Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Społeczny w ramach planu partnerstwa krajowego i regionalnego określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [plan KPR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz wysokiej jakości zatrudnienia, umiejętności i włączenia społecznego na lata 2028-2034 (COM(2025) 558 final - 2025/0239 (COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Społeczny w ramach planu partnerstwa krajowego i regionalnego określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [plan KPR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz wysokiej jakości zatrudnienia, umiejętności i włączenia społecznego na lata 2028-2034
(C/2026/1977)
(Dz.U.UE C z dnia 28 kwietnia 2026 r.)
Sprawozdawczyni: Nicoletta MERLO
| Doradczynie i doradcy | Luigi VELTRO (z ramienia sprawozdawczyni, Grupa II) |
| Procedura ustawodawcza | EU Law Tracker |
| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 12.11.2025 Rada, 16.9.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 164, 174 i 175 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 558 final |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | CEL 1 - Koniec z ubóstwem CEL 2 - Zero głodu CEL 3 - Dobre zdrowie i jakość życia CEL 4 - Dobra jakość edukacji CEL 5 - Równość płci CEL 8 - Wzrost gospodarczy i godna praca CEL 10 - Mniej nierówności |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.11.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 22.1.2026 |
| Sesja plenarna nr Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 602 185/0/2 |
1. ZALECENIA
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES):
Zarządzanie i partnerstwo
1.1. Ma nadzieję, że Europejski Fundusz Społeczny (EFS) zostanie wzmocniony, by podkreślić wymiar społeczny UE. W tym celu proponuje, by w PPKR zwiększono wydatki socjalne z 14 % do 20 % i przeznaczono co najmniej 14 % na EFS. W następnym okresie programowania należy precyzyjniej określić wydatki socjalne.
1.2. Uważa, że zasadnicze znaczenie ma ochrona wyjątkowości i specyfiki EFS, którego rolę należy zwiększyć również w obliczu nowych wyzwań społecznych związanych z wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych. W EFS trzeba przewidzieć obowiązkowe programy krajowe i regionalne, aby zagwarantować dużą rolę regionów, partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego w ramach wielopoziomowego sprawowania rządów.
1.3. Proponuje wprowadzenie uproszczeń do procedur administracyjnych dotyczących dostępu do finansowania z EFS.
1.4. Zaleca, by podczas korzystania z EFS prowadzono ustrukturyzowane konsultacje z partnerami społecznymi oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą uczestniczyć w każdym etapie procesu programowania - od oceny wpływu na zatrudnienie i skutków społecznych, opracowywania go, zarządzania nim, wdrażania go i wspólnego projektowania, po monitorowanie i ocenę zgodnie z zasadami europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa.
1.5. Uważa, że należy utrzymać komitety monitorujące w ramach wszystkich programów krajowych i regionalnych EFS, chronić prawo do głosowania, które mają w nich partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, oraz zapewnić tym partnerom i organizacjom znaczny udział procentowy. Zgodnie z przepisami krajowymi i praktykami w zakresie stosunków pracy danego państwa członkowskiego należy uwzględniać reprezentatywność organizacji, a także szczególną rolę partnerów społecznych.
1.6. Podkreśla, że podczas wdrażania wszystkich funduszy istotne jest przestrzeganie zasady równości płci, a także zagwarantowanie poszanowania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
1.7. Zaleca, aby w ramach wszystkich programów finansowanych z EFS przeznaczano dla wszystkich krajów odpowiednie środki w wysokości co najmniej 1 % na lepsze budowanie zdolności partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego zarówno na szczeblu regionalnym, jak i krajowym.
Wymiar społeczny i terytorialny
1.8. Zaleca przestrzeganie zasady wielopoziomowego sprawowania rządów z udziałem wielu zainteresowanych stron, w związku z czym programy regionalne powinny być nadal powiązane bezpośrednio z KE.
1.9. Ponownie podkreśla znaczenie podziału środków z EFS zgodnie z kryterium przeznaczenia terytorialnego dla kategorii regionów (regiony słabiej rozwinięte, regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte).
