększenia zrównoważoności inwestycji, jakości usług i zaufania publicznego.
9. Podkreśla, że ważne jest prowadzenie ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, by zapewnić niezbędne poparcie publiczne potrzebne w kontekście rozszerzenia, i uważa, że będzie to tym ważniejsze po przywróceniu pokoju w Ukrainie, ponieważ w wyniku wojny kwestie, które mogą wywołać opór, odsunęły się na dalszy plan. W związku z tym zaleca propagowanie kampanii uświadamiających dotyczących krajów kandydujących do UE poprzez kontakty z kanałami medialnymi i współpracę z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
10. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą zorganizowania 18 listopada 2025 r. pierwszej edycji forum poświęconego rozszerzeniu UE. Komitet wzywa Komisję Europejską do zaangażowania KR-u - jako podmiotu instytucjonalnego w procesie rozszerzenia UE - we wszystkie przyszłe edycje forum oraz do rozważenia synergii z Dniem Rozszerzenia KR-u.
11. Podkreśla, że Unia Europejska opiera się na wspólnych wartościach demokracji, praworządności i poszanowania praw podstawowych. Demokracja lokalna i regionalna jest podstawą funkcjonującej demokracji, a aktywne zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, obywateli i społeczności lokalnych wzmacnia system demokratyczny. Komitet podkreśla w związku z tym, jak ważne dla Ukrainy, Mołdawii i Gruzji jest wzmocnienie demokracji lokalnej i regionalnej w czasach obcych ingerencji i prób destabilizacji tych krajów.
12. Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, "Europejska tarcza demokracji: wspieranie silnych i odpornych demokracji", który wyraźnie zakłada współpracę z krajami objętymi procesem rozszerzenia UE w celu wzmocnienia i konsolidacji ich demokracji, w tym poprzez wsparcie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów, umiejętności korzystania z mediów oraz odporności na zagraniczne manipulacje informacjami, dezinformację i zagrożenia hybrydowe. KR apeluje o wyraźniejsze uznanie roli władz lokalnych i regionalnych w walce z dezinformacją, w tym poprzez ich aktywny udział i reprezentację w przyszłym Europejskim Ośrodku Odporności Demokratycznej.
13. Podkreśla potrzebę kompleksowych, dobrze skoordynowanych działań antykorupcyjnych na wszystkich szczeblach administracji rządowej. W obecnym kontekście geopolitycznym zwraca uwagę na pilną potrzebę podnoszenia świadomości, w tym na szczeblu lokalnym, na temat "korupcji strategicznej", rozmyślnej taktyki stosowanej przez podmioty państwowe lub "grupy-przykrywki", mającej na celu osłabienie systemów demokratycznych, stworzenie zależności i realizację długoterminowych celów geopolitycznych. Apeluje o ukierunkowane budowanie zdolności i środki zapobiegawcze dla władz lokalnych i regionalnych w celu wykrywania takich zagrożeń, zapobiegania im i reagowania na nie. Podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie przejrzystych systemów zamówień publicznych.
14. Akcentuje rolę KR-u w tym kontekście i wzywa Komisję do aktywnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych za pośrednictwem wspólnych komitetów konsultacyjnych (WKK) KR-u, grup roboczych KR-u oraz kampanii informacyjnych w krajach objętych procesem rozszerzenia.
15. Wskazuje na gotowość Komitetu do jak najszybszego rozszerzenia dwustronnej współpracy z Ukrainą i Mołdawią z grup roboczych KR-u na wspólne komitety konsultacyjne w 2026 r. zgodnie z decyzją odpowiednich rad stowarzyszenia z UE. Zgodnie z ugruntowaną praktyką Komitet zwraca uwagę, że skład WKK powinien odzwierciedlać różnorodność władz lokalnych i regionalnych w każdym kraju oraz zapewniać pluralizm polityczny i równowagę płci. Ponadto KR wzywa rządy Ukrainy i Mołdawii do mianowania członków WKK, na podstawie propozycji organizacji reprezentujących władze lokalne i regionalne, w drodze pluralistycznego i przejrzystego procesu selekcji spośród wybranych przedstawicieli lokalnych lub regionalnych posiadających lokalne lub regionalne mandaty wyborcze.
