Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - W jaki sposób aktywne i inkluzywne podejście do zapobiegania może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zerowej liczby zgonów? (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji duńskiej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoW jaki sposób aktywne i inkluzywne podejście do zapobiegania może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zerowej liczby zgonów?(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji duńskiej)(C/2026/22)
| Doradcy | Kris De Meester (z ramienia Grupy I) Károly György (z ramienia sprawozdawczyni) |
| Wniosek duńskiej prezydencji w Radzie | Pismo z 7.2.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Opinia rozpoznawcza |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.9.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 599 178/2/4 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. EKES zaleca, by UE i państwa członkowskie zapewniły - zgodnie z dyrektywą ramową dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy - powszechną ochronę bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) i zapobieganie zagrożeniom w tej dziedzinie wszystkim pracownikom, niezależnie od ich umowy o pracę, nazwy stanowiska lub ścieżki szkolenia. Ochrona ta obejmuje minimalny i kompleksowy standard dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego w miejscu pracy. Aby zapewnić skuteczność i adekwatność, te normy powinny być uzupełniane ukierunkowanymi i elastycznymi podejściami - takimi jak sektorowe układy zbiorowe lub układy zbiorowe na poziomie przedsiębiorstwa, kodeksy postępowania i porozumienia dwustronne między partnerami społecznymi - które uwzględniają konkretne zagrożenia, struktury i realia operacyjne różnych sektorów i form pracy, z myślą o zaangażowaniu pracowników i ich przedstawicieli, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto środki zapobiegawcze powinny uwzględniać również wszystkie osoby obecne w miejscu pracy, w tym osoby pośrednio zaangażowane w działalność produkcyjną.
1.2. EKES zaleca wzmocnienie współpracy i wspólnej odpowiedzialności wszystkich zainteresowanych stron, zwłaszcza partnerów społecznych, w celu zapewnienia skutecznego zarządzania BHP. Zasadnicze znaczenie ma aktywne zaangażowanie przedstawicieli pracowników i promowanie dialogu społecznego na poziomie przedsiębiorstwa. Szkolenia sprzyjające włączeniu społecznemu oraz, w miarę możliwości, wspólne szkolenia specjalistów ds. BHP w przedsiębiorstwach i przedstawicieli pracowników oraz dzielenie się wiedzą powinny umożliwić wszystkim zainteresowanym stronom rozpoznanie zarówno tradycyjnych, jak i pojawiających się zagrożeń, w tym związanych z cyfryzacją i nowymi formami pracy, oraz zarządzanie nimi.
1.3. EKES przypomina o znaczeniu kompleksowych ocen ryzyka, które dotyczą całego fizycznego i psychospołecznego ryzyka zawodowego, na które narażeni są pracownicy. Mogą one być powiązane z nowymi modelami pracy i wyzwaniami środowiskowymi. Zdarzenia związane z klimatem, takie jak fale upałów, powodzie i zakłócenia hydrogeologiczne, należy włączyć do strategii BHP, których celem jest zapobieganie.
1.4. EKES przyjmuje do wiadomości podejście przyjęte w niektórych państwach członkowskich, zgodnie z którym do celów ubezpieczenia wypadki w drodze do pracy lub z pracy uznaje się za wypadki przy pracy. Chociaż definicje i klasyfikacje różnią się między państwami członkowskimi, EKES podkreśla znaczenie rozważenia odpowiednich środków na szczeblu krajowym w celu ulepszenia zarówno strategii zapobiegania, jak i jakości i porównywalności gromadzenia danych, a także zachęca Komisję i państwa członkowskie do zbadania sposobów promowania spójniejszego podejścia do wypadków w drodze do pracy lub z pracy.
1.5. EKES podkreśla, że integracja szkoleń z doświadczeniem zawodowym ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa i higieny pracy młodych ludzi. Instytucje edukacyjne powinny zapewniać ogólne informacje/szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, natomiast pracodawcy powinni organizować szkolenia dostosowane do konkretnych miejsc pracy, zwłaszcza podczas praktyk zawodowych i staży. Należy propagować kulturę bezpieczeństwa, aby zwiększyć świadomość pracodawców i pracowników na temat obowiązku dbania o bezpieczeństwo i higienę pracy - zarówno własne, jak i innych osób, na które wpływają ich działania lub zaniechania w pracy. Ponadto konieczne jest zapewnienie, by zostało przyjęte podejście uwzględniające aspekt płci w szkoleniach i praktykach w miejscu pracy w celu wdrożenia inkluzywnych i dostosowanych do potrzeb środków zapobiegawczych, uwzględniających konkretne i różne zagrożenia, na jakie narażeni są mężczyźni i kobiety.