Komplementarność i zdolności administracyjne
1.10. Zaleca ściślejsze połączenie ze sobą EFS i innych programów, zapewnienie większej komplementarności między nimi oraz zastosowanie podejścia wielofunduszowego między EFS a EFRR.
1.11. Ponownie podkreśla potrzebę utrzymania zasad dodatkowości i komplementarności w stosunku do zwykłego finansowania krajowego interwencji EFS.
1.12. Doradza wyasygnowanie części środków z EFS na poprawę zdolności administracji publicznej oraz na wysokiej jakości szkolenie jej personelu, aby skutecznie wykorzystywać środki z tego funduszu.
Praca, kształcenie i szkolenie
1.13. Zaleca zwiększenie inwestycji we włączające i wysokiej jakości systemy kształcenia i szkolenia, zwłaszcza dla kobiet, młodzieży i osób znajdujących się w trudnej sytuacji, by zaradzić problemowi rozbieżności między popytem a podażą umiejętności, niepełnemu zatrudnieniu i bierności zawodowej, a zarazem zapewnić wysokiej jakości szkolenie oraz doskonalenie zawodowe instruktorów, które są głównym czynnikiem poprawy wydajności i konkurencyjności.
1.14. Wzywa do zwiększenia środków EFS na realizację działań wspierających rozwój umiejętności z myślą o zapewnieniu pracownikom uczenia się przez całe życie, w tym poprzez partnerstwa publiczno-prywatne, w celu rozwiązania problemu niedoboru siły roboczej i kwalifikacji. Co najmniej 15 % tych środków powinno przybrać formę ukierunkowanych zachęt finansowych dla pracodawców.
1.15. Podkreśla potrzebę osiągnięcia wytyczonego na 2030 r. celu UE w zakresie uczestnictwa dorosłych w ustawicznym kształceniu zawodowym. W tym celu należy dostosować pułapy pomocy państwa.
1.16. Sugeruje, że należy poświęcać większą uwagę umiejętnościom STEM oraz umiejętnościom ekologicznym i cyfrowym, a także wzmacniać rolę dialogu społecznego w opracowywaniu oraz współtworzeniu ścieżek przebranżowienia i przekwalifikowania.
1.17. Apeluje o bardziej zdecydowane działania na rzecz wzmocnienia roli kobiet w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) oraz propagowania podejścia łączącego naukę, technologię i kreatywność. Wzywa do priorytetowego traktowania równości płci w ramach kształcenia i szkolenia.
1.18. Zaleca działania stymulujące i wspierające prowadzenie działalności na własny rachunek i samozatrudnienie oraz działania na rzecz rozwoju gospodarki społecznej.
1.19. Apeluje o przeznaczenie co najmniej 20 % środków z EFS na finansowanie wdrażania wzmocnionej gwarancji dla młodzieży oraz na wspieranie wysokiej jakości zatrudnienia ludzi młodych.
Włączenie społeczne
1.20. Wyraża nadzieję, że EFS będzie przewidywać ukierunkowane środki przyczyniające się do realizacji programów włączenia społecznego i inwestycji w celu zwiększenia dostępu do usług społecznych poprzez zwiększenie ich zrównoważoności, jakości oraz dostępności dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Stosowne jest, by EFS wspierał promowanie zdrowia fizycznego i psychicznego oraz profilaktykę chorób; należy także skupić wysiłki na ograniczaniu ubóstwa. Wzywa zatem do zwiększenia środków EFS przeznaczonych na włączenie społeczne z 25 % do 30 %.
1.21. Proponuje, aby programy EFS przyczyniały się do rozwoju usług godzenia życia zawodowego z rodzinnym poprzez wspieranie sieci ochrony socjalnej na szczeblu lokalnym, infrastruktury społecznej oraz ścieżek aktywnego włączenia. Podczas opracowywania, wdrażania i oceny kierunków polityki oraz decyzji programowych dotyczących EFS niezbędne jest przyjęcie podejścia uwzględniającego aspekt płci.
