Zrównoważona polityka UE na dalekiej północy (2009/2214(INI)).

A.

mając na uwadze, że komunikat Komisji stanowi pierwszy formalny krok w odpowiedzi na wezwanie Parlamentu Europejskiego do sformułowania polityki UE na rzecz Arktyki; mając na uwadze, że konkluzje Rady dotyczące Arktyki należy traktować jako kolejny krok na rzecz zdefiniowania polityki UE na rzecz Arktyki,

B.

mając na uwadze, że Parlament Europejski aktywnie uczestniczył w pracach stałego komitetu parlamentarzystów regionu arktycznego za pośrednictwem delegacji do spraw stosunków ze Szwajcarią, Islandią i Norwegią w ciągu mniej więcej dwóch dziesięcioleci, na zakończenie których zorganizował formalną Konferencję Parlamentarzystów Regionu Arktycznego we wrześniu 2010 r. w Brukseli,

C.

mając na uwadze, że Dania, Finlandia i Szwecja są krajami arktycznymi, a Finlandia i Szwecja są częściowo położone w kole podbiegunowym; mając na uwadze, że jedyny rdzenny lud w UE, Lapończycy, mieszka w regionie arktycznym na terytorium Finlandii i Szwecji, a także Norwegii i Rosji,

D.

mając na uwadze, że wniosek Islandii o przystąpienie do UE zwiększy potrzebę uwzględniania przez UE regionu arktycznego w perspektywie geopolitycznej,

E.

mając na uwadze, że Norwegia jako niezawodny partner jest związana z UE porozumieniem EOG,

F.

mając na uwadze długotrwałe zaangażowanie UE w Arktyce poprzez politykę w ramach wymiaru północnego, prowadzoną wspólnie z Rosją, Norwegią i Islandią, w tym jej "arktycznego okna", współpracę na morzu Barentsa, w szczególności w ramach Euro-arktycznej Rady Morza Barentsa, konsekwencje strategicznego partnerstwa z Kanadą, Stanami Zjednoczonymi i Rosją oraz swoją działalność jako aktywnego doraźnego obserwatora w Radzie Arktycznej,

G.

mając na uwadze, że stopniowe formułowanie unijnej polityki dotyczącej Arktyki powinno opierać się na uznawaniu istniejących międzynarodowych, wielostronnych i dwustronnych ram prawnych, takich jak kompleksowy zbiór przepisów zawartych w konwencji UCLOS oraz liczne porozumienia sektorowe, dwustronne i wielostronne, które już regulują pewne zagadnienia istotne dla Arktyki,

H.

mając na uwadze, że UE i jej państwa członkowskie w dużym stopniu przyczyniają się do badań prowadzonych w Arktyce, a programy wspólnotowe, takie jak obecny siódmy program ramowy, wspierają ważne projekty badawcze prowadzone w tym regionie,

I.

mając na uwadze, że szacuje się, iż w regionie arktycznym znajduje się około 1/5 nieodkrytych złóż węglowodorów, chociaż potrzebne są głębsze badania, aby dokładniej określić ilość gazu i ropy w regionie oraz opłacalność ich eksploatacji,

J.

mając na uwadze, że istnieje również duże światowe zainteresowanie innymi odnawialnymi i nieodnawialnymi zasobami Arktyki, takimi jak minerały, lasy, ryby oraz dziewicze krajobrazy, które można wykorzystać do celów turystycznych,

K.

mając na uwadze, że rosnące zainteresowanie regionem arktycznym ze strony podmiotów spoza tego regionu - takich jak Chiny, na co wskazuje zlecona przez Chiny budowa pierwszego lodołamacza, środki finansowe przeznaczane przez ten kraj na badania polarne oraz złożone przez Koreę Południową, Chiny, Włochy, UE, Japonię i Singapur wnioski o status stałego obserwatora w Radzie Arktycznej - oznacza wzrost wartości geopolitycznej Arktyki na dużą skalę,

L.

mając na uwadze, że niedawne ustanowienie samorządu na Grenlandii, zajmującego się odpowiednimi obszarami polityki, w tym ustawodawstwem środowiskowym i zasobami, oraz niedawna aktualizacja umowy o partnerstwie UE-Grenlandia przyczyniły się do wzrostu zainteresowania badaniami i eksploatacją zasobów na Grenlandii oraz na szelfie kontynentalnym,

M.

mając na uwadze, że skutki zmiany klimatu wywodzące się przeważnie spoza obszaru Arktyki oraz globalizacja gospodarki światowej będą miały wpływ na ten region; mając na uwadze w szczególności zmniejszanie się pokrywy lodowej na morzu, a także wykorzystywanie potencjału zasobów oraz możliwe stosowanie nowych technologii prawdopodobnie będą miały nieprzewidywalne skutki i wpływ na pozostałe części planety i spowodują nasilenie żeglugi między Europą, Azją i Ameryką Północną, badania i eksplorację zasobów naturalnych, głównie gazu, ropy naftowej i innych minerałów, ale także zasobów naturalnych takich jak ryby, oraz eksploatację morskich zasobów genetycznych, nasilenie działań w zakresie wydobycia i pozyskiwania oraz nasilenie turystyki i działalności badawczej; mając na uwadze, że te skutki przyniosą Arktyce oraz innym obszarom nowe wyzwania, ale także i nowe możliwości,

N.

mając na uwadze, że zarządzanie zmianą klimatu odbywa się za pomocą monitorowania, środków łagodzących i przystosowawczych; mając na uwadze, że propagowanie zrównoważonego rozwoju w użytkowaniu zasobów naturalnych oraz w budowaniu nowej infrastruktury stanowi przedmiot strategicznych procesów planowania,

