Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (COM(2025) 957 final)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoZalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro
(C/2026/1961)
(Dz.U.UE C z dnia 28 kwietnia 2026 r.)
Sprawozdawca generalny: Javier DOZ ORRIT
| Doradczynie i doradcy | Olivier VAUZELLE |
| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 5.1.2026 |
| Podstawa prawna | Artykuł 175 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 957 final Streszczenie COM(2025) 957 final |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 21.1.2026 |
| Sesja plenarna nr | 602 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 174/3/9 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Wobec sytuacji geopolitycznej obciążonej ryzykiem i trudnościami, Europa musi wzmocnić swoją jedność polityczną, co oznacza rozwój strategicznej autonomii w takich dziedzinach jak polityka zagraniczna, polityka w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, polityka handlowa i przemysłowa, polityka rozwoju technologicznego itd. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że polityka gospodarcza uwzględniająca tę perspektywę pobudzi również wzrost.
1.2. EKES zgadza się z większością zaleceń Komisji, lecz wyraża zaniepokojenie, czy UE i państwa członkowskie będą dysponowały wystarczającymi instrumentami, zwłaszcza budżetowymi, aby je wdrożyć. W związku z tym Komitet przypomina, że priorytetem jest uruchomienie wszystkich publicznych i prywatnych instrumentów finansowania, aby osiągnąć cele zalecenia.
1.3. EKES zgadza się, że zwiększenie wydatków na bezpieczeństwo i obronę jest konieczne w celu wzmocnienia europejskiej autonomii strategicznej, zbudowania europejskiego filaru obrony i pobudzenia własnego przemysłu. Komitet obawia się również, że w kontekście ograniczeń budżetowych w planach krajowych obronność jest traktowana priorytetowo kosztem finansowania głównych celów środowiskowych i społecznych, w tym podstawowej infrastruktury energetycznej lub cyfrowej.
1.4. Uruchamiając wszelkie zasoby, należy zacząć od pełnego wykorzystania środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) na początkowe, zmienione lub nowe inwestycje w europejskie dobra wspólne.
1.5. EKES zgadza się z Komisją co do priorytetu, jakim jest usunięcie pozostałych barier na rynku wewnętrznym. Innym poważnym wyzwaniem jest zmniejszenie luki inwestycyjnej - zwłaszcza w zakresie najbardziej zaawansowanych technologii - w celu zwiększenia wydajności i poprawy konkurencyjności. Należy je podjąć poprzez: utworzenie strategicznego funduszu inwestycyjnego na rzecz europejskich dóbr wspólnych; pobudzanie inwestycji prywatnych, w tym odnowienie InvestEU i bezzwłoczne ukończenie budowy unii oszczędności i inwestycji; obniżenie cen energii elektrycznej, w tym poprzez połączenia międzysystemowe i unię energetyczną oraz rozwój czystej i odnawialnej energii; wzmocnienie europejskich programów w zakresie badań, rozwoju i innowacji; poprawę edukacji i tworzenie kapitału ludzkiego.
1.6. Ramy regulacyjne, które ułatwiają tworzenie przedsiębiorstw i działalność gospodarczą, uzupełniają wymienione czynniki wpływające na poprawę wydajności i konkurencyjności, ale nie mogą ich zastąpić. EKES uważa, że uproszczenie powinno zawsze odbywać się z poszanowaniem praw pracowniczych i konsumenckich oraz celów sprawiedliwej transformacji ekologicznej i cyfrowej. Uważa również, że zasadnicze znaczenie ma obrona autonomii regulacyjnej UE przed naciskami zewnętrznymi, które mają na celu zmianę dobrych przepisów, takich jak te dotyczące rynków cyfrowych i sztucznej inteligencji.
1.7. EKES uważa, że dostęp do godnych warunków mieszkaniowych jest podstawowym prawem wszystkich obywateli europejskich. Dotkliwość kryzysu mieszkaniowego w większości państw członkowskich wymagałaby specjalnego zalecenia w tej sprawie. Europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań musi obejmować wszystkie środki wsparcia, które UE może zapewnić państwom członkowskim - zwłaszcza środki finansowe - na budowę mieszkań socjalnych.
1.8. EKES zgadza się z zaleceniem dotyczącym promowania międzynarodowej roli euro i stworzenia cyfrowego euro. Dodaje, że dokończenie budowy unii rynków kapitałowych i zarządzanie wystarczającym i zrównoważonym wspólnym długiem w euro byłoby również zgodne z tym celem.
1.9. EKES ponawia swój apel o uregulowanie udziału zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w europejskim zarządzaniu gospodarczym w ramach europejskiego semestru i ubolewa, że kwestia ta nie została poruszona w zaleceniu.
