Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia UE dotycząca gromadzenia zapasów - zwiększenie gotowości materiałowej UE na wypadek kryzysów (COM(2025) 528 final) - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Jak przygotować UE na następny kryzys zdrowotny: Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania (COM(2025) 529 final)

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego i Komitetu Regionów "Strategia UE dotycząca gromadzenia zapasów - zwiększenie gotowości materiałowej UE na wypadek kryzysów"

(COM(2025) 528 final)

(C/2026/1963)

(Dz.U.UE C z dnia 28 kwietnia 2026 r.)

Sprawozdawca: Paulo BARROS VALE

Współsprawozdawca: Gerald KREUZER

Doradczynie i doradcy	Marta Sofia MOREIRA DA COSTA (doradczyni sprawozdawcy, Grupa I) Mihai IVA§CU (z ramienia współsprawozdawcy, Kat. 2)
Decyzja Zgromadzenia Planarnego Podstawa prawna Wniosek o konsultację Podstawa prawna Sekcja odpowiedzialna Data przyjęcia przez sekcję Data przyjęcia na sesji plenarnej Sesja plenarna nr Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)	15.7.2025 Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego Komisja Europejska, 14.10.2025 Art. 304. Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle 16.12.2025 21.1.2026 602 172/0/6

1. Wnioski i zalecenia

1.1. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz zwiększenia gotowości i odporności UE za pomocą medycznych środków przeciwdziałania oraz strategii gromadzenia zapasów. Zapasami strategicznymi i medycznymi środkami przeciwdziałania należy zarządzać w sposób przejrzysty na podstawie jasnych zasad mobilizacji, zapewniając ciągłą koordynację z państwami członkowskimi oraz zdecydowane zaangażowanie przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego z myślą o długoterminowej autonomii i przywództwie Europy.

1.2. EKES zaleca, by w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF) wyasygnować odpowiednie środki zarówno na medyczne środki przeciwdziałania, jak i na gromadzenie zapasów strategicznych. Należy przewidzieć elastyczne mechanizmy umożliwiające szybkie reagowanie kryzysowe, propagować partnerstwa publiczno-prywatne i synergie z państwami członkowskimi, zapewniać efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów oraz wystrzegać się dublowania rezerw strategicznych.

1.3. Komitet zaleca stworzenie stabilnego otoczenia gospodarczego i prawnego, w oparciu o dialog społeczny, oraz zapewnienie wykwalifikowanej siły roboczej, by przyciągnąć produkcję przemysłu farmaceutycznego do Europy. Umożliwiłoby to przemysłowi zaspokajanie potrzeb rynkowych, zmniejszanie zależności zewnętrznych i szybkie zwiększenie skali produkcji lub reagowanie na zakłócenia w łańcuchu dostaw w sytuacjach nadzwyczajnych.

1.4. EKES przypomina o potrzebie stworzenia specjalnego europejskiego funduszu na rzecz silnego i odpornego przemysłu farmaceutycznego, w tym na rzecz nowych i rozbudowanych zakładów produkcyjnych, badań i rozwoju oraz rekompensowania kosztów regulacyjnych, w celu oparcia się konkurencji azjatyckiej. UE musi przyciągać inwestycje w produkcję farmaceutycznych składników czynnych i leków, aby utrzymać wiodącą rolę w reagowaniu kryzysowym zarówno w Europie, jak i poza nią zwłaszcza od czasu wycofania się Stanów Zjednoczonych z WHO.

1.5. EKES uznaje znaczenie struktur wspierających innowacje, takich jak CERN ¹ , i opowiada się za utworzeniem podobnej europejskiej jednostki ds. zdrowia. Ten podmiot skupiałby czołowych naukowców w dziedzinie zdrowia, sprzyjałby innowacjom zdrowotnym i przedsiębiorczości oraz koordynowałby działania z Urzędem ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) i innymi agencjami europejskimi. Przyczyniałby się do realizacji strategii unijnych w zakresie medycznych środków przeciwdziałania, gromadzenia zapasów strategicznych i gotowości na wypadek stanów zagrożenia zdrowia.