1.6. EKES zaleca dostosowanie polityki w zakresie BHP do tendencji demograficznych, ze szczególnym uwzględnieniem starzenia się siły roboczej, ponieważ zapewnienie bezpiecznych i zdrowych warunków pracy dla wszystkich grup wiekowych pomaga utrzymać szanse na zatrudnienie, wspiera aktywne starzenie się i wzmacnia związek między zdrowiem zawodowym a zdrowiem publicznym. W związku z tym Komitet podkreśla znaczenie bieżących prac Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH) nad uznawaniem nowych chorób zawodowych.
1.7. EKES zaleca regularną ocenę wdrożenia dorobku prawnego UE w zakresie BHP i, w stosownych przypadkach, jego opartą na dowodach aktualizację, aby odzwierciedlić zmieniające się modele pracy. Osiągnięcie celu "Wizja zero" wymaga wyważonego podejścia łączącego wytyczne, prawodawstwo i jego wdrażanie, a także, w stosownych przypadkach, dostosowanie do nowych form pracy. Ostatecznym celem jest natomiast poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy we wszystkich miejscach pracy.
1.8. EKES podkreśla znaczenie zwiększenia zgodności i egzekwowania obowiązujących przepisów BHP jako kluczowego kroku w kierunku osiągnięcia celu "zero zgonów". Wymaga to odpowiednich zasobów i wysokiej jakości personelu dla inspektoratów pracy, a także odpowiednich i dobrze funkcjonujących ram prawnych, zgodnych z wytycznymi MOP dotyczącymi inspekcji pracy. Należy również wspierać związki zawodowe i organizacje pracodawców w ich roli polegającej na monitorowaniu i rozpowszechnianiu dobrych praktyk w zakresie BHP oraz identyfikowaniu zagrożeń, zanim doprowadzą one do wypadków.
1.9. EKES zaleca odpowiedzialne wykorzystywanie systemów sztucznej inteligencji do zapobiegania, monitorowania ryzyka i personalizacji środków zapobiegawczych. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie przejrzystości, poufności i integralności danych oraz przeciwdziałanie potencjalnej stronniczości. W tym celu konieczne jest doskonalenie umiejętności w zakresie świadomego wykorzystywania sztucznej inteligencji, w tym także w miejscu pracy.
2. Uwagi ogólne
2.1. EKES wyraża zadowolenie w związku ze zwróceniem przez duńską prezydencję szczególnej uwagi na bezpieczeństwo i higienę pracy (BHP) i zwróceniem się do niego z wnioskiem o sporządzenie opinii rozpoznawczej na temat sposobu wspierania aktywnych i inkluzywnych strategii zapobiegawczych "w celu zapewnienia bezpieczniejszych i zdrowszych długoterminowych miejsc pracy - w tym poprzez analizę dobrych praktyk i polityk krajowych - aby osiągnąć cel UE dotyczący zerowej liczby zgonów".
2.2. W Europejskim słowniku stosunków pracy wydanym przez Eurofound podkreśla się, że bezpieczeństwo i higiena pracy w kontekście Unii Europejskiej to nie tylko unikanie wypadków i zapobieganie chorobom, lecz również uwzględnienie wszystkich aspektów dobrostanu personelu. Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) mają tę samą definicję bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z tą definicją przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy mają na celu promowanie i utrzymanie najwyższego poziomu fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu pracowników we wszystkich zawodach. Podsumowując, bezpieczeństwo i higiena pracy sprzyjają "dostosowywaniu pracy do danej osoby i każdej osoby do jej pracy" 1 .