16. Z niecierpliwością oczekuje na komunikat Komisji w sprawie reform poprzedzających rozszerzenie oraz przeglądów polityki. Pomimo zmian, jakim muszą zostać poddane istniejące mechanizmy i polityki UE przed przyszłym rozszerzeniem, wszystkie mechanizmy i polityki UE muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby zapewnić spójność terytorialną i społeczną we wszystkich regionach rozszerzonej UE; Komitet kładzie szczególny nacisk na reformy poprzedzające rozszerzenie oraz przeglądy polityki spójności, wspólnej polityki rolnej i ogólnych ram instytucjonalnych.
17. Zaznacza, że przyszłe rozszerzenia powinny prowadzić do reform zmierzających do stworzenia wydajniejszej i bardziej demokratycznej UE, która jest bliska obywatelom i nadaje większą rolę władzom lokalnym i regionalnym. KR podkreśla, że rozszerzenie, a także nowe wyzwania geopolityczne, środowiskowe i demokratyczne wymagają większego budżetu UE.
18. Przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji dotyczący ustanowienia programu "Globalny wymiar Europy" na okres po 2027 r., którego celem jest zapewnienie niezbędnych środków finansowych m.in. na proces przedakcesyjny. KR podkreśla, że pula środków finansowych dla krajów objętych procesem rozszerzenia powinna w większym stopniu wspierać miasta i regiony w zwiększaniu ich zdolności do opracowywania i wdrażania reform oraz pobudzania lokalnego rozwoju gospodarczego poprzez dostęp do inwestycji.
19. Wzywa Komisję Europejską do zapewnienia, by przedakcesyjne instrumenty finansowania obejmowały specjalne zaproszenia do składania wniosków w celu pogłębienia partnerstw miast, współpracy międzygminnej i międzyregionalnej między władzami lokalnymi i regionalnymi w państwach członkowskich UE i krajach kandydujących. Podkreśla, że konkretne partnerstwa, współpraca międzyludzka, wymiana doświadczeń, wymiana kulturalna, wizyty studyjne, wspólne działania pilotażowe i dzielenie się dobrymi praktykami w obszarach takich jak rozwój lokalny, usługi publiczne, planowanie terytorialne i zrównoważone inwestycje mogą w znacznym stopniu przyczynić się do zbliżenia Unii Europejskiej do obywateli i wzmocnienia lokalnych zdolności administracyjnych, wzajemnego zaufania i gotowości do przystąpienia do UE.
20. Zwraca uwagę na to, że dwustronne spory między UE a poszczególnymi krajami objętymi procesem rozszerzenia spowolniły w ostatnich latach proces rozszerzenia.
21. Sugeruje zbadanie możliwości rozszerzenia głosowania większością kwalifikowaną na konkretne obszary, takie jak sankcje dyplomatyczne i gospodarcze, aby poprawić sprawność i zdolność reagowania UE.
Ocena poszczególnych państw - Ukraina
22. Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że pomimo trwającej wojny napastniczej Rosji Ukraina pomyślnie zakończyła proces przeglądu zgodności prawa krajowego z prawem unijnym i poczyniła postępy w przeprowadzaniu kluczowych reform. KR zaznacza jednak, że należy zadbać o to, by uprawnienia nadane w czasie stanu wojennego nie podważały trwającego procesu reform.
23. Podkreśla swoje zadowolenie z tego, że wielopoziomowe sprawowanie rządów w Ukrainie co do zasady nadal funkcjonuje pomimo wyzwań związanych z trwającą wojną. Stwierdza, że jest to bezprecedensowe doświadczenie w Europie, jeżeli chodzi o ciągłość funkcjonowania struktur sprawowania rządów w takich warunkach. Nadal jednak nie prowadzi się konsekwentnych konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi. Chociaż ustawa o konsultacjach publicznych nakłada na rząd i władze lokalne obowiązek przeprowadzania konsultacji, wymóg ten nie dotyczy projektów ustaw przedkładanych przez posłów, mimo że stanowią one większość prac legislacyjnych Rady Najwyższej Ukrainy. KR wzywa do rozszerzenia obowiązkowych wymogów dotyczących konsultacji na wszystkie inicjatywy ustawodawcze o oddziaływaniu terytorialnym, a także do zapewnienia systematycznego udziału władz lokalnych i regionalnych w grupach eksperckich i negocjacyjnych w odniesieniu do rozdziałów dorobku prawnego UE, które mają duży wpływ na sprawowanie rządów na szczeblu lokalnym, na wzór innych krajów kandydujących w Europie Południowo-Wschodniej.
