Zalecenie Rady z dnia 10 marca 2026 r. w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Irlandii
ZALECENIE RADYz dnia 10 marca 2026 r.w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Irlandii(C/2026/1812)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121,
uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2024/1263, w szczególności jego art. 17,
uwzględniając zalecenie Komisji,
UWAGI OGÓLNE
(1) Celem unijnych ram zarządzania gospodarczego 1 jest wspieranie zdrowych i stabilnych finansów publicznych oraz zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu i odporności poprzez reformy i inwestycje, a także zapobieganie nadmiernym deficytom budżetowym. Ramy przyczyniają się również do zapewnienia poczucia odpowiedzialności na szczeblu krajowym i w większym stopniu koncentrują się na perspektywie średniookresowej, a jednocześnie służą bardziej skutecznemu i spójnemu egzekwowaniu reguł.
(2) W centrum nowych ram zarządzania gospodarczego znajdują się krajowe średniookresowe plany budżetowo- strukturalne przedkładane przez państwa członkowskie Radzie i Komisji. Plany mają przyczynić się do osiągnięcia dwóch celów, a są nimi: (i) zapewnienie, aby m.in. na koniec okresu dostosowawczego dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wykazywał prawdopodobną tendencję spadkową lub utrzymywał się na ostrożnym poziomie, oraz aby deficyt budżetowy został w średnim okresie sprowadzony do poziomu poniżej wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB i utrzymywał się poniżej tej wartości, oraz (ii) zapewnienie realizacji reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru i służących realizacji wspólnych priorytetów UE. W tym celu w każdym planie należy przedstawić średnioterminowe zobowiązanie do przestrzegania maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto 2 , co wiąże się ze skutecznym ustanowieniem ograniczenia budżetowego w okresie objętym planem, tzn. czterech lub pięciu lat (w zależności od zwykłej długości kadencji parlamentarnej w państwie członkowskim). Co więcej, w planie należy wyjaśnić, w jaki sposób państwo członkowskie zapewni realizację reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru, w szczególności w zaleceniach dla poszczególnych krajów (w tym związanych z procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej (PdZRM)) oraz w jaki sposób państwo członkowskie zamierza doprowadzić do realizacji wspólnych priorytetów Unii. Okres dostosowania fiskalnego obejmuje cztery lata i może zostać przedłużony o maksymalnie trzy lata, jeżeli państwo członkowskie zobowiąże się do wdrożenia odpowiedniego pakietu reform i inwestycji zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu (UE) 2024/1263.
(3) Po tym, jak plan zostanie przedłożony, Komisja ma ocenić, czy spełnia on wymogi określone w rozporządzeniu (UE) 2024/1263.
(4) Na zalecenie Komisji Rada ma następnie przyjąć zalecenie wyznaczające maksymalne stopy wzrostu ścieżki wydatków netto danego państwa członkowskiego oraz, w stosownych przypadkach, zatwierdzić zobowiązania dotyczące pakietu reform i inwestycji, które stanowią podstawę przedłużenia okresu dostosowania fiskalnego.
POWIĄZANE PROCESY, W TYM ZALECANA WCZEŚNIEJ ŚCIEŻKA WYDATKÓW NETTO I JEJ OCENA
(5) W dniu 15 października 2024 r. Irlandia przedłożyła swój krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny, obejmujący okres od 2025 r. do 2029 r. W dniu 21 stycznia 2025 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie zatwierdzenia planu z października 2024 r. 3 W celu oceny zgodności w 2025 r. maksymalna stopa wzrostu wydatków netto ustanowiona w zaleceniu Rady z dnia 21 stycznia 2025 r. pozostaje adekwatna. Komisja oceni zgodność na podstawie danych dotyczących wyniku w kontekście pakietu europejskiego semestru z wiosny 2026 r.
(6) W dniu 25 listopada 2025 r. w ramach pakietu europejskiego semestru z jesieni 2025 r. Komisja opublikowała swoją najnowszą ocenę zgodności Irlandii z maksymalnymi stopami wzrostu wydatków netto zaleconymi przez Radę w styczniu 2025 r. 4 Według szacunków Komisji stopa wzrostu wydatków netto Irlandii w 2025 r. przekroczyła zalecaną maksymalną wartość, w stopniu odpowiadającym oczekiwanemu odchyleniu o 0,5 % PKB. W ujęciu łącznym w latach 2024 i 2025 skumulowana stopa wzrostu wydatków netto miała także przekroczyć zalecaną maksymalną skumulowaną stopę wzrostu, lecz w stopniu odpowiadającym mniejszemu odchyleniu, tj. 0,2 % PKB.
(7) W ocenie tej uwzględniono projekt planu budżetowego na 2026 r. przedłożony przez Irlandię w dniu 15 października 2025 r. Komisja przyjęła opinię w sprawie tego projektu planu budżetowego w dniu 25 listopada 2025 r. 5 Komisja była zdania, że projekt planu budżetowego Irlandii był zgodny z zobowiązaniami w zakresie polityki budżetowej określonymi w pakcie stabilności i wzrostu, ponieważ prognozowano, że sytuacja budżetowa w 2026 r. będzie wykazywać nadwyżkę, co przyczyni się do zmniejszenia relacji długu publicznego do PKB. Jednocześnie w opinii Komisji odnotowano opisane powyżej odchylenie i ryzyko odchylenia od maksymalnej stopy wzrostu wydatków netto określonej w zaleceniu Rady z dnia 21 stycznia 2025 r.
(8) W dniu 8 lipca 2025 r. Rada skierowała do Irlandii szereg zaleceń krajowych w ramach europejskiego semestru 6 .
KWESTIE DOTYCZĄCE KRAJOWEGO ŚREDNIOOKRESOWEGO PLANU BUDŻETOWO-STRUKTURALNEGO IRLANDII
(9) Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1263 w przypadku powołania nowego rządu państwo członkowskie może przedłożyć zmieniony średniookresowy plan budżetowo-strukturalny. Po wyborach powszechnych w listopadzie 2024 r. nowy rząd został powołany w dniu 23 stycznia 2025 r. W dniu 9 stycznia 2026 r. Irlandia przedłożyła Radzie i Komisji zmieniony krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny (zwany dalej "planem"). Plan obejmuje okres od 2026 r. do 2030 r.
Proces poprzedzający przedłożenie planu ze stycznia 2026 r.
(10) Irlandia kwalifikowała się do otrzymania informacji technicznych 7 , ale nie zwróciła się o nie do Komisji. W dniu 19 grudnia 2025 r. Komisja przekazała Irlandii, a 12 stycznia 2026 r. 8 - opublikowała główne początkowe warunki i podstawowe założenia zastosowane w ramach średniookresowych prognoz Komisji dotyczących długu publicznego 9 , o których mowa w motywie 25 rozporządzenia (UE) 2024/1263.
(11) Zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) 2024/1263 Irlandia i Komisja prowadziły dialog techniczny w październiku i grudniu 2025 r. Dialog techniczny koncentrował się na maksymalnych stopach wzrostu wydatków netto przewidzianych przez Irlandię i leżących u ich podstaw założeniach, a także na planowanej realizacji reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania zidentyfikowane w ramach europejskiego semestru oraz związanych ze wspólnymi priorytetami Unii w zakresie sprawiedliwej zielonej i cyfrowej transformacji, odporności społecznej i gospodarczej, bezpieczeństwa energetycznego i budowania zdolności obronnych.
(12) Według informacji podanych przez Irlandię w jej planie państwo to zaangażowało się w proces konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim, partnerami społecznymi, władzami regionalnymi i innymi odpowiednimi zainteresowanymi podmiotami w czerwcu 2025 r., zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1263. Zgodnie z informacjami, które Irlandia przedstawiła w swoim planie, irlandzki rząd był gospodarzem organizowanego co roku Krajowego Dialogu Gospodarczego (National Economic Dialogue, NED), który stanowi forum wymiany poglądów na temat priorytetów gospodarczych i społecznych między zainteresowanymi stronami a rządem. Rozmowy w ramach NED w 2025 r. koncentrowały się wokół zagadnienia średniookresowego planowania budżetowego w kontekście zobowiązań rządu Irlandii wynikających ze zmienionych unijnych ram fiskalnych.
(13) Irlandzka Fiskalna Rada Doradcza (Irish Fiscal Advisory Council, IFAC) wydała opinię na temat prognozy makroekonomicznej i założeń makroekonomicznych leżących u podstaw ścieżki wydatków netto ujętej w planie. Plan opiera się na prognozach makroekonomicznych stanowiących podstawę budżetu krajowego na 2026 r., obejmujących lata 2025-2030, które to prognozy zostały zatwierdzone przez IFAC w dniu 26 września 2025 r. IFAC uznała, że prognozy "mieszczą się w akceptowalnym zakresie".
(14) Plan został przyjęty przez rząd w dniu 19 grudnia 2025 r. i przedłożony parlamentowi narodowemu w dniu 9 stycznia 2026 r.
STRESZCZENIE PLANU I JEGO OCENA DOKONANA PRZEZ KOMISJĘ
(15) Zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) 2024/1263 Komisja oceniła plan ze stycznia 2026 r. w następujący sposób:
Kontekst: sytuacja i perspektywy makroekonomiczne i budżetowe
(16) Realny PKB w Irlandii wzrósł w 2024 r. o 2,6 % dzięki wzrostowi wywozu, głównie w określonych sektorach zdominowanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. Zgodnie z prognozą Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r. oczekuje się, że w 2025 r. gospodarka wzrosła o 10,7 % dzięki silnemu wywozowi produktów farmaceutycznych, częściowo wynikającemu z koncentracji wywozu na początku roku przed spodziewanymi zmianami w amerykańskiej polityce taryfowej. Oczekuje się, że zmieniony popyt krajowy, lepiej odzwierciedlający krajową działalność gospodarczą w Irlandii, wzrósł o 3,4 %. W 2026 r. realny PKB ma wzrosnąć o 0,2 %, przy czym negatywny wpływ ma odprężenie po okresie nasilonego wywozu w 2025 r., ale sprzyjać mu będzie zwiększenie eksportu usług i popytu krajowego. Oczekuje się, że w 2027 r. realny PKB wzrośnie o 2,9 %, odzwierciedlając pozytywny wpływ zarówno wywozu, jak i popytu krajowego. Spodziewane jest, że w horyzoncie prognozy (tj. w latach 2025-2027) wzrost potencjalnego PKB w Irlandii stopniowo spadnie z 4,5 % w 2025 r. do 3,5 % w 2027 r., głównie w wyniku malejącego wkładu pracy. Stopa bezrobocia wynosiła 4,3 % w 2024 r. Zgodnie z prognozą Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r. szacuje się, że w 2025 r. wyniosła ona 4,6 %, a w latach 2026 i 2027 wyniesie 4,7 %. Według szacunków inflacja (deflator PKB) zmalała z 4,5 % w 2024 r. do 2,1 % w 2025 r. i osiągnie 2,0 % w 2026 r. oraz 1,8 % w 2027 r.
(17) Jeżeli chodzi o rozwój sytuacji budżetowej, w 2024 r. nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych w Irlandii wyniosła 4,0 % PKB. Zgodnie z prognozą Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r. szacuje się, że w 2025 r. nadwyżka ta wyniosła 1,5 % PKB i będzie dalej spadać do poziomu 1,0 % PKB w 2026 r. oraz - przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki - do poziomu 0,8 % w 2027 r. Prognoza Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r. uwzględnia projekt budżetu Irlandii na 2026 r., który rząd zaproponował w październiku 2025 r. i który w międzyczasie został przyjęty przez parlament narodowy. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wynosił 38,3 % PKB na koniec 2024 r. Zgodnie z prognozą Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r. oczekuje się, że na koniec 2025 r. wskaźnik zadłużenia spadnie do 33,1 % PKB. Prognozuje się jego dalszy spadek - do poziomu 32,5 % PKB na koniec 2026 r. i do 31,3 % na koniec 2027 r.
Maksymalne stopy wzrostu wydatków netto i główne założenia makroekonomiczne przedstawione w planie ze stycznia 2026 r.
(18) Plan ten obejmuje lata 2026-2030 i przedstawia dostosowanie fiskalne rozłożone na okres czterech lat.
(19) Plan zawiera informacje wymagane na mocy art. 13 rozporządzenia (UE) 2024/1263.
(20) W planie zobowiązano się do przestrzegania maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto wskazanych w tabeli 1 poniżej, odpowiadających średniemu wzrostowi wydatków netto na poziomie 6,7 % w latach 2026-2030.
Tabela 1: Maksymalny wzrost wydatków netto i główne założenia przedstawione w planie Irlandii
| 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Średnia w okresie obowiązywania planu w latach 2026-2030 | Średnia w okresie dostosowawczym w latach 2026-2029 | |
| Wzrost wydatków netto (roczny, %) | 6,6 | 6,0 | 7,6 | 6,7 | 6,4 | 6,7 | 6,7 |
| Wzrost wydatków netto (skumulowany, od roku bazowego 2024 (*), %) | 16,5 | 23,5 | 32,9 | 41,7 | 50,9 | - | - |
| Wzrost potencjalnego PKB (%) | 1,0 | 4,6 | 3,6 | 3,6 | 3,6 | 3,3 | 3,2 |
| Inflacja (wzrost deflatora PKB) (%) | 2,0 | 2,1 | 2,2 | 2,2 | 2,3 | 2,2 | 2,1 |
| Źródło: średniookresowy plan budżetowo-strukturalny Irlandii (styczeń 2026 r.) i obliczenia Komisji. | |||||||
(*) Skumulowane stopy wzrostu oblicza się przez odniesienie do roku bazowego 2024, ostatniego roku, za który krajowe urzędy statystyczne i Eurostat opublikowały dane budżetowe dotyczące wyniku. W planie przewiduje się wzrost wydatków netto za 2025 r. wynoszący 9,3 %. Skumulowane saldo rachunku kontrolnego za pierwszy rok (2026 r.) oraz kolejne lata planu ze stycznia 2026 r. będzie obejmować różnicę między tą prognozą a danymi dotyczącymi wyniku za 2025 r.
(21) W planie szacuje się, że stopa wzrostu wydatków netto w 2025 r. wyniosła 9,3 %. Ta stopa wzrostu jest adekwatna dla określenia skumulowanych stóp wzrostu wydatków netto na lata 2026-2030 przedstawionych w tabeli 1, ponieważ rokiem bazowym planu jest 2024 r., czyli ostatni rok, za który krajowe urzędy statystyczne i Eurostat opublikowały dane dotyczące wyniku. Jeżeli dane dotyczące wyniku za 2025 r. dostępne wiosną 2026 r. będą zgodne ze stopą wzrostu wydatków netto oszacowaną w planie, oznaczałoby to, że w porównaniu z zaleceniem Rady z dnia 21 stycznia 2025 r. Irlandia odnotuje roczne odchylenie wynoszące 0,8 % PKB oraz skumulowane odchylenie wynoszące 0,5 % PKB (zob. tabela 2). Jednocześnie, jeżeli relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB nie przekroczy określonej w planie wartości odniesienia wynoszącej 60 % PKB w 2025 r., Komisja nie przygotuje sprawozdania zgodnie z art. 126 ust. 3 TFUE 10 . Według władz wyższy wzrost wydatków netto w 2025 r. w porównaniu z szacunkami Komisji opublikowanymi w opinii Komisji w sprawie projektu planu budżetowego Irlandii na 2026 r. wynika z bardziej aktualnych wyników szacowanych wydatków w 2025 r., opublikowanych w "Revised Estimates Volume for Public Services 2026".
Tabela 2: Wzrost wydatków netto w 2025 r.
| Wzrost wydatków netto, w % | Oczekiwane odchylenia od zalecenia ze stycznia 2025 r., w % PKB | ||
| 2024 | 2025 | 2025 | |
| Maksymalna roczna stopa wzrostu (zalecenie Rady z dnia 21 stycznia 2025 r.) | 9,8(*) | 5,1 | - |
| Maksymalna skumulowana stopa wzrostu (zalecenie Rady z dnia 21 stycznia 2025 r.) | - | 15,4 | - |
| Roczny (prognoza Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r.) | 8,0 | 7,7 | 0,5 |
| Skumulowany (prognoza Komisji Europejskiej z jesieni 2025 r.) | - | 16,3 | 0,2 |
| Roczny (dane szacunkowe w zmienionym planie ze stycznia 2026 r.) | 7,9 | 9,3 | 0,8 |
| Skumulowany (na podstawie szacowanego wzrostu wydatków netto w zmienionym planie ze stycznia 2026 r.) | - | 17,9 | 0,5 |
| Źródło: prognoza Komisji z jesieni 2025 r., średniookresowy plan budżetowo-strukturalny Irlandii (styczeń 2026 r.) oraz obliczenia służb Komisji. | |||
(22) Maksymalne stopy wzrostu wydatków netto, do których zobowiązano się w planie, mają prowadzić do osiągnięcia strukturalnego wyniku pierwotnego na poziomie 0,9 % PKB na koniec czteroletniego okresu dostosowawczego (2029 r.) oraz 1,1 % PKB w 2030 r. Poziomy te są wyższe niż relacja strukturalnego wyniku pierwotnego do PKB w 2029 r., która, w oparciu o założenia Komisji, zapewniłaby zgodność z wymogami rozporządzenia (UE) 2024/1263 11 .
(23) W planie zakłada się, że dynamika wzrostu potencjalnego PKB zwiększy się z 1 % w 2026 r. do 4,6 % w 2027 r., a od 2028 r. ustabilizuje się na poziomie 3,6 %. Ponadto w planie przewiduje się, że stopa wzrostu deflatora PKB stopniowo wzrośnie do 2,3 % w 2030 r., z poziomu 2,0 % w 2026 r.
(*) Stopa wzrostu w 2024 r., która jest uwzględniona w skumulowanej stopie wzrostu.
Wpływ zawartych w planie zobowiązań dotyczących wydatków netto na wynik sektora instytucji rządowych i samorządowych
(24) Na podstawie określonych w planie maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto oraz przyjętych w nim założeń przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo się zmniejszać z 1,5 % PKB w 2025 r. do 0,5 % PKB w 2029 r. Tym samym zgodnie z planem na koniec okresu dostosowawczego w 2029 r. nie występowałby deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekraczający wartość odniesienia 3 % PKB. Ponadto, w ciągu dziesięciu lat następujących po okresie dostosowawczym (tzn. do 2039 r.) deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych nie przekroczyłby 3 % PKB. W związku z tym, w oparciu o zawarte w planie zobowiązania polityczne oraz założenia makroekonomiczne, przedstawione w planie maksymalne stopy wzrostu wydatków netto są spójne z wymogiem dotyczącym deficytu, określonym w art. 16 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1263.
Wpływ zawartych w planie zobowiązań dotyczących wydatków netto na dług sektora instytucji rządowych i samorządowych
(25) Jeżeli maksymalne stopy wzrostu wydatków netto, do których zobowiązano się w planie, i leżące u ich podstaw założenia się urzeczywistnią, dług sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo maleć, według planu, z 33,0 % PKB w 2025 r. do 30,0 % PKB na koniec okresu dostosowawczego (2029 r.), zgodnie z poniższą tabelą. Po czteroletnim okresie dostosowawczym oczekuje się, że w perspektywie średnioterminowej (tj. do 2039 r.) wskaźnik zadłużenia będzie nadal spadać i pozostanie znacznie poniżej poziomu 60 % PKB, aby do 2039 r. osiągnąć poziom 23,7 % PKB. Tym samym, zgodnie z planem dług sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostawałby w średnim okresie poniżej określonej w Traktacie wartości odniesienia wynoszącej 60 % PKB. W związku z tym, w oparciu o zawarte w planie zobowiązania polityczne oraz założenia makroekonomiczne, przedstawione w planie maksymalne stopy wzrostu wydatków netto są spójne z wymogiem dotyczącym długu, określonym w art. 16 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1263.
Tabela 3: Zmiany długu oraz wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych przedstawione w planie Irlandii
| 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2039 | |
| Dług publiczny (% PKB) | 38,3 | 33,0 | 32,4 | 31,5 | 30,7 | 30,0 | 28,8 | 23,7 |
| Wynik sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB) | 4,0 | 1,5 | 0,8 | 1,0 | 0,7 | 0,5 | 0,5 | - 0,8 |
| Źródło: średniookresowy plan budżetowo-strukturalny Irlandii (styczeń 2026 r.) | ||||||||
Założenia makroekonomiczne planu
(26) Plan opiera się na zestawie założeń, które różnią się od założeń Komisji przekazanych Irlandii w dniu 19 grudnia 2025 r. W szczególności w planie przyjęto odmienne założenia w odniesieniu do ośmiu zmiennych, a mianowicie punktu wyjścia (strukturalny wynik pierwotny w 2025 r.), wzrostu potencjalnego PKB, wzrostu realnego PKB i zlikwidowania luki produktowej, wzrostu deflatora PKB, elastyczności dochodów względem nominalnego potencjalnego PKB, wartości rezydualnej zmiany długu oraz nominalnych implikowanych stóp procentowych. Te różnice w założeniach wymagają uważnej oceny, zwłaszcza że przewidziany w planie średni maksymalny wzrost wydatków netto jest wyższy, niż ten, który wynikałby z założeń Komisji. Poniżej wymieniono i oceniono różnice w założeniach mające najbardziej znaczący wpływ na średni pułap wzrostu wydatków netto.
- W planie przewidziano wyższy strukturalny wynik pierwotny w 2025 r., a mianowicie nadwyżkę wynoszącą 1,1 % PKB, podczas gdy w prognozie Komisji z jesieni 2025 r. oczekiwano, że wynik będzie zrównoważony (0 % PKB). Jednocześnie zawarte w planie szacunkowe saldo nominalne na 2025 r., a mianowicie nadwyżka w wysokości 1,5 % PKB, jest zgodne z prognozą Komisji z jesieni 2025 r. Zawarte w planie korzystniejsze założenie dotyczące punktu wyjścia pod względem strukturalnego wyniku pierwotnego wynika z faktu, że plan opiera się na krajowej koncepcji luki produktowej, która różni się od wspólnie uzgodnionej metodyki UE i zakłada mniejszy wkład cykliczny. Chociaż krajowa ocena luki produktowej pod względem koncepcyjnym odbiega od wspólnie uzgodnionej metodyki UE, istnieją wyraźne przesłanki świadczące o tym, że dodatnia luka produktowa wynikająca ze wspólnie uzgodnionej metodyki UE jest zbyt duża. Oczekuje się, że w 2025 r. PKB Irlandii odnotował wyjątkową stopę wzrostu wynoszącą ponad 10 %, częściowo ze względu na gwałtowny wzrost wywozu produktów farmaceutycznych po zapowiedzi wprowadzenia wyższych ceł przez administrację Stanów Zjednoczonych 12 . Szacunki dotyczące zastoju na rynku pracy i presji na zdolności produkcyjne w gospodarce 13 , w połączeniu ze spadkiem inflacji krajowej 14 , nie są spójne z dużą dodatnią luką produktową. Ponadto, biorąc pod uwagę strukturalny wynik pierwotny w 2024 r. (3,1 %) i w 2026 r. (1,4 %) w prognozie Komisji z jesieni 2025 r., założenie zawarte w planie dotyczące strukturalnej nadwyżki pierwotnej w wysokości 1,1 % PKB w 2025 r. można uznać za ostrożne założenie. W związku z tym uznaje się, że ta różnica w założeniach jest należycie uzasadniona. Rozpatrywana oddzielnie, różnica ta zwiększa średni pułap wzrostu wydatków netto w okresie dostosowawczym w porównaniu z założeniami Komisji.
- Według planu wzrost potencjalnego PKB w okresie objętym planem jest niższy średnio o 0,5 pp. w porównaniu z założeniami Komisji. W związku z tym w planie zakłada się również niższy wzrost realnego PKB. W planie zakłada się zlikwidowanie luki produktowej do 2031 r., tj. o rok wcześniej niż w założeniach Komisji. W związku z tym uznaje się, że założenia te są ostrożne, a zatem należycie uzasadnione. Łącznie przyczyniają się one do tego, że średni wzrost wydatków netto w okresie dostosowawczym według planu jest mniejszy, niż wynika z założeń Komisji.
- Plan zakłada większy wzrost deflatora PKB o 0,3 p.p. w okresie 2027-2030 w porównaniu z założeniami Komisji. Wydaje się, że różnica w prognozie wzrostu deflatora PKB w 2027 r. (2,1 % w planie w porównaniu z 1,8 % w prognozie Komisji z jesieni 2025 r.) wynika głównie z wyższej stopy wzrostu deflatora w odniesieniu do spożycia sektora instytucji rządowych i samorządowych. Jest to głównie wynikiem nowszych informacji na temat czynników kosztotwórczych związanych ze świadczeniem usług publicznych, w tym oczekiwanych poziomów zatrudnienia i wynagrodzeń, co skutkuje wyższym wzrostem wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych pokrywających koszty związane z zatrudnieniem, niż założono w prognozie Komisji z jesieni 2025 r. Uznaje się, że założenie to jest należycie uzasadnione. W latach 2028-2030 wzrost deflatora PKB jest również wyższy o 0,3 punktu procentowego w porównaniu z założeniami Komisji i o 0,1 punktu procentowego w porównaniu z tym, co byłoby wymagane we wspólnych ramach oceny stabilności długu z wykorzystaniem zaktualizowanej prognozy na 2027 r. zgodnie z planem (tj. przy założeniu liniowej konwergencji od przewidzianej w planie stopy wzrostu deflatora w 2027 r. w kierunku rynkowych oczekiwań inflacyjnych na 2036 r.). W prognozie makroekonomicznej zawartej w planie wyższy wzrost deflatora PKB wynika z tendencji wzrostu deflatora spożycia prywatnego i spożycia sektora instytucji rządowych i samorządowych, a także z oczekiwanej w średnim okresie wysokiej aktywności krajowej. Ogólnie rzecz biorąc, założenia na okres 2028-2030 nie są spójne ze wspólnymi ramami analizy stabilności długu. Rozpatrywane oddzielnie przyczyniają się do tego, że średni wzrost wydatków netto w okresie dostosowawczym jest według planu większy, niż wynikało z założeń Komisji.
- W planie zakłada się większą niż w założeniach Komisji elastyczność dochodów w odniesieniu do wzrostu nominalnego potencjalnego PKB. Odzwierciedla to różnice w stosowanych metodach. Założenia planu opracowano na podstawie podejścia oddolnego ze szczegółową oceną oczekiwanych zmian w dochodach sektora instytucji rządowych i samorządowych, natomiast w średniookresowych prognozach Komisji zakłada się jednostkową elastyczność dochodów. Jednocześnie rząd zamierza nadal dokonywać transferów do dwóch funduszy oszczędnościowych ustanowionych w 2024 r. (Funduszu Przyszłej Irlandii oraz Funduszu Infrastruktury, Klimatu i Przyrody). Znajduje to odzwierciedlenie w przewidzianych w planie wartościach rezydualnych zmiany długu - wyższych niż w założeniach Komisji. Łącznie te założenia dotyczące dochodów uznaje się za należycie uzasadnione.
Pozostałe różnice (w założeniach dotyczących nominalnych implikowanych stóp procentowych) nie mają znaczącego wpływu na średni pułap wzrostu wydatków netto w porównaniu z założeniami Komisji.
Ogólnie rzecz biorąc, różnice w założeniach rozpatrywane łącznie przyczyniają się do teoretycznego średniego pułapu wzrostu wydatków netto, który jest wyższy niż ten, który byłby wymagany w celu przestrzegania obowiązujących reguł fiskalnych w oparciu o założenia Komisji z jesieni 2025 r. Podsumowując, łączny wpływ ostrożniejszych założeń i różnic w założeniach, które uznaje się za należycie uzasadnione, przewyższa łączny wpływ różnic w założeniach, które nie są spójne z ramami analizy stabilności długu. Irlandia zobowiązuje się ponadto w swoim planie do realizacji ścieżki wydatków netto poniżej tego teoretycznego pułapu.
Ocena Komisji, zgodnie z którą plan spełnia wymogi prawne, ma zastosowanie nawet przy pominięciu zawartego w planie założenia, że strukturalny wynik pierwotny wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w 2030 r., co stanowi odchylenie od założenia niezmiennego kursu polityki fiskalnej zawartego we wspólnych ramach analizy stabilności długu (zgodnie z którym to założeniem strukturalny wynik pierwotny pozostaje na stałym poziomie w ostatnim roku okresu dostosowawczego, 2029 r.).
Komisja uwzględni powyższą ocenę założeń planu w przyszłych ocenach zgodności z maksymalnymi stopami wzrostu wydatków netto.
Strategia fiskalna w planie
(27) Zgodnie z przyjętą w planie orientacyjną strategią fiskalną zobowiązania dotyczące wydatków netto są spójne z dalszym wzrostem wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, w szczególności w związku ze świadczeniem dodatkowych usług publicznych, aby zaspokoić potrzeby ludności, której liczba szybko rośnie, oraz znacznym zwiększeniem stopy inwestycji sektora publicznego, w sposób ściślej dostosowujący wzrost wydatków do wzrostu dochodów gospodarczych i podatkowych w perspektywie średnio- i długoterminowej. Uzupełnieniem tych działań będą reformy strukturalne mające na celu zmniejszenie opóźnień i poprawę realizacji dużych projektów infrastrukturalnych, jak określono w planie działania na rzecz przyspieszenia rozwoju infrastruktury. Chcąc stworzyć bufory fiskalne, Irlandia zamierza kontynuować transfery do dwóch wyżej wymienionych instrumentów oszczędnościowych ustanowionych w 2024 r. Chociaż w planie nie określono żadnych środków po stronie dochodów, prognozuje się, że nadwyżka salda nominalnego utrzyma się w całym okresie objętym planem dzięki znacznemu wpływowi nadzwyczajnych dochodów z podatku dochodowego od osób prawnych. Specyfikacja środków z zakresu polityki, które mają zostać przyjęte, powinna zostać potwierdzona lub skorygowana i określona ilościowo w budżetach rocznych. Jednocześnie scenariusz makroekonomiczny i fiskalny stanowiący podstawę zawartej w planie orientacyjnej strategii budżetowej jest narażony na pewne ryzyka, które wynikają z wysokiego stopnia otwartości gospodarki irlandzkiej i jej koncentracji w kilku sektorach zdominowanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe, co sprawia, że jest podatna na niekorzystne wydarzenia na arenie międzynarodowej, takie jak zmiana polityki handlowej i podatkowej Stanów Zjednoczonych czy globalne przepisy podatkowe. W budżecie Irlandii na 2026 r. określono środki z zakresu polityki, za pomocą których osiągnięte zostanie zobowiązanie dotyczące wydatków netto na 2026 r. 15
Opisane w planie zamiary dotyczące reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru i służących realizacji wspólnych priorytetów Unii
(28) W planie opisano zamierzenia dotyczące reform i inwestycji, które mają być odpowiedzią na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru, w szczególności w zaleceniach dla poszczególnych krajów na 2025 r., zgodnie z priorytetami określonymi w komunikacie "Kompas konkurencyjności dla UE" 16 . W planie wskazano 20 obszarów reform i inwestycji, z których 12 jest wspieranych finansowo z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, a 10 - z funduszy polityki spójności.
(29) W kwestii wspólnego priorytetu dotyczącego sprawiedliwej zielonej i cyfrowej transformacji, łącznie z celami dotyczącymi klimatu, określonymi w rozporządzeniu Rady (UE) 2021/1119, plan przedstawia spójny pakiet reform i inwestycji. Środki dotyczące wody i ścieków obejmują projekty dotyczące infrastruktury krytycznej, a także działania określone w planie działania w zakresie wody na 2024 r. W planie mowa jest o środkach dotyczących gospodarowania odpadami i pobudzenia gospodarki o obiegu zamkniętym, które to środki zostaną określone w przyszłym planie działania dotyczącym odpadów na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, a także w przyszłej strategii obejmującej całą administrację rządową dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym na lata 2026-2028. Środki związane ze zrównoważonym transportem obejmują działania w ramach polityki w zakresie odnawialnych paliw transportowych na lata 2025-2027, a także projekty inwestycji kapitałowych w ramach krajowego planu rozwoju. Środki dotyczące instalacji publicznych punktów ładowania pojazdów bezemisyjnych zawarto w planie pobierania opłat za pojazdy elektryczne w ramach krajowej sieci drogowej na lata 2024-2030 i w odpowiednich planach regionalnych.
(30) Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący odporności społecznej i gospodarczej, w tym Europejski filar praw socjalnych, w planie przedstawiono środki mające na celu zwiększenie podaży mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo poprzez wdrożenie planu "Delivering Homes, Building Communities" na lata 2025-2030. Ponadto środki mające na celu rozwiązanie problemu ograniczeń mocy produkcyjnych w sektorze budownictwa mieszkaniowego obejmują trwającą reformę planowania, zwiększenie inwestycji w ramach zaktualizowanego krajowego planu rozwoju, rozszerzenie zakresu kompetencji agencji ds. zagospodarowania przestrzennego (niektóre działania uwzględniono w irlandzkim planie odbudowy i zwiększania odporności, RRP), wprowadzenie podatku od nieruchomości przeznaczonych na cele związane z mieszkalnictwem, a także reformę sektora wynajmu. Środki wspierające badania naukowe i innowacje obejmują działania w ramach strategii Impact 2030, która jest obecnie poddawana przeglądowi strategicznemu w celu ukierunkowania jej przyszłej realizacji, wraz z innymi środkami w ramach planu działania na rzecz konkurencyjności i wydajności. Jeżeli chodzi o Europejski filar praw socjalnych, w planie przedstawiono środki mające na celu rozwój rynku pracy i poprawę włączenia społecznego osób z niepełnosprawnościami i osób samotnie wychowujących dzieci. Środki te obejmują działania określone w krajowej strategii w zakresie praw człowieka na rzecz osób z niepełnosprawnościami na lata 2025-2030, dotacje udzielane w ramach krajowego programu opieki nad dziećmi oraz zobowiązanie do wprowadzenia pułapu opłat za wczesne uczenie się i usługi opieki nad dziećmi.
(31) Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący bezpieczeństwa energetycznego, w planie przedstawiono środki dotyczące wdrażania odnawialnych źródeł energii, w tym program wsparcia energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, ustanowienie grupy zadaniowej ds. realizacji morskiej energetyki wiatrowej, działania będące elementem przyszłych ram na rzecz energii z morskich źródeł odnawialnych, a także przygotowanie krajowego planu dotyczącego wyznaczonego obszaru morskiego. W planie przedstawiono również środki mające na celu zwiększenie elastyczności sieci elektroenergetycznej oraz modernizację sieci i zwiększenie jej przepustowości z myślą o redukcji ograniczeń poprzez rozwój połączeń sieciowych z Irlandią Północną i Francją. W planie przedstawiono ponadto dodatkowe inwestycje kapitałowe w rozwój sieci w latach 2026-2030. Środki dotyczące efektywności energetycznej obejmują działania określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu oraz w planach działania w dziedzinie klimatu.
(32) Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący zdolności obronnych, w planie przedstawiono środki mające na celu wzmocnienie ogólnych wydatków na obronę i bezpieczeństwo oraz gotowości za pomocą zaktualizowanego szczegółowego planu wdrażania, służącego realizacji pozostałych zaleceń zawartych w sprawozdaniu Komisji ds. Sił Obronnych, a także działania mające na celu wspieranie rekrutacji i zatrzymywania personelu obronnego oraz poprawę fizycznego środowiska pracy i wyposażenia.
(33) Ponadto w planie przedstawiono inne środki z zakresu polityki wykraczające poza wspólne priorytety UE, w tym środki mające zwiększyć opłacalność systemu opieki zdrowotnej poprzez wdrożenie środków w zakresie oszczędności i wydajności zawartych w planach działania grupy zadaniowej ds. wydajności i oszczędności oraz grupy zadaniowej ds. zrównoważonego rozwoju leków, dalszą cyfryzację systemów dokumentacji i informacji dotyczących opieki zdrowotnej, rozwój lepszej opieki podstawowej i środowiskowej (niektóre działania uwzględniono w RRP) oraz restrukturyzację kadry kierowniczej służby zdrowia w sześciu operacyjnych regionach opieki zdrowotnej. W planie wspomniano również o środkach poprawiających stabilność funduszu ubezpieczeń społecznych i rozszerzających zakres świadczeń emerytalnych. Ponadto, chociaż nie wspomina się o żadnych niedawnych środkach poszerzających podstawę opodatkowania, w planie przedstawiono wstępne środki mające na celu przegląd zakresu i wpływu wydatków podatkowych poprzez opublikowanie wytycznych służących poprawie przejrzystości i sprawozdawczości w zakresie wydatków podatkowych.
(34) Plan zawiera informacje na temat spójności, a w stosownych przypadkach także komplementarności z funduszami w ramach polityki spójności oraz RRP Irlandii. Plan zawiera informacje na temat wielkości i celów poszczególnych funduszy polityki spójności. Plan zawiera również tabelę określającą, które reformy strukturalne i priorytety inwestycyjne zostaną częściowo zrealizowane za pomocą środków zawartych w irlandzkim RRP lub funduszach polityki spójności.
(35) W planie omówiono ogólnie potrzeby Irlandii w zakresie inwestycji publicznych związanych ze wspólnymi priorytetami Unii. Kwoty inwestycji publicznych opierają się na aktualizacji krajowego planu rozwoju z 2025 r. Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący sprawiedliwej zielonej i cyfrowej transformacji, w planie przedstawiono ogólny zarys kapitału inwestycyjnego, który ma zostać udostępniony do 2030 r. na infrastrukturę wodnościekową oraz transport. Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący odporności społecznej i gospodarczej, w planie przedstawiono ogólny zarys kapitału inwestycyjnego, który ma zostać udostępniony do 2030 r. na mieszkalnictwo, a także wartości docelowe w zakresie mieszkalnictwa po przeprowadzeniu oceny potrzeb. Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący bezpieczeństwa energetycznego, w planie przedstawiono ogólny zarys kapitału inwestycyjnego, który ma zostać udostępniony do 2030 r. na infrastrukturę energetyczną i elektroenergetyczną. Jeżeli chodzi o wspólny priorytet dotyczący zdolności obronnych, plan zawiera wartość docelową dotyczącą wzrostu wydatków na obronność.
Wnioski z oceny Komisji
(36) Ogółem Komisja jest zdania, że plan Irlandii ze stycznia 2026 r. spełnia wymogi określone w rozporządzeniu (UE) 2024/1263.
OGÓLNE WNIOSKI RADY
(37) Rada z zadowoleniem odnotowuje średniookresowy plan budżetowo-strukturalny Irlandii i uważa, że jego pełna realizacja doprowadziłaby do zapewnienia zdrowych finansów publicznych i wspierania stabilności długu publicznego, a także zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu.
(38) Rada przyjmuje do wiadomości dokonaną przez Komisję ocenę planu. Niemniej jednak Rada ponownie zwraca się do Komisji, by oceny planów przedstawiała w odrębnych dokumentach, a nie w zaleceniach Komisji dotyczących zaleceń Rady.
(39) Rada przyjmuje do wiadomości ocenę Komisji dotyczącą ścieżki wydatków netto i głównych założeń makroekonomicznych przedstawionych w planie, a także wpływu przewidzianej w planie ścieżki wydatków netto na deficyt budżetowy i dług publiczny. Rada przyjmuje do wiadomości ocenę Komisji, zgodnie z którą założenia makroekonomiczne i budżetowe - choć w niektórych przypadkach różnią się od założeń Komisji, m.in. dlatego, że uwzględniają zaktualizowane dane makroekonomiczne i budżetowe - są ogólnie należycie uzasadnione i poparte solidnymi argumentami ekonomicznymi. Rada przyjmuje do wiadomości zawartą w planie ogólną strategię fiskalną oraz zagrożenia dla przedstawionej prognozy, które mogą wpłynąć na urzeczywistnienie scenariusza makroekonomicznego i założeń leżących u jego podstaw oraz na realizację ścieżki wydatków netto. W szczególności Rada odnotowuje fakt, że władze irlandzkie wolą wykorzystywać zmodyfikowane wskaźniki do przeprowadzania krajowych analiz dochodu narodowego z uwagi na zakłócenia spowodowane względną skalą sektora międzynarodowego w Irlandii. Analogicznie, na nominalną sytuację fiskalną Irlandii wpływ wywierają potencjalne nadzwyczajne dochody z tytułu podatku od osób prawnych, które na podobnej zasadzie nie zostały uwzględnione w większości krajowych ocen fiskalnych Irlandii. W związku z tym Rada przyjmuje do wiadomości ustanowienie dwóch instrumentów oszczędnościowych w celu utworzenia buforów fiskalnych; jeden z nich będzie wykorzystywany do reagowania na przyszłe wyzwania strukturalne, zaś drugi będzie działał w sposób antycykliczny w przypadku pogorszenia koniunktury gospodarczej lub fiskalnej oraz pomoże w realizacji celów Irlandii związanych z klimatem i ochroną środowiska. Rada z zadowoleniem przyjmuje fakt, że plan został przedstawiony parlamentowi narodowemu. Rada odnotowuje również, że zagrożenia geopolityczne mogą wywierać presję na wydatki obronne.
(40) Rada oczekuje, że Irlandia będzie gotowa dostosowywać swoją strategię fiskalną stosownie do potrzeb, tak by zapewnić realizację ścieżki wydatków netto. Rada postanawia ściśle monitorować rozwój sytuacji gospodarczej i budżetowej, w tym zmiany leżące u podstaw scenariusza przedstawionego w planie.
(41) Rada uważa, że uzasadnione jest przeprowadzenie - odpowiednio wcześnie przed kolejną rundą nadzoru budżetowego - dalszych dyskusji w celu wypracowania wspólnego zrozumienia konsekwencji, jakie dla rocznego nadzoru mają skumulowane stopy wzrostu wydatków netto.
(42) Rada przyjmuje do wiadomości przedstawiony przez Komisję opis potrzeb i planów w zakresie reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru; podkreśla też, jak ważne jest, by takie reformy i inwestycje zostały zrealizowane. Na podstawie sprawozdań przedłożonych przez Komisję Rada oceni te reformy i inwestycje oraz będzie monitorować ich realizację w ramach europejskiego semestru.
(43) Rada oczekuje na sporządzane przez Irlandię roczne sprawozdania z postępów, które to sprawozdania powinny zawierać w szczególności informacje na temat postępów w realizacji ustalonej przez Radę ścieżki wydatków netto oraz w realizacji szerzej zakrojonych reform i inwestycji w kontekście europejskiego semestru,
(44) Niniejsze zalecenie zastępuje zalecenie z dnia 21 stycznia 2025 r. Maksymalne stopy wzrostu wydatków netto na 2025 r., w ujęciu rocznym i skumulowanym, określone w załączniku I do zalecenia z dnia 21 stycznia 2025 r., pozostają jednak adekwatne dla oceny zgodności do 2025 r. włącznie.
(45) Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2024/1263 Rada powinna zalecić Irlandii maksymalne stopy wzrostu wydatków netto, do których zobowiązano się w planie ze stycznia 2026 r.,
NINIEJSZYM ZALECA Irlandii:
1. Zapewnienie, aby wzrost wydatków netto nie przekraczał maksymalnych wartości określonych w załączniku do niniejszego zalecenia.
Sporządzono w Brukseli dnia 10 marca 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1812 |
| Rodzaj: | zalecenie |
| Tytuł: | Zalecenie Rady z dnia 10 marca 2026 r. w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Irlandii |
| Data aktu: | 2026-03-10 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-20 |