1.

przypomina, że trzy państwa członkowskie UE, Dania, Finlandia i Szwecja, to państwa Arktyki; przyznaje, że EU do tej pory nie ma linii brzegowej z Oceanem Arktycznym, potwierdza słuszny interes UE oraz innych państw trzecich jako zainteresowanych stron na mocy praw i obowiązków wynikających z prawa międzynarodowego, jej zaangażowanie w politykę dotyczącą ochrony środowiska, klimatu i inne strategie polityczne oraz finansowanie, działalność badawczą i interes ekonomiczny, w tym dotyczący żeglugi i eksploatacji zasobów naturalnych; ponadto przypomina, że UE posiada duże obszary lądowe Arktyki w Finlandii i Szwecji, zamieszkane przez jedyny pierwotny lud Europy - Lapończyków;

2.

bierze pod uwagę, że ze względu na północne państwa członkowskie oraz kraje kandydujące UE jest zainteresowana polityką dotyczącą Arktyki, a jednocześnie ma wpływ na tę politykę, oraz uznaje prace realizowane w ramach szeregu partnerstw wymiaru północnego, wspólnej polityki UE z Rosją, Norwegią i Islandią;

3.

podkreśla, że pewne kierunki polityki istotne dla Arktyki, takie jak zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, leżą w wyłącznej gestii Unii, a inne kompetencje są po części dzielone z państwami członkowskimi;

4.

wskazuje, że UE zobowiązała się do opracowywania rozwiązań politycznych dotyczących Arktyki w oparciu o najlepszą dostępną wiedzę naukową oraz analizy procesów mających wpływ na Arktykę, w związku z czym prowadzi już znaczącą działalność badawczą, aby uzyskać solidne dowody naukowe na poparcie tworzonej polityki;

5.

świadomy konieczności chronienia wrażliwego środowiska Arktyki, podkreśla znaczenie ogólnej stabilizacji i pokoju w regionie; podkreśla, że UE powinna realizować politykę, która gwarantuje objęcie środkami dotyczącymi środowiska interesów mieszkańców regionu arktycznego, w tym rdzennej ludności, w celu ochrony i rozwoju tego regionu; podkreśla podobieństwo podejścia, analizy i priorytetów zawartych w komunikacie Komisji i dokumentach politycznych państw Arktyki; podkreśla potrzebę prowadzenia polityki, która respektuje zainteresowanie zarządzaniem i wykorzystaniem lądowych i morskich, odnawialnych i nieodnawialnych zasobów naturalnych regionu arktycznego w sposób zgodny ze zrównoważonym rozwojem, ponieważ region ten dostarcza Europie ważnych surowców, będących ważnym źródłem dochodu dla jego mieszkańców;

6.

podkreśla, że przyszłe przystąpienie Islandii do UE przekształci Unię w podmiot wybrzeża regionu arktycznego, przy czym zauważa, że status Islandii jako kraju kandydującego do UE podkreśla potrzebę skoordynowanej polityki w odniesieniu do Arktyki na szczeblu UE oraz stanowi dla UE strategiczną szansę na wniesienie wkładu do wielostronnego zarządzania regionem arktycznym i na odegranie w nim bardziej aktywnej roli; uważa, że przystąpienie Islandii do UE w większym stopniu utwierdzi obecność UE w Radzie Arktycznej;

7.

podkreśla znaczenie współdziałania ze społecznościami Arktyki oraz wspierania programów w zakresie budowania potencjału, aby poprawić jakość życia lokalnych i rdzennych społeczności regionu oraz uzyskać lepszą wiedzę na temat warunków życia i kultur tych społeczności; zwraca się do UE o promowanie bardziej intensywnego dialogu z ludami rdzennymi oraz lokalnymi mieszkańcami Arktyki;

8.

podkreśla potrzebę holistycznej, skoordynowanej polityki dotyczącej Arktyki, w której wyraźnie zdefiniuje się priorytety, potencjalne wyzwania i strategię UE;

9.

podkreśla duże znaczenie, jakie ma bezpieczeństwo nowych światowych morskich szlaków transportowych w Arktyce, zwłaszcza dla gospodarki UE i jej państw członkowskich, w których rękach znajduje się 40 % światowej żeglugi handlowej; z zadowoleniem przyjmuje prace Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) nad obowiązkowym kodeksem polarnym dla żeglugi oraz działalność grup roboczych Rady Arktycznej, a zwłaszcza grupy ds. misji poszukiwawczo-ratowniczych (SAR); podkreśla, że UE oraz jej państwa członkowskie powinny aktywnie wspierać wolny status mórz oraz prawo do swobodnego poruszania się po międzynarodowych drogach wodnych;

10.

podkreśla znaczenie otwarcia nowych korytarzy kolejowych i transportowych na Euro-arktycznym Obszarze Transportu na Morzu Barentsa (BEATA), aby ułatwić zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na międzynarodową wymianę handlową, przemysł wydobywczy oraz rozwój innych gałęzi gospodarki, a także organizowania połączeń lotniczych na dalekiej Północy; w tym kontekście zwraca uwagę na nowe partnerstwo wymiaru północnego w zakresie transportu i logistyki;

11.

sugeruje, że należy uwzględnić dane dotyczące ważnych krajów spoza obszaru arktycznego, prowadzących żeglugę przez Ocean Arktyczny, w ramach inicjatywy w zakresie akcji poszukiwawczych i ratunkowych RA; w związku z tym zaleca Komisji i Radzie oraz Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa na Morzu (EMSA), aby koordynowała politykę UE i państw członkowskich w tej szczególnej dziedzinie w ramach IMO, RA i innych organizacji;