24. Przypomina o roli demokratycznie wybranych władz lokalnych i regionalnych jako podstawowych filarów architektury demokratycznej Ukrainy i jako kluczowych podmiotów w jej przyszłym przystąpieniu do Unii Europejskiej oraz podkreśla znaczenie pełnego przywrócenia ich demokratycznych mandatów po zniesieniu stanu wojennego. W tym celu zwraca uwagę na wysiłki podjęte w celu wyjaśnienia, jak powinien wyglądać podział uprawnień i obowiązków między krajową władzą wykonawczą a samorządem regionalnym i lokalnym, a jednocześnie wyraża zaniepokojenie rosnącą liczbą regionalnych i lokalnych administracji wojskowych i brakiem jasnych ram prawnych dotyczących przywrócenia władzy na szczeblu regionalnym i lokalnym na terytoriach wyzwolonych spod okupacji. Podkreśla, że należy dalej rozwijać sektorowe rozgraniczenie uprawnień, biorąc pod uwagę istniejącą bazę finansową sprawowania rządów na szczeblu lokalnym i zapewniając niezbędne zasoby finansowe, aby umożliwić skuteczne dostosowanie do norm UE w odpowiednich obszarach. Wzywa do jak najszybszego zorganizowania wolnych i uczciwych wyborów lokalnych i regionalnych jako kluczowego kroku w kierunku pełnego przywrócenia rządów cywilnych i odnowienia demokratycznych mandatów.
25. Wzywa Ukrainę do jak najszybszego przedstawienia konkretnej propozycji planu wdrożenia stałego mechanizmu konsultacji z lokalnymi i regionalnymi zainteresowanymi stronami oraz do podjęcia niezbędnych reform przepisów budżetowych i podatkowych, by wzmocnić autonomię finansową społeczności, zapewniając im większą niezależność fiskalną i kontrolę nad ich dochodami i wydatkami oraz uznając ukraińskie miasta i gminy za podmioty prawne.
26. W związku z tym zachęca Ukrainę, by dalej wzmacniała gwarancje przejrzystości, rozliczalności i uczciwości oraz wszelkie odpowiednie narzędzia zapobiegania korupcji. Podkreśla wagę niezależnych i skutecznych instytucji antykorupcyjnych i z zadowoleniem odnotowuje, że w lipcu 2025 r. doszło do sprostowania przepisów, które przywróciło autonomię proceduralną i niezależność Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU) i Wyspecjalizowanej Prokuratury Antykorupcyjnej (SAPO). Przypomina jednak, że niektóre przepisy nadal wymagają podjęcia działań.
27. Podkreśla, że w sprawozdaniu Komisji odnotowano pewne postępy w polityce i koordynacji instrumentów strukturalnych, w szczególności w przyjmowaniu planu działania na rzecz rozwoju regionalnego, przydzielaniu środków finansowych na rozwój i realizacji programów Interreg z udziałem państw członkowskich UE, zwłaszcza w celu umożliwienia realizacji projektów odbudowy w tych regionach Ukrainy, które obecnie mają bardzo ograniczony dostęp do finansowania Interreg ze względu na trwającą okupację lub bliskość linii frontu. KR wzywa Ukrainę do zapewnienia systematycznego i inkluzywnego zaangażowania regionalnych i lokalnych zainteresowanych stron na wszystkich etapach cyklu programowania.
28. Wzywa Komisję do zwiększenia wsparcia dla Ukrainy przez wzmocnienie nie tylko krajowych, ale także lokalnych i regionalnych zdolności administracyjnych, co nadal stanowi przeszkodę w dostosowywaniu się do dorobku prawnego UE.
