Ustalenie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 31 marca 2003 r.
w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach

Na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 i Nr 74, poz. 676 oraz z 2003 r. Nr 56, poz. 498) zarządza się, co następuje:
§  1.
Ustala się:
1)
wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia;
2)
wykaz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby wojskowej na określonych stanowiskach, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia.
§  2.
1.
W procesie orzekania o związku ze służbą wojskową chorób wymienionych w wykazie, o którym mowa w § 1 pkt 1, wykorzystuje się:
1)
dokumentację przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 października 1976 r. w sprawie postępowania o odszkodowanie w razie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 36, poz. 212);
2)
kartę badań okresowych żołnierza;
3)
dokumentację badań profilaktycznych żołnierzy i pracowników cywilnych zatrudnionych w jednostkach (instytucjach, zakładach) wojskowych w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia;
4)
historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego oraz opinię naczelnych specjalistów służby zdrowia;
5)
wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w danym środowisku służby.
2.
W procesie orzekania o związku ze służbą wojskową chorób i schorzeń wymienionych w wykazie, o którym mowa w § 1 pkt 2, wykorzystuje się:
1)
opinię dotyczącą przebiegu służby żołnierza (wyciąg z akt personalnych);
2)
opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki, czynniki ryzyka na stanowiskach służbowych, nałogi i aktualny stan zdolności do służby wojskowej oraz ulgi w jej pełnieniu;
3)
kartę badań okresowych żołnierza;
4)
historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego.
§  3.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 1

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

  2

WYKAZ CHORÓB POWSTAŁYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ

Lp. Nazwa choroby Szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące chorobę
1 2 3
1 Zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć Służba, w której istnieje narażenie na działanie szkodliwych dla zdrowia substancji chemicznych
2 Pylica płuc Służba, w której istnieje narażenie na wdychanie pyłów mogących wywołać zwłóknienie tkanki płucnej
3 Przewlekłe choroby układu oddechowego powstałe w następstwie działania substancji: toksycznych, drażniących, uczulających (alergenów) lub czynników mechanicznych (nasilone wydechy) Służba, w której istnieje narażenie na działanie substancji toksycznych lub drażniących, pyłów, par gazów, aerozoli o właściwościach uczulających (alergenów); gra na instrumentach dętych
4 Choroby spowodowane działaniem promieni jonizujących i ciał promieniotwórczych Służba, w której istnieje narażenie na działanie promieniowania jonizującego i ciał promieniotwórczych
5 Trwałe uszkodzenie zdrowia w wyniku oddziaływania pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości w zakresie mikrofal i dłuższych fal radiowych Służba, w której istnieje narażenie na działanie pola elektromagnetycznego z zakresu mikrofal i dłuższych fal radiowych
6 Trwałe skutki odmrożeń Służba w warunkach działania ujemnych temperatur
7 Zmiany w układzie nerwowym, naczyniowym i ruchowym wywołane działaniem drgań mechanicznych (zespół wibracyjny) Służba, w której istnieje narażenie na działanie drgań mechanicznych (wibracje)
8 Przewlekłe choroby układu ruchu powstałe w warunkach służby (pracy związanej z wymuszoną pozycją ciała, nadmiernym przeciążeniem i mikrourazami: złamania powolne, zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenia i zwyrodnienia łąkotek, zmiany zapalne mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka i uszkodzenia krążka międzyokręgowego, przeciążeniowe zmiany zwyrodnieniowe) Służba w warunkach długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśni, wymuszonej pozycji ciała lub narażających na częste powtarzające się mikrourazy albo powodujących ucisk na pnie nerwów, ruchy monotypowe wykonywane w szybkim tempie
9 Choroby narządu wzroku wywołane zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi.

Uwaga: zmiany wywołane działaniem promieniowania jonizującego należy kwalifikować wg lp. 4

Służba, w której istnieje narażenie na działanie długotrwałe promieniowania podczerwonego, nadfioletowego, pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości, spójnego promieniowania świetlnego, generowanego przez układy laserowe, oraz na działanie drażniących substancji chemicznych
10 Trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu Służba, w której istnieje narażenie na działanie hałasu przekraczające dopuszczalne normy
11 Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością tonacyjną głośni i trwałą dysfonią) Służba związana z nadmiernym długotrwałym obciążeniem narządu głosu
12 Przewlekłe choroby skóry i błon śluzowych spowodowane warunkami pracy.

Uwaga: zmiany o charakterze złośliwym należy kwalifikować wg lp. 13, zmiany wywołane działaniem promieniowania jonizującego wg lp. 4, a choroby zakaźne i inwazyjne (pasożytnicze) wg lp. 15

Służba, w której występuje styczność z substancjami drażniącymi lub uczulającymi
13 Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie styczności z czynnikami rakotwórczymi:

1) nowotwory skóry;

2) nowotwory dróg moczowych;

3) nowotwory układu oddechowego.