2.3. Ta szeroka perspektywa wymaga wielodyscyplinarnej współpracy 2 . Dlatego też BHP powinno koncentrować się na bezpośrednim związku między zagrożeniami w miejscu pracy a skutkami, takimi jak urazy i choroby zawodowe, w tym zmieniającym się środowiskiem pracy i nowymi zagrożeniami zawodowymi. Potrzebna jest również większa świadomość czynników zewnętrznych wykraczających poza pracę i BHP - takich jak choroby przewlekłe, warunki społecznoekonomiczne i pandemie - które wymagają podejścia multidyscyplinarnego i muszą zostać ocenione. Związek między pracą a stylem życia jest szczególnie istotny: wybory dotyczące zdrowego stylu życia (takie jak aktywność fizyczna, dbałość o spożywane pokarmy i napoje itp.) niewątpliwie mają pozytywny wpływ na pracę i odwrotnie (zadowolenie z pracy ma pozytywny wpływ na życie prywatne). To kompleksowe podejście łączy tradycyjne oceny ryzyka ze zrozumieniem tego, w jaki sposób czynniki związane z pracą i czynniki z nią niezwiązane wpływają na siebie i ewoluują w trakcie całej kariery zawodowej, co w końcowym efekcie przyczynia się do szerzej pojętego dobrostanu pracowników 3 .
2.4. Na szczeblu UE celem dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy 4 jest wprowadzenie środków zachęcających do poprawy bezpieczeństwa i higieny pracowników w miejscu pracy. W tym zakresie dyrektywa ta zawiera ogólne zasady dotyczące zapobiegania ryzyku zawodowemu i ochrony BHP, eliminacji zagrożeń i czynników sprzyjających powstawaniu wypadków, informowania, konsultacji i wyważonego udziału pracowników, zgodnie z ustawodawstwem krajowym lub przyjętymi procedurami krajowymi oraz szkolenia pracowników i ich przedstawicieli, jak również zawiera ona ogólne wytyczne odnoszące się do wprowadzenia w życie wymienionych zasad 5 . Ponadto dyrektywa ramowa ma zastosowanie do wszystkich sektorów działalności, zarówno publicznych, jak i prywatnych, a przedsiębiorstwa ponoszą prawną odpowiedzialność za ciągłe zapewnianie bezpieczeństwa pracowników i osób w miejscu pracy. Jeśli chodzi o podwykonawstwo, to pracownicy zatrudnieni przez podwykonawcę są objęci BHP poprzez stosunek pracy ze swoim pracodawcą, a art. 6 ust. 4 dyrektywy zawiera przepisy dotyczące współpracy między pracodawcami w sytuacji, gdy w tym samym miejscu pracy pracuje kilka przedsiębiorstw. Zgodnie z zasadą 10. Europejskiego filaru praw socjalnych "pracownicy mają prawo do wysokiego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy".
3. Uwagi szczegółowe
3.1. W 2022 r. odnotowano w UE 2,97 mln wypadków bez skutku śmiertelnego, które spowodowały co najmniej cztery dni kalendarzowe nieobecności w pracy, a także 3 286 wypadków śmiertelnych, co oznacza, że na każdy wypadek śmiertelny przypada około 905 wypadków bez skutku śmiertelnego. W 2022 r. trzy na dziesięć (29,9 %) wypadków przy pracy bez skutku śmiertelnego w UE miało miejsce na terenach przemysłowych. W tym samym roku ponad jedna czwarta (27,4 %) śmiertelnych wypadków przy pracy w UE wynikała z utraty kontroli nad maszyną, narzędziem lub sprzętem transportowym/przeładunkowym. Najczęstsze rodzaje wypadków przy pracy bez skutku śmiertelnego w UE wynikały ze stresu fizycznego lub psychicznego (22,4 %) lub zderzenia z obiektem nieruchomym (21,6 %) 6 .
3.2. Ochrona w zakresie BHP i zapobieganie zagrożeniom objęte zakresem dyrektywy ramowej dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy dotyczą wszystkich form zatrudnienia, niezależnie od umowy o pracę, nazwy stanowiska lub organizacji szkoleń, i zapewniają, że wszyscy pracownicy objęci są podstawowymi normami w zakresie BHP oraz normami, które przyczyniają się do ich dobrostanu społecznego, psychicznego i fizycznego (tj. "osoba jako całość"). Jednocześnie ochronę tę można wyważyć za pomocą dostosowanych podejść, takich jak umowy dwustronne między partnerami społecznymi, w tym na szczeblu sektorowym i na poziomie przedsiębiorstwa, oraz kodeksy postępowania uwzględniające szczególne potrzeby różnych sektorów, organizacji i profili ryzyka, z myślą o zaangażowaniu pracownic i pracowników oraz ich przedstawicieli, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W świetle wizji zero celem powinno być inkluzywne podejście uwzględniające wszystkie osoby obecne w miejscu pracy.