29. Z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione w reformie zarządzania inwestycjami publicznymi w Ukrainie, co ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia planowania strategicznego i zapewnienia skutecznego wykorzystania funduszy publicznych i międzynarodowych. Wzywa do większego dostosowania między zarządzaniem inwestycjami publicznymi a Państwowym Funduszem Rozwoju Regionalnego, do przyjęcia podejścia wyraźniej uwzględniającego aspekt terytorialny, a także do uproszczenia procedur i ukierunkowanego wsparcia, aby umożliwić władzom lokalnym i regionalnym - zwłaszcza małym społecznościom - pełne uczestnictwo w nowym systemie i w jednolitym wykazie projektów, w tym poprzez odpowiednie szkolenia i zasoby na przygotowanie projektów. Popiera rozwój synergii publiczno-prywatnych na szczeblu lokalnym w jasno określonych ramach krajowych i wzywa Ukrainę do dalszego usprawniania planowania, wyboru i monitorowania inwestycji przy wykorzystaniu najlepszych praktyk komitetów monitorujących fundusze polityki spójności UE.
30. Z zadowoleniem przyjmuje możliwości inwestycyjne zapewnione w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy z myślą o zaspokojeniu potrzeb związanych z odbudową, rekonstrukcją i modernizacją ukraińskich władz szczebla niższego niż krajowy. W tym kontekście Komitet podkreśla potrzebę ustanowienia przejrzystego podejścia do sprawozdawczości w odniesieniu do przydzielenia do 20 % bezzwrotnej pomocy w ramach filaru I Instrumentu na rzecz Odbudowy Ukrainy, dzięki czemu środki te zostaną wykorzystane na potrzeby odbudowy, rekonstrukcji i modernizacji władz szczebla niższego niż krajowy. KR zwraca się do Komisji o przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu i KR-owi sprawozdania w tej sprawie. Komitet będzie aktywnie uczestniczył w ocenie śródokresowej Instrumentu na rzecz Ukrainy, która ma się odbyć w 2026 r.
31. Podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania regionów na pierwszej linii frontu w dostępie do finansowania w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy i innych odpowiednich programów UE, w szczególności w celu odbudowy infrastruktury krytycznej, mieszkalnictwa i usług publicznych, a także wspierania lokalnych gospodarek i ochrony kapitału ludzkiego. Wzywa Komisję Europejską do opracowania, w ścisłej współpracy z władzami ukraińskimi oraz ukraińskimi samorządami lokalnymi i regionalnymi, specjalnego podejścia do społeczności najbardziej dotkniętych wojną oraz do zapewnienia systematycznego zaangażowania ich przedstawicieli w planowanie, wdrażanie i monitorowanie projektów finansowanych przez UE.
32. Podkreśla kluczowe znaczenie budowania zdolności władz lokalnych i regionalnych jako podstawy skutecznej odbudowy i dobrych rządów w Ukrainie i z zadowoleniem odnotowuje pomyślne zakończenie etapu pilotażowego programu szkoleń i staży "Wsparcie dla ukraińskich gmin" (TIPS4UA) w 2025 r. oraz decyzję o rozszerzeniu jego realizacji w 2026 r. na szereg ukraińskich regionów (obwodów). KR uważa, że podobne programy budowania zdolności należy opracować również dla innych krajów kandydujących.
33. Z zadowoleniem przyjmuje różnorodne partnerstwa, w tym inicjatywy tematyczne i podejście oparte na zaangażowaniu wielu zainteresowanych stron z udziałem podmiotów publicznych, prywatnych i społeczeństwa obywatelskiego. Wyraża również zadowolenie z powstania centrum partnerstwa europejskiego, ustanowionego na konferencji na temat odbudowy Ukrainy w 2025 r. w następstwie wspólnego oświadczenia Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy. Centrum to będzie służyć jako punkt kompleksowej obsługi, ułatwiający i koordynujący współpracę między władzami lokalnymi Ukrainy i UE poprzez nawiązywanie kontaktów, dzielenie się wiedzą i współpracę partnerską.
34. Ponawia wielokrotny apel KR-u i Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy o formalne włączenie władz lokalnych i regionalnych do dialogu w ramach Platformy darczyńców na rzecz Ukrainy, podkreślając, że jest to kluczowe dla oddolnego podejścia do odbudowy i dla wsparcia darczyńców, które odzwierciedla lokalne potrzeby. Komitet jest gotów aktywnie uczestniczyć w dorocznej Konferencji na temat Odbudowy Ukrainy, która ma się odbyć w Polsce w 2026 r., w tym poprzez przedstawienie konkretnych i wykonalnych zaleceń wynikających z doświadczeń na szczeblu lokalnym i regionalnym.
