Sprzedaż materiałów wybuchowych, broni, amunicji, wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz kontrola przestrzegania warunków sprzedaży.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA GOSPODARKI1) I MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH2)
z dnia 6 marca 2013 r.
w sprawie sprzedaży materiałów wybuchowych, broni, amunicji, wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz kontroli przestrzegania warunków sprzedaży

Na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1017) zarządza się, co następuje:
§  1. 
Rozporządzenie określa:
1)
tryb, formę i zakres przekazywania przez przedsiębiorców informacji o dokonanej transakcji, o której mowa w art. 30 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, zwanej dalej "ustawą";
2)
szczegółowe zasady i sposób udokumentowania odstrzelenia nabojów z broni wprowadzanej do obrotu;
3)
szczegółowe zasady sprzedaży dotyczące obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
4)
zakres i tryb kontroli przestrzegania zasad sprzedaży dotyczących materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
5)
szczegółowe zasady dotyczące obrotu bronią i amunicją za pośrednictwem sieci teleinformatycznej.
§  2. 
1. 
Przedsiębiorca, który sprzedał materiały wybuchowe podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, przekazuje, w terminie pięciu dni od dnia ich sprzedaży, informację o dokonanej transakcji, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi, który wydał dokument uprawniający do ich nabycia - za pośrednictwem komendanta wojewódzkiego Policji właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez nabywcę, a w przypadku gdy nabywcą jest jednostka naukowa - za pośrednictwem komendanta wojewódzkiego Policji właściwego ze względu na siedzibę tej jednostki.
2. 
Przedsiębiorca, który sprzedał materiały wybuchowe podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lit. b i c ustawy, przekazuje, w terminie pięciu dni od dnia ich sprzedaży, informację o dokonanej transakcji, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi, który wydał dokument uprawniający do ich nabycia.
3. 
Informację o dokonanej sprzedaży materiałów wybuchowych sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
4. 
Informacja, o której mowa w ust. 1 i 2, przekazana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
§  3. 
1. 
Przedsiębiorca, który sprzedał broń lub istotne części broni, z zastrzeżeniem § 9, w terminie pięciu dni od dnia sprzedaży, przekazuje informację w formie pisemnej:
1)
organowi Policji lub organowi wojskowemu, który wydał zaświadczenie uprawniające do nabycia broni lub jej istotnych części osobom fizycznym i podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy;
2)
organowi, który wydał dokument uprawniający do nabycia broni lub jej istotnych części - za pośrednictwem organu Policji właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności gospodarczej nabywcy, w przypadku sprzedaży broni lub jej istotnych części przedsiębiorcom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 lit. c-e ustawy;
3)
organowi, który wydał dokument uprawniający do nabycia broni lub jej istotnych części, w przypadku sprzedaży broni lub jej istotnych części podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 lit. f-i ustawy.
2. 
Do informacji, o której mowa w ust. 1, dołącza się, z zastrzeżeniem ust. 3, łuski odstrzelonych nabojów wraz z protokołem ich odstrzału, o którym mowa w § 6 ust. 2.
3. 
Podmioty, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 lit. c i f ustawy, wraz z zakupioną bronią otrzymują do każdego egzemplarza broni łuski odstrzelonych nabojów łącznie z protokołem ich odstrzału, o którym mowa w § 6 ust. 2.
4. 
Informację o dokonanej sprzedaży broni lub jej istotnych części sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
5. 
W przypadku sprzedaży broni lub jej istotnych części podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 lit. c i f ustawy, dopuszcza się również możliwość przekazywania informacji, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, po opatrzeniu jej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
§  4. 
1. 
Przedsiębiorca, który sprzedał amunicję:
1)
podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. a i b ustawy, przekazuje informację o jej sprzedaży, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi Policji lub organowi wojskowemu, który wydał dokument uprawniający do nabycia amunicji - co kwartał;
2)
podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. c i d ustawy, przekazuje informację o jej sprzedaży, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi, który wydał dokument uprawniający do nabycia amunicji - za pośrednictwem organu Policji właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez tego przedsiębiorcę - co kwartał;
3)
podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. e-h ustawy, przekazuje informację o jej sprzedaży, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi, który wydał dokument uprawniający do nabycia amunicji - w terminie pięciu dni od dnia sprzedaży amunicji.
2. 
Informację o dokonanej sprzedaży amunicji podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. a i b ustawy, sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
3. 
Informację o dokonanej sprzedaży amunicji podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. c-h ustawy, sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
4. 
Informacja, o której mowa w ust. 1, przekazana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
§  5. 
1. 
Przedsiębiorca, który sprzedał wyroby lub technologie o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 7 i 9 ustawy, przekazuje informację o ich sprzedaży, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi, który wydał dokument uprawniający do ich nabycia, w terminie pięciu dni od dnia ich sprzedaży - na wniosek tego organu.
2. 
Informację o dokonanej sprzedaży wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia.
3. 
Informacja, o której mowa w ust. 1, przekazana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
§  6. 
1. 
Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu broń palną, z wyjątkiem broni, o której mowa w art. 11 pkt 10 i 11 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576), odstrzeliwuje trzy naboje z każdej lufy egzemplarza broni palnej - przeznaczonej do sprzedaży - o kalibrze do 20 mm lub o kalibrze wagomiarowym do 12 oraz zabezpiecza łuski.
2. 
Odstrzelenia nabojów dokonuje się w obecności funkcjonariusza Policji posiadającego pisemne upoważnienie komendanta wojewódzkiego Policji właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę wprowadzającego do obrotu broń palną. Z czynności tej przedsiębiorca sporządza protokół zawierający:
1)
oznaczenie:
a)
daty odstrzału,
b)
miejsca odstrzału,
c)
rodzaju, nazwy, marki, kalibru, serii, numeru i roku produkcji broni palnej,
d)
producenta oraz kraju lub miejsca wytworzenia broni palnej;
2)
dodatkowe oznaczenia fabryczne stosowane przez producenta lub szczegółowy opis broni palnej, o ile są stosowane;
3)
podpisy przedsiębiorcy i funkcjonariusza Policji.
§  7. 
Rodzaj sprzedanych materiałów wybuchowych podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, musi odpowiadać rodzajowi materiału wybuchowego określonemu w koncesji lub pozwoleniu albo w dokumencie uprawniającym do ich nabycia.
§  8. 
Rodzaj sprzedanej broni oraz istotnych części broni podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, musi odpowiadać rodzajowi broni lub istotnych części broni określonych w dokumencie uprawniającym do ich nabycia.
§  9. 
1. 
Przedsiębiorca, który sprzedał broń, o której mowa w art. 11 pkt 7-11 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, przekazuje informację o ilości sprzedanej broni, co kwartał, w formie pisemnej lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, organowi Policji właściwemu ze względu na miejsce wykonywania działalności gospodarczej.
2. 
Informację o ilości sprzedanej broni sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
3. 
Informacja, o której mowa w ust. 1, przekazana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.
§  10. 
Rodzaj i kaliber sprzedanej amunicji podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, muszą odpowiadać rodzajowi i kalibrowi broni określonej w dokumencie uprawniającym do jej nabycia.
§  11. 
Rodzaj sprzedanych wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym podmiotom, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 7 i 9 ustawy, musi odpowiadać rodzajowi wyrobu lub technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym określonemu w koncesji lub w dokumencie uprawniającym do ich nabycia.
§  12. 
Kontrola przestrzegania zasad sprzedaży materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym obejmuje:
1)
prawidłowość prowadzenia dokumentacji sprzedaży;
2)
przestrzeganie terminów przekazywania informacji o sprzedaży, o których mowa w § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 oraz § 9 ust. 1.
§  13. 
1. 
Kontrolę przeprowadza się w godzinach pracy kontrolowanego przedsiębiorcy, a w sytuacjach szczególnie uzasadnionych - o każdej porze.
2. 
Kontrola może być przeprowadzona w siedzibie kontrolowanego przedsiębiorcy, innych miejscach związanych z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą lub w siedzibie organu kontrolującego.
§  14. 
1. 
Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół kontroli, zwany dalej "protokołem".
2. 
Protokół zawiera w szczególności:
1)
oznaczenie przedsiębiorcy i jego adres;
2)
imię i nazwisko kontrolującego lub kontrolujących;
3)
datę rozpoczęcia i zakończenia czynności kontrolnych;
4)
określenie zakresu kontroli;
5)
opis stwierdzonego w wyniku kontroli stanu faktycznego, w tym stwierdzonych nieprawidłowości oraz ich zakresu;
6)
informację o pouczeniu przedsiębiorcy o prawie zgłaszania zastrzeżeń do protokołu oraz o prawie odmowy podpisania protokołu;
7)
załączniki.
3. 
Protokół może zawierać również wnioski dotyczące dalszego postępowania wobec przedsiębiorcy, u którego przeprowadzono kontrolę.
§  15. 
1. 
Protokół podpisują kontrolujący i kontrolowany przedsiębiorca.
2. 
Przed podpisaniem protokołu kontrolowany przedsiębiorca może złożyć na piśmie zastrzeżenia, w terminie trzech dni roboczych od dnia przedstawienia mu protokołu do podpisu.
3. 
O nieuwzględnieniu zastrzeżeń, o których mowa w ust. 2, kontrolujący informuje kontrolowanego przedsiębiorcę na piśmie.
4. 
O odmowie podpisania protokołu przez kontrolowanego przedsiębiorcę kontrolujący czyni wzmiankę w protokole.
5. 
Odmowa podpisania protokołu przez kontrolowanego przedsiębiorcę nie stanowi przeszkody do podpisania go przez kontrolującego.
6. 
Protokół sporządza się w dwóch egzemplarzach.
7. 
Jeden egzemplarz protokołu kontrolujący pozostawia kontrolowanemu przedsiębiorcy.
§  16. 
1. 
Kontrolujący może utrwalić przebieg kontroli za pomocą technik audiowizualnych.
2. 
Nośniki obrazu i dźwięku, na których utrwalono przebieg kontroli, załącza się do protokołu.
§  17. 
W przypadku gdy protokół zawiera wnioski, o których mowa w § 14 ust. 3, dające podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia koncesji, organy określone w art. 34 pkt 2-4 ustawy przekazują kopię protokołu organowi koncesyjnemu w terminie 14 dni od dnia zakończenia kontroli.
§  18. 
1. 
Obowiązki przedsiębiorcy zawierającego transakcje za pośrednictwem sieci teleinformatycznej określa ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204, z późn. zm.3)).
2. 
Do obowiązków nabywcy zawierającego transakcje za pośrednictwem sieci teleinformatycznej należy przedstawienie przedsiębiorcy dokumentu uprawniającego do nabycia broni lub amunicji.
3. 
Do obowiązków stron transakcji zawieranych za pośrednictwem sieci teleinformatycznej należy posługiwanie się w pełni identyfikowalnym zakończeniem sieci o stałym adresie IP.
§  19. 
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.4)
______

1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 248, poz. 1478).

2) Minister Spraw Wewnętrznych kieruje działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 248, poz. 1491).

3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959 i Nr 173, poz. 1808, z 2007 r. Nr 50, poz. 331, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 216, poz. 1371, z 2009 r. Nr 201, poz. 1540, z 2011 r. Nr 85, poz. 459 i Nr 134, poz. 779 oraz z 2012 r. poz. 1445.

4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 września 2002 r. w sprawie warunków sprzedaży materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz zakresu i trybu kontroli przestrzegania tych warunków (Dz. U. Nr 156, poz. 1303, z 2004 r. Nr 251, poz. 2512, z 2007 r. Nr 138, poz. 970 oraz z 2010 r. Nr 212, poz. 1391), które na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195 i Nr 51, poz. 263) utraciło moc z dniem 11 marca 2012 r.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

WZÓR

ZAŁĄCZNIK Nr 2

WZÓR

ZAŁĄCZNIK Nr 3

WZÓR

ZAŁĄCZNIK Nr 4

WZÓR

ZAŁĄCZNIK Nr 5

WZÓR

ZAŁĄCZNIK Nr 6

WZÓR

INFORMACJA O ILOŚCI SPRZEDANEJ BRONI

................................................................

(miejscowość i data sporządzenia)

................................................................

(oznaczenie przedsiębiorcy)

................................................................

(numer koncesji)

................................................................

................................................................

................................................................

(adresat informacji)

Sporządzone za okres od ............................................................................................................................................

(dzień, miesiąc – słownie, rok)

do .....................................................................................................................................................................................

(dzień, miesiąc – słownie, rok)

przez ...........................................................................................................................................................................

(imię i nazwisko osoby sporządzającej oraz zajmowane stanowisko u przedsiębiorcy)

Lp. Rodzaj sprzedanej broni Ilość sprzedanej broni – w sztukach

(podać liczbę i słownie)

1 Przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą

energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie

nieprzekraczającej 10 mA

2 Ręczne miotacze gazu obezwładniającego
3 Broń pneumatyczna
4 Broń palna rozdzielnego ładowania, wytworzona przed rokiem

1885, oraz jej repliki

5 Broń palna alarmowa o kalibrze do 6 mm

...................................................................................

(imię i nazwisko przedsiębiorcy dokonującego sprzedaży)

)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2013.343

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Sprzedaż materiałów wybuchowych, broni, amunicji, wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz kontrola przestrzegania warunków sprzedaży.
Data aktu: 06/03/2013
Data ogłoszenia: 13/03/2013
Data wejścia w życie: 28/03/2013