3.3. W wytycznych MOP-u 7 podkreślono znaczenie opracowania zarówno krajowych, jak i dostosowanych do określonych potrzeb wytycznych dotyczących systemów zarządzania BHP, aby odzwierciedlić zróżnicowane warunki i wymogi występujące w różnych miejscach pracy - w tym względy dotyczące wielkości organizacji i charakteru działań, w które zaangażowani są pracownicy i związki zawodowe. Przykładem skutecznego zapobiegania jest Polska, gdzie od lat 50. XX wieku 8 społeczni inspektorzy pracy odgrywają rolę wspierającą i uzupełniającą.
3.4. Włoskie doświadczenia związane z wdrażaniem protokołów antypandemicznych stanowią dobrą praktykę, ponieważ pokazały, że można skutecznie dostosować uniwersalne przepisy do indywidualnych warunków w poszczególnych miejscach pracy poprzez rokowania zbiorowe i wspólne komitety. Dowodzi to wartości dialogu społecznego i znaczenia połączenia szerokiej ochrony ze środkami dostosowanymi do konkretnych przypadków.
3.5. Zasadnicze znaczenie dla skutecznego zarządzania BHP ma współpraca i wspólna odpowiedzialność wszystkich zainteresowanych stron, w szczególności partnerów społecznych, a także zapewnienie skutecznego dialogu społecznego w dziedzinie BHP oraz zaangażowanie przedstawicieli pracowników w sprawy zdrowia i bezpieczeństwa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pracodawcy mają obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu pracy zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi/układami zbiorowymi, ale przeciwdziałanie zagrożeniom BHP, zwłaszcza nowym i zmieniającym się - na przykład wynikającym z transformacji technologicznej i zmiany klimatu - wymaga współodpowiedzialności ze strony organów publicznych, inspektoratów, związków zawodowych i samych pracowników. Wzmocnienie pozycji wszystkich kluczowych podmiotów ma zasadnicze znaczenie. Można to osiągnąć poprzez wymianę wiedzy, najlepsze praktyki, wspieranie aktywnego zaangażowania przedstawicieli pracowników na poziomie przedsiębiorstwa i szkolenia, a pracownicy, pracodawcy i instytucje publiczne muszą aktywnie angażować się w działania zapobiegawcze i partycypacyjne. Skuteczne zaangażowanie przedstawicieli pracowników ds. bezpieczeństwa oraz ustanowienie komisji BHP, jeżeli jest to przewidziane w krajowych systemach stosunków pracy, okazują się pomagać w aktywnej współpracy między pracodawcami a pracownicami i pracownikami w celu stworzenia bezpiecznego i zdrowego środowiska pracy.
3.6. Ponadto inicjatywy szkoleniowe powinny mieć charakter inkluzywny i w miarę możliwości angażować zarówno przedstawicieli przedsiębiorstw, jak i przedstawicieli pracowników, zapewniając, aby wszystkie strony były przygotowane do rozpoznawania pojawiających się zagrożeń - w tym związanych z cyfryzacją i zmieniającym się środowiskiem pracy - i do zarządzania nimi. W Danii częściowo finansowana przez rząd współpraca oddziałów na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy (BFA) w miejscach pracy, z udziałem przedstawicieli pracodawców i pracowników, promuje konkretne inicjatywy w miejscu pracy, oferując doradztwo i praktyczne narzędzia służące poprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w oparciu o potrzeby sektora i miejsca pracy.
3.7. Uwzględnienie nowych modeli i środowisk pracy wymaga ocen ryzyka i kompleksowego podejścia do zagrożeń zarówno fizycznych jak i do psychospołecznych. Na przykład narażenie na działanie czynników rakotwórczych nadal stanowi poważny problem - w planie działania dotyczącym czynników rakotwórczych z 2016 r. 9 oszacowano, że co roku w UE występuje około 120 tys. przypadków raka związanych z pracą. Istnieje również pilna potrzeba systematycznego zajęcia się chorobami zawodowymi, w tym chorobami wynikającymi ze związanych z pracą zagrożeń psychospołecznych i zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, oraz dalszego rozwijania ogólnounijnego wykazu uznanych chorób zawodowych. Należy dalej wzmacniać nowoczesne narzędzia, takie jak OiRA 10 , zwłaszcza w sektorach MMŚP. Dyskusje na temat tych wyzwań politycznych są stale uwzględniane przez Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH).
