KOMUNIKAT KOMISJI w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIC) My Voice, My Choice: za bezpieczną i dostępną aborcją
KOMUNIKAT KOMISJIw sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIC) "My Voice, My Choice: za bezpieczną i dostępną aborcją"
(Dz.U.UE C z dnia 4 marca 2026 r.)
1. WPROWADZENIE: EUROPEJSKA INICJATYWA OBYWATELSKA
"My Voice, My Choice: za bezpieczną i dostępną aborcją" 1 to 12. europejska inicjatywa obywatelska (EIO) przedłożona Komisji do zbadania po osiągnięciu progów 2 wymaganych na mocy Traktatu o Unii Europejskiej i rozporządzenia (UE) 2019/788 3 ("rozporządzenie w sprawie EIO"). Inicjatywa została zarejestrowana 10 kwietnia 2024 r. i zatwierdzona 1 września 2025 r.
Organizatorzy opisują swoje cele w następujący sposób:
| Kampania My Voice, My Choice" daje Europejczykom możliwość poprawy życia kobiet oraz zwiększenia ich poczucia wolności i bezpieczeństwa; niezależnie od tego, gdzie mieszkają w naszej Unii, i bez względu na sytuację, w jakiej się znajdują. Brak dostępu do aborcji w wielu częściach Europy nie tylko naraża kobiety na szkody fizyczne, ale także nadmiernie obciąża ekonomiczne i psychiczne kobiety i rodziny, często żyjące w marginalizowanych społecznościach i niemające odpowiednich środków finansowych. Wśród instytucji naukowych i organizacji międzynarodowych panuje powszechna zgoda co do tego, że traktowanie opieki reprodukcyjnej jako luksusu nie ogranicza liczby aborcji, a jedynie skłania kobiety do poszukiwania niebezpiecznych możliwości przerwania ciąży. Z powodu braku dostępu do bezpiecznej aborcji wiele osób traci życie, równowagę psychiczną życiową i źródła utrzymania. Tak dłużej być nie może. Ta europejska inicjatywa obywatelska pomoże sprawić, że polityka stanie się bardziej sprawiedliwa i że będzie z większą otwartością i bardziej konkretnie odzwierciedlać nasze europejskie wartości. Aby to zmienić, zwracamy się do Komisji Europejskiej o przedstawienie - w duchu solidarności - wniosku dotyczącego wsparcia finansowego dla państw członkowskich, które byłyby w stanie bezpiecznie przeprowadzać zabiegi przerywania ciąży u tych wszystkich kobiet w Europie, które nadal nie mają dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji. Rozwiązanie to mogłoby przyjąć formę mechanizmu opt-in, do którego państwa członkowskie mogłyby przystępować dobrowolnie. Państwa, które zdecydowałyby się na uczestnictwo, otrzymałyby wsparcie finansowe ze strony UE, które rekompensowałoby wagę tych działań solidarnościowych. |
Po otrzymaniu 23 lutego 2024 r. wniosku organizatorów Komisja zarejestrowała inicjatywę 10 kwietnia 2024 r. 4 W swojej decyzji o rejestracji Komisja wyraźnie stwierdziła, że "wsparcie finansowe na działania państw członkowskich promujące zdrowie może wchodzić w zakres kompetencji uzupełniających Unii wynikających z art. 168 ust. 5 TFUE. Każde takie wsparcie musiałoby jednak być zgodne z ograniczeniami określonymi w art. 168 ust. 7 TFUE, ponieważ działania Unii muszą być prowadzone w poszanowaniu obowiązków państw członkowskich w zakresie określania ich polityki dotyczącej zdrowia, jak również organizacji i świadczenia usług zdrowotnych i opieki medycznej, co obejmuje zarządzanie usługami zdrowotnymi i opieką medyczną oraz podział przeznaczonych na nie zasobów. Celem ani skutkiem mechanizmu wsparcia finansowego nie może być podważanie przepisów państw członkowskich dotyczących porządku publicznego ani, bardziej ogólnie, wyborów w zakresie opieki zdrowotnej i wyborów etycznych, jakich państwa członkowskie dokonują, wykonując swoje kompetencje w dziedzinie zdrowia".
Organizatorzy zebrali wymagane "deklaracje poparcia" (podpisy) w okresie od 24 kwietnia 2024 r. do 24 kwietnia 2025 r. Po zweryfikowaniu deklaracji poparcia przez organy państw członkowskich organizatorzy przedłożyli inicjatywę Komisji 1 września 2025 r. W tym samym dniu Komisja opublikowała zawiadomienie potwierdzające ważność inicjatywy w rejestrze EIO.
Organizatorzy wyjaśnili cele inicjatywy podczas spotkania z Komisją, które odbyło się 1 października 2025 r., oraz podczas wysłuchania publicznego zorganizowanego przez Parlament Europejski 2 grudnia 2025 r. 16 grudnia 2025 r. Parlament przeprowadził debatę plenarną na ten temat i 17 grudnia przyjął rezolucję popierającą inicjatywę 5 . Następnie 21 stycznia 2026 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię z inicjatywy własnej popierającą inicjatywę 6 .
Komisja przywiązuje dużą wagę do zasady najwyższych standardów zdrowia kobiet i dąży do osiągnięcia celu "ochrony zdrowia kobiet poprzez wspieranie i uzupełnianie - przy pełnym poszanowaniu Traktatów - działań państw członkowskich na rzecz zdrowia w odniesieniu do dostępu kobiet do zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz praw w tym zakresie".
W niniejszym komunikacie przedstawiono prawne i strategiczne ustalenia Komisji w odniesieniu do inicjatywy, planowane przez nią działania oraz ich uzasadnienie zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EIO.
2. KONTEKST
2.1. Kontekst międzynarodowy
Deklaracja pekińska i pekińska platforma działania podkreślają potrzebę zajęcia się kwestią niebezpiecznych aborcji, które są poważnym problemem zdrowia publicznego dotykającym w szczególności kobiety najuboższe i najmłodsze 7 .
Wśród 17 celów zrównoważonego rozwoju ONZ, które mają zostać osiągnięte do 2030 r., znajduje się cel 3.7 dotyczący zapewnienia powszechnego dostępu do usług opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego 8 .
Konwencja ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet ("CEDAW"), której stronami są wszystkie państwa członkowskie, zobowiązuje wszystkie państwa-strony do podjęcia "wszelkich stosownych kroków zmierzających do likwidacji dyskryminacji kobiet w dziedzinie opieki zdrowotnej w celu zapewnienia im, na zasadach równości z mężczyznami, dostępu do korzystania z usług służby zdrowia, w tym również usług związanych z planowaniem rodziny" (art. 12) 9 .
W Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, której stronami są wszystkie państwa członkowskie i UE, podkreślono prawo osób z niepełnosprawnościami do korzystania z najwyższego osiągalnego poziomu ochrony zdrowia bez dyskryminacji, w tym dostępu do usług zdrowotnych uwzględniających aspekt płci. Dostęp osób z niepełnospraw- nościami do bezpłatnej lub zapewnianej po przystępnych cenach opieki zdrowotnej i programów zdrowotnych, w tym w zakresie zdrowia seksualnego i prokreacyjnego, powinien być taki sam jak w przypadku innych osób pod względem zakresu, jakości i standardu 10 .
Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczące opieki aborcyjnej 11 mają na celu zapewnienie kompleksowych i opartych na dowodach zaleceń i najlepszych praktyk. W wytycznych podkreślono, że wysokiej jakości opieka aborcyjna musi być "skuteczna, efektywna, dostępna, akceptowalna/ukierunkowana na pacjenta, sprawiedliwa i bezpieczna" 12 . Dostępność obejmuje terminowe, przystępne cenowo i osiągalne pod względem geograficznym usługi świadczone w warunkach, w których umiejętności i zasoby są odpowiednie do potrzeb medycznych 13 .