1.22. Apeluje o wspieranie autonomii niesamodzielnych osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami za pomocą działań na rzecz deinstytucjonalizacji oraz rozwoju usług domowych, a także o zapewnienie im większej niezależności i udziału w życiu społecznym.
1.23. Zachęca państwa członkowskie, by wykorzystywały środki EFS do wspierania współfinansowania planów dotyczących przystępnych cenowo mieszkań.
Komunikat
1.24. Wzywa KE do rozwijania komunikacji i szkoleń na temat możliwości korzystania z EFS, w tym poprzez bardziej ukierunkowane posługiwanie się mediami społecznościowymi.
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
2.1. Odnośnie do kolejnych wieloletnich ram budżetowych Unii Europejskiej (UE) Komisja proponuje połączenie w jeden fundusz strategii koncentrujących się na polityce rolnej i spójności, tak by zastąpić czternaście funduszy obecnie przeznaczonych na odnośne sektory. Ta strategia będzie realizowana za pośrednictwem planów partnerstwa krajowego i regionalnego (planów PKR).
2.2. EFS - w ramach nowych planów PKR - będzie wspierać wysokiej jakości zatrudnienie, umiejętności i włączenie społeczne. Plany PKR powinny również przyczyniać się do krzewienia równych szans, do zwalczania ubóstwa i bezdomności oraz do szerzenia solidarności międzypokoleniowej.
2.3. Podział środków w ramach planów PKR będzie powiązany z celami oraz realizacją reform strukturalnych. EKES uważa, że reformy muszą być sprawiedliwe i wyważone, a wykorzystanie środków EFS musi opierać się na odpowiedniej równowadze między europejskimi wyzwaniami i priorytetami (europejski semestr, plany podatkowe, zintegrowany krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu - KPEiK itp.) oraz poprawiać konkurencyjność, produktywność, jakość pracy i uczestnictwo w rynku pracy.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.1
2.4. EFS był pierwszym instrumentem finansowania ustanowionym przez UE, by ułatwiać zatrudnianie pracownic i pracowników, zwiększać ich mobilność geograficzną i zawodową oraz wspierać ich w dostosowywaniu się do przemian w przemyśle i zmian w systemach produkcji, szczególnie poprzez szkolenie zawodowe i przekwalifikowanie. EKES ma nadzieję, że EFS zostanie wzmocniony, by podkreślić wymiar społeczny UE.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.2
2.5. EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma ochrona wyjątkowości i specyfiki EFS, którego rolę należy wzmocnić również w obliczu nowych, wskazanych przez KE wyzwań społecznych dotyczących przyszłości oraz wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych. Należy utrzymać obecną strukturę funduszu obejmującą programy regionalne i krajowe.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.3
2.6. Należy wprowadzić elastyczne i uproszczone mechanizmy ukierunkowane na inwestowanie w ludzi, tak aby zagwarantować im przyswojenie odpowiednich umiejętności oraz nowoczesną ochronę socjalną adekwatną do nowych form pracy, a także by dać wyraz solidarności z osobami najbardziej jej potrzebującymi. Sądzi, że wskazane jest wprowadzenie uproszczeń do procedur administracyjnych dotyczących dostępu do finansowania z EFS.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.4, 1.5, 1.6 i 1.7
2.7. Zaleca ustrukturyzowane konsultacje w sprawie korzystania z EFS z partnerami społecznymi oraz z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym. Organy publiczne, partnerzy społeczni oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą prowadzić ścisłą współpracę - w tym wymianę dobrych praktyk i doświadczeń ponadnarodowych - na każdym etapie procesu programowania i oceny wpływu na zatrudnienie i społeczeństwo - od opracowywania EFS, zarządzania nim i wdrażania go, po wspólne projektowanie, monitorowanie i ocenę.
