Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Obrona wartości UE i jej wzmacnianie z myślą o przyszłości w nowym porządku geopolitycznym
Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoObrona wartości UE i jej wzmacnianie z myślą o przyszłości w nowym porządku geopolitycznym
(Dz.U.UE C z dnia 16 stycznia 2026 r.)
Członkinie i członkowie grupy ad hoc:
Antje GERSTEIN (Grupa I)
Winand QUAEDVLIEG (Grupa I)
Sophia REISECKER (Grupa II)
Peter SCHMIDT (Grupa II)
Luca JAHIER (Grupa III)
Elena-Alexandra CALISTRU (Grupa III)
| Podstawa prawna | Art. 52 ust. 4 regulaminu wewnętrznego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr | 599 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 144/1/12 |
1. Wprowadzenie
1.1. Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie i obecna administracja USA to dwa najbardziej znaczące czynniki nowej rzeczywistości: w wielu miejscach na świecie mamy do czynienia z gwałtowną zmianą porządku geopolitycznego napędzaną nacjonalizmem i autorytaryzmem.
1.2. Obecnie bardziej niż kiedykolwiek Unia Europejska stoi zatem przed wyzwaniem, jakim jest określenie i kształtowanie swojej pozycji na świecie. Stare wzorce - oparte na idei światowego handlu i otwartych rynków, które przynoszą korzyści wszystkim podmiotom w mniej lub bardziej pokojowym świecie - już nie działają.
1.3. Unia Europejska stoi przed większymi wyzwaniami niż kiedykolwiek: musi stać się unią bezpieczeństwa i działać na rzecz odpornej autonomii strategicznej, a jednocześnie znacznie poprawić globalną konkurencyjność swojej gospodarki oraz zapewnić prostotę i jasność przepisów. Jednocześnie należy wzmocnić spójność społeczną i zapewnić ramy sprawiedliwego podziału bogactwa. Stąd apel do państw członkowskich UE o potwierdzenie ich zasadniczego zaangażowania na rzecz multilateralizmu i globalnego konsensusu co do wspólnych wartości. Ryzyko wykorzystania światowego handlu jako broni, aby osiągnąć określone cele polityczne, a nawet cele w zakresie bezpieczeństwa, zmaterializowało się w kwietniu 2025 r., kiedy to administracja USA zapowiedziała, w jaki sposób będzie nakładać cła na resztę świata. Oznacza to nową erę, w której liczy się dobicie targu, a nie system oparty na zasadach. Ta nowa rzeczywistość oznacza, że UE potrzebuje również odporności gospodarczej i musi wykazać, jaka jest jej waga przy stole negocjacyjnym. Jednocześnie musi wzmocnić swoje dwustronne partnerstwa handlowe w innych częściach świata.
1.4. Nie są to nowe cele strategiczne - w rzeczywistości należy je rozumieć jako logiczną kontynuację historii, ale traktować teraz jako kwestię pilną. U źródeł Unii Europejskiej leży największy projekt pokojowy po II wojnie światowej; teraz ma ona okazję stać się globalną ostoją stabilności, praworządności i demokracji, których jest gotowa bronić. My, Europejczycy, musimy wyciągnąć wnioski z tego, co się ostatnio wokół nas dzieje: nie możemy ulegać strachom, lecz potrzebujemy determinacji i ufności w naszą zdolność do zapewnienia ciągłego rozwoju projektu europejskiego.
2. Główne cele strategiczne: bronić wartości UE i budować jej siłę na przyszłość
2.1. EKES uważa, że Unia Europejska ma wystarczającą siłę i odporność, aby stawić czoła tym niebezpieczeństwom, zarówno na polu wewnętrznym, jak i zewnętrznym, choć będzie to wymagało znacznych wysiłków. EKES zobowiązuje się do wykorzystania swojej wyjątkowej roli jako głosu społeczeństwa obywatelskiego i jest gotów działać jako strażnik i moderator: jesteśmy głęboko przekonani, że siła Unii Europejskiej leży w jej wartościach, liberalnej demokracji oraz odpowiedzialnych, przejrzystych strukturach i decyzjach politycznych. Podstawowymi filarami są prawa człowieka i prawa obywatelskie, wolne i powszechne wybory, różnorodność partii politycznych, rozdział władz oraz praworządność. Nie mogą one być podważane ani umniejszane, ale powinny być zasadami przewodnimi wobec nowego porządku geopolitycznego.
