Zakaz stosowania wyrobów zawierających azbest.

USTAWA

z dnia 19 czerwca 1997 r.

o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest ¹

Art.  1. [Zakaz produkcji wyrobów zawierających azbest; definicja azbestu]

1.  Zakazuje się produkcji wyrobów zawierających azbest.

2.  Ilekroć w ustawie jest mowa o azbeście, należy przez to rozumieć następujące włókniste krzemiany:

1) azbest chryzotylowy, nr CAS ² 12001-29-5;

2) azbest krokidolitowy, nr CAS 12001-28-4;

3) azbest amozytowy (gruenerytowy), nr CAS 12172-73-5;

4) azbest antofilitowy, nr CAS 77536-67-5;

5) azbest tremolitowy, nr CAS 77536-68-6;

6) azbest aktynolitowy, nr CAS 77536-66-4.

3.  Na podstawie przepisów załącznika XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.) w zakresie dotyczącym wprowadzania do obrotu i stosowania włókien azbestu i wyrobów zawierających włókna azbestu, dopuszcza się wprowadzanie do obrotu i stosowanie diafragm do istniejących instalacji elektrolitycznych zawierających azbest chryzotylowy oraz stosowanie wałów z azbestu chryzotylowego stosowanych do ciągnienia szkła zainstalowanych lub znajdujących się w użytkowaniu przed dniem 1 stycznia 2005 r., do czasu ich zużycia lub do czasu kiedy będą dostępne substytuty bezazbestowe, w zależności od tego która okoliczność wystąpi wcześniej.

Art.  2.

 (uchylony).

Art.  3.

 (uchylony).

Art.  4. [Delegacja ustawowa - sposoby i warunki bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest]

1.  Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, ministrem właściwym do spraw żeglugi śródlądowej, ministrem właściwym do spraw transportu oraz ministrem właściwym do spraw klimatu, określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest.

1a.  W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się:

1) obowiązki wykonawcy prac polegających na bezpiecznym użytkowaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest;

2) sposoby i warunki bezpiecznego użytkowania oraz usuwania wyrobów zawierających azbest, z uwzględnieniem zabezpieczeń przed przenikaniem azbestu do środowiska;

3) warunki przygotowania do transportu i transportu wyrobów i odpadów zawierających azbest do miejsca ich składowania z uwzględnieniem zabezpieczeń przed przenikaniem azbestu do środowiska;

4) wymagania, jakim powinno odpowiadać oznakowanie wyrobów i odpadów zawierających azbest.

2.  Minister właściwy do spraw pracy, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy:

1) zasady bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest,

2) program szkolenia w zakresie bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest

- uwzględniając środki mające na celu eliminowanie lub ograniczania emisji pyłów azbestu i ochrony pracowników przed ich działaniem oraz sposoby pakowania i znakowania materiałów zawierających azbest.

Art.  5. [Jednorazowe odszkodowanie w przypadku stwierdzenia choroby zawodowej u byłego pracownika zakładu produkującego wyroby zawierające azbest]

1.  Pracownikom zatrudnionym w zakładach wymienionych w załącznikach nr 2 i 3 do ustawy, w przypadku stwierdzenia po dniu rozwiązania stosunku pracy choroby zawodowej, jednorazowe odszkodowanie przysługujące od pracodawcy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

2.  Świadczenie, o którym mowa w ust. 1, finansowane jest ze środków budżetu państwa.

3.  Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się także do jednorazowych odszkodowań przysługujących członkom rodziny pracownika, o którym mowa w ust. 1, a który zmarł wskutek choroby zawodowej.

Art.  6. [Świadczenie przedemerytalne przysługujące osobom, które pracowały w zakładach produkujących wyroby zawierające azbest]

1.  Osobom spełniającym warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, określone w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620), przysługuje świadczenie przedemerytalne, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 421 i 620), jeżeli posiadają okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat były zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy w zakładach wymienionych w załącznikach nr 2 i 3 do niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2.  Do okresu zatrudnienia, o którym mowa w ust. 1, zalicza się okresy:

1) zatrudnienia w zakładach wymienionych w załącznikach nr 2 i 3 oraz w przedsiębiorstwach powstałych w wyniku przekształcenia, podziału lub połączenia tych zakładów lub w przedsiębiorstwach korzystających z ich majątku do czasu zaprzestania produkcji wyrobów zawierających azbest i oczyszczenia tych zakładów z azbestu, nie później jednak niż do 31 grudnia 1999 r.;

2) zatrudnienia w innych przedsiębiorstwach, jeżeli pracownik był oddelegowany i wykonywał stale pracę na terenie zakładów, o których mowa w pkt 1.