1.6. Gromadzenie zapasów w UE musi przekształcić się z ogólnych ram w całkowicie operacyjny plan. W tym celu trzeba zapewnić jasne zasady finansowania, przejrzyście określone zobowiązania unijne i krajowe, odpowiednie szkolenie i mobilizowanie siły roboczej oraz skuteczne monitorowanie i ocenę. Zrównoważone finansowanie przez Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA), Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UMOL)/rescEU i państwa członkowskie, w połączeniu ze sprawiedliwymi zachętami dla przemysłu, zwłaszcza MŚP, zapewni długoterminowy udział tych przedsiębiorstw, a zarazem zapobiegnie marnotrawstwu i nieskuteczności. Komitet wzywa do przyjęcia spójnego i skoordynowanego ogólnounijnego podejścia, które uzupełniałoby wysiłki krajowe oraz zapewniałoby prawdziwie zbiorową zdolność reagowania na transgraniczne kryzysy zdrowotne i zaopatrzeniowe, z uwzględnieniem różnych asymetrii ryzyka i potrzeb związanych z wojną toczącą się w pobliżu granic UE.

1.7. Potrzebne są przejrzyste i zrównoważone pod względem ekonomicznym ramy, aby zapewnić równowagę między rezerwami unijnymi i krajowymi. Skoordynowana logistyka, elastyczne przepisy dotyczące transportu oraz sprawiedliwy podział kosztów między państwa członkowskie a instytucje UE są niezbędne do skutecznego i szybkiego rozmieszczania towarów krytycznych w sytuacjach nadzwyczajnych.

1.8. EKES z zadowoleniem przyjmuje unijną sieć ds. gromadzenia zapasów i wzywa do aktywnego udziału partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i wyspecjalizowanych wykonawców w celu zapewnienia przejrzystości, inkluzywności i technicznej wiedzy fachowej. Aby zbudować niezawodny i dostosowany do przyszłych wyzwań europejski system gromadzenia zapasów, Komisja powinna dawać pierwszeństwo zapasom bezpieczeństwa będącym własnością UE, zapewniać publiczne pokrywanie kosztów magazynowania i łańcucha chłodniczego oraz dokonywać inwestycji strategicznych w infrastrukturę podwójnego zastosowania.

1.9. Skuteczna gotowość wymaga nie tylko technologii i infrastruktury, ale również wykwalifikowanej siły roboczej mającej wysokiej jakości warunki pracy. Komisja i państwa członkowskie powinny włączyć do strategii uczenie się przez całe życie i ustawiczny rozwój zawodowy poprzez szkolenia i budowanie zdolności, co wymaga zharmonizowania programów nauczania, a także zadbania o regularne symulacje i specjalne finansowanie. Musi to obejmować formalne uznanie specjalizacji w zakresie zdrowia publicznego jako zawodu oraz wspólne ramy kompetencji, zgodnie z wytycznymi WHO i ASPHER. Dając pierwszeństwo rozwojowi umiejętności, zwiększy się zdolność adaptacji i efektywność, a także zapewni odporne zarządzanie rezerwami strategicznymi i wzmocni ogólnounijne reagowanie kryzysowe i solidarność.

1.10. Gromadząc zapasy w przyszłości, trzeba dawać pierwszeństwo produktom, które można bezpiecznie przechowywać i którymi można skutecznie zarządzać w oparciu o rzeczywisty popyt oraz wiarygodne dane rynkowe. Integracja platform cyfrowych w celu śledzenia zapasów w czasie rzeczywistym, wyznaczania progów specyficznych dla określonych produktów oraz sprawdzonego empirycznie planowania zapasów zwiększy zrównoważoność, zmniejszy ilość odpadów oraz stworzy przewidywalne i przyjazne dla biznesu ramy odporności UE. Każdy środek powinien obejmować silne gwarancje przystępności cenowej w celu zapewnienia obywatelom i przedsiębiorstwom przejrzystości, sprawiedliwości oraz dostępności gotowości.

2. Wprowadzenie

2.1. Niniejsza opinia odzwierciedla poglądy EKES-u na temat dwóch komunikatów Komisji Europejskiej nakreślających przyszłe strategie gotowości UE na wypadek sytuacji kryzysowej. Jeden z nich dotyczy medycznych środków przeciwdziałania na wypadek stanów zagrożenia zdrowia, a drugi rezerw, w celu zwiększenia gotowości materiałowej na wypadek wszelkiego rodzaju kryzysów. Ocena Komitetu została sporządzona po przeprowadzeniu konsultacji z najważniejszymi zainteresowanymi stronami, sporządzeniu innych opinii EKES-u oraz przedstawieniu przez Komisję najnowszych propozycji.

