Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 3 czerwca 1997 r.
w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych. *

Na podstawie art. 7 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 i Nr 128, poz. 617, z 1996 r. Nr 100, poz. 461 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153) oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 27, poz. 135, z 1989 r. Nr 35, poz. 190, z 1990 r. Nr 36, poz. 206, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1996 r. Nr 100, poz. 461 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Przepisy ogólne

§  1.
Rozporządzenie określa szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących osobom objętym ubezpieczeniem społecznym:
1)
osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,
2)
członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin.
§  2.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
ustawa - ustawę z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 i Nr 128, poz. 617, z 1996 r. Nr 100, poz. 461 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153),
2)
ubezpieczenie - ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz ubezpieczenie społeczne członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin,
3)
ubezpieczony - osobę objętą ubezpieczeniem społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,
4)
członek spółdzielni - osobę objętą ubezpieczeniem społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin,
5)
zasiłek - zasiłek z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
6)
umowa - umowę agencyjną lub umowę zlecenia,
7)
składka - składkę na ubezpieczenie,
8)
dochód - dochód stanowiący podstawę wymiaru składek,
9)
przeciętne wynagrodzenie - przeciętne miesięczne wynagrodzenie z poprzedniego kwartału, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do celów emerytalnych.

Rozdział  2

Szczegółowe zasady dotyczące ubezpieczonych wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

§  3.
Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonemu stanowi przeciętny miesięczny dochód osiągnięty u danego zleceniodawcy w okresie 12 miesięcy kalendarzowych nieprzerwanego ubezpieczenia poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej - z faktycznego okresu ubezpieczenia.
§  4.
1.
Jeżeli prawo do zasiłku powstało przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia, podstawa wymiaru zasiłku nie może być wyższa od kwoty równej 250% przeciętnego wynagrodzenia. Kwotę tę ustala się miesięcznie na okres trzech miesięcy, poczynając od trzeciego miesiąca kalendarzowego każdego kwartału.
2.
Do okresu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, zalicza się okresy ubezpieczenia na podstawie ustawy, jeżeli między nimi nie było przerwy, chyba że przerwa przypadała na dni ustawowo wolne od pracy.
§  5.
1.
Podstawa wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonemu, dla którego podstawę wymiaru składek stanowi dochód bieżąco zadeklarowany, nie niższy od kwoty odpowiadającej 60% przeciętnego wynagrodzenia, nie może być niższa od najniższej podstawy wymiaru składek za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku.
2.
Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonemu, dla którego podstawą wymiaru składek jest dochód wynikający z wykonywania umowy, stanowi ten dochód; przepisu ust. 1 nie stosuje się.
3.
Jeżeli prawo do zasiłku powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia, podstawę wymiaru zasiłku stanowi:
1)
dla ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 1 - najniższa podstawa wymiaru składek za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku,
2)
dla ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 2 - kwota dochodu określona w umowie, a jeżeli kwota ta nie jest w umowie określona - kwota przeciętnego miesięcznego dochodu wypłacona innemu ubezpieczonemu, z którym zleceniodawca zawarł taką samą lub podobną umowę, nie wyższa od najniższej podstawy wymiaru składek, o której mowa w ust. 1.
§  6.
1.
Jeżeli w okresie, o którym mowa w § 3, dochód uległ zmniejszeniu wskutek niewykonywania umowy w okresie pobierania zasiłku, świadczenia rehabilitacyjnego albo odbywania ćwiczeń wojskowych, przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku wyłącza się dochód z każdego miesiąca, w którym ubezpieczony wykonywał umowę przez mniej niż połowę obowiązującego go w tym miesiącu okresu wykonywania umowy.
2.
Jeżeli jednak w okresie, o którym mowa w § 3, ubezpieczony w każdym miesiącu wykonywał umowę przez mniej niż połowę obowiązującego okresu wykonywania umowy, do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjmuje się dochód ze wszystkich miesięcy.
3.
Obowiązującym ubezpieczonego okresem wykonywania umowy, w rozumieniu rozporządzenia, jest każdy dzień objęty umową, a jeżeli umowa obejmuje pełny miesiąc kalendarzowy - wszystkie dni miesiąca.
§  7.
Podstawę wymiaru dla tego samego rodzaju zasiłku ustala się na nowo, jeżeli przerwa między okresami pobierania zasiłku trwała co najmniej trzy miesiące kalendarzowe.
§  8.
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego podlega waloryzacji na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
§  9.
1.
Podstawę wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego stanowi podstawa wymiaru zasiłku chorobowego. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio.
2.
W razie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego po upływie 6 miesięcy niezdolności do pracy, do ustalenia podstawy wymiaru tego świadczenia przepis § 8 stosuje się odpowiednio.
§  10.
Jeżeli ubezpieczony wykonuje umowy na rzecz różnych zleceniodawców, podstawę wymiaru zasiłku ustala się i zasiłek wypłaca odrębnie dla każdej z umów.

Rozdział  3

Szczegółowe zasady dotyczące członków spółdzielni

§  11.
1.
Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego członkowi spółdzielni stanowi przeciętny miesięczny dochód z okresu 12 miesięcy kalendarzowych nieprzerwanego ubezpieczenia poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej - z faktycznego okresu ubezpieczenia.
2.
Jeżeli prawo do zasiłku powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia, podstawę wymiaru zasiłku stanowi kwota najniższej podstawy wymiaru składek za ten miesiąc.
3.
Zasadę, o której mowa w ust. 2, stosuje się również przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku, do którego prawo powstało bezpośrednio po urlopie wychowawczym trwającym dłużej niż 12 miesięcy kalendarzowych.
§  12.
Jeżeli prawo do zasiłku powstało przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku stosuje się odpowiednio przepis § 4.
§  13.
1.
Jeżeli w okresie, o którym mowa w § 11, dochód członka spółdzielni uległ zmniejszeniu wskutek niewykonywania pracy w okresie pobierania zasiłku, świadczenia rehabilitacyjnego, korzystania z urlopu wychowawczego lub odbywania ćwiczeń wojskowych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku wyłącza się dochód z każdego miesiąca, w którym członek spółdzielni przepracował mniej niż połowę obowiązujących go dni pracy.
2.
Jeżeli jednak członek spółdzielni w każdym miesiącu nie przepracował co najmniej połowy obowiązujących go dni pracy z przyczyn, o których mowa w ust. 1, do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się dochód z wszystkich miesięcy.
§  14.
Podstawa wymiaru zasiłku nie może być niższa od najniższej podstawy wymiaru składek obowiązującej w miesiącu, w którym powstało prawo do zasiłku.
§  15.
Przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku przysługującego członkowi spółdzielni stosuje się odpowiednio przepisy § 7-9.
§  16.
Stawkę zasiłku przysługującego za 1 dzień zaokrągla się do 10 groszy w górę - jeżeli końcówka jest równa lub wyższa od 5 groszy, lub w dół - jeżeli jest niższa od 5 groszy.
§  17.
Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków, do których prawo powstało po wejściu w życie rozporządzenia.
§  18.
W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 marca 1976 r. w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 13, poz. 74, z 1983 r. Nr 27, poz. 131 oraz z 1990 r. Nr 7, poz. 41 i Nr 71, poz. 418) wprowadza się następujące zmiany:
1)
skreśla się § 4,
2)
w § 16 skreśla się pkt 3,
3)
w § 17 w ust. 2 skreśla się wyrazy "zasiłku rodzinnego lub".
§  19.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 46, poz. 250, z 1982 r. Nr 13, poz. 102, z 1983 r. Nr 68, poz. 305 i z 1990 r. Nr 7, poz. 41).
§  20.
Rozporządzenie wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia.
* Rozporządzenie utraciło częściowo podstawę prawną z dniem 1 stycznia 1999 r. na skutek uchylenia art. 26 dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz.U.83.27.135) przez art. 195 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.98.162.1118).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1997.61.376

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługujących niektórym grupom ubezpieczonych.
Data aktu: 03/06/1997
Data ogłoszenia: 18/06/1997
Data wejścia w życie: 01/08/1997