12.

wskazuje, że niezależnie od prac nad obowiązkowym kodeksem polarnym dla żeglugi szybsze rozwiązanie kwestii bezpieczeństwa żeglugi po wodach arktycznych można by osiągnąć poprzez koordynację i harmonizację przepisów krajowych, oraz wzywa EMSA do pełnego zajęcia się kwestią żeglugi po wodach arktycznych;

13.

z zadowoleniem przyjmuje pozostałe inicjatywy dotyczące bezpiecznej żeglugi w Arktyce oraz lepszego dostępu do poszczególnych szlaków przez Morze Północne; podkreśla, że inicjatywy te dotyczą nie tylko żeglugi handlowej, lecz również dużego i rosnącego ruchu żeglugi turystycznej przewożącej obywateli UE; wzywa do nasilenia badań nad wpływem zmiany klimatu na żeglugę i jej szlaki w Arktyce; wzywa również do oceny wpływu wzrostu żeglugi i działalności handlowej, w tym działalności przybrzeżnej, na środowisko naturalne Arktyki i jej mieszkańców;

14.

wzywa państwa regionu do zadbania o to, by wszelkie dostępne oraz mogące powstać w przyszłości szlaki transportowe były otwarte dla żeglugi międzynarodowej, a także do niestosowania jednostronnych i arbitralnych obciążeń, finansowych lub administracyjnych, które mogłyby utrudniać żeglugę na terenie Arktyki, innych niż środki uzgodnione na szczeblu międzynarodowym, mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa lub ochrony środowiska;

15.

ma świadomość, że rosnąca liczba ludności świata potrzebuje nowych zasobów oraz uznaje zarówno wzrost zainteresowania tymi zasobami, jak i suwerenne prawa państw Arktyki potwierdzone prawem międzynarodowym; zaleca wszystkim zainteresowanym stronom, aby podjęły działania w celu zapewnienia stosowania zasad bezpieczeństwa oraz standardów społecznych i ochrony środowiska podczas badań i eksploatacji zasobów naturalnych;

16.

wskazuje, że ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) oraz procedury oceny strategicznego i społecznego wpływu będą głównym narzędziem zarządzania Arktyką w ramach konkretnych projektów i programów realizowanych na terenie Arktyki; zwraca uwagę na dyrektywę UE 2001/42/WE⁽⁵⁾ w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (SEA), a także na to, że Finlandia, Szwecja i Norwegia ratyfikowały Konwencję EKG ONZ o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym (konwencja z Espoo), która będzie dobrą podstawą aktywnego propagowania procedur oceny wpływu w Arktyce; powołuje się w związku z tym również na oświadczenie z Bergen wygłoszone podczas posiedzenia ministerialnego Komisji OSPAR, które odbyło się w dniach 23-24 września 2010 r.;

17.

wzywa państwa z regionu do rozwiązania wszelkich obecnych lub przyszłych konfliktów dotyczących dostępu do zasobów naturalnych w Arktyce na drodze konstruktywnego dialogu, w miarę możliwości w ramach RA, która stanowi odpowiednią platformę do takich rozmów; podkreśla rolę, jaką odgrywa komisja ONZ ds. granic szelfu kontynentalnego (CLCS) w rozwiązywaniu konfliktów między państwami Arktyki w zakresie wyznaczania granic ich wyłącznych stref ekonomicznych;

18.

wskazuje w szczególności, że państw Arktyki są odpowiedzialne za dopilnowanie, by koncerny naftowe planujące rozpoczęcie odwiertów ropy w odpowiednich granicach morskich tych państw dysponowały niezbędnymi technologiami i wiedzą ekspercką z zakresu bezpieczeństwa oraz wystarczającymi środkami finansowymi, aby zapobiec awariom platformy wiertniczej i wyciekom ropy naftowej oraz podjąć odpowiednie działania w razie takich wypadków; zauważa, że ze względu na ekstremalne warunki atmosferyczne oraz wrażliwość ekologiczną regionu arktycznego odpowiednie koncerny naftowe muszą zgromadzić specjalistyczną wiedzę na temat zapobiegania wyciekom ropy w regionie oraz środków zaradczych w takich sytuacjach;

19.

wyraża zadowolenie z nowej umowy o delimitacji granicy⁽⁶⁾ zawartej pomiędzy Norwegią i Rosją, a zwłaszcza z wyrażonej chęci ściślejszej współpracy w zakresie wspólnego zarządzania zasobami oraz dalszego wspólnego zarządzania zasobami rybnymi na Morzu Barentsa, w tym także z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju; uważa współpracę dwustronną między Norwegią i Rosją za przykład wspólnego stosowania najwyższych z możliwych standardów technicznych w dziedzinie ochrony środowiska przy poszukiwaniach ropy i gazu na Morzu Barentsa; wskazuje w szczególności na znaczenie rozwoju nowych technologii zaprojektowanych specjalnie dla środowiska Arktyki, np. technologii instalacji pod dnem morskim, które mogą stanowić przedmiot sporów;

20.

ma świadomość, że istnieją różne interpretacje Traktatu Spitsbergeńskiego w odniesieniu do jego zastosowania do szelfu kontynentalnego i stref morskich Svalbardu/Spitsbergenu i, ze względu na stosunkowo dobrą dostępność do zasobów szelfu kontynentalnego, z zadowoleniem przyjąłby zawarcie umowy w sprawie statusu prawnego szelfu, uznającej prawa i obowiązki państw nadbrzeżnych szelfu; oczekuje, że ewentualne spory zostaną rozwiązane w konstruktywny sposób;