2.2. Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania ma na celu rozwinięcie innowacyjnego i konkurencyjnego sektora środków przeciwdziałania w celu zwiększenia gotowości Europy na zagrożenia zdrowotne. Przyjęto w niej podejście oparte na całym łańcuchu wartości "Jedno zdrowie" i podkreślono trzy jasne cele strategiczne: pobudzanie innowacji w dziedzinie medycznych środków przeciwdziałania oraz sprzyjanie im; krzewienie współpracy z państwami członkowskimi, krajami kandydującymi i partnerami na świecie oraz zwiększanie skali partnerstw publiczno-prywatnych, w tym współpracy cywilnowojskowej.

2.3. Unijna strategia gromadzenia zapasów jest śmiałym, zbiorowym zobowiązaniem do ochrony obywateli Europy poprzez zapewnienie im niezawodnej dostępności podstawowych towarów oraz kluczowych czynników produkcji w każdej sytuacji. Ogólnounijne podejście ma zasadnicze znaczenie dla uzupełnienia wysiłków państw członkowskich, ochrony jednolitego rynku UE oraz zabezpieczenia produktów i technologii o krytycznym znaczeniu. Koordynacja i komplementarność z działaniami krajowymi zapewnią przewidywalne ramy zarówno organom publicznym, jak i przedsiębiorstwom oraz możliwość szybkiej i trwałej mobilizacji towarów podstawowych w czasach kryzysu.

2.4. EKES z aprobatą przyjmuje inicjatywę Komisji na rzecz spójnej unijnej strategii gromadzenia strategicznych zapasów i medycznych środków przeciwdziałania oraz dostrzega pilność tych działań w związku z rosnącymi napięciami geopolitycznymi, powtarzającymi się kryzysami dostaw i globalnymi zależnościami. Gromadzenie zapasów musi być jednak starannie ukierunkowane i wyważone, gdyż nie jest to rozwiązanie uniwersalne, a każdy produkt ma swoją specyfikę, którą trzeba wziąć pod uwagę.

3. Uwagi ogólne

3.1. Medyczne środki przeciwdziałania

3.1.1. Podczas pandemii COVID-19 państwa europejskie stopniowo wzmacniały koordynację, aby reagować na wyjątkowe wyzwania. Globalna współpraca i działania podejmowane na szczeblu UE w czasach kryzysu sprawiają, że jesteśmy silniejsi i lepiej przygotowani do zapewnienia dostępności medycznych środków przeciwdziałania z myślą o potrzebach obywatelek i obywateli.

3.1.2. W świecie eskalujących napięć geopolitycznych, wojny toczącej się u wrót Europy oraz coraz poważniejszych wyzwań wynikających ze zmiany klimatu i kryzysów humanitarnych UE musi być gotowa do wspólnego stawienia czoła każdej sytuacji (klęskom żywiołowym, epidemiom lub pandemiom, atakom wojskowym albo wojnie hybrydowej) oraz do ochrony ludności w najważniejszej dziedzinie - jej zdrowia.

3.1.3. EKES uważa, że Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania jest ambitną i niezbędną inicjatywą w odpowiedzi UE na przyszłe kryzysy zdrowotne. Wyraża poparcie dla Komisji oraz wzywa do szybkiego i inkluzywnego wdrożenia strategii na podstawie zasad solidarności, sprawiedliwości i uczestnictwa demokratycznego.

3.1.4. WHO wydała szereg strategicznych zaleceń dotyczących reagowania kryzysowego ²  i zapewniła organom ds. zdrowia publicznego w UE i na Europejskim Obszarze Gospodarczym wytyczne w sprawie poprawy planowania gotowości na podstawie wniosków wyciągniętych z ostatnich kryzysów zdrowotnych. Jak przedstawiono w załączniku 1 poniżej, komunikat Komisji zawiera szereg zaleceń WHO.