3.8. Praca zdalna, wykonywana zarówno z domu, jak i z przestrzeni coworkingowych, czy też za granicą, wprowadza nowy wymiar zapewniania pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy. Z obecnych szacunków wynika, że około 12,3 % siły roboczej w UE pracuje zdalnie, podczas gdy najnowsze szacunki wskazują na stały wzrost, przy czym do 2025 r. nawet 15 % siły roboczej może pracować zdalnie 11 . Ponieważ środowisko pracy łączy się z przestrzenią publiczną i domami, co podkreśla fakt, że nowe formy pracy, w tym telepraca, mogą stwarzać nowe wyzwania dla BHP zarówno z perspektywy pracodawcy, jak i pracownika (np. dostęp pracodawców, ochrona danych), należy zbadać, czy istnieje konieczność dostosowania polityki BHP do nowych realiów pracy zdalnej, z uwzględnieniem praktyk krajowych oraz z poszanowaniem roli i autonomii partnerów społecznych. Zgodnie z badaniem Eurofoundu 12 , w państwach członkowskich, w których wprowadzono politykę dotyczącą prawa do bycia offline, dane pokazują, że ma to pozytywny wpływ na równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, na zdrowie i dobrostan oraz na ogólne zadowolenie z pracy.
3.9. Związek między BHP a kwestiami środowiskowymi, takimi jak zmiana klimatu i ryzyka hydrogeologiczne, jest coraz istotniejszy i może narazić pracowników na nowe zagrożenia, w tym choroby związane z pracą, urazy oraz stres psychiczny i fizyczny, w związku z czym mogą oni wymagać zintegrowanej oceny ryzyka i przyjęcia środków zapobiegawczych.
3.10. Wypadki mające miejsce w drodze do pracy i z pracy nie są spójnie klasyfikowane jako wypadki przy pracy we wszystkich państwach członkowskich. Ważne jest jednak rozważenie odpowiednich podejść do wypadków w państwach członkowskich, w tym w celach zapobiegawczych, z myślą o poprawie jakości i porównywalności gromadzenia danych. Przy realizacji celów w zakresie BHP pomocna może okazać się również wizja zero w dziedzinie bezpieczeństwa ruchu drogowego 13 .
3.11. W odniesieniu do programów szkoleń w miejscu pracy dla młodych ludzi, takich jak przyuczanie do zawodu i staże, szkolenia w zakresie BHP powinny być wspólnym obowiązkiem instytucji edukacyjnych i pracodawców - szkoły powinny być odpowiedzialne za ogólne informacje czy szkolenia w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, natomiast przedsiębiorstwa powinny zapewniać szkolenia dostosowane do potrzeb zawodowych. Promowanie kultury bezpieczeństwa jako podstawowej wartości od samego początku kariery zawodowej pomaga zapewnić, aby wszyscy młodzi pracownicy byli przygotowani do rozpoznawania zagrożeń w miejscu pracy i zarządzania nimi. Kultura bezpieczeństwa powinna przynieść ze sobą większą świadomość pracodawców i pracowników na temat obowiązku dbania o bezpieczeństwo i higienę pracy - zarówno własne, jak i innych osób, na które wpływają ich działania lub zaniechania w pracy. Ponadto należy uwzględnić podejście uwzględniające aspekt płci zarówno w szkoleniach, jak i w praktyce w miejscu pracy. Należy też uznać, że mężczyźni i kobiety mogą być narażeni na różne zagrożenia zawodowe i wymagają dostosowanych do potrzeb środków zapobiegawczych w celu zapewnienia, by systemy w dziedzinie BHP były inkluzywne i skuteczne dla wszystkich pracowników, niezależnie od płci.