21.

przypomina o tym, że UE jest głównym konsumentem zasobów naturalnych Arktyki, a także o zaangażowaniu europejskich podmiotów gospodarczych; prosi Komisję, aby dalej popierała współpracę i transfer technologii w celu zapewnienia najwyższych standardów i stosownych procedur administracyjnych, utworzenia trwałych podstaw technicznych dla potrzeb przyszłych kierunków rozwoju i zarządzania zasobami Arktyki, takimi jak rybołówstwo, górnictwo, leśnictwo i turystyka, oraz aby w pełni wykorzystywała uprawnienia regulacyjne UE w tym względzie; ponieważ działalność gospodarcza w Arktyce będzie rosła, wzywa UE do propagowania zasad zrównoważonego rozwoju w ramach tej działalności;

22.

nalega, aby przed otwarciem każdej nowej strefy połowów przemysłowych w regionie arktycznym przeprowadzano wiarygodne i ostrożnościowe oceny naukowe stad, aby ustalić poziom nakładów połowowych, który pozwoli zachować stada ryb objęte połowem i nie doprowadzi do wyczerpania zasobów innych gatunków lub poważnych szkód w środowisku morskim oraz aby wszystkie połowy oceaniczne były regulowane przez regionalną organizację ds. rybołówstwa, która uwzględnia opinie naukowe oraz posiada rozbudowany program kontroli i nadzoru, aby zapewnić zgodność ze środkami w zakresie zarządzania, przy czym połowy w wyłącznych strefach ekonomicznych (w.s.e.) muszą spełniać takie same standardy;

23.

uważa, że tworzenie i ustanawianie morskich obszarów chronionych o wystarczającej wielkości i różnorodności stanowi ważne narzędzie ochrony środowiska morskiego;

24.

przyznaje, że UE, podobnie jak inne uprzemysłowione części świata, znacznie przyczynia się do zmiany klimatu i w związku z tym ponosi szczególną odpowiedzialność, dlatego powinna odgrywać wiodącą rolę w walce z tym zjawiskiem;

25.

przyznaje, że najlepszym rozwiązaniem w zakresie ochrony Arktyki jest zawarcie długoterminowej i ambitnej umowy w sprawie zmiany klimatu, ale zdaje sobie sprawę, że ze względu na szybko postępujące ocieplenie Arktyki należy również opracować ewentualne dodatkowe krótkoterminowe środki, aby ograniczyć ocieplenie Arktyki;

26.

uważa Arktykę za wrażliwy region, w którym skutki zmiany klimatu są szczególnie widoczne i mają poważne konsekwencje dla innych regionów świata; popiera w związku z tym konkluzje Rady w sprawie ściślejszej współpracy z UNFCCC i sieciami stałej obserwacji Arktyki (SAON), a także starania mające na celu utworzenie svalbardzkiego zintegrowanego systemu obserwacji (SIOS - Svalbard Integrated Observation System) oraz arktycznych części Europejskiego Multidyscyplinarnego Obserwatorium Dna Morskiego (EMSO), ponieważ inicjatywy te pozwolą Europie przyczynić się do zrozumienia zmiany klimatu i środowiska naturalnego w regionie arktycznym;

27.

uznaje niewspółmiernie poważne skutki ocieplenia na Arktyce, spowodowanego emisjami sadzy węglowej pochodzącej z UE i innych regionów półkuli północnej, i podkreśla konieczność objęcia emisji sadzy węglowej odpowiednimi ramami regulacyjnymi EKG ONZ i UE, takimi jak Konwencja w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości oraz dyrektywa sprawie krajowych poziomów emisji;

28.

z zadowoleniem przyjmuje zakaz użytkowania i przewozu ciężkiego oleju opałowego na statkach pływających w obszarze Antarktyki przyjęty przez Komitet Ochrony Środowiska Morskiego (MEPC) w ramach IMO, który ma wejść w życie w dniu 1 sierpnia 2011 r.; podkreśla, że podobny zakaz może stanowić odpowiednie rozwiązanie na wodach Arktyki w celu zmniejszenia zagrożenia dla środowiska w razie wypadków;

29.

popiera wzmożoną współpracę państw Arktyki i państw spoza jej obszaru w zakresie budowania sieci stałej obserwacji Arktyki (SAON) oraz wzywa Europejską Agencję Środowiska do kontynuowania jej cennych działań oraz promowania współpracy w ramach Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska (Eionet) w oparciu o wytyczne wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS);

30.

podkreśla istotną rolę, jaką UE oraz państwa okołobiegunowe mają do odegrania w redukcji zanieczyszczenia środowiska, które dostaje się do Arktyki za pośrednictwem transportu na dalekie odległości, np. transportu morskiego; podkreśla w związku z tym znaczenie wdrażania europejskiego prawodawstwa, takiego jak rozporządzenie (WE) nr 1907/2006⁽⁷⁾; wskazuje, że zmiana klimatu w Arktyce będzie miała poważny wpływ na regiony przybrzeżne w Europie i innych części świata oraz na sektory zależne od klimatu, takie jak rolnictwo i rybołówstwo, energia odnawialna, hodowla reniferów, łowiectwo, turystyka i transport;

31.