3.2. Strategia gromadzenia zapasów

3.2.1. Komitet odnotowuje, że brakuje kilku istotnych elementów typowych dla kompleksowej strategii: jasnego rozdysponowania środków finansowych w WRF, szczegółowego opisu unijnych i krajowych obowiązków operacyjnych oraz jednoznacznych mechanizmów szkolenia pracowników i szybkiej mobilizacji. We wniosku nie określono również ilości i rodzajów towarów wymaganych do zapewnienia prawdziwie skutecznych zapasów w całej UE. Ponadto nie uwzględniono w nim w pełni ram przejrzystości, monitorowania i oceny w celu zapewnienia skuteczności ani nie określono, w jaki sposób sektor prywatny, partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie będą systematycznie włączani w działania. Uwzględnienie tych aspektów jest istotne dla przekształcenia strategii z planu działania wysokiego szczebla w mocne, odporne i wykonalne ramy.

3.2.2. Ramy finansowe i organizacyjne Strategii UE dotyczącej gromadzenia zapasów muszą być przejrzyste i zrównoważone oraz zapewniać odpowiednią równowagę między rezerwami krajowymi a potencjalnymi aktywami na szczeblu unijnym. Mechanizm powinien być zrównoważony pod względem ekonomicznym, aby utrzymać zaufanie, efektywność i niezawodny dostęp do towarów o znaczeniu krytycznym w całej UE.

3.2.3. UE musi uprościć procedury i wprowadzić ukierunkowaną elastyczność do przepisów dotyczących transportu, aby umożliwić szybkie przemieszczanie personelu, sprzętu oraz zapasów w całej UE. Koordynacja kosztów transportu i rozmieszczenia zapasów za pośrednictwem Komisji, w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL), może jeszcze bardziej zwiększyć efektywność. Sprawna, dostosowana do celów wojskowych UE współpraca między logistyką cywilną i wojskową wymaga strategicznych inwestycji w infrastrukturę transportową i aktywa podwójnego zastosowania, a także jasnych mechanizmów finansowania i sprawiedliwego podziału kosztów między instytucjami UE a państwami członkowskimi.

3.2.4. EKES pochwala zamiar Komisji dotyczący utworzenia unijnej sieci ds. gromadzenia zapasów wraz z państwami członkowskimi i uważa, że partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie muszą uczestniczyć w proponowanej sieci z myślą o zapewnieniu przejrzystości, sprawiedliwości oraz wiedzy fachowej na różnorodne tematy.

3.2.5. Jeśli chodzi o zapasy bezpieczeństwa, Komisja powinna nadać priorytet rezerwom strategicznym będącym własnością UE i uznać zarazem uzupełniającą rolę rezerw państwowych. Zamówienia publiczne powinny opierać się na wyspecjalizowanych wykonawcach, a nie na obligatoryjnych działaniach. Organy publiczne powinny przy tym pokrywać wszystkie koszty magazynowania zapasów, zarządzania łańcuchem chłodniczym i rotacji w celu zapewnienia zrównoważonego, niezawodnego i odpornego unijnego systemu gromadzenia zapasów.

4. Uwagi szczegółowe

4.1. Medyczne środki przeciwdziałania

4.1.1. EKES uważa, że w obecnej sytuacji odpowiednie jest zdefiniowanie czterech obszarów priorytetowych ³  wymagających medycznych środków przeciwdziałania. Oprócz uruchomienia ATHINA ⁴  oraz unijnego systemu nadzoru sentinel nad ściekami zarówno państwa członkowskie, jak i UE muszą być przygotowane do szybkiego reagowania na pojawiające się wyzwania. Wymaga to silnych powiązań między decydentami a zespołami operacyjnymi posiadającymi wiedzę naukową oraz potrafiącymi sprawnie podejmować decyzje o krytycznym znaczeniu.

4.1.2. EKES zdecydowanie popiera skupienie się na innowacjach i wzmocnieniu europejskich badań naukowych oraz z zadowoleniem przyjmuje Akcelerator medycznych środków przeciwdziałania i inne inicjatywy zaplanowane na lata 2026 i 2027, stwierdza bowiem, że UE znacznie skorzystałaby na strukturze podobnej do struktury CERN i wyspecjalizowanej w dziedzinie medycyny. Odpowiednio finansowane centra doskonałości powiązane z uczelniami oraz MŚP powinny wspierać badania naukowe i dbać o to, by wysokiej jakości wiedza nie przepadła wskutek biurokracji, niewystarczającego finansowania lub ograniczonego wsparcia produkcji.