3.  Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 1 i 2, która w dniu wejścia w życie ustawy była zatrudniona w zakładach wymienionych w ust. 2, a rozwiązanie stosunku pracy z ostatnim pracodawcą nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Art.  6a.

 (uchylony).

Art.  6b.

 (uchylony).

Art.  7. [Szczególna opieka zdrowotna pracowników i byłych pracowników zatrudnionych przy produkcji wyrobów zawierających azbest]

1.  Celem objęcia szczególną opieką zdrowotną pracowników i byłych pracowników zatrudnionych przy produkcji wyrobów zawierających azbest wprowadza się książeczkę badań profilaktycznych dla osoby, która była lub jest zatrudniona w warunkach narażenia zawodowego w zakładach stosujących azbest w procesach technologicznych.

2.  Książeczkę wystawia i przekazuje osobom, o których mowa w ust. 1, pracodawca, a w przypadku likwidacji lub upadłości pracodawcy - wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Podmiot wystawiający książeczki zobowiązany jest do ich ewidencjonowania.

3.  Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wzór książeczki, sposób jej wypełniania i aktualizacji, uwzględniając czas zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego na działanie pyłów azbestu oraz szczegółowe parametry tego narażenia.

Art.  7a. [Uprawnienia do dodatkowych okresowych badań lekarskich, bezpłatnych leków i do leczenia uzdrowiskowego]

1.  Pracownicy zakładów wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy, zatrudnieni w tych zakładach w dniu 28 września 1997 r. lub przed tą datą, są uprawnieni do:

1) okresowych badań lekarskich, o których mowa w art. 229 § 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

2) bezpłatnego zaopatrzenia w leki związane z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście;

3) korzystania raz w roku z leczenia uzdrowiskowego oraz zwolnienia z odpłatności związanej z leczeniem uzdrowiskowym, o której mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

2.  Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, finansowane są ze środków budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.

3.  Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, warunki, które muszą spełniać podmioty uprawnione do przeprowadzania okresowych badań lekarskich, o których mowa w ust. 1 pkt 1, sposób sprawowania nadzoru nad ich przeprowadzaniem, tryb i zakres tych badań lekarskich, ich częstotliwość oraz sposób dokumentowania, uwzględniając zasady profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami zatrudnionymi w warunkach narażenia na działanie czynników rakotwórczych i pyłów zwłókniających.

4.  Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wykaz leków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, sposób realizacji recept oraz tryb rozliczania przez instytucje powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ³ z budżetem państwa kosztów tych leków, uwzględniając strukturę chorób i stosowane w leczeniu tych chorób leki.

5.  Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) tryb kierowania na leczenie uzdrowiskowe, o którym mowa w ust. 1 pkt 3,

2) tryb rozliczania przez instytucje powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ⁴ z budżetem państwa kosztów z tytułu odpłatności, o której mowa w ust. 1 pkt 3

- uwzględniając podmioty kompetentne pod względem merytorycznym i formalnoprawnym do wystawiania skierowań i kwalifikowania na leczenie uzdrowiskowe.

6.  Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, przysługują również pracownikom zatrudnionym w zakładach, które, zgodnie z art. 1 ust. 3, produkują wyroby zawierające azbest.

Art.  7b. [Kara za nielegalne wprowadzanie na terytorium RP azbestu lub wyrobów zawierających azbest, produkcję wyrobów zawierających azbest lub za obrót azbestem lub wyrobami zawierającymi azbest]

1.  Kto wbrew przepisom ustawy wprowadza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej azbest lub wyroby zawierające azbest, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2.  Tej samej karze podlega, kto produkuje wyroby zawierające azbest lub dokonuje obrotu azbestem lub wyrobami zawierającymi azbest.