2.2. Unijne ramy prawne i kontekst polityczny
Ramy prawne
O obowiązku zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego podczas opracowywania i wdrażania wszystkich polityk i działań UE mowa w art. 9 i 168 TFUE. W art. 168 określono kompetencje UE w dziedzinie zdrowia publicznego. W ust. 5 tego artykułu przyznaje się Unii uprawnienie do przyjmowania środków zachęcających mających na celu ochronę i poprawę zdrowia ludzkiego. Wszelkie wsparcie musi jednak być zgodne z ograniczeniami określonymi w art. 168 ust. 7 TFUE: działania UE muszą być prowadzone w poszanowaniu obowiązków państw członkowskich za opracowywanie własnej polityki zdrowotnej oraz za organizację i świadczenie usług zdrowotnych i opieki medycznej. Obejmuje to zarządzanie usługami zdrowotnymi i opieką medyczną oraz przydział przyznanych im zasobów.
W tym kontekście należy zauważyć, że decyzja państwa członkowskiego o tym, czy zalegalizować aborcję i na jakich warunkach, w pełni wchodzi w zakres jego swobody w zakresie organizacji opieki zdrowotnej, a tym samym w zakres obszarów, które pozostają w gestii państw członkowskich, jak określono w art. 168 ust. 7 TFUE. Dlatego też działania UE, które miałyby wpływ na decyzję państwa członkowskiego o tym, czy i na jakich warunkach zezwolić na aborcję, są w związku z tym wykluczone. Zgodnie z art. 168 ust. 5 TFUE kompetencje UE w zakresie udzielania wsparcia finansowego na rzecz usług opieki zdrowotnej obejmują usługi opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, które są legalne w państwie członkowskim, w tym usługi związane z legalną aborcją. Takie wsparcie finansowe musi jednak również być zgodne z podziałem kompetencji określonym w art. 168 ust. 7 TFUE. W związku z tym takie wsparcie nie może mieć na celu ani prowadzić do sytuacji, w której finansowanie UE bezpośrednio lub pośrednio podważałoby regulacyjne lub bioetyczne decyzje państwa członkowskiego dotyczące aborcji.
Art. 153. TFUE upoważnia UE do wspierania i uzupełniania działań państw członkowskich w różnych obszarach polityki społecznej, w tym w zakresie zabezpieczenia społecznego i integracji grup zmarginalizowanych. Art. 174-175 TFUE zobowiązują UE do wspierania spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że postanowienia TFUE dotyczące swobody świadczenia usług obejmują swobodę osób korzystających z opieki zdrowotnej, w tym osób wymagających leczenia 14 .
W odniesieniu do przerywania ciąży ze wskazań medycznych wykonywanego zgodnie z prawem państwa, w którym ma ono miejsce, TSUE stwierdził, że "stanowi ono usługę w rozumieniu art. 60 Traktatu EWG" (obecnie art. 57 TFUE) 15 . Oznacza to, że kobiety, które podróżują do innego państwa członkowskiego w celu uzyskania opieki aborcyjnej, korzystają ze swobody korzystania z usług na mocy TFUE.
Art. 35. Karty praw podstawowych stanowi między innymi, że każdy ma prawo do korzystania z leczenia na warunkach ustanowionych w ustawodawstwach i praktykach krajowych oraz że przy określaniu i realizowaniu wszystkich polityk i działań Unii zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego.
Rozporządzeniem (UE) 2021/1057 ustanowiono Europejski Fundusz Społeczny Plus ("EFS+") 16 - kluczowy instrument UE, którego celem jest między innymi poprawa spójności gospodarczej i społecznej we wszystkich państwach członkowskich. Jego ogólnym celem jest wspieranie państw członkowskich i regionów w dążeniu do, między innymi, wysokich poziomów zatrudnienia, sprawiedliwej ochrony socjalnej, a także integracyjnych i spójnych społeczeństw, które dążą do urzeczywistnienia zasad określonych w Europejskim filarze praw socjalnych 17 . Fundusz promuje włączenie społeczne przez zwalczanie dyskryminacji i nierówności. Obejmuje on inicjatywy mające na celu promowanie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości, trwałych i przystępnych cenowo usług, w tym dostępu do opieki zdrowotnej.