4.1.3. Komitet popiera inwestowanie w zaawansowane technologie i siłę roboczą wykwalifikowaną w zakresie medycznych środków przeciwdziałania, aby umożliwić - w razie potrzeby w celu zaspokojenia popytu - zwiększenie skali produkcji i przekształcenie operacji. Powinno to obejmować zachęty do lokalnej i regionalnej produkcji leków, szczepionek i sprzętu medycznego oraz sprzyjać zdolności szybkiego reagowania, na przykład poprzez budowę fabryk modułowych.

4.1.4. EKES ostrzega, że wiele medycznych jednostek produkcyjnych finansowanych podczas pandemii COVID-19 jest zamykanych z powodu niskiego popytu, co oznacza sprzeniewierzenie milionów euro wydanych na inwestycje publiczne i prywatne oraz likwidację tysięcy miejsc pracy w sektorze, który ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia zależności Europy, zwłaszcza od Azji. Ponadto należy ostrożnie podchodzić do przydzielania takiego wsparcia, by w czasach kryzysu uniknąć nadmiernego polegania na dużych podmiotach przemysłowych.

4.1.5. Przemysł europejski może odgrywać wiodącą rolę na świecie w opracowywaniu i produkcji leków, szczepionek oraz środków ochrony indywidualnej. Komitet apeluje o wspieranie projektów, które polegają na wykorzystaniu europejskich innowacji w skalowalnej infrastrukturze. Przemysł europejski musi spełniać rygorystyczne kryteria oraz normy skuteczności i bezpieczeństwa pod nadzorem Europejskiej Agencji Leków (EMA). W tym celu należy zapewniać regularne audyty oraz przejrzyste dane kliniczne, gdyż chodzi o najważniejsze inwestycje w ramach ogólnej Strategii na rzecz medycznych środków przeciwdziałania.

4.1.6. EKES popiera wspólne zamówienia na medyczne środki przeciwdziałania, ponieważ zapewniają one większą siłę negocjacyjną niż samodzielne zamówienia dokonywane przez poszczególne państwa członkowskie. Potrzebne są szybkie i elastyczne mechanizmy w sytuacjach nadzwyczajnych, w tym zakup leków i szczepionek na szczeblu UE oraz partnerstwa publiczno-prywatne wraz z jasnymi umowami. Wspólne zamówienia powinny również obejmować podstawowe leki i szczepionki, aby zwiększyć zdolności państw członkowskich w zakresie zdrowia publicznego.

4.1.7. EKES zgadza się, że ważne jest utrzymanie zapasów strategicznych w dziedzinie zdrowia publicznego. Ostrzega, że oprócz wydajności zakupów należy zwrócić szczególną uwagę na kontrolę magazynowania produktów, ponieważ łatwo się one psują. Należy skrupulatnie monitorować daty wygaśnięcia produktów w koordynacji z gromadzeniem zapasów, by zapewnić ich przekazanie w odpowiednim czasie do państw trzecich lub ich darowiznę w ramach działań humanitarnych.

4.1.8. Cała strategia może być skuteczna jedynie dzięki ścisłej współpracy między państwami członkowskimi i odpowiednimi krajowymi podmiotami publicznymi i prywatnymi (w tym sektorem wojskowym), które odgrywają pierwszoplanową rolę w bezpiecznym magazynowaniu i dystrybucji produktów. Komisja powinna uświadamiać państwom członkowskim znaczenie ich roli w pomyślnej realizacji strategii oraz przyjąć bezpieczny system zarządzania danymi z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, by zapewnić bezpieczną wymianę informacji oraz uniknąć zbędności i marnotrawienia produktów.

4.1.9. EKES zaleca, by Komisja formalnie uznała specjalizację w zakresie zdrowia publicznego za zawód regulowany w Europie, który obejmuje kompetencje w dziedzinie epidemiologii, polityki zdrowotnej, komunikacji o zdrowiu, zarządzania kryzysowego, sprawiedliwości oraz społecznych uwarunkowań zdrowia. Uznanie to powinno wpisywać się w plan działania WHO i ASPHER na rzecz profesjonalizacji pracownic i pracowników publicznej służby zdrowia, który to plan zapewnia spójne ramy dla wzmacniania kompetencji, standaryzacji ścieżek szkoleń i wspierania rozwoju jasno określonego, opartego na odpowiednich umiejętnościach i zrównoważonych zasobach zawodu związanego ze zdrowiem publicznym w całej Europie.