2.8. Partnerstwo jest podstawową wartością polityki spójności. Dlatego też udział partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego będzie musiał odbywać się zgodnie z zasadami europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa, w którym to kodeksie należy jednak wprowadzić lepsze rozróżnienie między rolą partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego a funkcją powierzoną partnerom instytucjonalnym. Należy utrzymać komitety monitorujące w ramach wszystkich programów krajowych i regionalnych EFS oraz chronić prawo do głosowania, które mają w nich partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
2.9. W ramach wszystkich programów finansowanych z EFS trzeba będzie przeznaczyć większą część środków na lepszy rozwój zdolności partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego do wykorzystywania funduszy unijnych.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.8 i 1.9
2.10. Konieczne jest utrzymanie wymiaru terytorialnego na podstawie zasady partnerstwa oraz wielopoziomowego sprawowania rządów z udziałem wielu podmiotów, a także podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar. Istotna jest komplementarność z innymi programami. EKES ponownie podkreśla znaczenie podziału środków z EFS zgodnie z kryterium przeznaczenia terytorialnego dla kategorii regionów (regiony słabiej rozwinięte, regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte).
Argumenty na poparcie zaleceń 1.10 i 1.11
2.11. Aby uniknąć powielania interwencji i nakładania się ich między różnymi funduszami i innymi programami europejskimi, Komitet zaleca ściślejsze połączenie ze sobą programów finansowanych z EFS i innych programów w ramach EFRR, EFRROW, Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR), Erasmus+ i europejskiego instrumentu mikrofinansowego Progress, a także zapewnienie większej komplementarności między nimi. Wskazane byłoby zastosowanie podejścia wielofunduszowego między EFS a EFRR. Trzeba podkreślić potrzebę utrzymania zasad dodatkowości i komplementarności w stosunku do zwykłego finansowania krajowego interwencji EFS.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.12
2.12. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie programowania, zwłaszcza opóźnienia w rozpoczęciu programowania na lata 2021-2027, ujawniły ograniczoną zdolność wydatkowania funduszy unijnych z powodu braków w zdolności administracyjnej. Dlatego też zaleca przeznaczenie części środków z EFS na poprawę zdolności administracji publicznej do odpowiedniego wykorzystywania środków z tego funduszu.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.13, 1.14, 1.15, 1.16 i 1.17
2.13. Potrzebne są inwestycje, by stawić czoła niedoborowi i niedopasowaniu kwalifikacji, które są kluczowym czynnikiem poprawy produktywności i konkurencyjności. Należy zapewnić większe zasoby finansowe i ludzkie, aby wspierać tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, szkolenia, środki na rzecz godzenia życia zawodowego z rodzinnym oraz zachęty do promowania zatrudnienia kobiet i grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Należy zapewnić ukierunkowane finansowanie w celu usprawnienia służb zatrudnienia. Kwestią priorytetową jest inwestowanie odpowiednich zasobów w publiczne placówki opieki nad dziećmi w wieku do 6 lat oraz w opiekę długoterminową, które należy udostępniać w pierwszej kolejności gospodarstwom domowym znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji.