35. Przypomina o potrzebie wzmocnienia zdolności przedstawicieli lokalnych i regionalnych (zarówno wybranych w wyborach, jak i pracowników) w związku z rozszerzeniem UE, ale także w celu szybkiej i trwałej odbudowy kraju.
36. Potwierdza swoje niezmienne poparcie dla ukraińskich władz lokalnych i regionalnych za pośrednictwem zaktualizowanego 10-punktowego pakietu wsparcia KR-u, który łączy polityczne działania solidarnościowe z praktycznymi środkami mającymi na celu budowanie zdolności lokalnych, wspieranie długoterminowej odbudowy i przyspieszenie drogi Ukrainy do UE.
37. Wzywa do podjęcia działań dotyczących Globalnego wymiaru Europy po 2027 r. w celu zapewnienia silnej roli poziomu lokalnego w odbudowie Ukrainy. Specjalne finansowanie odbudowy musi angażować władze lokalne i regionalne w odtworzenie infrastruktury, opieki zdrowotnej i systemu edukacji w celu propagowania demokratycznej i stabilnej odbudowy. Konieczne jest utrzymanie odrębnych i wyraźnie rozróżnionych środków na pomoc przedakcesyjną i odbudowę.
Ocena poszczególnych państw - Mołdawia
38. Z zadowoleniem przyjmuje wznowione polityczne poparcie dla przystąpienia Mołdawii do UE w następstwie wyników wyborów parlamentarnych we wrześniu 2025 r. KR docenia tempo reform przeprowadzanych przez Mołdawię, ale apeluje o dalsze postępy reformy administracji publicznej, na podstawie planu działania zatwierdzonego w maju 2025 r., który musi zapewnić decentralizację administracyjną i fiskalną.
39. Z zadowoleniem odnotowuje przyjęcie planu wzrostu gospodarczego dla Mołdawii w październiku 2024 r., wypłatę pierwszej transzy płatności zaliczkowych w lipcu 2025 r. i pierwszej regularnej płatności we wrześniu 2025 r. Komitet apeluje o specjalne wsparcie władz lokalnych i regionalnych w ramach planu, ukierunkowane w szczególności na budowanie zdolności, dostęp do inwestycji i partnerską wymianę doświadczeń między gminami UE i Mołdawii.
40. Zwraca uwagę, że Mołdawia boryka się z wysokim stopniem rozdrobnienia administracyjnego - 893 jednostki administracyjne i terytorialne I stopnia, z których ponad połowa ma mniej niż 1 500 mieszkańców, co stanowi minimalny próg ustanowiony prawem. Zachęca Mołdawię do korzystania z wiedzy specjalistycznej i doświadczenia grupy roboczej KR-u ds. Mołdawii, a także z doświadczeń państw członkowskich UE, które przeprowadziły porównywalne reformy, by dzięki tej wiedzy wspierać dialog i budowanie konsensusu wśród podmiotów lokalnych w sprawie dobrowolnego łączenia instytucji. Podkreśla, że każda reforma terytorialna powinna być dobrowolna, inkluzywna i powinny jej towarzyszyć odpowiednie zachęty finansowe i środki budowania zdolności.
41. Podkreśla znaczenie zaangażowania wszystkich szczebli sprawowania rządów oraz w szczególności wzmocnienia szczebla regionalnego i lokalnego. Komitet zachęca Mołdawię do ustanowienia skutecznych struktur dialogu między różnymi szczeblami sprawowania rządów i zaangażowania w ten proces wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron. Komitet zachęca Komisję Europejską do uruchomienia projektu pilotażowego, by umożliwić organizację szkoleń i staży dla urzędników z mołdawskich gmin w administracji miast UE. Mogłoby to przyczynić się do integracji UE dzięki wymianom partnerskim.