Uwaga: nowotwory powstałe w następstwie działania promieniowania jonizującego należy kwalifikować wg lp. 4

Służba, w której występuje:

1) długotrwała styczność z produktami suchej destylacji węgla, ropy naftowej, łupków bitumicznych, smołowca oraz asfaltu;

2) długotrwała styczność z benzenoaminami oraz ich pochodnymi, jak np. alfa- i betanaftyloamina, benzydyna;

3) narażenie na wdychanie substancji rakotwórczych

14 Choroby wywołane pracą w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu atmosferycznym oraz w warunkach działania znacznych przyspieszeń Służba pełniona w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia atmosferycznego, narażająca na nagłe zmiany ciśnienia oraz działanie znacznych przyspieszeń
15 Choroby zakaźne i inwazyjne (choroby pasożytnicze, odzwierzęce oraz tropikalne u osób przebywających w krajach egzotycznych i inne, jak np. promienica, drożdżyca, aspergilloza), w przypadkach gdy źródło choroby znajdowało się w środowisku służby Służba wymagająca bezpośredniego stykania się z zakaźnym środowiskiem i materiałem
16 Żylaki podudzi z trudno gojącymi się owrzodzeniami Służba wymagająca długotrwałego przebywania w pozycji stojącej lub wymuszonej
17 Ostry zespół przegrzania i jego następstwa Służba w warunkach działania znacznie podwyższonych temperatur
18 Zaburzenia reaktywne oporne na leczenie:

a) zaburzenia stresowe pourazowe - PTSD,

b) psychozy reaktywne,

c) trwałe potraumatyczne zmiany osobowości

Przeżycie traumatycznych wydarzeń lub sytuacji (oddziałujących krótko lub długotrwale), w których wystąpiło bezpośrednie zagrożenie utraty życia lub zdrowia

ZAŁĄCZNIK Nr  2

  3

WYKAZ CHORÓB I SCHORZEŃ, KTÓRE ISTNIAŁY PRZED POWOŁANIEM DO SŁUŻBY WOJSKOWEJ, LECZ ULEGŁY POGORSZENIU LUB UJAWNIŁY SIĘ W CZASIE TRWANIA SŁUŻBY WSKUTEK SZCZEGÓLNYCH WŁAŚCIWOŚCI LUB WARUNKÓW SŁUŻBY NA OKREŚLONYCH STANOWISKACH

Lp. Nazwa choroby Szczególne właściwości i warunki służby wojskowej powodujące pogorszenie stanów chorobowych w czasie trwania służby
1 2 3
1 Gruźlica Służba w warunkach trudnych, specjalnie niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu itp.
2 Choroba reumatyczna (ostry gościec stawowy), gościec przewlekły postępujący, zapalenie zesztywniające stawów kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa oraz pogośćcowe zmiany narządowe Długotrwała służba związana z działaniem ujemnych wpływów atmosferycznych oraz z pracą fizyczną narażającą stale na urazy mechaniczne
3 Przewlekłe schorzenia układu oddechowego i zatok przynosowych oraz trwałe następstwa tych schorzeń Długotrwała służba w szkodliwych dla zdrowia warunkach ujemnego oddziaływania na ustrój wpływów atmosferycznych lub środowiska pracy
4 Przewlekłe stany zapalne nerwów Długotrwała służba narażająca na ujemne wpływy atmosferyczne, oziębienie itp.
5 Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłe powtarzające się nieżyty jelit lub żołądka upośledzające stan odżywiania Długotrwała służba w warunkach nadmiernego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności i nieregularnego trybu odżywiania
6 Przewlekłe zapalenie nerek Długotrwała służba w warunkach oziębienia ciała i działania wilgoci
7 Choroba wieńcowa Długotrwała służba na odpowiedzialnych stanowiskach wymagająca napięcia nerwowego oraz nienormowanego czasu służby
8 Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu chorób infekcyjnych (o etiologii wirusowej, bakteryjnej lub pasożytniczej) oraz wsierdzia i osierdzia w przebiegu tych chorób Służba w warunkach długotrwałego narażenia na ujemne wpływy atmosferyczne usposabiająca do powstawania chorób infekcyjnych lub w niekorzystnych warunkach zakwaterowania
9 Nadciśnienie tętnicze niepoddające się leczeniu w warunkach służby wojskowej i powikłania w jego przebiegu (wylewy do mózgu, wylewy podpajęczynówkowe) Długotrwała służba w warunkach wymagających dużego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności, nienormowanego czasu służby
10 Organiczne zaburzenia psychiczne Mikrourazy i zatrucia nadprogowe (np. spalinami) wywołujące ujawnienie się lub zaostrzenie kompensowanych dotąd wad psychicznych
11 Zakrzępowo-zarostowe zapalenie naczyń - choroba Bürgera Długotrwała służba w warunkach częstego znacznego ochłodzenia atmosferycznego
12 Zaburzenia nerwicowe utrwalone Długotrwała służba w warunkach szczególnego narażenia na stres
13 Choroby, do których powstania przyczynił się w sposób zasadniczy pobyt w niewoli, obozie koncentracyjnym lub innym miejscu odosobnienia przez nieprzyjaciela Szczególne właściwości i warunki związane z pobytem w tych miejscach
1 Z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia traci moc zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe (M.P. Nr 66, poz. 591), utrzymane w mocy na podstawie art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (Dz. U. Nr 81, poz. 877), w zakresie dotyczącym emerytów i rencistów wojskowych w rozumieniu art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 i Nr 74, poz. 676 oraz z 2003 r. Nr 56, poz. 498).
2 Załącznik nr 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 marca 2009 r. (Dz.U.09.52.425) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 kwietnia 2009 r.
3 Załącznik nr 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 marca 2009 r. (Dz.U.09.52.425) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 kwietnia 2009 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2003.62.567

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ustalenie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach.
Data aktu: 31/03/2003
Data ogłoszenia: 14/04/2003
Data wejścia w życie: 29/04/2003