3.12. Dostosowanie BHP do stanu demograficznego siły roboczej, w szczególności do starzejących się pracowników, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zdrowego życia zawodowego i skutecznego powiązania zdrowia związanego z pracą z szerszymi kwestiami zdrowia publicznego. Reformy emerytalne i dłuższe życie zawodowe wymagają przemyślenia zakresu obowiązków i warunków umożliwiających starszym pracownicom i pracownikom zachowanie aktywności i zdrowia w zatrudnieniu. Działania prewencyjne w zakresie BHP muszą uwzględniać te zmiany demograficzne, koncentrując się na podejściu zorientowanym na cały cykl życia, które kładzie nacisk na zapobieganie, ocenę ryzyka opartą na zdolności do pracy raczej niż na wieku, a także na dostosowanie miejsca pracy do indywidualnych potrzeb oraz zmianie kwalifikacji.
3.13. Ponieważ organizacja pracy i formy zatrudnienia szybko ewoluują, niezbędna jest regularna ocena wdrażania dorobku prawnego UE w zakresie BHP zgodnie z wytycznymi zawartymi w dyrektywach, aby zapewnić jego ciągłą przydatność i skuteczność. Obejmuje to ocenę ważności obowiązujących przepisów i, w razie potrzeby, rozważenie wprowadzenia nowych środków opartych na dowodach. Szczególną uwagę należy zwrócić na pojawiające się modele pracy. Wszystkie te wysiłki powinny przyczynić się do osiągnięcia nadrzędnego celu, którym jest poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy.
3.14. Kolejnym ważnym krokiem w kierunku osiągnięcia celu "zero zgonów" jest zapewnienie kontroli, a także przestrzegania i egzekwowania obowiązujących przepisów BHP. Obejmuje to zapewnienie inspektoratom pracy wystarczających zasobów i kompetentnego personelu wraz z odpowiednimi i dobrze funkcjonującymi ramami prawnymi. Ponadto związki zawodowe i organizacje pracodawców mogą odegrać rolę w monitorowaniu i rozpowszechnianiu dobrych praktyk w zakresie BHP.
3.15. W celu analizy wypadków przy pracy i zapobiegania im zidentyfikowano kilka dobrych praktyk, które mogą być udostępniane i promowane, w tym:
- rejestrowanie i analizę zdarzeń potencjalnie wypadkowych 14 (w tym poprzez gromadzenie wiarygodnych danych, by można było kształtować politykę w oparciu o dowody),
- monitorowanie powodów absencji i klimatu pracy panującego w przedsiębiorstwie 15 ,
- zwiększenie poziomu aktywnego zaangażowania i zapewnienie, aby pracownicy i ich przedstawiciele podejmowali obowiązki w dziedzinie BHP 16 ,
- obecność wspólnych komisji ds. BHP na poziomie przedsiębiorstwa z udziałem zarówno kadry kierowniczej, jak i wybranych przedstawicieli pracowników 17 , w przypadkach przewidzianych w przepisach krajowych,
- odpowiednie szkolenie różnych stron 18 (różnych podmiotów w przedsiębiorstwie: pracodawców, menedżerów, przełożonych; przedstawicieli stanowisk technicznych: szefów służb prewencji i ochrony oraz lekarzy medycyny pracy; a także pracowników i ich przedstawicieli) - w tym w formie oficjalnej certyfikacji szkoleń w zakresie BHP, dzięki wspólnym sesjom szkoleniowym i krótkim przerwom na szkolenia w miejscu pracy,
- wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji do zapobiegania ryzyku i monitorowania ryzyka oraz personalizacji zapobiegania 19 . Sztuczna inteligencja może istotnie przyczynić się do identyfikacji zagrożeń i wynikających z nich środków zapobiegawczych i ochronnych, zwiększając skuteczność i wydajność pracy. Zasadnicze znaczenie ma jednak zapewnienie przejrzystości, poufności i integralności danych, biorąc pod uwagę potencjalne uprzedzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami. W tym celu konieczne jest doskonalenie umiejętności w zakresie świadomego stosowania sztucznej inteligencji w miejscu pracy. W tej kwestii odsyłamy również do opinii SOC/818, pkt 2.5,
- utrzymywanie kontaktów z organami nadzorczymi i kontrolnymi 20 . W tym względzie polski system inspektorów społecznych jest udanym przykładem zaangażowania przedstawicieli pracowników w działania zapobiegawcze, wspierającym inspektorat państwowy; oraz
- gromadzenie i rozpowszechnianie danych związanych z BHP na szczeblu unijnym i krajowym, w tym w podziale na sektory.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.22 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - W jaki sposób aktywne i inkluzywne podejście do zapobiegania może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zerowej liczby zgonów? (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji duńskiej) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |