Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do dostępu Prokuratury Europejskiej i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do informacji dotyczących podatku od wartości dodanej na poziomie Unii (COM(2025) 685 final - 2025/0348 (CNS))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do dostępu Prokuratury Europejskiej i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do informacji dotyczących podatku od wartości dodanej na poziomie Unii
(C/2026/2545)
(Dz.U.UE C z dnia 22 maja 2026 r.)
Sprawozdawczyni: Justyna Kalina OCHĘDZAN
| Doradca | Samuel CORNELLA |
| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 20.11.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 113 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 685 final - 2025/0348 (CNS) |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | Cel 8 - Promować stabilny, zrównoważony i inkluzywny wzrost gospodarczy, pełne i produktywne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich ludzi |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.2.2026 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.2.2026 |
| Sesja plenarna nr | 603 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/0/1 |
1. ZALECENIA
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
1.1. W pełni popiera wysiłki Komisji na rzecz promowania bardziej kompleksowego i całościowego podejścia do zwalczania oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej (VAT) poprzez umożliwienie Prokuraturze Europejskiej (EPPO) i Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dostępu do danych dotyczących VAT na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 1 .
1.2. Przyznaje, że w celu zwalczania najpoważniejszych form oszustw związanych z VAT konieczne jest umożliwienie właściwym organom szybkiego gromadzenia, wykorzystywania i porównywania informacji dotyczących VAT z wielu państw członkowskich, dzięki czemu właściwe organy podatkowe będą mogły z mniejszym opóźnieniem reagować na nieuczciwe działania.
1.3. Docenia, że wniosek Komisji jest następstwem oceny ex post przepisów mających zastosowanie na mocy rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 i uwzględnia informacje zwrotne przekazane przez państwa członkowskie. EKES zwraca jednak uwagę na fakt, że w odniesieniu do omawianego wniosku nie przeprowadzono oceny skutków, chociaż przyznaje, że wynikało to z pilnego postulatu państw członkowskich dotyczącego jak najszybszego usprawnienia obowiązujących ram prawnych, zwłaszcza ze względu na korzyści płynące ze skuteczniejszego zwalczania nadużyć finansowych.
1.4. Zauważa, że wniosek jest w pełni zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ wzmocnienia roli EPPO i OLAF-u w celu dostępu do danych dotyczących VAT nie można osiągnąć na szczeblu państw członkowskich ani za pomocą instrumentów nieustawodawczych i jasne jest, że wymaga to kompleksowego europejskiego podejścia mającego na celu poprawę odpowiednich ram prawnych UE.
1.5. Uważa, że wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ wiąże się z ukierunkowanymi zmianami w obowiązujących przepisach, opierającymi się na ocenie ex post rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 i na konsultacjach z zainteresowanymi stronami, i nie narzuca europejskim obywatelom ani przedsiębiorstwom dodatkowych obowiązków sprawozdawczych ani kosztów przestrzegania przepisów. Wniosek ogranicza się również do informacji o VAT, które są już wymieniane na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010.
1.6. Z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by zacieśnić współpracę między właściwymi organami zwalczającymi oszustwa związane z VAT, w tym możliwość zacieśnienia współpracy między Europolem a Eurofisc w ramach rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010. Wzywa do dalszego usprawnienia zorganizowanej współpracy między wszystkimi właściwymi organami zaangażowanymi w skuteczne zwalczanie luki w przestrzeganiu przepisów VAT i uszczuplania dochodów z tego tytułu.
1.7. Podkreśla, że skuteczniejsze działania przeciwko oszustwom związanym z VAT pomagają przywrócić uczciwą konkurencję na rynku wewnętrznym z korzyścią dla przedsiębiorstw przestrzegających przepisów, nad którymi w przeciwnym razie miałyby przewagę nieuczciwe podmioty.
1.8. Zaznacza, że przetwarzanie danych dotyczących VAT i dostęp do nich muszą być w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi oraz z zasadą minimalizacji danych, z należytym uwzględnieniem tego, że w przedmiotowej sprawie jednocześnie zastosowanie ma też ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO), rozporządzenie (UE) 2018/1725 2 mające zastosowanie do instytucji UE oraz osobny system ochrony danych ustanowiony w rozdziale VIII rozporządzenia w sprawie EPPO, który wymaga szczególnej uwagi.