przyznaje, że skutki topnienia lodu i niższych temperatur nie tylko wpływają na przemieszczanie się ludów tubylczych, zagrażając w ten sposób tubylczemu trybowi życia, ale tworzą także możliwości dla rozwoju gospodarczego w regionie arktycznym; uznaje dążenie mieszkańców i władz regionu arktycznego, posiadających suwerenne prawa i obowiązki, do dalszego zrównoważonego rozwoju i jednoczesnej ochrony tradycyjnych źródeł utrzymania ludów tubylczych oraz bardzo wrażliwych ekosystemów arktycznych, uwzględniając ich doświadczenia związane z wykorzystaniem i rozwojem różnorodnych zasobów regionu w sposób zgodny ze zrównoważonym rozwojem; zaleca stosowanie zasad ekosystemowego zarządzania w celu połączenia wiedzy naukowej na temat środowiska z wartościami i potrzebami społecznymi;

32.

podkreśla, że ważne jest, aby UE przedyskutowała z przedstawicielami regionów tego obszaru znaczenie funduszy strukturalnych przeznaczonych na rozwój i współpracę, aby stawić czoła przyszłym globalnym wyzwaniom związanych z postępem oraz wykorzystać możliwości rozwoju tego obszaru;

33.

jest zdania, że aby określić konkretny potencjał każdego miejsca oraz opracować adekwatne strategie zasiedlania z uwzględnieniem różnic regionalnych, potrzebny jest szeroko zakrojony proces realizowany przy wsparciu na poziomie krajowym i UE; uważa, że partnerstwa i dialog między zainteresowanymi szczeblami władzy zapewnią możliwie najbardziej skuteczne wdrożenie strategii politycznych;

34.

odnotowuje szczególną sytuację rdzennej ludności Arktyki i uznaje jej prawa, a w szczególności zwraca uwagę na sytuację prawną i polityczną rdzennej ludności w państwach Arktyki i w ramach ich reprezentacji w Radzie Arktycznej; wzywa do szerszego włączenia rdzennej ludności do opracowywania polityki; podkreśla potrzebę przyjęcia specjalnych środków mających na celu ochronę kultury, języka i prawa do ziemi rdzennej ludności w sposób określony w konwencji MOP nr 169; wzywa do prowadzenia regularnych rozmów między przedstawicielami rdzennej ludności i instytucjami UE, a ponadto wzywa UE do uwzględnienia konkretnych potrzeb słabo zaludnionych obszarów peryferyjnych w zakresie rozwoju regionalnego, źródeł utrzymania i edukacji; podkreśla znaczenie, jakie ma wspieranie działalności promującej kulturę, język i zwyczaje rdzennej ludności;

35.

zauważa, że gospodarka rdzennej ludności opiera się w dużym stopniu na zrównoważonym użytkowaniu zasobów naturalnych, w związku z czym ograniczenie zmiany klimatu i jej skutków oraz prawo rdzennej ludności do nieskażonego środowiska naturalnego wchodzą również w zakres kwestii praw człowieka;

36.

z zadowoleniem przyjmuje działania specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. sytuacji praw człowieka i podstawowych wolności ludów rdzennych oraz pracę zespołu ekspertów ONZ ds. praw ludów rdzennych;

37.

z zadowoleniem przyjmuje sporządzenie przez zespół ekspertów sprawozdania z postępu prac w zakresie badań nad ludami rdzennymi i prawem do uczestnictwa w procesie decyzyjnym;

38.

wzywa państwa członkowskie do podjęcia negocjacji prowadzących do ratyfikacji nowej Konwencji w sprawie Lapończyków;

39.

wzywa UE do aktywnego promowania praw do kultury i języka ludów ugrofińskich żyjących w północnej Rosji;

40.

odnotowuje niedawne zmiany prawne w kwestii unijnego zakazu dotyczącego produktów z fok, mianowicie skargę w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1007/2009⁽⁸⁾ (sprawa T-18/10 Inuit Tapiriit Kanatami przeciwko Parlamentowi i Radzie) zawisła przed Sądem; odnotowuje procedurę konsultacji pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu (WTO), której zażądały Kanada i Norwegia; wyraża nadzieję, że w wyniku orzeczeń ETS i ustaleń z procedur WTO można będzie przezwyciężyć różnice zdań między stronami;

41.

ma świadomość rosnącego zainteresowania eksploatacją zasobów; w tym kontekście wskazuje na konieczność opracowania szeroko zakrojonego wszechstronnego podejścia ekosystemowego, które daje największe szanse na skuteczne podjęcie wielorakich wyzwań dla Arktyki, związanych ze zmianą klimatu, żeglugą, zagrożeniami dla środowiska i zanieczyszczeniami, rybołówstwem oraz innymi rodzajami działalności człowieka, które będzie zgodne z kierunkami zintegrowanej polityki morskiej UE i norweskiego planu zintegrowanego zarządzania dla Morza Barentsa i dla obszarów morskich w pobliżu Lofotów; zaleca państwom członkowskim zatwierdzenie zmienionych wytycznych Rady Arktycznej w sprawie podmorskich złóż ropy i gazu z 2009 r.;

42.

uznaje instytucje oraz szerokie ramy prawa międzynarodowego i porozumienia, które regulują dziedziny ważne dla Arktyki, takie jak UNCLOS (w tym podstawowe zasady wolności żeglugi i nieszkodliwego przepływu), IMO, konwencja OSPAR⁽⁹⁾, Komisja ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC), konwencja CITES⁽¹⁰⁾ i konwencja sztokholmska, a także liczne obowiązujące aktualnie porozumienia i systemy oraz przepisy krajowe obowiązujące w państwach Arktyki; w związku z tym stwierdza, że region Arktyki nie może być postrzegany jako próżnia prawna, ale jako obszar dysponujący odpowiednimi narzędziami sprawowania rządów; wskazuje jednak, że ze względu na wyzwania związane ze zmianą klimatu oraz rozwojem gospodarczym obowiązujące przepisy muszą być dalej rozwijane, umacniane i wdrażane przez wszystkie zainteresowane strony;

43.

podkreśla ważną rolę państw jako kluczowych podmiotów w zarządzaniu Arktyką, ale wskazuje również na znaczenie innych ważnych podmiotów, takich jak organizacje międzynarodowe, rdzenna i miejscowa ludność lub władze samorządowe; wskazuje na znaczenie, jakie ma zwiększenie zaufania pomiędzy podmiotami mającymi zasadne interesy w regionie poprzez podejście oparte na uczestnictwie i wykorzystanie dialogu jako instrumentu rozwoju wspólnej wizji dotyczącej Arktyki;

44.

uważa, że uwagi niektórych obserwatorów na temat tak zwanej "walki o Arktykę" nie przyczyniają się do umacniania konstruktywnego porozumienia i współpracy w regionie; zauważa, że państwa Arktyki wielokrotnie deklarowały swoje zobowiązanie do rozstrzygnięcia ewentualnego konfliktu interesów, a w niektórych przypadkach podejmowały działania w tym zakresie, zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego;

45.

uznaje ważną rolę Rady Arktycznej jako głównego forum regionalnego w sprawach współpracy dotyczącej całego regionu; przypomina, że oprócz państw członkowskich UE: Danii, Szwecji i Finlandii oraz kraju kandydującego Islandii, które są członkami Rady Arktycznej, państwa członkowskie UE: Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Holandia, Hiszpania i Polska są aktywnymi stałymi obserwatorami; ponawia zobowiązanie do niewspierania wszelkich porozumień wykluczających arktyczne państwa członkowskie UE, państwa kandydujące lub państwa Arktyki należące do EOG/EFTA; z uznaniem odnosi się do konkretnych działań grup roboczych Rady Arktycznej z udziałem obserwatorów i zwraca się do Komisji i agencji UE o dalsze aktywne uczestnictwo w pracach odnośnych grup roboczych, jeżeli jest to możliwe; opowiada się za wzmocnieniem prawnej i ekonomicznej podstawy RA;

46.

uznaje, że wyzwania stojące przed Arktyką są wyzwaniami światowymi oraz że w związku z tym powinny obejmować wszystkie właściwe podmioty;

47.

z zadowoleniem przyjmuje wyniki zawarte w najważniejszych sprawozdaniach sporządzonych przez szereg ostatnich lat przez grupy robocze RA na temat ropy i gazu w Arktyce, skutków ocieplenia oraz na temat potrzeb w zakresie reagowania w nagłych sytuacjach;

48.

z zadowoleniem przyjmuje stopień politycznej organizacji interesów ludności rdzennej w formie parlamentów lapońskich, a następnie Rady Lapończyków w Europie Północnej oraz współpracę szeregu okołobiegunowych organizacji ludów rdzennych, a także uznaje szczególną rolę RA w angażowaniu członków tych ludów; uznaje prawa ludów rdzennych Arktyki zgodnie z Deklaracją praw ludów tubylczych ONZ oraz wzywa Komisję do korzystania z europejskiego instrumentu na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka na świecie do celów wzmocnienia pozycji ludów rdzennych Arktyki;

49.

wyraża zadowolenie z szerokiej współpracy w takich sprawach, jak ochrona środowiska morskiego Arktyki (grupa robocza PAME), nie tylko na szczeblu regionalnym, ale także dwustronnym i międzynarodowym; w związku z tym traktuje prace Rady Arktycznej dotyczące działań poszukiwawczoratowniczych jako pierwszy krok w kierunku utworzenia mechanizmów umożliwiających podejmowanie wiążących decyzji;

50.

z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzanie przez RA stałej oceny zakresu i struktury jej prac oraz wyraża nadzieję, że będzie ona kontynuować rozszerzanie podstawy procesów decyzyjnych, aby możliwe było zaangażowanie podmiotów spoza RA;

51.

wyraża nadzieję, że Rada Arktyczna będzie nadal prowadzić ważną działalność i poszerzać podstawy procesów decyzyjnych, aby uwzględniały inne podmioty z Arktyki, które zwiększają swoją obecność w regionie, dzięki czemu wykorzysta ich wiedzę i możliwości oraz weźmie pod uwagę ich interes uzasadniony na mocy prawa międzynarodowego przy jednoczesnym podkreśleniu wyraźnie większego znaczenia interesów państw Arktyki; wyraża zadowolenie z wewnętrznej procedury Rady Arktycznej, dotyczącej przeglądu statusu obserwatorów oraz ewentualnego przyszłego zakresu zadań Rady Arktycznej;

52.

jest zdania, że wzmocniona Rada Arktyczna powinna odgrywać wiodącą rolę we współpracy w sprawach Arktyki i dlatego z zadowoleniem przyjąłby usprawnienie Rady Arktycznej pod względem politycznym i administracyjnym, w szczególności poprzez rozpatrywane obecnie utworzenie stałego sekretariatu, bardziej sprawiedliwy podział kosztów, częstsze posiedzenia ministrów i coroczny szczyt najwyższego szczebla w sprawie Arktyki, zgodnie z propozycją ministerstwa spraw zagranicznych Finlandii, która jest państwem członkowskim UE i członkiem Rady Arktycznej; z zadowoleniem przyjąłby również większe zaangażowanie parlamentarzystów z Arktyki w podkreślanie parlamentarnego wymiaru i zadbanie o uczestnictwo ważnych podmiotów spoza tego regionu; podkreśla ponadto, że ciągłe spotkania na wysokim szczeblu zamkniętej grupy państw będą jedynie podważać status i rolę RA jako całości; pragnie, aby RA utrzymała swoje otwarte i wszechstronne podejście i pozostała w ten sposób otwarta na wszystkie zainteresowane strony;

53.

postrzega wymiar północny jako centrum współpracy regionalnej w Europie Północnej; zauważa, że czterech partnerów, a mianowicie UE, Islandia, Norwegia i Federacja Rosyjska, a także Rada Arktyczna, Euro-arktyczna Rada Morza Barentsa, Rada Państw Morza Bałtyckiego, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), Nordycki Bank Inwestycyjny (NBI) i Bank Światowy (MBOR) są uczestnikami wymiaru północnego oraz że zarówno Kanada, jak i Stany Zjednoczone posiadają w wymiarze północnym status obserwatora; podkreśla potrzebę ścisłego zbliżenia polityki wymiaru północnego i rozwijającej się polityki UE dotyczącej Arktyki; zauważa północny wymiar "okna arktycznego"; podkreśla wartość doświadczenia, jakie wnoszą partnerstwa w ramach wymiaru północnego, a w szczególności nowe partnerstwo wymiaru północnego w zakresie transportu i logistyki oraz korzyści płynące z tego dla współpracy w Arktyce;

54.

potwierdza poparcie dla statusu UE jako stałego obserwatora w Radzie Arktycznej; przyznaje, że państwa członkowskie UE uczestniczą w praca RA w ramach różnych organizacji międzynarodowych (takich jak IMO, OSPAR, NEAFC i konwencja sztokholmska) oraz podkreśla potrzebę osiągnięcia spójności wszystkich unijnych strategii politycznych dotyczących Arktyki; prosi Komisję, aby powiadamiała Parlament o posiedzeniach i pracach Rady Arktycznej i jej grup roboczych; podkreśla jednocześnie, że UE i jej państwa członkowskie są już obecne jako członkowie lub obserwatorzy w innych organizacjach międzynarodowych mających znaczenie dla Arktyki, takich jak IMO, OSPAR, Komisja ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC) i konwencja sztokholmska i w związku z tym powinny się bardziej spójnie koncentrować na pracy w tych organizacjach; podkreśla w tym względzie zwłaszcza potrzebę spójności wszystkich unijnych strategii politycznych dotyczących Arktyki; wzywa RA do większego angażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych w roli obserwatorów ad-hoc;

55.

uznaje Euro-arktyczną Radę Morza Barentsa (ERMB) za ważną platformę współpracy między Danią, Finlandią, Norwegią, Rosją, Szwecją oraz Komisją Europejską; przyjmuje do wiadomości działania ERMB w sprawach zdrowotnych i społecznych, edukacji i badań, energii, kultury oraz turystyki; zauważa doradczą rolę Grupy Roboczej ds. Ludów Tubylczych (WGIP) w ramach ERMB;

56.

zwraca się do Komisji o przekształcenie istniejącej grupy międzywydziałowej w stałą międzywydziałową strukturę, która zapewni spójne, skoordynowane i zintegrowane podejście w kluczowych dziedzinach politycznych istotnych dla Arktyki, takich jak środowisko naturalne, energia, transport i rybołówstwo; zaleca, aby przyznać Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych i DG MARE rolę organów wspólnie kierujących tą strukturą, przy czym ta druga instytucja miałaby działać jako międzysektorowy koordynator w ramach Komisji; zaleca również utworzenie odpowiedniej jednostki ds. Arktyki w Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych;

57.

wzywa Komisję do uwzględnienia podczas negocjacji umów dwustronnych potrzeby ochrony wrażliwego ekosystemu Arktyki, brania pod uwagę interesów mieszkańców Arktyki, w tym lokalnych grup ludności, korzystania z naturalnych zasobów Arktyki w sposób zrównoważony i zachęca Komisję do działania zgodnie z wymienionymi zasadami;

58.

zwraca uwagę, że dane naukowe jasno pokazują, że ekosystem Arktyki ulega obecnie ogromnym zmianom związanym z klimatem i że sytuacja ta wymaga przyjęcia ostrożnościowego podejścia o solidnej podstawie naukowej do wszelkich przyszłych zmian w Arktyce; wzywa do przeprowadzenia dalszych badań naukowych w ramach porozumienia wielostronnego w celu dostarczenia informacji służących większemu zrozumieniu zagadnień związanych z ekosystemem Arktyki na świecie oraz podejmowaniu odnośnych decyzji, zanim nastąpią dalsze poważne zmiany;

59.

podkreśla, że UE i jej państwa członkowskie wnoszą duży wkład w badania istotne dla Arktyki, we współpracę regionalną i rozwój technologii mających znaczenie nie tylko dla tego regionu i prosi Komisję o zbadanie możliwości rozwoju współfinansowania okołobiegunowego i inicjatyw w zakresie wspólnego planowania, aby ułatwić sprawniejszą i skuteczniejszą współpracę między ekspertami z zainteresowanych państw; zwraca się do UE o propagowanie działań w zakresie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Norwegią, Islandią, Grenlandią i Rosją w obszarze międzydyscyplinarnych badań Arktyki oraz ustanowienie w związku z tym skoordynowanych mechanizmów finansowania; zwraca się również do Komisji o stworzenie środków bezpośredniej współpracy z arktycznymi państwami członkowskimi, organizacjami ludów rdzennych i instytutami badawczymi Arktyki, aby pomóc w informowaniu UE o istotnych kwestiach, ważnych zagadnieniach badawczych oraz sprawach, które dotyczą osób mieszkających i pracujących na terenie Arktyki, co ułatwi podjęcie działalności badawczej w przyszłości;

60.

uważa, że UE powinna dalej rozwijać swoje możliwości i wzywa Komisję do dokonania analizy i przedstawienia sprawozdania na temat wprowadzenia oraz kontynuacji działań UE w Arktyce, takich jak program finansowania okołobiegunowych wspólnych badań wielostronnych umożliwiający łatwiejszą i mniej biurokratyczną współpracę oraz wspólne projekty środowisk naukowych; wzywa Komisję do priorytetowego zbadania kwestii utworzenia unijnego ośrodka informacji o Arktyce w postaci wspólnej sieciowej struktury, mając na uwadze odpowiednie propozycje; przyjmuje do wiadomości propozycję Uniwersytetu Laponii w tym zakresie; uważa, że taki ośrodek powinien móc organizować stałe kontakty zewnętrzne UE z najważniejszymi podmiotami w Arktyce, a także przekazywać informacje i świadczyć usługi dotyczące tego regionu europejskim instytucjom i zainteresowanym stronom;

61.

podkreśla, że dla obiektywnego określenia procesów i szybkości zmian zachodzących w środowisku naturalnym Arktyki, niezbędny jest nieskrępowany dostęp międzynarodowych ekip naukowych do prowadzenia badań w tym newralgicznym rejonie naszego globu; podkreśla, że Unia Europejska wzmacnia swoją obecność i zaangażowanie szczególnie w europejskim sektorze Arktyki poprzez budowanie wspólnej infrastruktury badawczej i zwiększenie ilości programów naukowych realizowanych na obszarze Arktyki; w szczególności wyraża poparcie dla zespołów badawczych złożonych z naukowców z różnych dziedzin i reprezentujących wszystkie zainteresowane kraje; z zadowoleniem przyjmuje często dobrą i otwartą współpracę w zakresie badań i uważa, że takie badania powinny być otwarte i dostępne całej społeczności międzynarodowej, co przyniesie jej korzyści;

62.

podkreśla znaczenie celu "Europejska współpraca terytorialna" (EWT) jako wyraźnej europejskiej wartości dodanej w programach współpracy transgranicznej Kolarctic i Karelia, a także programów współpracy trangranicznej w basenie Morza Bałtyckiego, obejmujących region Morza Barentsa; zwraca się do Komisji o przeanalizowanie sposobu, w jaki odpowiednio wzmocniony program "Peryferia Północne" mógłby mieć podobny wpływ na strategię arktyczną w następnym okresie programowania;

63.

zwraca się do Komisji o wsparcie działań mających na celu szybkie i sprawne utworzenie obserwatoriów SIOS i EMSO, co stanowić będzie wyjątkowy wkład w lepsze zrozumienie arktycznego środowiska naturalnego i jego ochronę;

64.

zwraca się do Komisji o przedstawienie propozycji w sprawie możliwości rozwinięcia projektu Galileo lub projektów mających wpływ na Arktykę, aby umożliwić bezpieczniejszą i szybszą żeglugę na wodach Arktyki, co będzie inwestycją w bezpieczeństwo i dostępność zwłaszcza szlaku północnowschodniego, przyczyni się do lepszego prognozowania ruchów lodu, przygotowania lepszych map dna morskiego Arktyki oraz zrozumienia procesów istotnych dla geodynamiki tego obszaru - które mają kluczowe znaczenie dla geodynamiki Ziemi i obiegu wody w obszarach polarnych - i pogłębiania wiedzy na temat unikalnych ekosystemów;

65.

wzywa wszystkie rządy regionu arktycznego, w szczególności rząd Rosji, do przyjęcia i podpisania Deklaracji praw ludów tubylczych ONZ, przyjętej w dniu 13 września 2007 r. przez Zgromadzenie Ogólne;

66.

wzywa państwa członkowskie do ratyfikacji wszystkich najważniejszych umów dotyczących praw ludów rdzennych, takich jak konwencja MOP nr 169;

67.

zwraca się do UE i jej państw członkowskich o przedstawienie w ramach trwających prac IMO nad obowiązkowym kodeksem polarnym dla żeglugi wniosku dotyczącego konieczności szczegółowego uregulowania emisji sadzy i stosowania ciężkiego oleju opałowego; w przypadku gdyby takie negocjacje nie przyniosły oczekiwanych wyników, zwraca się do Komisji o przedstawienie wniosków dotyczących zasad dla statków przybijających do portów UE po zakończeniu lub przed rozpoczęciem rejsów przez wody Arktyki, aby wprowadzić rygorystyczny system ograniczania emisji sadzy oraz stosowania i przewozu ciężkiego oleju opalowego;

68.

zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji Europejskiej, wiceprzewodniczącej Komisji/Wysokiej Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządom i parlamentom państw regionu arktycznego.

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2012.136E.71
Rodzaj:	rezolucja
Tytuł:	Zrównoważona polityka UE na dalekiej północy (2009/2214(INI)).
Data aktu:	2011-01-20
Data ogłoszenia:	2012-05-11

Zrównoważona polityka UE na dalekiej północy (2009/2214(INI)).

Dz.U.UE.C.2012.136E.71