42. Pochwala tempo, w jakim Mołdawia przeprowadza reformy pomimo ciągłych zagrożeń hybrydowych i zagranicznych prób destabilizacji kraju zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym. Wyraża zaniepokojenie poważnymi przypadkami ingerencji zagranicznej, nielegalnego finansowania, cyberataków i powszechnej dezinformacji podczas wyborów parlamentarnych w 2025 r. i apeluje o zwiększenie odporności i wsparcia niezależnych mediów, m.in. poprzez dostarczenie odpowiednich narzędzi do zwalczania zagranicznych manipulacji informacjami i ingerencji w informacje, w celu przeciwdziałania tym zagrożeniom.
43. Zwraca uwagę na wysiłki Mołdawii na rzecz poprawy zdolności administracyjnych władz lokalnych, w szczególności poprzez podwyższenie wynagrodzeń i oferowanie programów szkoleniowych, ale zaznacza, że konieczne są dalsze usprawnienia, aby skutecznie wdrażać strategie polityczne na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. Komitet apeluje o podjęcie specjalnych inicjatyw w celu wsparcia mołdawskich władz lokalnych i regionalnych w ramach Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego, z myślą o budowaniu zdolności, począwszy od opracowywania i wdrażania reform po pogłębienie ogólnej wiedzy specjalistycznej w zakresie zarządzania projektami i lepszy dostęp do inwestycji.
Ocena poszczególnych krajów - Gruzja
44. Wyraża głębokie zaniepokojenie poważnym regresem demokracji w Gruzji, w tym erozją mechanizmów kontroli i równowagi, represjami wobec społeczeństwa obywatelskiego, kurczącą się wolnością mediów i ingerencją w lokalne struktury sprawowania rządów, co łącznie oddala ten kraj od europejskich wartości i zobowiązań, powodując de facto wstrzymanie rozmów akcesyjnych z UE pomimo zapisanego w konstytucji celu pełnego członkostwa w UE. KR zachęca rząd Gruzji do działania w najlepszym interesie obywateli, którzy zdecydowaną większością około 80 % głosów popierają członkostwo w UE, oraz do powrotu kraju na ścieżkę integracji europejskiej.
45. Jest gotów wspierać władze lokalne i regionalne w Gruzji oraz Krajowe Stowarzyszenie Władz Lokalnych Gruzji (NALAG) w kontaktach z ekspertami samorządowymi, w zapewnieniu trwałego transferu i rozwoju wiedzy, a także w powrocie tego kraju na ścieżkę akcesyjną i w przeciwdziałaniu regresowi demokracji, szybkiej erozji praworządności i ograniczaniu praw podstawowych. Komitet zaleca, by gruzińskie władze lokalne i regionalne nadal aktywnie działały za pośrednictwem CORLEAP-u, zapewniając ciągłość dialogu i zacieśniając wzajemną współpracę w obszarze demokratycznego sprawowania rządów i rozwoju regionalnego.
46. Wyraża zaniepokojenie dalszym spadkiem stopnia dostosowania Gruzji do wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, który zmniejszył się w okresie sprawozdawczym z 53 % w 2024 r. do 40 % w październiku 2025 r. i pozostaje na niskim poziomie,
47. Zwraca uwagę, że wybory lokalne, które odbyły się 4 października 2025 r., charakteryzowały się wysokim poziomem polaryzacji politycznej, zastraszania i wrogiej retoryki wobec partii opozycyjnych, działaczy i grup obserwatorów społeczeństwa obywatelskiego, co doprowadziło do bojkotu wyborów przez kilka partii opozycyjnych. KR podkreśla, że poszanowanie wartości demokratycznych, praworządności i praw podstawowych nie podlega negocjacjom, a sposób działania władz gruzińskich zagraża procesowi przystąpienia kraju do UE.
48. Zaznacza, że ze względu na regres demokracji w Gruzji w sprawozdaniu krajowym Komisji na 2025 r. dotyczącym Gruzji skoncentrowano się na podstawowych kwestiach procesu akcesyjnego i nie przedstawiono zaleceń dotyczących rozdziałów wykraczających poza te zasadnicze kwestie. W związku z tym Komitet zwraca uwagę na to, że postępy Gruzji w procesie decentralizacji i podejmowania decyzji od szczebla krajowego do lokalnego uległy spowolnieniu i konieczne jest pilne przeprowadzenie reform administracji publicznej.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2603 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet rozszerzeniowy 2025 - Ukraina, Mołdawia i Gruzja |
| Data aktu: | 2026-05-20 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-20 |