"Należy również wykorzystać EFS+ do zwiększenia szybkiego i równego dostępu do przystępnych cenowo, trwałych i wysokiej jakości usług, które wspierają dostęp do [...] opieki skoncentrowanej na osobie, takiej jak opieka zdrowotna" (jak określono w motywie 18 rozporządzenia w sprawie EFS+). Ponadto "ze względu na znaczenie dostępu do opieki zdrowotnej EFS+ powinien zapewniać synergie i komplementarność z Programem UE dla zdrowia 18 [...], a zakres EFS+ powinien zawierać dostęp do opieki zdrowotnej dla osób w trudnej sytuacji" (jak określono w motywie 21).
W związku z tym jednym z celów szczegółowych EFS+, określonych w art. 4 ust. 1 lit. k), jest: "zwiększanie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości, trwałych i przystępnych cenowo usług, w tym [...] opieki skoncentrowanej na osobie, w tym opieki zdrowotnej; modernizacja systemów ochrony socjalnej, w tym wspieranie dostępu do ochrony socjalnej, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i grup w niekorzystnej sytuacji; poprawa dostępności, w tym dla osób z niepełnosprawnościami, skuteczności i odporności systemów ochrony zdrowia i usług opieki długoterminowej".
W związku z tym EFS+ może wspierać inicjatywy wybrane na szczeblu krajowym, których celem jest zapewnienie i poprawa równego i szybkiego dostępu do usług opieki zdrowotnej. Może to obejmować dostęp dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Działania te są częścią szerszej strategii mającej na celu zwiększenie spójności społecznej i poprawę ogólnej jakości życia wszystkich mieszkańców UE.
Kontekst polityczny
Zasada 2 "Deklaracji zasad społeczeństwa równego pod względem płci" z przedstawionego przez Komisję planu działania na rzecz praw kobiet, zatwierdzonego w październiku 2025 r. przez wszystkie państwa członkowskie i inne instytucje UE, brzmi: "Najwyższe standardy zdrowia: każda kobieta ma prawo do korzystania z najwyższego osiągalnego poziomu ochrony zdrowia fizycznego i psychicznego". Poszanowanie i upowszechnianie tej zasady obejmuje dążenie do osiągnięcia celu "ochrony zdrowia kobiet poprzez wspieranie i uzupełnianie - przy pełnym poszanowaniu Traktatów - działań państw członkowskich na rzecz zdrowia w odniesieniu do dostępu kobiet do zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz praw w tym zakresie". Pojęcie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego jest ogólnie rozumiane jako obejmujące szeroki zakres usług, które obejmują: (i) opiekę zdrowotną nad matkami; (ii) planowanie rodziny, w tym antykoncepcję; (iii) kompleksową edukację seksualną; (iv) zapobieganie zakażeniom przenoszonym drogą płciową; (v) nowotwory układu rozrodczego i HIV; (vi) kompleksową opiekę aborcyjną; oraz (vii) możliwości w zakresie prokreacji i leczenia niepłodności 19 .
16 grudnia 2025 r. Parlament Europejski przeprowadził debatę na temat inicjatywy "Mój głos, mój wybór", podczas której większość posłów do PE podkreśliła znaczenie celu inicjatywy, jakim jest ochrona dostępu kobiet do opieki zdrowotnej. W powiązanej rezolucji podkreślono również, że inicjatywa ma na celu stworzenie bezpieczniejszej UE, która zapewni wszystkim taki sam poziom opieki zdrowotnej 20 .
We wspólnej deklaracji ministerialnej w sprawie gwarancji zdrowia i praw seksualnych i reprodukcyjnych, przyjętej podczas prezydencji hiszpańskiej 28 września 2023 r., wezwano instytucje UE i państwa członkowskie, "zgodnie z ich odpowiednimi kompetencjami i z uwzględnieniem uwarunkowań krajowych", do zapewnienia "dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji oraz do opieki poaborcyjnej przez usunięcie barier utrudniających wykonywanie aborcji". Wezwano je również do "przyjęcia szczególnych środków w celu zapewnienia kobietom i dziewczętom prawa dostępu do usług zdrowotnych, zagwarantowania świadczenia tych usług przez publiczny system opieki zdrowotnej i w rozsądnym zasięgu geograficznym oraz zagwarantowania, że należyte uznanie klauzuli sumienia personelu medycznego nie utrudni kobietom i dziewczętom korzystania z tych praw". W momencie jej przyjęcia deklarację podpisało 16 państw członkowskich 21 . Opcja podpisania deklaracji jest "otwarta dla wszystkich państw członkowskich, które chcą do niej przystąpić".