4.1.10. Obywatelki i obywatele muszą być również świadomi potrzeby reagowania kryzysowego i zostać przeszkoleni w tej dziedzinie, aby być proaktywni i reagować zgodnie z europejskimi wartościami opartymi na solidarności. Konieczne są również pilne działania w celu zwalczania informacji wprowadzających w błąd i dezinformacji - Komisja musi przyjąć nowe strategie i otworzyć nowe kanały komunikacji w celu dotarcia do wszystkich grup ludności.

4.2. Strategia gromadzenia zapasów

4.2.1. EKES podkreśla, że bez jasnego, specjalnego finansowania w następnych WRF unijna strategia gromadzenia zapasów pozostanie gołosłowiem. Przewidywalne i znaczne finansowanie w ramach HERA, UMOL/rescEU, programów sektorowych oraz wkładów państw członkowskich jest niezbędne do przekucia celów w konkretną gotowość, odporność i szybki dostęp do towarów krytycznych. Zrównoważony udział przemysłu, zwłaszcza mniejszych dostawców, zależy od jasnych zachęt, sprawiedliwej rekompensaty oraz zabezpieczeń przed marnotrawieniem.

4.2.2. Skuteczne zabezpieczenia są konieczne do zapewnienia, aby gromadzenie zapasów w UE pozostało efektywne. W tym celu należy wystrzegać się nadmiaru zapasów i marnotrawstwa oraz przenoszenia ukrytych kosztów na konsumentów. Wszystkie środki w ramach strategii powinny zatem iść w parze ze zdecydowanymi gwarancjami przystępności cenowej w celu zapewnienia obywatelom (zwłaszcza grupom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji) i przedsiębiorstwom gotowości opartej na przejrzystości, sprawiedliwości i dostępności.

4.2.3. Skuteczne gromadzenie zapasów zależy nie tylko od zaawansowanych systemów i technologii, lecz również od wykwalifikowanych specjalistów zdolnych do projektowania rezerw, zarządzania nimi i ich rozmieszczania w sytuacjach nadzwyczajnych oraz podczas klęsk żywiołowych. Obecne luki w szkoleniu pracownic i pracowników i szybkiej mobilizacji wymagają ustawicznego doskonalenia zawodowego, szkoleń dostosowanych do sytuacji kryzysowych oraz uczenia się przez całe życie. Kluczową rolę odgrywają tu rokowania zbiorowe i dialog społeczny, w tym zaangażowanie personelu na poziomie przedsiębiorstwa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W ramach ujednoliconych, ogólnounijnych i specjalnie finansowanych programów szkoleniowych należy dostosować zdolności ludzkie do gotowości materiałowej oraz zadbać o skuteczność, odporność i zdolność adaptacji, respektując zarazem prawa pracownicze oraz warunki pracy.

4.2.4. EKES z zadowoleniem przyjmuje utworzenie publiczno-prywatnej Grupy Zadaniowej ds. Gotowości i uważa, że grupa ta musi obejmować przedstawicieli biznesu, związki zawodowe, środowisko akademickie i odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Zachęca Komisję do zapewnienia jasnych ram czasowych oraz klarownych zasad członkostwa i działania, aby jak najbardziej zwiększyć skuteczność i wpływ na społeczeństwo.

4.2.5. EKES popiera propozycję Komisji dotyczącą wzmocnienia zasobów przeznaczonych do gaszenia pożarów, by zająć się kwestią coraz większego ryzyka pożarów roślinności w całej Europie, i apeluje o szybkie utworzenie dodatkowych regionalnych jednostek straży pożarnej, szczególnie w Europie Południowej. Zaznacza również, że istotny jest wymiar ludzki - przeszkolony personel, dobre warunki pracy i zespoły ochrony ludności mają zasadnicze znaczenie dla skuteczności działań. Skoordynowane ramy UE powinny zapewniać szybką mobilizację, kształcenie ustawiczne i godziwe wynagrodzenia. Inwestowanie zarówno w ludzi, jak i sprzęt ma wciąż pierwszoplanowe znaczenie dla tworzenia odpornej, sprawnej i prawdziwie europejskiej zdolności reagowania kryzysowego.

4.2.6. Gromadząc zapasy w przyszłości, trzeba skupiać się na produktach, które można bezpiecznie i wydajnie przechowywać, i unikać produktów, których przechowywanie musi odbywać się zgodnie ze skomplikowanymi wymogami technicznymi. Dostosowanie ilości zapasów do rzeczywistego popytu, na przykład oparcie ilości szczepionek na rzeczywistej publicznej gotowości do szczepienia, zapewni zarówno wydajność, jak i uzyskanie najlepszych efektów z danych nakładów.

4.2.7. Komitet popiera również wprowadzenie unijnych progów i pułapów dla poszczególnych produktów oraz wykorzystywanie retrospektywnych danych rynkowych do kierowania szacowaniem popytu. Te środki zapewnią przemysłowi przewidywalność, zminimalizują marnotrawstwo i sprawią, że gromadzenie zapasów stanie się bardziej zrównoważone i przyjazne dla biznesu.

4.2.8. EKES wzywa Komisję do wykorzystywania platform cyfrowych do śledzenia w czasie rzeczywistym zapasów bezpieczeństwa i danych dotyczących zużycia oraz do pełnego korzystania z istniejących baz danych, by podejmować decyzje oparte na dowodach. To podejście pozwala uniknąć równoległych struktur, zwiększyć jak najbardziej wydajność oraz stworzyć przewidywalne i przyjazne dla biznesu ramy gotowości UE.

Bruksela, dnia 21 stycznia 2026 r.

ZAŁĄCZNIK

Tabela porównawcza - WHO a Komisja Europejska

W poniższej tabeli przedstawiono porównawczy przegląd zaleceń WHO oraz Strategii Komisji Europejskiej na rzecz medycznych środków przeciwdziałania.

Dziedzina	Zalecenia WHO	Strategia Komisji Europejskiej
Gotowość i planowanie	Opracowanie planów krajowych w oparciu o scenariusze i oceny ryzyka	Opracowanie Strategii na rzecz medycznych środków przeciwdziałania wraz ze scenariuszami szybkiego reagowania
Zdolność produkcyjna	Wzmocnienie lokalnej produkcji szczepionek i leków	Zawiązanie partnerstw przemysłowych i ustanowienie mechanizmów takich jak RAMP UP z myślą o sprawnej produkcji
Sprawiedliwy dostęp	Zapewnienie sprawiedliwego dostępu do medycznych środków przeciwdziałania, zwłaszcza w krajach o niskich dochodach	Wspólne zamówienia i skoordynowana dystrybucja wśród państw członkowskich UE
Nadzór i dane	Wzmocnienie systemów nadzoru epidemiologicznego i udostępniania danych	Integracja danych w czasie rzeczywistym i systemów wczesnego ostrzegania na szczeblu UE
Budowanie zdolności i szkolenia	Szkolenie pracowników opieki zdrowotnej i przeprowadzanie symulacji	Regularne symulacje i specjalistyczne szkolenia w zakresie reagowania kryzysowego
Infrastruktura krytyczna	Ochrona szpitali i łańcuchów dostaw	Zwiększenie odporności krytycznej infrastruktury zdrowotnej i logistycznej
Współpraca międzynarodowa	Krzewienie współpracy między krajami i organizacjami wielostronnymi	Dostosowanie do norm międzynarodowych i współpraca z WHO, HERA i innymi podmiotami
Przejrzystość i informowanie o ryzyku	Jasne informowanie o ryzyku w oparciu o dowody	Strategia informowania o ryzyku skupiająca się na zaufaniu i przejrzystości instytucjonalnej

1 CERN - Europejska Organizacja Badań Jądrowych.

2 Zalecenia dotyczące planowania gotowości na wypadek zagrożeń dla zdrowia publicznego.

3 Wirusy układu oddechowego lub przenoszone drogą kontaktową, które mają potencjał wywołania pandemii; wirusy przenoszone przez wektory lub z rezerwuaru zwierzęcego, które mają potencjał wywołania epidemii; oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz zagrożenia związane z konfliktami zbrojnymi, w tym zagrożenia wywołane przez czynniki CBRJ (chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe).

4 ATHINA - Zaawansowana technologia na potrzeby zbierania informacji i działań w dziedzinie zdrowia.

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2026.1963
• Rodzaj: opinia
• Tytuł: Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia UE dotycząca gromadzenia zapasów - zwiększenie gotowości materiałowej UE na wypadek kryzysów (COM(2025) 528 final) - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Jak przygotować UE na następny kryzys zdrowotny: Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania (COM(2025) 529 final)
• Data aktu: 2026-04-28
• Data ogłoszenia: 2026-04-28