2. Kontekst: jesienne prognozy a obecne zalecenie
2.1. Komisja Europejska opublikowała jesienne prognozy 1 w okresie poważnych konfliktów i zagrożeń geopolitycznych oraz dużych napięć w gospodarce światowej, co sprawia, że wszelkie prognozy są ryzykowne. Według większości ekspertów za wcześnie jest jeszcze na ocenę skutki jednostronnych działań podejmowanych w polityce handlowej przez rząd USA lekceważący całkowicie zasady Światowej Organizacji Handlu (WTO).
2.2. Jak wskazano w zaleceniu 2 ataki na multilateralizm prowadzą do fragmentacji ładu światowego i zmiany wzorców handlu i finansów w sposób, który wpływa na globalne łańcuchy dostaw oraz wywołuje zmienność na rynkach handlu i energii oraz w przepływach kapitałowych. Niedawno opublikowana amerykańska strategia bezpieczeństwa narodowego 3 , która zaskakująco stawia Unię Europejską i określające ją wartości demokratyczne w roli głównego przeciwnika, pogarsza sytuację i wpływa na kluczowe polityki unijne, zwłaszcza na politykę gospodarczą.
2.3. W tym niekorzystnym i ryzykownym kontekście gospodarka europejska wykazuje pewien stopień odporności, co znajduje odzwierciedlenie w podtrzymaniu prognoz, przy czym prognozy wzrostu gospodarczego z jesieni nieco się poprawiły - 1,4 % na 2025 r. i 2026 r. oraz 1,5 % w 2027 r. w UE oraz, odpowiednio, 1,3 %, 1,2 % i 1,4 % w strefie euro - w porównaniu z prognozą z wiosny, a kontrolowana inflacja - 2,1 % w 2025 r. oraz 1,9 % i 2 % w kolejnych dwóch latach w strefie euro - jest nieco wyższa w UE i w porównaniu z prognozą z wiosny, zgodnie ze zmianami wzrostu
gospodarczego; cele BCE zostały już osiągnięte. W strefie euro dane dotyczące deficytu publicznego ustabilizowały się na poziomie około 3,3 % PKB w ciągu trzech lat. Natomiast dług publiczny wykazuje nieznaczną tendencję wzrostową, z 88,8 % do 90,4 % PKB. W UE prognozy dotyczące deficytu są podobne, a prognozy dotyczące długu publicznego są o około 6 punktów procentowych niższe. W porównaniu z prognozą wiosenną nie nastąpiły żadne znaczące zmiany.
2.4. W zaleceniu jako główne cele określono zlikwidowanie luki innowacyjnej, dekarbonizację gospodarki i zmniejszenie strategicznych zależności, złagodzenie kursu neutralnej polityki fiskalnej w celu uwzględnienia zobowiązań do zwiększenia wydatków na obronność w sposób, który nie zagrażałby stabilności finansów publicznych. Aby osiągnąć te cele, wytyczne obejmują szereg czynników, w tym: inwestycje publiczne i prywatne; wdrażanie planów odbudowy i zwiększania odporności; rynek pracy, umiejętności i szkolenia; rola dialogu społecznego; usunięcie barier na jednolitym rynku i uproszczenie przepisów; unia oszczędności i inwestycji; rola euro jako światowej waluty rezerwowej. Komisja zakłada, że proponowane przez nią środki poprawią wydajność i konkurencyjność gospodarek europejskich oraz że można je wdrożyć, nie naruszając spójności społecznej i utrzymując postępy w transformacji ekologicznej i cyfrowej.
3. Uwagi ogólne: stanowisko EKES-u
3.1. Komitet uważa, że większość zaleceń zmierza we właściwym kierunku, chociaż niektóre z nich - i motywy, na których się one opierają - wymagają doprecyzowania lub uzupełnienia, a przede wszystkim ich wdrożenie wymaga od instytucji europejskich i państw członkowskich przewidzenia niezbędnych instrumentów i zasobów.
3.2. Trudno będzie sprostać obecnym poważnym zagrożeniom geopolitycznym i geoekonomicznym, wzmocnić odporność gospodarki europejskiej, a jednocześnie propagować cele strategiczne Unii poprzez sprawiedliwą transformację ekologiczną i cyfrową oraz wspieranie wydajności, a tym samym konkurencyjności jej gospodarek. Tym bardziej, jeśli mamy tego dokonać - zgodnie z propozycją Komitetu i przesłaniem instytucji UE - w taki sposób, aby nie tylko zachować spójność społeczną i terytorialną, ale również umożliwić znaczną poprawę w obszarach takich jak ograniczanie ubóstwa i inne aspekty Europejskiego filaru praw socjalnych, czy też rozwiązać bardzo poważny problem dostępności przystępnych cenowo mieszkań, zwłaszcza dla ludzi młodych.