2.14. Zaleca zwiększenie inwestycji we włączający system kształcenia i szkolenia wysokiej jakości, który zaradzi problemowi rozbieżności między popytem a podażą umiejętności, niepełnemu zatrudnieniu i bierności zawodowej oraz zapewni kształcenie ciągłe. Trzeba również umożliwiać pracownikom korzystanie ze szkoleń i sprawiedliwych warunków pracy w ramach w nowych form zatrudnienia. Trzeba zapewnić wysokiej jakości szkolenie oraz doskonalenie zawodowe instruktorów. Niezbędne jest wprowadzanie środków poradnictwa zawodowego, które będą zachęcać kobiety do udziału w kształceniu w dziedzinie STEM. Należy zadbać o to, by ramy kontroli pomocy państwa w wystarczającym stopniu uwzględniały nadrzędny priorytet, którym jest szkolenie i doskonalenie zawodowe europejskiej siły roboczej.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.18
2.15. Zaleca wykorzystywanie środków z EFS, aby zapewnić wsparcie zwłaszcza młodym ludziom mającym predyspozycje do działalności na własny rachunek, przedsiębiorczości oraz gospodarki społecznej.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.19
2.16. Szczególną uwagę należy zwrócić na bezrobocie młodzieży. EFS powinien nadal skupiać się na bezrobociu młodzieży oraz na zjawisku młodzieży NEET, zapobiegając wczesnemu kończeniu kształcenia i szkolenia oraz doskonaląc strukturalnie przechodzenie z etapu kształcenia do etapu zatrudnienia. Apeluje o przeznaczenie środków z EFS na finansowanie wdrażania wzmocnionej gwarancji dla młodzieży oraz na wspieranie wysokiej jakości zatrudnienia ludzi młodych, a także o zapewnienie w tym celu znacznego udziału stowarzyszeń młodzieżowych.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.20, 1.21, 1.22 i 1.23
2.17. EFS powinien służyć do promowania równych szans dla wszystkich, do wspierania silnych systemów zabezpieczeń społecznych, włączenia społecznego i sprawiedliwości międzypokoleniowej oraz do zwalczania ubóstwa. Powinien zatem przyczyniać się do realizacji programów włączenia społecznego, a także poprawiać dostęp do usług społecznych poprzez zwiększenie ich przystępności cenowej, zrównoważoności oraz jakości. Zdrowie jest podstawową wartością dla ludzi, w związku z czym EFS powinien przyczyniać się do promocji zdrowia oraz do profilaktyki chorób. Trzeba skupić wysiłki na ograniczaniu ubóstwa poprzez programy mające na celu zmniejszenie deprywacji żywnościowej i materialnej oraz dążenie do integracji społecznej osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Należy zwiększyć środki przeznaczone na te cele z 25 % do 30 %.
2.18. KE rozpoczęła konsultacje społeczne, aby pomóc państwom członkowskim w zapewnianiu dostępności mieszkań dla szerszej rzeszy obywatelek i obywateli. Problem przystępnych cenowo mieszkań nie dotyczy już tylko osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, lecz coraz większej części społeczeństwa. Aby opanować ten kryzys, zachęca się państwa członkowskie do wykorzystywania zasobów EFS do współfinansowania planów przystępnych cenowo mieszkań.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.24
2.19. Klarowna komunikacja jest integralną częścią programowania EFS. Należy jednak zoptymalizować system informacji i komunikacji poprzez ulepszenie języka i mniejsze użycie akronimów. Wykorzystanie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji może przyczynić się do poprawy komunikacji między instytucjami a obywatelami w UE. Potrzebne jest inne podejście do sposobu komunikacji i informowania o możliwościach, które polityka spójności oferuje obywatelkom, obywatelom i przedsiębiorstwom.
3. PROPONOWANE ZMIANY DO WNIOSKU USTAWODAWCZEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ
Poprawka 1
powiązana z zaleceniem 1.2
Preambuła
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| (12) Aby wzmocnić europejskie społeczeństwa i europejski model społeczny, państwa członkowskie powinny przeznaczyć na EFS minimalną kwotę środków w ramach swoich planów partnerstwa krajowego i regionalnego przyjętych zgodnie z rozporządzeniem (UE) [rozporządzenie w sprawie planu PKR]. | (12) Aby wzmocnić europejskie społeczeństwa i europejski model społeczny, państwa członkowskie przeznaczają na EFS 20 % środków w ramach swoich planów partnerstwa krajowego i regionalnego przyjętych zgodnie z rozporządzeniem (UE) [rozporządzenie w sprawie planu PKR]. |
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1977 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Społeczny w ramach planu partnerstwa krajowego i regionalnego określonego w rozporządzeniu (UE) [...] [plan KPR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania unijnego wsparcia na rzecz wysokiej jakości zatrudnienia, umiejętności i włączenia społecznego na lata 2028-2034 (COM(2025) 558 final - 2025/0239 (COD)) |
| Data aktu: | 2026-04-28 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-28 |