1.9. Z innej i szerszej perspektywy popiera wniosek Komisji, ponieważ pozwoli on na pozyskiwanie większych zasobów finansowych wchodzących w skład m.in. zasobów własnych UE, co ma strategiczne znaczenie w czasie, gdy Komisja i państwa członkowskie aktywnie debatują nad wprowadzeniem nowych zasobów w celu wspierania długoterminowych celów UE.
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
2.1. Wniosek Komisji ma na celu umożliwienie EPPO i OLAF-owi dostępu do danych dotyczących VAT wymienianych na szczeblu UE na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010. Celem wniosku jest zapewnienie spójności między rozporządzeniem w sprawie EPPO i rozporządzeniem w sprawie OLAF-u, z jednej strony, a rozporządzeniem Rady (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej, z drugiej strony.
Ocena ogólna
2.2. EKES w pełni popiera wysiłki Komisji na rzecz promowania bardziej kompleksowego i całościowego podejścia do zwalczania oszustw związanych z VAT poprzez umożliwienie EPPO i OLAF-owi dostępu do danych dotyczących VAT na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010. Według szacunków Komisji same tylko związane z VAT wewnątrzwspólnotowe oszustwa typu "znikający podmiot gospodarczy" powodują straty w wysokości od 12,5 mld EUR do 32,8 mld EUR rocznie. Co roku za pośrednictwem Eurofisc wykrywa się jednak zaledwie 2,5 mld EUR tego ubytku dochodów z tytułu VAT, co uwypukla potrzebę wzmożenia wysiłków na rzecz zwalczania oszustw związanych z VAT, które szkodzą zarówno dochodom podatkowym, jak i legalnym przedsiębiorstwom.
2.3. EKES przyznaje, że aby zwalczać najpoważniejsze formy oszustw związanych z VAT, należy poprawić szybki dostęp do informacji wymienianych już między państwami członkowskimi i wykorzystanie tych informacji, dzięki czemu właściwe organy podatkowe będą z mniejszym opóźnieniem reagować na nieuczciwe działania. Potrzebę tę wyraźnie pokazują niedawne dochodzenia EPPO przeprowadzone w ponad połowie państw członkowskich, takie jak sprawa Calypso, które dotyczyły siatek przestępczych zalewających rynek UE towarami nielegalnie przywożonymi z Chin, a jednocześnie uchylających się od ceł i VAT w 17 państwach członkowskich.
2.4. Wniosek umożliwi EPPO i OLAF-owi szybki dostęp do centralnie zarządzanych danych dotyczących VAT, co ma kluczowe znaczenie dla skutecznego i szybkiego zwalczania oszustw związanych z VAT. W ten sposób zajęto się problemem ograniczeń obecnego skomplikowanego systemu, który opiera się na wielu rozwiązaniach w zakresie współpracy dwustronnej z krajowymi organami podatkowymi. Jednocześnie wniosek wykorzystuje i zacieśnia współpracę prowadzoną za pośrednictwem istniejących mechanizmów, w szczególności Eurofisc, który odgrywa kluczową rolę w koordynowaniu wymiany, analizy i działań następczych w odniesieniu do informacji dotyczących oszustw związanych z VAT między państwami członkowskimi. Dlatego też EKES uważa, że wniosek skutecznie wzmacnia współpracę organów podatkowych w walce z oszustwami związanymi z VAT i jest zgodny z zasadą uproszczenia procedur administracyjnych.
2.5. Docenia, że wniosek Komisji jest następstwem oceny ex post przepisów mających zastosowanie na mocy rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 i uwzględnia informacje zwrotne przekazane przez państwa członkowskie. EKES zwraca jednak uwagę, że w odniesieniu do omawianego wniosku nie przeprowadzono oceny skutków, chociaż przyznaje, że wynikało to z pilnego postulatu państw członkowskich dotyczącego jak najszybszego usprawnienia obowiązujących ram prawnych. Jednocześnie wniosek nie wprowadza nowych obowiązków sprawozdawczych ani obowiązków w zakresie zgodności dla podmiotów gospodarczych, ma też bardzo ograniczony wpływ na budżet.
Zasady pomocniczości i proporcjonalności 2.6. EKES zgadza się, że wniosek jest w pełni zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ wzmocnienia roli EPPO i OLAF-u w celu dostępu do danych dotyczących VAT nie można osiągnąć na szczeblu państw członkowskich ani za pomocą instrumentów nieustawodawczych, i jasne jest, że wymaga to kompleksowego europejskiego podejścia mającego na celu poprawę odpowiednich ram prawnych na szczeblu Unii.
2.7. Jak się wydaje, wniosek Komisji jest też zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ wiąże się z ukierunkowanymi zmianami w mających zastosowanie przepisach, opierającymi się na specjalnej ocenie ex post rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 i na konsultacjach z zainteresowanymi stronami, i nie narzuca europejskim obywatelom ani przedsiębiorstwom dodatkowych obowiązków sprawozdawczych ani kosztów przestrzegania przepisów. W tym względzie warto zauważyć, że wniosek koncentruje się przede wszystkim na poprawie współpracy administracyjnej i wykorzystywaniu informacji już wymienianych między organami podatkowymi i nie rozszerza kategorii gromadzonych danych dotyczących VAT.
Dodatkowa współpraca administracyjna a ochrona danych 2.8. Komisja zauważa, że jej wniosek pozostaje bez uszczerbku dla możliwości wzmocnienia współpracy między Europolem a Eurofisc w kontekście przeglądu unijnej struktury zwalczania nadużyć finansowych i gruntownej zmiany mandatu Europolu, jak przewidziano w ramach ProtectEU. EKES z zadowoleniem przyjmuje ten trwający proces i wzywa Komisję do dalszego zacieśniania współpracy między właściwymi organami w celu skutecznego zwalczania luki w przestrzeganiu przepisów VAT i uszczuplania dochodów z tego tytułu.
2.9. Dane dotyczące VAT mogą obejmować dane osobowe, co oznacza, że wysiłki na rzecz monitorowania oszustw związanych z VAT mogą również dotyczyć danych odnoszących się do legalnych przedsiębiorstw i obywateli europejskich, mimo że za oszustwami związanymi z VAT w dużej mierze stoi przestępczość zorganizowana. EKES podkreśla, że przetwarzanie danych dotyczących VAT i dostęp do nich muszą być w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi oraz z zasadą minimalizacji przetwarzania danych. Te ramy prawne są szczególnie złożone w przypadku przedmiotowego wniosku, gdyż jednocześnie zastosowanie mają RODO, rozporządzenie (UE) 2018/1725 mające zastosowanie do instytucji UE oraz osobny system ochrony danych ustanowiony w rozdziale VIII rozporządzenia w sprawie EPPO, który wymaga szczególnej uwagi.
Oszustwa związane z VAT a finansowe zasoby własne UE 2.10. We wniosku Komisji znalazło się odniesienie do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-105/14, w której Trybunał stwierdził, że interesy finansowe Unii obejmują również dochody Unii pochodzące z zastosowania jednolitej stawki podatku do zharmonizowanej podstawy opodatkowania VAT ustalonej według zasad Unii. W tym kontekście EKES popiera wniosek Komisji w zakresie, w jakim przyczyni się on również do zwiększonego pozyskiwania zasobów finansowych wchodzących w skład zasobów własnych UE, co ma strategiczne znaczenie w czasie, gdy Komisja i państwa członkowskie debatują nad wprowadzeniem nowych zasobów w celu wsparcia długoterminowych celów UE.
Bruksela, dnia 18 lutego 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2545 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do dostępu Prokuratury Europejskiej i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do informacji dotyczących podatku od wartości dodanej na poziomie Unii (COM(2025) 685 final - 2025/0348 (CNS)) |
| Data aktu: | 2026-05-22 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-22 |