2.2. W związku z tym EKES podkreśla przede wszystkim potrzebę zachowania i obrony demokracji. Apel ten kierujemy do instytucji UE, rządów i partii politycznych, a także do przedsiębiorstw, związków zawodowych i ogółu społeczeństwa obywatelskiego. Jest to również przesłanie dla zainteresowanych stron spoza UE.
2.3. Nasze poglądy opierają się na liberalnej filozofii politycznej. Apelujemy o uwzględnienie następujących aspektów przy podejmowaniu każdej decyzji:
2.3.1. Prawa podstawowe i praworządność są w centrum każdej demokracji. Każdy - niezależnie od tego, czy jest osobą fizyczną, czy prawną - powinien mieć taką samą wagę i znaczenie przy podejmowaniu decyzji politycznych, a także mieć dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Grupy zmarginalizowane mogą potrzebować dodatkowej uwagi, aby zapewnić im równe traktowanie. Kluczowe znaczenie mają dobrze funkcjonujące i niezależne sądy. W ostatnich latach zasady te nie były przestrzegane we wszystkich państwach członkowskich UE. EKES wzywa instytucje do konsekwentnego karania takich zachowań i inwestowania w budowanie zdolności.
2.3.2. W traktacie lizbońskim określono cel, jakim jest stworzenie konkurencyjnej społecznej gospodarki rynkowej zmierzającej do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego. Zrozumienie przez UE interesów gospodarczych i społecznych jest ściśle powiązane, co oznacza, że ani czyste zyski, ani wydatki socjalne nie mogą być jedynym celem. Potrzebujemy konkurencyjnych przedsiębiorstw - działających na równych warunkach w UE - a także ochrony socjalnej i pokoju społecznego. Jednym z podstawowych aspektów jest dialog społeczny i partnerstwo służące równoważeniu władzy, zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i na arenie politycznej.
2.3.3. W dobrze funkcjonującej demokracji obywatele muszą cieszyć się wolnościami jednostki i swobodą wyrażania opinii. Muszą dysponować środkami i możliwościami, by działać w stowarzyszeniach i organizacjach społeczeństwa obywatelskiego. Dynamiczne społeczeństwo obywatelskie ma zasadnicze znaczenie dla każdej demokracji, a redukowanie jego zasobów nie tylko ogranicza głos polityczny obywateli i zawęża przestrzeń polityczną, ale także podważa spójność społeczną. Chociaż należy bronić wolności słowa, trzeba też podjąć szybkie kroki w celu zwalczania dezinformacji i mowy nienawiści, zwłaszcza w otoczeniu cyfrowym. Nasze demokracje nie mogą być na sprzedaż!
2.3.4. Powrót do nacjonalizmu i nacjonalistycznych interesów nie wchodzi w grę. Siła UE na świecie opiera się na współpracy i kompromisach odzwierciedlających różne interesy - nawet jeśli taka koordynacja zabiera więcej czasu niż jednostronne decyzje. W skali globalnej UE musi być elementem multilateralizmu. Chociaż niektóre kraje wycofują się z zobowiązań w tym zakresie, wiele wyzwań, takich jak wojna, zmiana klimatu czy bezpieczeństwo żywnościowe, można rozwiązać jedynie na szczeblu globalnym.
2.3.5. Zarówno w sferze gospodarczej, jak i politycznej kluczowe jest znaczące zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron. UE musi wspierać kulturę wyważenia interesów: nie należy negować lub poświęcać niczyich interesów na rzecz kogoś innego tylko dlatego, że pozwala na to większość polityczna. Musimy dążyć do dialogu i skupiać się na rozwiązaniach, a nie tworzyć problemy. Wzywamy wszystkie zainteresowane strony i podmioty do aktywnego i pełnego uczestnictwa w takich procesach.
2.4. EKES przyznaje, że UE - w tym jej podmioty polityczne, gospodarcze, społeczne i społeczeństwa obywatelskiego - stoi w obliczu ogromnych wyzwań, ale nie znajduje się w beznadziejnej sytuacji. EKES zachowuje optymizm, że problemy można rozwiązać, przeszkody - pokonać, a wyzwania mogą stać się szansą. UE może stać się silniejsza i bardziej niezależna przy dobrze prosperującym społeczeństwie obywatelskim, solidnej gospodarce i pokoju społecznym. To kwestia woli politycznej. EKES wykorzysta swoje narzędzia, aby przekazać decydentom głos społeczeństwa obywatelskiego.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Obrona wartości UE i jej wzmacnianie z myślą o przyszłości w nowym porządku geopolitycznym |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |