Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 września 2025 r. w sprawie możliwości uproszczenia funduszy spójności (2024/2106(INI))
P10_TA(2025)0188Możliwości uproszczenia funduszy spójności Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 września 2025 r. w sprawie możliwości uproszczenia funduszy spójności (2024/2106(INI))(C/2026/1475)
- uwzględniając art. 4, art. 162, art. 174-178 i art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r.
ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej 1 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów),
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności 2 ,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji 3 ,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1059 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących celu "Europejska współpraca terytorialna" (Interreg) wspieranego w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz instrumentów finansowania zewnętrznego 4 ,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 5 ,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/460 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013 oraz (UE) nr 508/2014 w odniesieniu do szczególnych środków w celu uruchomienia inwestycji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich oraz w innych sektorach ich gospodarek w odpowiedzi na epidemię COVID-19 (Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa) 6 ,
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/925 z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie instrumentu na rzecz rozwoju i wzrostu regionów przygranicznych (BRIDGEforEU) 7 ;
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 8 ,
- uwzględniając rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 240/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. w sprawie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 9 (europejski kodeks postępowania w zakresie partnerstwa),
- uwzględniając swoją rezolucję z 16 stycznia 2024 r. w sprawie realizacji rozwoju terytorialnego (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów, tytuł III rozdział II) i jego stosowania w Agendzie Terytorialnej Unii Europejskiej 2030 10 ,
- uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 24 stycznia 2025 r. pt. "Budżet UE i polityka ukierunkowana na konkretny obszar: propozycje dotyczące nowych mechanizmów projektowania i realizacji w kontekście WRF na okres po 2027 r.",
- uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 27 lutego 2025 r. pt. "Wzmocnienie orientacji na rezultaty w ramach polityki spójności po 2027 r. - wyzwania, ryzyka i szanse" 11 ,
- uwzględniając komunikat Komisji z 11 lutego 2025 r. pt. "Droga ku następnym wieloletnim ramom finansowym" (COM(2025)0046),
- uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 5 grudnia 2024 r. pt. "Przegląd agendy terytorialnej 2030 - W kierunku bardziej zintegrowanego i obywatelskiego podejścia z silniejszym powiązaniem z polityką spójności" 12 ,
- uwzględniając sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego za rok budżetowy 2023,
- uwzględniając sprawozdanie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego z 8 lipca 2024 r. pt. "Przegląd nr 03/2024: Przegląd ram uzyskiwania pewności i kluczowych czynników przyczyniających się do występowania błędów w wydatkach w obszarze spójności za lata 2014-2020",
- uwzględniając sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 22/2024 z 21 października 2024 r. pt. "Podwójne finansowanie z budżetu UE - W systemach kontroli brakuje istotnych elementów, które zredukowałyby zwiększone ryzyko wynikające z zastosowanego w RRF modelu finansowania niepowiązanego z kosztami",
- uwzględniając sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 13/2024 pt. "Absorpcja środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności - Postępy są powolne, a ukończenie działań i tym samym osiągnięcie celów RRF jest wciąż niepewne".
- uwzględniając art. 55 Regulaminu,
- uwzględniając opinie przedstawione przez Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej,
- uwzględniając opinię w formie pisma przedstawioną przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A10-0138/2025),
A. mając na uwadze, że polityka spójności jest najważniejszym narzędziem inwestycyjnym UE służącym zmniejszaniu dysproporcji gospodarczych, społecznych i terytorialnych, a jej długoterminowego charakteru nie wolno zakłócać środkami nadzwyczajnymi ani modyfikacjami mającymi na celu zmianę przeznaczenia funduszy spójności na inne priorytety; mając na uwadze, że fundusze polityki spójności muszą pozostać zarezerwowane do swoich głównych celów;
B. mając na uwadze, że współpraca regionalna może stanowić czynnik sprzyjający innowacji i odporności, a instrumenty polityki spójności powinny umożliwiać rozwój takiej współpracy ponad granicami terytorialnymi i administracyjnymi;
C. mając na uwadze, że polityka spójności odgrywa kluczową rolę w realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych, związanego z nim planu działania i głównych celów służących zwalczaniu ubóstwa, zwiększaniu zatrudnienia i stymulowaniu uczenia się przez całe życie; mając na uwadze, że warunkowość związana z praworządnością, a także ze standardami socjalnymi i prawami człowieka, jest niezbędna i wysiłki na rzecz uproszczenia nie mogą jej podważać; mając na uwadze, że dostęp do finansowania z polityki spójności musi zapewniać ochronę i integrację wszystkich ludzi w ich regionach, niezależnie od płci, wieku, narodowości, stanu zdrowia, klasy społecznej, pochodzenia etnicznego, orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej;
D. mając na uwadze, że finansowanie w ramach polityki spójności stanowi około 30 % łącznego budżetu UE i służy za jeden z głównych filarów wspierania regionów europejskich, a przy tym, aby zapewnić skuteczne zmniejszanie przezeń dysproporcji terytorialnych i rozwój konwergencji ekonomicznej, finansowanie to powinno zachować swój odrębny charakter, bez łączenia go w przyszłych wieloletnich ramach finansowych (WRF) z innymi środkami finansowymi;
E. mając na uwadze, że uproszczona polityka spójności ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia odporności Europy, sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji zielonej i cyfrowej, prawa do pozostania dla wszystkich obywateli UE oraz promowania konkurencyjności UE;
F. mając na uwadze, że do określania lokalnych wyzwań i możliwości najlepiej przygotowane są władze lokalne i regionalne, które przy tym są kluczowymi partnerami w realizacji programu politycznego UE i polityki spójności, ponieważ odpowiadają za 54-58 % łącznych inwestycji publicznych realizowanych przez rządy;
G. mając na uwadze, że przy opracowywaniu kluczowych ram strategicznych, takich jak umowy o partnerstwie, plany sprawiedliwej transformacji i krajowe programy reform, często brakuje koordynacji oraz nie angażuje się w znaczący sposób właściwych władz lokalnych i regionalnych;
H. mając na uwadze, że w obecnym okresie programowania 2021-2027, który opiera się na poprzednich inicjatywach z dalszym rozszerzaniem uproszczonych metod rozliczania kosztów, ograniczono wykaz celów polityki oraz wprowadzono jaśniejszą koncepcję interwencji dzięki wskaźnikom, łagodniejsze wymogi sprawozdawcze i system jednego audytu;
I. mając na uwadze, że polityka spójności pozostaje jednym z najbardziej widocznych i namacalnych symboli europejskiej solidarności, zaś aby zagwarantować, że będzie nadal koncentrować się na swojej podstawowej misji, czyli zmniejszaniu dysproporcji regionalnych i wspieraniu konwergencji gospodarczej i społecznej w całej UE, w przyszłości należy stosować zakaz szkodzenia spójności;
J. mając jednak na uwadze, że instytucje zarządzające, instytucje pośredniczące, beneficjenci i obywatele nadal borykają się ze znacznymi obciążeniami administracyjnymi i wyzwaniami, które nie tylko wpływają na wskaźnik realizacji projektów, ale także podważają efektywność, wiarygodność, widzialność i całościowy odbiór polityki spójności;
K. mając na uwadze, że obciążenie administracyjne beneficjentów związane ze składaniem wniosków i wdrażaniem projektów wspieranych z funduszy spójności wzrasta z każdym kolejnym okresem finansowania i przynosi coraz większy efekt odstraszający, a złożoność i czasochłonny charakter procesu składania wniosków często prowadzą do bilansu zysków i strat, który zniechęca beneficjentów do składania wniosków, ograniczając tym samym ogólną skuteczność i dostępność polityki spójności;
L. mając na uwadze, że uproszczenie funduszy polityki spójności powinno uzupełniać inne instrumenty służące harmonizacji i integracji;
M. mając na uwadze, że przepisy dotyczące zamówień publicznych i pomocy państwa są jednym z głównych źródeł kosztów i obciążeń administracyjnych, wynikających w części z nadmiernie rygorystycznego ich wdrażania we wszystkich państwach członkowskich - a mianowicie z dodatkowych wymogów nakładanych na beneficjentów przez władze krajowe i władze szczebla niższego niż krajowy, wykraczających poza wymogi wynikające z przepisów prawa UE - i z trudności w interpretacji i stosowaniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych 13 w różnych kontekstach terytorialnych;
N. mając na uwadze, że wielokrotnie poprzednie okresy finansowania polityki spójności, a zwłaszcza obecny okres finansowania 2021-2027, rozpoczynały się zbyt późno, co prowadziło do ogromnych zaległości i powolnego wypływu środków z funduszy spójności;
O. mając na uwadze, że decydującą rolę w obecnym spadku wskaźnika wdrażania polityki spójności we wszystkich państwach członkowskich odegrał szereg czynników, w tym opóźnienia w finalizacji pakietu legislacyjnego oraz umów o partnerstwie i programów, jednoczesne wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) oraz zmieniające się i złożone otoczenie regulacyjne;
P. mając na uwadze, że zmieniające się i złożone otoczenie regulacyjne poważnie utrudnia terminowe, wydajne i skuteczne wdrażanie polityki spójności, przy czym złożoność ta sprawia, że dostęp do finansowania w ramach polityki spójności jest w całej UE szczególnie utrudniony dla mniejszych władz lokalnych, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego;
Q. mając na uwadze, że środki upraszczające powinny zapewniać równowagę między potrzebą łatwiejszego i lepszego dostępu do funduszy w celu osiągnięcia trwałych rezultatów, a koniecznością ochrony budżetu UE, z należytym uwzględnieniem obaw i uwag zainteresowanych stron instytucjonalnych i nieinstytucjonalnych, a przy tym środków tych nie mogą osłabiać komplikacje wprowadzane przy okazji krajowych wymogów audytowych;
R. mając na uwadze, że jeżeli w trakcie wykonywania budżetu UE poziom błędu utrzymuje się na wysokim poziomie, rozporządzenie finansowe 14 zobowiązuje Komisję do podjęcia działań naprawczych, takich jak uproszczenie przepisów, poprawa systemów kontroli czy przeprojektowanie programu lub systemów realizacji;
S. mając na uwadze, że zmieniony klucz ustalania wkładów, nazwany "formułą berlińską", w obecnej postaci określonej w załączniku XXVI do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, który dodaje do PKB inne istotne elementy, nie odzwierciedla jeszcze należycie rzeczywistych różnic;
T. mając na uwadze, że wszelkie próby uproszczenia polityki spójności ze strony Komisji muszą uwzględniać fakt, iż zmiany w istniejących praktykach wdrażania mogą dla organów administracyjnych i beneficjentów stanowić z początku dodatkowe obciążenie;
U. mając na uwadze, że podstawą każdej reformy i uproszczenia polityki spójności powinny pozostać zasady zarządzania dzielonego, partnerstwa, wielopoziomowego sprawowania rządów, pomocniczości i podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar; mając na uwadze, że model zarządzania dzielonego okazał się podstawowym filarem polityki spójności, zapewniającym dostosowanie funduszy UE do szczególnych potrzeb regionów i obszarów lokalnych, a jednocześnie sprzyjającym odpowiedzialności i rozliczalności na wszystkich szczeblach sprawowania rządów; mając na uwadze, że ramy wielopoziomowego sprawowania rządów wzmacniają współpracę między władzami unijnymi, krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, zapewniając skuteczne opracowywanie i wdrażanie strategii politycznych w sposób odzwierciedlający różnorodność terytorialną i maksymalizujący skutki w terenie;
V. mając na uwadze, że zasada pomocniczości mogłaby być lepiej stosowana w środkach na rzecz spójności, na przykład przez wprowadzenie wartości progowych, poniżej których można by odstąpić od niektórych obowiązków i wymogów, jak ma to miejsce w przypadku innych funduszy UE;
W. mając na uwadze, że chociaż do ram polityki spójności na okres programowania 2021-2027 włączono już uproszczenia techniczne w narzędziach rozwoju terytorialnego (takich jak zintegrowane inwestycje terytorialne i rozwój lokalny kierowany przez społeczność), to małe projekty nadal wiążą się z proporcjonalnie wyższymi obciążeniami administracyjnymi (dla beneficjentów) i kosztami administracyjnymi (dla organów odpowiedzialnych za program) niż projekty większe; mając na uwadze, że należy zareagować na obawy Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, w szczególności nieproporcjonalnych kosztów administracyjnych dla budżetów lokalnych grup działania;
X. mając na uwadze, że w świetle obecnych wyzwań geopolitycznych polityka spójności może odegrać pewną rolę w rozwoju kluczowej infrastruktury podwójnego zastosowania, która zaspokaja potrzeby cywilne w czasach pokoju, a jednocześnie zwiększa odporność terytorialną i usprawnia reagowanie kryzysowe, przy czym nowych priorytetów nie można realizować kosztem długoterminowych inwestycji w spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną UE, ani nie mogą one prowadzić do ich ograniczenia;
Y. mając na uwadze, że polityka spójności konsekwentnie charakteryzuje się zdolnością do absorpcji i skutecznego inwestowania zasadniczo wszystkich przydzielonych na nią środków UE; mając na uwadze, że stopniowy wzrost płatności w drugiej części okresu planowania jest nieodłączną cechą programów wieloletnich, a zatem podobnie pozytywnych wyników można realistycznie oczekiwać pod koniec obecnego okresu programowania;
Z. mając na uwadze, że zachowując regularne audyty ze strony Komisji należy utrzymać i wzmocnić zasadę jednego audytu oraz wdrożyć środki mające na celu ograniczenie dublowania się kontroli i audytów z nadzorem krajowym na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym w odniesieniu do tego samego projektu i beneficjenta, w tym poprzez spójną wykładnię przepisów i minimalizowanie obciążenia administracyjne dla beneficjentów i instytucji zarządzających;
AA. mając na uwadze, że zasada należytego zarządzania finansami wymaga w celu zapewnienia zgodności z przepisami UE niezależnych procedur audytu; mając na uwadze, że nadmierne poleganie wyłącznie na nadzorze krajowym może prowadzić do rozbieżności w egzekwowaniu i monitorowaniu, osłabiając przez to jednolite stosowanie kontroli finansowej we wszystkich państwach członkowskich, a ostatecznie ochronę interesów finansowych UE;
AB. mając na uwadze, że zapewnienie solidnych mechanizmów audytu ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania rozliczalności, identyfikowalności i skuteczności wykorzystania funduszy UE, a także pomaga w zapobieganiu nadużyciom finansowym, niewłaściwemu zarządzaniu i niespójnościom w krajowych systemach nadzoru;
AC. mając na uwadze, że polityka spójności musi pozostać odporna na nadużycia finansowe, korupcję i wszelkie próby przekierowywania jej środków z pierwotnej misji i uzgodnionych priorytetów programowych na inwestycje, które służą partykularnym interesom osobistym lub partyjnym; mając na uwadze, że w tym celu należy wzmocnić warunkowość i wbudowane mechanizmy zapobiegania nieprawidłowościom, w tym nadużyciom finansowym, oraz ich wykrywania i korygowania; mając na uwadze, że zasadnicze znaczenie ma w tym względzie właściwe stosowanie zasady partnerstwa, wymogów przejrzystości i polityki zwalczania nadużyć finansowych;
AD. mając na uwadze, że pokrywające się priorytety RRF i polityki spójności ujawniają fragmentację finansowania unijnego i uwydatniają potrzebę wprowadzenia podejścia uproszczonego i konsekwentnego;
AE. mając na uwadze, że art. 20 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów umożliwia już uruchomienie środków tymczasowych ze względu na okoliczności wyjątkowe lub nadzwyczajne;
1. podkreśla kluczową rolę polityki spójności w rozwiązywaniu w ciągu ostatnich pięciu lat wielowymiarowych sytuacji nadzwyczajnych i wyzwań społeczno-gospodarczych w sposób elastyczny i wzmacniający solidarność między państwami członkowskimi; uważa jednak, że nieustanne zmiany regulacyjne osłabiają jej ukierunkowanie strategiczne; podkreśla, że aby stawić czoła wyzwaniom związanym z brakiem równowagi między regionami UE, poprawą jakości życia, sprawiedliwymi transformacjami ekologiczną i cyfrową, tworzeniem wysokiej jakości miejsc pracy, eliminacją ubóstwa, ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa dzieci, oraz kryzysem mieszkaniowym, konieczne jest utrzymanie wysokiego poziomu ambicji w odniesieniu do inwestycji długoterminowych oraz przesłanek i priorytetów ukierunkowanych na konkretne obszary, zgodnie z zasadą zakazu szkodzenia spójności, i skupienie się na wzroście gospodarczym, tworzeniu miejsc pracy i usługach społecznych;
2. ostrzega przed systematycznym przekierowywaniem funduszy spójności na reagowanie kryzysowe, gdyż podważa to ich główny cel, jakim jest wzmocnienie spójności gospodarczej, terytorialnej i społecznej w UE, zmniejszenie dysproporcji regionalnych i wspieranie zrównoważonego rozwoju, z uwagi na to, że finansowanie przeznaczone na ten cel jest ograniczone; apeluje natomiast o utworzenie w budżecie UE stałego, wzmocnionego i specjalnego instrumentu nadzwyczajnego, zapewniającego szybką i skoordynowaną reakcję na przyszłe kryzysy bez uszczerbku dla strukturalnej integralności polityki spójności, tak aby tę ostatnią można było stosować do jej własnych celów podstawowych;
3. podkreśla, że z myślą o efektywności przyszłe reformy muszą opierać się na zarządzaniu dzielonym, wielopoziomowym sprawowaniu rządów i podejściu ukierunkowanym na konkretny obszar; ponadto apeluje o nowoczesną, zdecentralizowaną i wzmocnioną politykę spójności, która w centrum uwagi stawia ludzi, a wspierają ją silne partnerstwa na wszystkich szczeblach, ponieważ taka polityka ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania i wspierania jedności UE w obliczu rosnących wyzwań geopolitycznych; nalega na wiążące stosowanie zasady partnerstwa przedstawionej w art. 8 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i rygorystyczną kontrolę w tym względzie ze strony Komisji;
4. pochwala istotne środki upraszczające wprowadzone już w okresie programowania 2021-2027, a w szczególności ulepszone narzędzia cyfrowe e-spójności, szerszą harmonizację przepisów w odniesieniu do wielu funduszy, większą elastyczność w zarządzaniu programami oraz usprawnienie zasad kwalifikowalności; podkreśla potrzebę przejścia od administracji hybrydowej i opartej na dokumentacji papierowej do procesów w pełni cyfrowych, które zwiększy efektywność i ułatwi komunikację elektroniczną między beneficjentami a instytucjami zarządzającymi; uważa, że wysiłkom na rzecz uproszczenia przeszkadza szereg czynników, w tym obciążenie pracą wynikające z opóźnień w programowaniu na okres finansowy 2021-2027, częste zmiany przepisów w tym okresie, złożone wielopoziomowe przepisy dotyczące audytu i kontroli, a także nadmierny rygoryzm przy wdrażaniu nakładający na beneficjentów obciążenia wykraczające poza wymogi UE;
5. podkreśla, że cyfryzacja zarządzania funduszami UE, ich monitorowania, kontroli i odnośnej sprawozdawczości ma zasadnicze znaczenie dla poprawy dostępu potencjalnych odbiorców oraz dla zwiększenia skuteczności i przejrzystości zarządzania funduszami;
6. podkreśla, że uproszczenie powinno być zasadą przewodnią w polityce spójności; podkreśla, że wysiłki na rzecz uproszczenia muszą przede wszystkim koncentrować się na zmniejszeniu obciążenia beneficjentów, ułatwieniu im dostępu do funduszy i ograniczeniu pracy administracyjnej oraz eliminowaniu zbędnego powielania procesów; w związku z tym wzywa państwa członkowskie, aby unikały nadmiernie rygorystycznego wdrażania, czyli dodawania do wymogów UE zbędnych przepisów krajowych, i nakładania na beneficjentów dodatkowych obciążeń; zauważa, że wdrażanie zasad pomocy państwa we wszystkich państwach członkowskich może w niektórych przypadkach zwiększyć złożoność, i podkreśla, że kolejnym czynnikiem wywołującym opóźnienia było pokrywanie się okresów programowania 2014-2020 i 2021-2027, a także ustanowienie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;
7. podkreśla, że kluczowe znaczenie dla zapewnienia lepszego wdrażania polityki spójności mają uproszczone przepisy; uważa, że późne przyjęcie przepisów sektorowych i długotrwały proces przyjmowania dokumentów programowych doprowadziły w poprzednich okresach do opóźnień we wdrażaniu programowania, w związku z czym wzywa Komisję do terminowego przedstawienia wniosków na okres finansowania 2028-2034, tak aby programy regionalne można było zatwierdzić niezwłocznie po rozpoczęciu kolejnych WRF; zaleca zbadanie, czy niektóre przepisy i wymogi techniczne można usunąć z rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i włączyć do zestawu wytycznych/podręcznika, aby kształtować pewność i rutynę po stronie instytucji zarządzających i beneficjentów; przypomina, że brak pewności co do wdrażania instrumentów finansowania często skłania organy administracyjne, postępujące zgodnie z zasadą ostrożności, do bardziej restrykcyjnej interpretacji niejasnych przepisów;
8. wyraża zaniepokojenie zarówno brakiem komplementarności finansowania UE z ponad 50 programami wieloletnimi w latach 2021-2027, jak i faktem, iż rosnącą ich częścią - obecnie 40 % w ramach bieżących WRF - zarządza się centralnie, i uważa, że aby polityka spójności odpowiednio zaspokajała przyszłe potrzeby inwestycyjne, łączny budżet przeznaczony na politykę spójności należy utrzymać, a nawet zwiększyć; podkreśla potrzebę skutecznej koordynacji finansowania unijnego i krajowego, a przy tym kładzie nacisk na to, że przyszłe ramy regulacyjne muszą obejmować dogłębną ocenę swoich skutków administracyjnych; wzywa Komisję do promowania najlepszych praktyk przy ocenie systemów krajowych państw członkowskich oraz do podjęcia działań w celu wyeliminowania praktyk powodujących niepotrzebne komplikacje; potwierdza zasadniczą rolę europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w zmniejszaniu dysproporcji regionalnych oraz zwiększaniu dostępności terytorialnej i łączności, zwłaszcza na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, takich jak obszary wiejskie, wyspiarskie, górskie, najbardziej oddalone i wschodnie regiony przygraniczne;
9. wzywa Komisję, aby w przyszłych wnioskach dotyczących uproszczenia koncepcji nowej polityki spójności oraz zapewnienia obowiązkowych konsultacji i zaangażowania władz lokalnych i regionalnych oraz partnerów, w tym organizacji społeczeństwa obywatelskiego i MŚP, zgodnie z art. 3 i 4 europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa, promowała i stosowała podejście oddolne i zdecentralizowane;
10. uważa, że lepsza koordynacja między funduszami i zarządzanie różnymi funduszami spójności w sposób jaśniejszy, spójniejszy, skoordynowany i zharmonizowany, mogłyby utorować drogę polityce spójności skuteczniejszej i bardziej elastycznej, w tym przysłużyć się opracowaniu jednolitego zbioru przepisów i jednej ścieżki audytu ich wdrażania, monitorowania i kontroli; uważa, że wartość dodaną w tym względzie mógłby wnieść jednolity, zintegrowany interfejs informatyczny dla beneficjentów w każdym państwie członkowskim, poddany dogłębnej ocenie skutków i obejmujący wszystkie etapy cyklu programu, umożliwiający prostą elektroniczną wymianę danych i dokumentów, obsługiwany przez zautomatyzowane narzędzie sprawozdawcze, a przy tym dzięki regularnym, łatwo dostępnym aktualizacjom wyników projektów realizowanych w ramach polityki spójności mógłby on zwiększyć przejrzystość funduszy; uważa, że aby uniknąć dalszej fragmentacji narzędzi finansowania i tworzeniu równoległych struktur należy powstrzymać się od tworzenia nowych małych funduszy odrębnych; uważa, że w niektórych przypadkach skuteczniejsze we wdrażaniu rozwiązań strategicznych wyzwań UE mogą być fundusze o fragmentarycznym zakresie i niedużej skali;
11. dostrzega potencjał, jaki wiąże się z utworzeniem w toku następnego przeglądu po 2027 r. jednej platformy europejskiej, która umożliwi beneficjentom, w szczególności małym, szybki dostęp do różnych funduszy europejskich; uważa, że Komisja i państwa członkowskie wszelkie informacje niezbędne do uzyskania dostępu do funduszy UE powinny przekazywać beneficjentom właśnie za pośrednictwem tej platformy, zapewniając również w czasie rzeczywistym wymianę danych na temat odbiorców ostatecznych funduszy, ulepszając w ten sposób gromadzenie danych i umożliwiając tworzenie w programach polityki spójności wspólnych tablic wskaźników monitorowania; uważa, że platforma taka może być konieczna, aby polepszyć akceptację i znajomość funduszy wśród beneficjentów, a przy tym ma potencjał do zwiększenia ich przejrzystości, zapobiegania podwójnemu finansowaniu i wzmocnieniu kontroli finansowej, w tym wykrywania nadużyć finansowych;
12. nalega, aby wszystkie nowe systemy informatyczne lub inne platformy cyfrowe wprowadzone w okresie programowania po 2027 r. pomagały w sprawnym gromadzeniu danych, a nie nakładały na wnioskodawców dodatkowe lub powtarzalne wymogi dotyczące danych;
13. podkreśla jednak, że większa elastyczność nie może odbijać się na długoterminowym planowaniu strategicznym i stabilności inwestycji spójnościowych, a przy tym nie powinna prowadzić do niepewności finansowej i wzrostu złożoności dla beneficjentów końcowych; apeluje, aby korekty priorytetów finansowania w okresie programowania po 2027 r. były dostosowane do celów rozwoju regionalnego;
14. ponownie wyraża poparcie dla nowego rozporządzenia w sprawie BRIDGEforEU i podkreśla potrzebę dalszego upraszczania, zwłaszcza w programach transgranicznych, za pomocą dostosowanych do potrzeb rozwiązań uwzględniających szczególne wyzwania gospodarcze, społeczne i geopolityczne regionów transgranicznych; podkreśla, że polityka spójności musi nadal promować i upraszczać współpracę transgraniczną, transnarodową i międzyregionalną;
15. uważa, że uwzględnianie aspektu i perspektywy płci powinno być promowane na wszystkich etapach przygotowywania i realizacji programów w kolejnych ramach polityki spójności; wzywa do większej spójności w stosowaniu przez państwa członkowskie narzędzia monitorowania aspektu płci w budżetach i podkreśla, że środki upraszczające nie mogą osłabiać wysiłków na rzecz uwzględniania tego aspektu;
16. uważa, że obecna definicja "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" stanowi nieuzasadnione obciążenie dla organizacji i stanowi niepotrzebną komplikację dla innowacji, konkurencyjności i potencjalnych beneficjentów końcowych funduszy spójności, dlatego należy ją zmienić;
17. zwraca uwagę, że podstawowym warunkiem wstępnym skutecznego i dostosowanego do potrzeb uproszczenia jest aktywne i obowiązkowe zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w przygotowanie, programowanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę projektów w obszarach, którymi zarządzają; podkreśla, że bez silnego partnerstwa na szczeblach lokalnym i regionalnym oraz bez wzmocnienia ich zdolności administracyjnych polityka spójności może stać się nadmiernie scentralizowanym procesem o niewielkim wpływie na zrównoważony rozwój regionów europejskich;
18. wzywa Komisję do zbadania możliwości włączenia do semestru europejskiego oceny skutków terytorialnych i skutków dla sprawowania rządów; podkreśla, że semestr europejski powinien być zgodny z celami polityki spójności określonymi w art. 174 i 175 TFUE, i wzywa do udziału regionów w realizacji tych celów oraz do bardziej zdecydowanego podejścia terytorialnego; podkreśla, że głównym kryterium ustalania przydziału środków dla państw członkowskich w polityce spójności musi pozostać regionalny PKB na mieszkańca, i uważa, iż można by uzupełnić go innymi regionalnymi wskaźnikami społeczno-gospodarczymi (np. społecznymi, demograficznymi itp.), które pomagają odzwierciedlić sytuację społeczno-gospodarczą regionów, w celu dalszego zmniejszania dysproporcji społecznych i terytorialnych - w tym w obrębie regionów - oraz umożliwienia skuteczniejszego kierowania inwestycji do miejsc, gdzie są najbardziej potrzebne;
19. jest zdania, że krajowe punkty kontaktowe programów objętych zarządzaniem bezpośrednim należy włączyć do programowania funduszy spójności i rozwoju obszarów wiejskich na szczeblu krajowym i regionalnym, aby wspierać synergię i wzmacniać budowanie zdolności w ramach centralnie i wspólnie zarządzanych programów realizowanych na tych samych terytoriach i w tych samych obszarach polityki;
20. zachęca do korzystania ze zintegrowanych narzędzi rozwoju regionalnego, takich jak ZIT i RLKS, oraz proponuje zbadanie możliwości zwiększenia przydziału części budżetu polityki spójności we wszystkich regionach na ZIT, RLKS lub inne instrumenty terytorialne, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb obszarów wiejskich i oddalonych oraz wschodnich regionów przygranicznych UE, szczególnie w przypadku projektów, które mogą skutecznie zaspokoić rzeczywiste potrzeby lokalne; zaleca zbadanie propozycji rozwiązania problemów i pomocy technicznej przy wdrażaniu strategii i zmian w badaniach na przestrzeni czasu; jest zdania, że rosnąca liczba zintegrowanych inicjatyw na rzecz rozwoju terytorialnego - w ramach polityki spójności i rozwoju obszarów wiejskich oraz poza nią - często nie ma konkretnych powiązań z europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, co może zmniejszać trwałość ich skutków;
21. sprzeciwia się jakiejkolwiek formie odgórnej reformy polegającej na centralizacji lub renacjonalizacji programowania polityki spójności i przypomina, że jej podstawowymi zasadami przewodnimi muszą pozostać wielopoziomowe sprawowanie rządów, pomocniczość, zarządzanie dzielone i podejście ukierunkowane na konkretny obszar; uważa, że chociaż Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności został zaprojektowany w taki sposób, aby zapewnić szybką reakcję na wyzwania gospodarcze, przy jego wdrażaniu napotkano poważne problemy, w tym niskie wskaźniki absorpcji, opóźnienia w wypłacie środków i brak przejrzystości procesu alokacji; dostrzega jednak w tym instrumencie pewne pozytywne zmiany, w szczególności wprowadzenie standardów zielonych inwestycji i zasady "nie czyń poważnych szkód"; zwraca uwagę na fakt, że w programach objętych zarządzaniem bezpośrednim wypłata środków państwom członkowskim niekoniecznie odzwierciedla liczbę i znaczenie ustalonych kamieni milowych i wartości docelowych;
22. podkreśla, że model scentralizowany ujawnił szereg krytycznych słabości, w szczególności w odniesieniu do identyfikowalności, rozliczalności, efektywności i długoterminowego wpływu finansowania UE 15 ; podkreśla, że należą do nich niewystarczające zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych oraz społeczeństwa obywatelskiego, a także opóźnienia, ograniczona przejrzystość i ryzyko nieukończenia działań; ostrzega, że brak solidnych mechanizmów monitorowania i przejrzystych wymogów w zakresie audytu może osłabiać wiarygodność instrumentów finansowych UE i ich długoterminowe skutki; apeluje o silniejszy nadzór nad wypłatami i zweryfikowanymi wynikami oraz większą zgodność między nimi, aby zagwarantować, że środki unijne przynoszą obywatelom i przedsiębiorstwom wymierne korzyści; podkreśla, że wielopoziomowe sprawowanie rządów umożliwia opracowanie rozwiązań dostosowanych do potrzeb wszystkich regionów, i kładzie nacisk na znaczenie inkluzywnych procesów współprojektowania z udziałem władz lokalnych i regionalnych;
23. sprzeciwia się koncepcji jednego programu krajowego, ponieważ nie angażuje on odpowiednio władz regionalnych i lokalnych, a przy tym jest znacznie oderwany od realiów panujących w terenie, a ponadto osłabiałby, a nawet eliminował zdolność polityki spójności do uwzględniania różnych potrzeb polityk sektorowych, celów i specyfiki instrumentów makroregionalnych, krajowych, regionalnych lub lokalnych; utrzymuje, że wykorzystanie programów ukierunkowanych na konkretny obszar, zarządzanych na szczeblu regionalnym NUTS 2 16 , miało kluczowe znaczenie dla zaspokojenia rzeczywistych potrzeb w terenie i dla skutecznego zmniejszenia w przeszłości społeczno-gospodarczych różnic regionalnych, dlatego musi nadal stanowić trzon polityki spójności w przyszłości;
24. kładzie nacisk na znaczenie współpracy, wymiany wiedzy i budowania zdolności władz lokalnych i regionalnych, w tym inwestycji w ich zdolności techniczne i administracyjne; ostrzega, że bez silnego partnerstwa z władzami lokalnymi i regionalnymi polityka spójności może ulec nadmiernej centralizacji i utracić skuteczność w promowaniu zrównoważonego rozwoju regionalnego; podkreśla, że wysiłki na rzecz uproszczenia powinny promować rolę władz lokalnych i regionalnych, które mają kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji projektów finansowanych przez UE, zwłaszcza z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Funduszu Spójności i programów Interreg; zaznacza, że kluczowe znaczenie dla zapewnienia skuteczności, istotności terytorialnej i odporności polityki spójności ma zwiększenie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, w tym na etapie programowania; apeluje o usprawnienie procedur przez zrównoważone podejście, przy jednoczesnym zachowaniu wielopoziomowego sprawowania rządów i miejscowej wartości dodanej udziału podmiotów lokalnych i regionalnych;
25. przyznaje, że mechanizmy oparte na wynikach mogą zwiększyć skuteczność polityki spójności i jej ukierunkowania na wyniki; ostrzega jednak przed sztywnym lub uniwersalnym narzuceniem tego modelu w okresie programowania 2028-2034; podkreśla, że chociaż takie mechanizmy mogą sprzyjać efektywności, muszą uwzględniać specyfikę różnych sektorów wydatków i różnorodność beneficjentów końcowych, zwłaszcza w takich obszarach jak badania naukowe, polityka społeczna i infrastruktura lokalna, w których wyniki krótkoterminowe i wymierne mogą nie w pełni uwzględniać skutki długoterminowe;
26. przestrzega, że obecne instrumenty oparte na wynikach często posługują się scentralizowanymi strukturami zarządzania, co może ograniczać zdolność władz regionalnych i lokalnych do skutecznego zaspokajania konkretnych potrzeb miejscowych; podkreśla, że zastosowanie w przyszłości wdrażania opartego na wynikach nie powinno odbywać się kosztem podstawowych zasad polityki spójności, takich jak wielopoziomowe sprawowanie rządów, pomocniczość i podejście ukierunkowane na konkretny obszar, oraz że muszą mu towarzyszyć znacznie silniejsze gwarancje zapewniające należyte zarządzanie funduszami UE;
27. wzywa Komisję, aby przyjęła elastyczne i zrównoważone ramy finansowania łączące finansowanie oparte na wynikach i tradycyjne finansowanie oparte na kosztach, umożliwiając dostosowanie indywidualnych rozwiązań do warunków lokalnych; popiera większe wykorzystanie płatności ryczałtowych opartych na kamieniach milowych, zgodnie z praktyką stosowaną w programie "Kreatywna Europa", przy jednoczesnym zapewnieniu władzom lokalnym i regionalnym autonomii niezbędnej do wdrażania polityki spójności;
28. przyznaje w szczególności, że władze, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i MŚP nie powinny cierpieć z powodu wprowadzenia modeli opartych na wynikach, biorąc pod uwagę zwłaszcza ograniczony charakter zasobów finansowych, które mogą przeciętnie poświęcić na prefinansowanie lub buforowanie potencjalnych strat w przypadku nieosiągnięcia celów;