2.3. Rozpatrywane zagadnienie
Niebezpieczna aborcja jest kwestią zdrowia publicznego. Może prowadzić do różnych form szkód fizycznych (w tym śmierci i niepłodności) oraz do poważnego stresu psychicznego.
Według WHO:
szacuje się, że 45 % aborcji na całym świecie to aborcje niebezpieczne, w tym 14,4 % uznaje się za "najmniej bezpieczne" 22 . Jest to kluczowa kwestia dotycząca zdrowia publicznego i praw człowieka; niebezpieczna aborcja coraz częściej występuje głównie w krajach rozwijających się oraz wśród grup znajdujących się w trudnej sytuacji i zmarginalizowanych.
W krajach, w których aborcja jest w dużym stopniu ograniczona prawem lub niedostępna ze względu na inne bariery, bezpieczna aborcja stała się często przywilejem bogatych, podczas gdy ubogie kobiety mają niewielki wybór i są zdane na zabiegi przeprowadzane przez niewykwalifikowane osoby w niebezpiecznych warunkach lub na samodzielne przerwanie ciąży często z wykorzystaniem niebezpiecznych metod, co prowadzi do śmierci i zachorowań, które obciążają społecznie i finansowo publiczny system opieki zdrowotnej, oraz odbierają kobietom przysługujące im prawa człowieka. Status prawny aborcji nie wpływa na to, czy kobieta będzie chciała przeprowadzić aborcję, za to drastycznie wpływa na jej dostęp do bezpiecznej aborcji 23 .
W UE dostęp do opieki aborcyjnej jest bardzo zróżnicowany w zależności od państwa członkowskiego.
Organizatorzy inicjatywy szacują, że 20 mln kobiet w UE nadal nie ma dostępu do bezpiecznej aborcji, a te, których nie stać na podróż i skorzystanie z tego świadczenia zdrowotnego w innym państwie członkowskim - "kobiety i rodziny, często żyjące w marginalizowanych społecznościach i niemające odpowiednich środków finansowych" 24 - uciekają się do niebezpiecznej aborcji.
3. ODPOWIEDŹ NA EUROPEJSKĄ INICJATYWĘ OBYWATELSKĄ
Inicjatywa wzywa Komisję do "przedstawienia wniosku dotyczącego wsparcia finansowego dla państw członkowskich, które byłyby w stanie bezpiecznie przeprowadzać zabiegi przerywania ciąży u tych wszystkich kobiet w Europie, które nadal nie mają dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji". Wezwanie to należy odczytywać w szerszym kontekście okoliczności uwzględnianych w ramach inicjatywy 25 , zwłaszcza tych, które dotyczą sytuacji "kobiet i rodzin, często żyjących w marginalizowanych społecznościach i niemających odpowiednich środków finansowych".
Komisja rozumie tę inicjatywę jako wezwanie do przedłożenia wniosku dotyczącego aktu prawnego w celu zapewnienia wsparcia finansowego państwom członkowskim, które na tej podstawie zapewniałyby dostęp do bezpiecznej opieki aborcyjnej, zgodnie ze swoim prawem krajowym, kobietom, które nie miałyby dostępu do tych usług w swoim państwie członkowskim. W tekście inicjatywy wskazano, że jej celem nie jest ingerowanie w przepisy ustawowe i wykonawcze państw członkowskich dotyczące aborcji, lecz raczej zapewnienie wsparcia finansowego, które uzupełniałoby istniejące ramy prawne i było z nimi zgodne.
W inicjatywie uwzględniono podstawowy podział kompetencji w UE: (i) decyzje regulacyjne i wybory bioetyczne dotyczące zdrowia reprodukcyjnego i aborcji wchodzą w zakres kompetencji państw członkowskich (art. 168 ust. 7 TFUE); oraz (ii) UE ma jedynie kompetencje wspierające (art. 168 ust. 5 TFUE), które umożliwiają jej finansowanie działań państw członkowskich promujących zdrowie.
Wsparcie finansowe zostałoby przyznane państwom członkowskim, które dobrowolnie zdecydowałyby się na zapewnienie dostępu do bezpiecznych usług aborcyjnych kobietom z innych państw członkowskich, które w przeciwnym razie nie miałyby do nich dostępu.
W odpowiedzi na tę inicjatywę Komisja podkreśla, że:
a) Państwa członkowskie mogą, jeśli uznają to za stosowne, korzystać z EFS+ w celu poprawy równego dostępu do legalnie dostępnych i przystępnych cenowo usług opieki zdrowotnej, w tym bezpiecznych usług aborcyjnych.
b) Komisja uznaje zatem, że z powodów przedstawionych poniżej nie jest konieczne przedkładanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wniosku dotyczącego aktu prawnego ustanawiającego nowy program finansowania, do czego wzywa inicjatywa.
a) Wykorzystanie EFS+ do realizacji celu europejskiej inicjatywy obywatelskiej
Komisja uważa, że osiągnięcie celu europejskiej inicjatywy obywatelskiej jest możliwe dzięki wykorzystaniu istniejących programów krajowych lub regionalnych współfinansowanych z EFS+.
W decyzji o rejestracji Komisja przypomina, że wszelkie wsparcie finansowe dla działań państw członkowskich promujących zdrowie musi być zgodne z ograniczeniami określonymi w art. 168 ust. 7 TFUE. Komisja stwierdza również, że "ingerencja w kompetencje państw członkowskich może również wynikać z ustanowienia konkretnego mechanizmu wsparcia finansowego" 26 .
Dzięki wykorzystaniu EFS+ do poprawienia dostępu do usług i ich przystępności cenowej, w tym usług opieki zdrowotnej, możliwe będzie wsparcie realizacji celu europejskiej inicjatywy obywatelskiej z krajowych programów współfinansowanych z EFS+.
Komponent EFS+ jest wdrażany przez Komisję i państwa członkowskie (w ramach "zarządzania dzielonego"). Ponadto w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów 27 i rozporządzeniu w sprawie EFS+ 28 określono nadrzędne cele, dostosowując je do szerszych polityk UE. Jednak zgodnie z ramami legislacyjnymi EFS+ do organów krajowych i regionalnych państw członkowskich należy określenie, które cele szczegółowe mają być wspierane w ramach ich różnych programów krajowych i regionalnych (w porozumieniu z Komisją), oraz bieżące wdrażanie. Państwa członkowskie są odpowiedzialne m.in. za wybór projektów, wypłatę środków beneficjentom oraz ustanowienie systemów zarządzania i kontroli programów. Tworzy to partnerstwo, w ramach którego UE zapewnia finansowanie, ale to państwa członkowskie wdrażają programy w terenie, zapewniając, aby środki docierały do wybranych przez nich beneficjentów.
W przypadku europejskiej inicjatywy obywatelskiej oznacza to, że państwa członkowskie, które chcą wykorzystać swoje zasoby EFS+ (współfinansowanie unijne i krajowe), aby przyczynić się do osiągnięcia celu tej inicjatywy, musiałyby zapewnić, aby był on spójny ze strategią i celami szczegółowymi ich odpowiednich programów EFS+ oraz przyczyniał się do ich realizacji. Aby zapewnić przestrzeganie art. 168 ust. 7 TFUE, wszelkie działania państw członkowskich musiałyby pozostać w pełni neutralne w odniesieniu do pochodzenia pacjentów, i w związku z tym nie mogłyby być skierowane lub ograniczone do pacjentów z innych państw członkowskich.
Aby wprowadzić ten rodzaj działania, państwo członkowskie może być zmuszone do zmiany odpowiedniego programu EFS+, tak aby możliwe było zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej w zakresie aborcji zgodnie z prawem krajowym.
b) Powody nieprzedłożenia nowego wniosku dotyczącego aktu prawnego
Komisja uważa, że przedłożenie nowego wniosku dotyczącego aktu prawnego nie jest konieczne do osiągnięcia celu europejskiej inicjatywy obywatelskiej z następujących powodów:
Istniejące programy umożliwiają wprowadzanie środków poprawiających dostęp do usług zdrowotnych w zakresie aborcji, o ile nie kolidują one z kompetencjami państw członkowskich na mocy art. 168 ust. 7 TFUE. Dotyczy to EFS+, który, jak wyjaśniono w sekcji 2.2, ma na celu m.in. zmniejszenie dysproporcji w opiece zdrowotnej i zapewnienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji dostępu do podstawowych usług zdrowotnych.
Jednocześnie Komisja musi przestrzegać granic kompetencji UE określonych w art. 168 ust. 7 TFUE.
Jak wyjaśniono w sekcji 2.2, decyzja dotycząca zapewnienia legalnego dostępu do aborcji, uregulowania warunków, na jakich aborcja jest dozwolona, oraz określenia wynikających z tego konsekwencji dla porządku publicznego wchodzi w zakres kompetencji państw członkowskich. Wsparcie finansowe wchodzi w zakres kompetencji UE, ale - ze względu na ograniczenia określone w art. 168 ust. 7 TFUE - tylko w odniesieniu do działań, które są zgodne z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym są prowadzone, i tylko o ile takie finansowanie nie podważa (bezpośrednio lub pośrednio) kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji opieki zdrowotnej, w tym ich wyborów bioetycznych.
Oznacza to, że wszelki unijny mechanizm finansowania musi pozostać w pełni neutralny pod względem miejsca pochodzenia/zamieszkania pacjentów i nie może być skierowany konkretnie do kobiet z państw członkowskich, w których aborcja nie byłaby legalnie dostępna.
4. WNIOSEK
Jak określono w sekcji 3, Komisja stwierdza, że przyczynienie się do osiągnięcia celu inicjatywy jest możliwe za pośrednictwem EFS+. Komisja uważa, że aby osiągnąć określony w Traktacie cel, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego, państwa członkowskie mogą wykorzystywać fundusze UE, aby - na zasadzie dobrowolności i zgodnie z prawem krajowym - zapewnić dostęp do bezpiecznej aborcji kobietom znajdującym się w trudnej sytuacji, których w przeciwnym razie nie byłoby na nią stać.
W związku z tym Komisja nie uważa, aby przedłożenie nowego wniosku dotyczącego aktu prawnego UE było konieczne do osiągnięcia celu ECI.
Państwa członkowskie mogą, jeśli uznają to za stosowne, wprowadzić zmiany do swoich krajowych lub regionalnych programów EFS+ w celu uwzględnienia działania zapewniającego dostęp do legalnie dostępnych, bezpiecznych i przystępnych cenowo usług aborcyjnych. Procedurę zmiany krajowych lub regionalnych programów EFS+ określono w art. 24 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.
Państwa członkowskie mogą następnie przedłożyć zmieniony program EFS+ Komisji Europejskiej do zatwierdzenia. Komisja sprawdzi zgodność przedłożonej zmiany z odpowiednimi przepisami Unii i zasadami Traktatu. Oznacza to, że działanie powinno być otwarte dla kobiet niezależnie od ich obywatelstwa lub miejsca zamieszkania i nie powinno być skierowane do kobiet z innych państw członkowskich.
W ten sposób działanie takie przyczyni się do osiągnięcia wysokich standardów zdrowia fizycznego i psychicznego każdej kobiety, zgodnie z zasadą 2 "Deklaracji zasad społeczeństwa równego pod względem płci".
Jeżeli Komisja uzna, że proponowane zmiany są zgodne z obowiązującymi przepisami, zatwierdzi je.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1383 |
| Rodzaj: | komunikat |
| Tytuł: | KOMUNIKAT KOMISJI w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIC) My Voice, My Choice: za bezpieczną i dostępną aborcją |
| Data aktu: | 2026-03-04 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-04 |