Art.  8. [Wejście w życie]

 Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia ⁵ .

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1 (uchylony)

ZAŁĄCZNIK Nr  2

WYKAZ ZAKŁADÓW, KTÓRE PRODUKUJĄ WYROBY ZAWIERAJĄCE AZBEST

1. "Eternit" Polsko-Austriacka Spółka z o.o. w Szczucinie

2. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "Izopol" Spółka Akcyjna w Trzemesznie

3. Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Wierzbicy k. Radomia

4. Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "Izolacja" w Ogrodzieńcu.

ZAŁĄCZNIK Nr  3

WYKAZ ZAKŁADÓW, KTÓRE ZAPRZESTAŁY PRODUKCJI WYROBÓW ZAWIERAJĄCYCH AZBEST

1. "Fabryka Okładzin Ciernych" Spółka Akcyjna w Markach k. Warszawy,

2. Przedsiębiorstwo Państwowe "Gambit" w Lubawce,

3. Wytwórnia Uszczelek "Morpak" Spółka z o.o. w Gdańsku,

4. Fabryka Odzieży i Tkanin Żaroodpornych "Izo-term" w Gryfowie Śląskim,

5. Zakłady Wyrobów Uszczelniających i Termoizolacyjnych "Polonit" Spółka z o.o. w Łodzi,

6. Zakłady Uszczelnień i Wyrobów Azbestowych "Polonit" w likwidacji w Łodzi,

7. Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Małkini,

8. Pruszkowskie Zakłady Materiałów Izolacyjnych w Pruszkowie,

9. Lubelskie Zakłady Eternitu w Lublinie,

10. Lubelskie Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe Ceramiki Budowlanej w Niemcach z siedzibą w Lublinie,

11. Zakład Produkcji Płytek Azbestowo-Cementowych w Końskowoli,

12. Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "Izolacja" w Jarocinie,

13. Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych "COBRPIB" w Katowicach,

14. Zakład Materiałów Hydroizolacyjnych "COBRPIB" w Pruszkowie,

15. Fabryka Płyt Filtracyjnych "Filtr" w Pilchowicach,

16. Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Szczucinie.

ZAŁĄCZNIK Nr  4

WYKAZ ZAKŁADÓW, KTÓRE STOSOWAŁY AZBEST W PRODUKCJI I KTÓRYCH PRACOWNICY SĄ UPRAWNIENI DO ŚWIADCZEŃ OKREŚLONYCH W ART. 7A UST. 1 USTAWY

1. Fabryka Okładzin Ciernych "FOMAR ROULUNDS" S.A. w Markach k. Warszawy (poprzednia nazwa - Fabryka Okładzin Ciernych "POLMO") wraz z kooperantami.

2. Przedsiębiorstwo Państwowe "GAMBIT" Zakład Pracy Chronionej w Lubawce (poprzednia nazwa - Zakład Wyrobów Azbestowych "GAMBIT" w Lubawce).

3. Wytwórnia Uszczelek "MORPAK" Sp. z o.o. w Gdańsku.

4. Fabryka Odzieży i Tkanin Żaroodpornych "IZO-TERM" w Gryfowie Śląskim (poprzednia nazwa - Dolnośląskie Zakłady Uszczelnień i Wyrobów Azbestowych "AZBESTOLIT" w Gryfowie Śląskim).

5. Zakłady Wyrobów Uszczelniających i Termoizolacyjnych POLONIT Sp. z o.o. w Łodzi (poprzednie nazwy: Zakłady Uszczelnień i Wyrobów Azbestowych AZBEST, Zakłady Uszczelnień Azbestowych POLONIT).

6. Mazowieckie Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "Izolacja" w Małkini (poprzednia nazwa: Zakład Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Małkini).

7. Pruszkowskie Zakłady Materiałów Izolacyjnych w Pruszkowie.

8. Lubelskie Zakłady Eternitu w Lublinie.

9. Zakład Produkcji Płytek Cementowo-Azbestowych w Końskowoli k. Puław.

10. Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "IZOLACJA" w Jarocinie.

11. Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych "COBRPIB" w Katowicach.

12. Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Izolacji Budowlanej w Katowicach Oddział w Pruszkowie.

13. BEMA Fabryka Płyt Filtracyjnych i Tektury w Pilchowicach (poprzednia nazwa - Fabryka Płyt Filtracyjnych "FILTR" w Pilchowicach).

14. "Dachy Szczucińskie" Sp. z o.o. w Szczucinie (poprzednie nazwy: Zakład Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Szczucinie, Przedsiębiorstwo Materiałów Budowlanych "IZOLACJA", "ETERNIT" Polsko-Austriacka Spółka z o.o.).

15. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "IZOPOL" S.A. w Trzemesznie.

16. Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "IZOLACJA" w Ogrodzieńcu (poprzednia nazwa - Zawierciańskie Zakłady Eternitu w Ogrodzieńcu).

17. Fabryka Styropianu i Wyrobów Pokryciowych "Izolacja" PP w Wierzbicy k. Radomia (poprzednie nazwy: Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Wierzbicy, "Izolacja Wierzbica" Fabryka Styropianu i Wyrobów Pokryciowych PP).

18. "POLIFARB - CIESZYN" S.A. we Wrocławiu (poprzednia nazwa - "POLIFARB" Wrocławska Fabryka Farb i Lakierów).

19. PPHU HAMEX we Wrocławiu (poprzednia nazwa - Wyrób Okładzin Hamulcowych i Renowacja Korków).

20. Kombinat Budowlany we Włocławku.

21. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Parczewie.

22. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Wdrożeniowe "Polinova" Sp. z o.o. w Katowicach - Zakład w Trzebini (poprzednie nazwy: Zjednoczone Fabryki Portland Cementu "Firlej" w Górce, Chrzanowskie Zakłady Eternitu w Trzebini-Sierszy, Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Szczucinie, Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej "Izolacja" w Ogrodzieńcu - Zakład w Trzebini).

23. Metsa Tissue S.A. w Konstancinie-Jeziornie (poprzednia nazwa - Warszawskie Zakłady Papiernicze).

24. Zakłady Chemiczne i Tworzyw Sztucznych Boryszew S.A. w Sochaczewie (poprzednia nazwa - Zakłady Chemiczne "Boryszew").

25. KONIMPEX Sp. z o.o. Konin, Oddział w Sokółce (poprzednia nazwa - Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe KONIMPEX Sp. z o.o. w Koninie, Oddział w Sokółce).

26. Wytwórnia Materiałów Izolacyjnych Azbestowo-Cementowych S.C. w Żelechach, gm. Piątnica.

27. Wytwórnia Uszczelek "PZL MORPAK" Zakład w Łapinie.

28. PILKINGTON POLSKA w Sandomierzu (poprzednia nazwa - Huta Szkła Okiennego "Sandomierz").

1 Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich:

1) dyrektywy Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (Dz. Urz. WE L 262 z 27.09.1976),

2) dyrektywy Komisji 1999/77/WE z dnia 26 lipca 1999 r. dostosowującej po raz szósty do postępu technicznego załącznik I do dyrektywy 76/769/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (azbest) (Dz. Urz. WE L 207 z 6.08.1999; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 24, str. 193-195).

Dane dotyczące aktów prawa Unii Europejskiej ogłoszonych przed dniem 1 maja 2004 r., zamieszczone w niniejszej ustawie, dotyczą ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.

2 Nr CAS to numer w rejestrze Chemical Abstracts Service.

3 Obecnie Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 195 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. poz. 391), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r.; zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. poz. 2135), która weszła w życie z dniem 1 października 2004 r.

4 Obecnie Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 195 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. poz. 391), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r.; zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. poz. 2135), która weszła w życie z dniem 1 października 2004 r.

5 Ustawa została ogłoszona w dniu 28 sierpnia 1997 r.

• Identyfikator: Dz.U.2025.1708 t.j.
• Rodzaj: ustawa
• Tytuł: Zakaz stosowania wyrobów zawierających azbest.
• Data aktu: 1997-06-19
• Data ogłoszenia: 2025-12-05
• Data wejścia w życie: 1997-09-28