29. przyznaje, że problemy z płynnością zniechęcają potencjalnych beneficjentów, w tym władze lokalne, które w pewnych państwach członkowskich cierpią z powodu braku autonomii fiskalnej i budżetowej, do ubiegania się o projekty finansowane w ramach polityki spójności; w związku z tym, aby umożliwić szybką wypłatę funduszy polityki spójności, wzywa do znacznego i dostosowanego do potrzeb zwiększenia płatności zaliczkowych w takich przypadkach, a także na obszarach wiejskich, transgranicznych i wyspiarskich, oraz do uproszczenia zasad współfinansowania;
30. przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji przedstawioną w toku śródokresowego przeglądu polityki spójności na lata 2021-2027, zgodnie z którą programy w ramach celu "Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu", przeprowadzone w regionach NUTS 2, które graniczą z Rosją, Białorusią lub Ukrainą, powinny korzystać z możliwości jednorazowej płatności zaliczkowej w wysokości 9,5 % alokacji programu oraz finansowania z UE na poziomie 100 %; wzywa Komisję do zaproponowania dodatkowych środków w celu zaspokojenia potrzeb wschodnich regionów przygranicznych UE;
31. wyraża zaniepokojenie regularnymi doniesieniami od zainteresowanych stron o tym, że przy przygotowywaniu umów o partnerstwie państwa członkowskie nie stosuj zasad horyzontalnych; proponuje, aby europejski kodeks postępowania w zakresie partnerstwa wpisać bezpośrednio do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, w celu uzyskania przez kodeks wiążącego charakteru i stosowania go do programów, które są objęte zarządzaniem bezpośrednim i mają oddziaływanie terytorialne; wzywa Komisję do ścisłego egzekwowania zasady partnerstwa i zastanowienia się nad środkami, które zwiększałyby uprawnienia Parlamentu w zakresie nadzoru i monitorowania umów partnerstwa i programów; wzywa Komisję do dopilnowania, aby państwa członkowskie sprawowały regularny nadzór w celu zagwarantowania właściwych kompetencji i zapobiegania nadużyciom finansowym, przy czym nadzorem powinny objąć też partnerów podczas monitorowania i wyboru ekspertów;
32. przypomina o znaczeniu ścisłego stosowania przepisów finansowych UE we wszystkich programach i w odniesieniu do wszystkich beneficjentów w celu uniknięcia wszelkich form nadużyć finansowych, konfliktów interesów, korupcji, podwójnego finansowania i prania pieniędzy; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zaproponowania dodatkowych środków służących zapobieganiu podwójnemu finansowaniu i unikania go, zwiększeniu możliwości dla projektów zintegrowanych, zapewnieniu interoperacyjności narzędzi eksploracji danych i zminimalizowaniu obowiązków instytucji zarządzających w zakresie przechowywania danych; ponawia apel do Komisji, by wprowadziła obowiązek korzystania z narzędzi informatycznych takich jak system wczesnego wykrywania i wykluczania (EDES) i ARACHNE w odniesieniu do wszystkich funduszy UE, w tym podlegających zarządzaniu dzielonemu, oraz by zapewniła lepsze wykorzystywanie nowej technologii w celu zwiększenia kontroli i ochrony budżetu UE przed nadużyciami finansowymi i niewłaściwym wykorzystywaniem funduszy; podkreśla potrzebę równowagi między uproszczeniem a ochroną budżetu UE; przypomina, że działania służące uproszczeniu powinny być zgodne z zasadami dobrej administracji, zamówień publicznych i kontroli - wszystkie z nich mają kluczowe znaczenie dla warunkowości społecznej i środowiskowej, a także z zasadą praworządności;
33. apeluje, aby Komisja zleciła badania na temat synergii między funduszami spójności a programami sektorowymi, tak jak zrobiła to w przypadku programu "Horyzont Europa";
34. apeluje o bardziej bezpośredni dostęp do finansowania z UE dla władz regionalnych i lokalnych, a także miast i władz miejskich, m.in. dzięki szerszemu wykorzystaniu ZIT i projektów skierowanych do partnerów społecznych i gospodarczych; wzywa Komisję do zbadania dodatkowych sposobów zapewnienia władzom lokalnym i regionalnym, społeczeństwu obywatelskiemu i innym beneficjentom możliwości dalszego korzystania z finansowania z UE w przypadku, gdy rządy krajowe naruszają praworządność, bez uszczerbku dla stosowania rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności 17 ; podkreśla, że aby zachować skuteczność decyzji o zawieszeniu, do czasu osiągnięcia jej celów i spełnienia wszystkich warunków dostępu do finansowania środków finansowych nie można przenosić do innych programów;
35. apeluje ponadto o utworzenie stałej sieci doradczej wspierającej gminy w radzeniu sobie ze złożonymi aspektami wdrażania polityki spójności, która koordynowałaby swoje prace z już istniejącymi programami lub strukturami;
36. przyjmuje z zadowoleniem narzędzia takie jak zestaw narzędzi dla obszarów wiejskich UE, mające służyć beneficjentom jako przewodnik po dostępnych programach; podkreśla jednak, że potrzeba takich punktów kompleksowej obsługi uwypukla nadmierną złożoność obecnych struktur, które pozostają niedostępne dla wielu beneficjentów, zwłaszcza dla małych organów publicznych;
37. podkreśla pilną potrzebę zwiększenia inwestycji w budowanie skutecznych i adekwatnych zdolności administracyjnych wraz z przypisanymi do nich zasobami finansowymi i pomocą techniczną, zwłaszcza u władz lokalnych i regionalnych, w tym na obszarach wyspiarskich i oddalonych, ze szczególnym uwzględnieniem regionów o historycznie niskim wskaźniku absorpcji, w celu wsparcia zdecentralizowanego i skutecznego zarządzania funduszami UE i ich wdrażania;
38. wzywa do wzmocnienia w ramach polityki spójności instrumentów pomocy technicznej, takich jak opracowane w wyniku współpracy między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym a Komisją w celu wspierania zdolności planowania strategicznego inwestycji terytorialnych, a także ukierunkowanego wsparcia doradczego w zakresie identyfikacji, planowania i przygotowywania projektów; dostrzega kluczową rolę instrumentów finansowych we wspieraniu konkurencyjności we wszystkich regionach UE i wykorzystywania zarówno środków prywatnych, jak i środków publicznych;
39. podkreśla, że powodzenie polityki spójności zależy od przyszłościowego i integracyjnego charakteru przyjmowanych strategii, odpowiedniego zaangażowania zainteresowanych stron i społeczeństwa obywatelskiego oraz od należytego zarządzania; dostrzega potrzebę promowania podejścia do zarządzania opartego na wynikach, w tym stosowania mierzalnych wskaźników i modeli teorii zmian na potrzeby oceny programów; podkreśla wagę przeznaczania konkretnych zasobów na budowanie zdolności partnerów społecznych oraz na wzmacnianie przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego ich roli w zakresie dobrego zarządzania i wdrażania funduszy UE;
40. zwraca się do Komisji o zaproponowanie, w nowych ramach pomocy państwa, dalszego uproszczenia stosowania zasad pomocy państwa w przypadku finansowania międzysektorowego związanego ze spójnością, łączącego środki unijne i krajowe (takie jak finansowanie z wielu funduszy w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus i EFRR) w celu ograniczenia błędów i obciążeń administracyjnych na szczeblu krajowym i regionalnym, a jednocześnie zwiększenie skuteczności inwestycji w ramach polityki spójności w terenie i unikanie zakłóceń na rynku; wzywa Komisję do zbadania, czy programy zarządzania dzielonego mogłyby w niektórych przypadkach podlegać wyłączeniom z zasad pomocy państwa podobnym jak programy objęte zarządzaniem bezpośrednim, przykładowo, program "Horyzont Europa" czy instrument "Łącząc Europę";
41. wzywa Komisję, by w kontekście zbliżającego się przeglądu dyrektywy w sprawie europejskich zamówień publicznych 18 dalej promowała rokowania zbiorowe i stosowanie klauzuli społecznej; podkreśla, że instytucje zamawiające muszą wykluczać z przetargów publicznych podmioty gospodarcze prowadzące działalność; apeluje, aby przepisy regulujące politykę spójności umożliwiały przydzielanie środków publicznych wyłącznie tym przedsiębiorstwom, które przestrzegają praw pracowniczych i obowiązujących przepisów dotyczących warunków pracy;
42. stoi na stanowisku, że należy wzmocnić zasadę jednego audytu, i przypomina, że w praktyce stosowanie podejścia opartego na zasadzie jednego audytu zależy od solidnych i wiarygodnych prac kontrolnych przeprowadzonych przez organy audytowe w państwach członkowskich; podkreśla, że w następnej polityce spójności należy wprowadzić zmienione, wzmocnione i jednolite podejście do audytów i kontroli, które poprzez wzmocnienie kontroli prewencyjnych (ex ante) na początku okresu budżetowego celem zmniejszenia niedociągnięć i ryzyka w zakresie kontroli powinno spowodować spadek zarówno poziomu błędu, jak i poziomu nadużyć finansowych; podkreśla wagę dostosowania tego podejścia do zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, w szczególności celem poprawy zarządzania finansami, podniesienia efektywności wydatków oraz zagwarantowania, że błędy stwierdzone w poprzednich okresach programowania nie będą się powtarzały;
43. apeluje o większą spójność interpretacji przepisów przez organy kontrolne w całej UE i we wszystkich funduszach oraz opowiada się za oparciem strategii audytu w większym stopniu na analizie ryzyka, aby uniknąć niepotrzebnego dublowania się działań, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego nadzoru finansowego i zapobiegania nadużyciom finansowym; podkreśla, że programy realizowane przez państwa członkowskie objęte mechanizmem warunkowości w zakresie praworządności lub procedurą przewidzianą w art. 7 oraz państwa, które nie uczestniczą w Prokuraturze Europejskiej, muszą podlegać ściślejszej kontroli;
44. wzywa Komisję do zaproponowania standaryzacji i szerszego stosowania uproszczonych metod rozliczania kosztów i finansowania niepowiązanego z kosztami operacji oraz podkreśla kluczową rolę tych rozwiązań w zmniejszaniu obciążeń administracyjnych, obniżaniu poziomu błędu i poprawie wyników; zaleca rozszerzenie tych mechanizmów, w szczególności złagodzenie wymogów dotyczących progów dla zamówień publicznych, weryfikacji i audytu; podkreśla ich przydatność w celu ograniczenia biurokracji i przyspieszenia realizacji w sytuacjach, w których cele są niewątpliwie łatwe do zweryfikowania, zwłaszcza w przypadku mniejszych beneficjentów, takich jak władze lokalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i lokalne grupy działania, lub w projektach z udziałem mikroprzedsiębiorstw i podmiotów gospodarki społecznej; wzywa Komisję do zbadania możliwości wprowadzenia uproszczonych procedur sprawozdawczości i audytu, w celu znalezienia równowagi między uproszczeniem a należytym zarządzaniem finansami, dla władz lokalnych jednostek poniżej 100 000 mieszkańców oraz dla beneficjentów na obszarach wiejskich, na wyspach i w regionach UE najbardziej oddalonych;
45. uważa, że konieczna jest zmiana podejścia do audytów i kontroli poprzez odejście od ekstrapolacji statystycznej przy korektach finansowych w celu wyraźnego rozróżnienia między błędami niezamierzonymi a nadużyciami finansowymi, aby zagwarantować, że korekty będą ukierunkowane wyłącznie na przypadki systemowych nieprawidłowości i celowych nadużyć finansowych, oraz aby uniknąć nadmiernych obowiązków lub obciążenia finansowego beneficjentów i instytucji zarządzających; podkreśla, że obciążenia administracyjne i finansowe związane z kontrolą finansową i audytem, a także z działaniami pokontrolnymi, powinny być zawsze proporcjonalne do wielkości funduszy i związanego z nimi ryzyka;
46. wzywa Komisję do zbadania możliwości wzmocnienia wzajemnego uzupełniania się funduszy UE, w tym poprzez ponowne włączenie przewidzianych w EFRROW interwencji na rzecz rozwoju opartego na społeczności i rozwoju lokalnego do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów;
47. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, Europejskiemu Komitetowi Regionów oraz parlamentom narodowym i regionalnym państw członkowskich.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1475 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 września 2025 r. w sprawie możliwości uproszczenia funduszy spójności (2024/2106(INI)) |
| Data aktu: | 2025-09-10 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-09 |