3.3. EKES uważa, że aby osiągnąć zrównoważony postęp w realizacji tych celów, konieczna jest większa jedność polityczna, która otworzyłaby perspektywę lepszej integracji europejskiej. Wzmocnienie strategicznej autonomii, niezbędne w obszarach takich jak bezpieczeństwo i obrona, oraz polityki zagranicznej, która musi je kształtować, a także polityka przemysłowa i handlowa, wymagają polityki gospodarczej i fiskalnej dla strefy euro - i dla UE jako całości - odzwierciedlającej ścisłą koordynację polityki gospodarczej i fiskalnej państw członkowskich.
3.4. Skuteczne działanie w zakresie polityki gospodarczej w trudnym środowisku wymaga, aby społeczeństwo obywatelskie utożsamiało się z jej celami i wspierało podejmowane środki. Jedną z najbardziej niepokojących okoliczności jest rosnący wpływ prądów kulturowych i politycznych podważających wartości demokratyczne i zasadność projektu UE. EKES zawsze podkreślał znaczenie rzeczywistego zaangażowania partnerów społecznych i europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie gospodarcze, zarówno na szczeblu unijnym, jak i państw członkowskich. Komitet przypomina, że należy uwzględnić jego propozycje dotyczące zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie europejskim semestrem 4 .
3.5. Realizacja zaleceń, które Komisja proponuje Radzie, wymaga zarówno solidnej podstawy fiskalnej dla inwestycji publicznych, jak i środków ułatwiających inwestycje prywatne. Ograniczenia większości wydatków publicznych państw członkowskich w wyniku wdrożenia krajowych planów budżetowych i zalecanego neutralnego kursu polityki fiskalnej mogą zostać zrównoważone w 2026 r. przez ostateczne wdrożenie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności (RRP). EKES uważa, że biorąc pod uwagę potrzeby państw członkowskich w zakresie inwestycji publicznych i prywatnych, UE nie może sobie pozwolić na to, by pominąć istniejące możliwości. W związku z tym wzywa Komisję i rządy krajowe do pełnego wykorzystania środków z tytułu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności.
3.6. Komitet docenia wysiłki podejmowane przez rządy, aby dokonać przeglądu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz ułatwić ich wdrażanie. Jego zdaniem zmienione plany powinny nadal spełniać kryteria oceny określone w rozporządzeniu w sprawie RRF oraz jego cele społeczne, ekologiczne i cyfrowe, a ponadto nie powinny prowadzić do podwójnego finansowania. Komitet uważa również, że środki finansowe z programów i projektów, których nie można zakończyć do sierpnia 2026 r., powinny zostać wykorzystane na programy na rzecz europejskich dóbr publicznych. Aby zapewnić sprawne wdrożenie tej ostatniej i uproszczonej części RRF, należy również zapewnić zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
3.7. EKES zwraca uwagę na fakt, że poprawa sytuacji budżetowej niektórych państw członkowskich umożliwia im zaciąganie pożyczek o oprocentowaniu niższym niż oprocentowanie ustalone dla pożyczek w ramach RRF. W związku z tym Komitet wzywa do zmniejszenia kosztów finansowych środków RRF w takich przypadkach lub, jeżeli prowadzi to do niewykorzystania pożyczki z RRF, do użycia tej kwoty na finansowanie projektów europejskich.
3.8. Pierwsze trzy zalecenia dotyczą wydatków na obronność i przemysłu obronnego. Przy założeniu stabilności finansowania i zgodności ze ścieżkami wydatków netto określonymi w planach budżetowych uderzające jest, że chociaż do finansowania wydatków na obronę mogą być stosowane krajowe klauzule wyjścia, prognozy jesienne nie zmieniają przewidywań dotyczących deficytu na lata 2026 i 2027. W związku z tym można uznać, że istnieje dorozumiane zalecenie przekierowania krajowych wydatków budżetowych na obronność lub zwiększenia dochodów podatkowych.
3.9. EKES wyraził już poparcie dla zwiększenia wydatków na bezpieczeństwo i obronę, wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego i wspólnych zamówień publicznych. Treść strategii bezpieczeństwa narodowego USA sprawia, że jest to tym bardziej konieczne, a jednocześnie wymaga podjęcia tych działań w perspektywie budowy europejskiego filaru obrony oraz wspólnej europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony. Takie ukierunkowanie nie jest jeszcze widoczne.
3.10. EKES obawia się, że priorytet bezpieczeństwa i obrony - wraz ze specjalnym mechanizmem jego finansowania - w kontekście zasad dotyczących krajowych planów budżetowych i pułapu wydatków określonego we wniosku dotyczącym wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028-2034 doprowadzi do niedofinansowania celów sprawiedliwej transformacji ekologicznej i cyfrowej, spójności społecznej i niwelowania luki inwestycyjnej UE w stosunku do innych zaawansowanych gospodarek.
3.11. Komitet uważa, że główne ustalenia zawarte w sprawozdaniach Letty i Draghiego należy wdrożyć sprawnie oraz w zaplanowany i spójny sposób, aby przezwyciężyć wszystkie pozostałe bariery na rynku wewnętrznym - w związku z czym popiera zalecenie 8. oraz usunąć luki w inwestycjach i wydajności, zwłaszcza w najbardziej zaawansowane technologie, infrastrukturę cyfrową i sztuczną inteligencję, które są kluczowymi czynnikami napędzającymi konkurencyjność. W tym celu proponuje m.in.:
a) Utworzenie funduszu na rzecz inwestycji strategicznych w celu finansowania inwestycji w europejskie dobra wspólne; fundusz ten byłby finansowany ze wspólnej europejskiej emisji długu.
b) Odnowienie programów takich jak InvestEU i wzmocnienie jego zdolności udzielania pożyczek europejskim przedsiębiorstwom.
c) Bezzwłoczne wykorzystanie pełnego potencjału unii oszczędności i inwestycji w celu tworzenia i finansowania przedsiębiorstw (zalecenie 10.).
d) Obniżenie cen energii elektrycznej poprzez utworzenie prawdziwej unii energetycznej, która zakłada ukończenie połączeń międzysystemowych sieci elektroenergetycznych państw członkowskich oraz rozwój czystych i odnawialnych źródeł energii, które są nie tylko niezbędne do osiągnięcia celów Zielonego Ładu, ale również tańsze. Finansowanie połączeń międzysystemowych i energii ze źródeł odnawialnych powinno być priorytetem funduszu na rzecz inwestycji strategicznych. Takie ukierunkowanie jest logicznie sprzeczne z zobowiązaniami do zakupu paliw kopalnych po wysokich cenach od państw trzecich.
e) Odnawianie, stymulowanie i wzmacnianie europejskich programów w zakresie badań, rozwoju i innowacji oraz łączenie ich z programami krajowymi, zwłaszcza w dziedzinie najbardziej zaawansowanych technologii. W tym celu należy opracować i wdrożyć zalecenie 7. za pomocą niezbędnych środków.
f) Wzmocnienie i poprawa kształcenia, szkolenia i tworzenia kapitału ludzkiego, zgodnie z zaleceniem 5.
g) Ustanowienie ram regulacyjnych ułatwiających tworzenie przedsiębiorstw i prowadzenie działalności gospodarczej, usunięcie zbędnych barier przy jednoczesnym zachowaniu praw pracowniczych i konsumenckich oraz zasad sprawiedliwej transformacji ekologicznej i cyfrowej.
3.12. Unia dysponuje nadmiernymi oszczędnościami w zakresie inwestycji, co powoduje, że są one przenoszone poza UE, w szczególności do USA. Unia rynków kapitałowych powinna być, obok unii bankowej, głównym instrumentem mobilizacji wewnętrznych oszczędności na rzecz produktywnych inwestycji i innowacji. EKES uważa, że nie ma żadnego powodu, by nie zakończyć budowy unii rynków kapitałowych i unii bankowej. W związku z tym wzywa instytucje europejskie i rządy państw członkowskich do przyjęcia w 2026 r. wszystkich decyzji i instrumentów prawnych umożliwiających pełne wejście w życie obu tych instrumentów, z pełnym wykorzystaniem ich potencjału, aby stworzyć w ten sposób unię oszczędności i inwestycji.
3.13. EKES uznaje złożoność trwającego procesu "uproszczenia przepisów". Jego właściwe zaprojektowanie i wdrożenie sprzyjać będzie wzmocnieniu czynników wydajności i konkurencyjności, o których mowa powyżej. Nie może ich jednak zastąpić. Z drugiej strony dobre przepisy unijne stanowią wartość dodaną dla gospodarki i rozwoju technologicznego UE. Tak jest w przypadku europejskich przepisów dotyczących rynków cyfrowych oraz sztucznej inteligencji; w tym ostatnim przypadku UE jest pionierem i modelem na świecie. EKES jest zatem zaniepokojony presją wywieraną przez duże platformy usług cyfrowych w celu zmiany tych przepisów w ich wyłącznym interesie gospodarczym i na rzecz utrzymania przez nie pozycji monopolistycznej. W związku z tym Komitet wzywa Komisję i inne instytucje do zachowania autonomii regulacyjnej, bez której UE przestanie istnieć jako ważny pozytywny projekt polityczny. Jeśli chodzi o przepisy dotyczące rynku wewnętrznego, EKES zgodził się, że należy usunąć pozostałe bariery utrudniające jego ukończenie oraz ustanowić jasne i łatwe do wyegzekwowania przepisy, które sprzyjają działalności gospodarczej i innowacjom technologicznym, przy jednoczesnym poszanowaniu celów klimatycznych, społecznych, pracowniczych i środowiskowych oraz praw konsumentów. EKES wyraził już wcześniej zaniepokojenie, że w niektórych trwających procesach upraszczania, takich jak proces mający wpływ na ramy regulacyjne zrównoważonego finansowania 5 , równowaga ta może zostać pod pewnymi względami zachwiana.
3.14. EKES w pełni zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że walka z uchylaniem się od opodatkowania, unikaniem opodatkowania i agresywnym planowaniem podatkowym ma nadal zasadnicze znaczenie dla zapewnienia sprawiedliwych i skutecznych systemów podatkowych. Niezrozumiałe jest zatem, że we wniosku w sprawie zasobów własnych w następnych WRF zniesiono podatek od usług cyfrowych, a ponadto biernie zaakceptowano decyzję grupy G-7 6 o wykluczeniu amerykańskich - i tylko amerykańskich przedsiębiorstw wielonarodowych - z porozumienia, na mocy którego miały one płacić podatek w wysokości co najmniej 15 % swoich zysków, co było ostrożnym kompromisem osiągniętym po wielu latach negocjacji w ramach OECD.
3.15. Dostęp do godnych warunków mieszkaniowych jest prawem podstawowym, niezbędnym dla uniezależnienia się młodych ludzi, mobilności społecznej i zawodowej, eliminacji ubóstwa itp. W większości państw członkowskich istnieje poważny problem mieszkaniowy, zwłaszcza w przypadku grup ludności o niskich dochodach i osób młodych. W europejskim sprawozdaniu makroekonomicznym na 2026 r. 7 stwierdzono, że jest to jedna z głównych słabości gospodarki europejskiej, a Komisja Europejska właśnie potwierdziła, że przystępne cenowo mieszkania są celem strategicznym. EKES w pełni podziela ten pogląd i ma nadzieję, że zapowiedziany europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań będzie potężnym i skutecznym narzędziem pomagającym państwom członkowskim zachęcać do publicznych i prywatnych inwestycji w budownictwo mieszkaniowe oraz wprowadzać środki ułatwiające dostęp, zwłaszcza w formie wynajmu socjalnego. Rozbudowa i renowacja zasobów mieszkaniowych powinna odbywać się przy jednoczesnym propagowaniu zrównoważonego rozwoju. Jednym z problemów, którymi należy się zająć równolegle, jest niedobór siły roboczej w sektorze budowlanym. Znaczenie tej kwestii wymagałoby, zdaniem EKES-u, odrębnego zalecenia w tej sprawie: krótkie odniesienie w zaleceniu 5. nie jest wystarczające.
3.16. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zawarte w zaleceniu 6. odniesienie do roli partnerów społecznych i dialogu społecznego w odniesieniu do niezbędnego wzrostu wynagrodzeń, w szczególności niskich i średnich, przy jednoczesnym określeniu pewnych warunków w tym zakresie. Zdaniem EKES-u należy również wspomnieć o rokowaniach zbiorowych, które są instrumentem odrębnym od dialogu społecznego i powinny odgrywać decydującą rolę w ustalaniu wynagrodzeń.
3.17. EKES z zadowoleniem przyjmuje przystąpienie Bułgarii do strefy euro, co pokazuje siłę i potencjał naszej wspólnej waluty. Komitet w pełni zgadza się z zaleceniem 13. w sprawie propagowania roli euro jako światowej waluty rezerwowej oraz w sprawie kontroli zagrożeń dla stabilności makrofinansowej. Aby poczynić postępy w zakresie pierwszej z tych kwestii, oprócz utworzenia cyfrowego euro (zalecenie 12.) konieczne byłoby dokończenie budowy unii oszczędności i inwestycji oraz zarządzanie wystarczającym i zrównoważonym wspólnym europejskim długiem.
Bruksela, dnia 21 stycznia 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1961 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (COM(2025) 957 final) |
| Data aktu: | 2026-04-28 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-28 |