Ochrona gatunkowa zwierząt.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OCHRONY ŚRODOWISKA, ZASOBÓW NATURALNYCH I LEŚNICTWA
z dnia 6 stycznia 1995 r.
w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.

Na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 114, poz. 492, z 1992 r. Nr 54, poz. 254 i z 1994 r. Nr 89, poz. 415) zarządza się, co następuje:
§  1.
Uznaje się za podlegające ochronie następujące gatunki zwierząt, zwane dalej "gatunkami chronionymi":

Pijawki (Hirudinea):

1)
pijawka lekarska (Hirudo medicinalis);

Pająki (Araneae):

2)
gryziele (Atypus) - wszystkie gatunki,
3)
poskocz krasny (Eresus niger),
4)
skakun (Philaeus chrysops),
5)
tygrzyk paskowany (Argyope bruennichi);

Owady (Insecta):

6)
straszka północna (Sympecma braueri),
7)
żagnica zielona (Aeshna viridis),
8)
gadziogłówka żółtonoga (Stylurus flavipes),
9)
trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia),
10)
zalotka białoczelna (Leucorrhinia albifrons),
11)
zalotka spłaszczona (Leucorrhinia caudalis),
12)
zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis),
13)
modliszka zwyczajna (Mantis religiosa),
14)
tęczniki (Calosoma) - wszystkie gatunki,
15)
biegacze (Carabus) - wszystkie gatunki,
16)
pachnica dębowa (Osmoderma eremita),
17)
jelonek rogacz (Lucanus cervus),
18)
wynurt (Ceruchus chrysomelinus),
19)
sichrawa karpacka (Gaurotes excellens),
20)
kozioróg dębosz (Cerambyx cerdo),
21)
kozioróg bukowiec (Cerambyx scopolii),
22)
nadobnica alpejska (Rosalia alpina),
23)
mieniak strużnik (Apatura ilia),
24)
mieniak tęczowy (Apatura iris),
25)
paź królowej (Papilio machaon),
26)
paź żeglarz (Iphiclides podalirius),
27)
niepylak apollo (Parnassius apollo),
28)
niepylak mnemozyna (Parnassius mnemosyne),
29)
przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia),
30)
górówka sudecka (Erebia sudetica),
31)
strzępotek eudypus (Coenonymha oedippus),
32)
modraszek telejus (Maculinea teleius),
33)
modraszek nausitous (Maculinea nausithous),
34)
postojak wiesiołkowiec (Proserpinus proserpina),
35)
zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos),
36)
trzmiele (Bombus) - wszystkie gatunki;

Mięczaki (Mollusca):

37)
ślimak żółtawy (Helix lutescens),
38)
ślimak winniczek (Helix pomatia),
39)
skójka perłorodna (Margaritifera margaritifera),
40)
skójka malarska (Unio pictorum),
41)
szczeżuja wielka (Anodonta cygnea),
42)
szczeżuja spłaszczona (Anodonta complanata);

Krągłouste (Cyclostomata):

43)
minog morski (Petromyzon marinus),
44)
minog rzeczny (Lampetra fluviatilis) - w stadium larwalnego rozwoju w rzekach,
45)
minog strumieniowy (Lampetra planeri),
46)
minog ukraiński (Eudontomyzon mariae);

Ryby (Pisces):

47)
jesiotr zachodni (Acipenser sturio),
48)
parposz (Alosa fallax),
49)
alosa (Alosa alosa),
50)
łosoś (Salmo salar) - poza obszarem Morza Bałtyckiego, wód przymorskich, ujść rzecznych do Morza Bałtyckiego oraz rzek: Drwęcy, Drawy i Wisły od Włocławka do ujścia,
51)
strzeble (Phoxinus) - wszystkie gatunki,
52)
kiełb Kesslera (Gobio kessleri),
53)
kiełb białopłetwy (Gobio albipinnatus),
54)
piekielnica (Alburnoides bipunctatus),
55)
ciosa (Pelecus cultratus) - poza obszarem wód Zalewu Wiślanego,
56)
różanka (Rhodeus sericeus),
57)
śliz (Nemachilus barbatulus),
58)
koza (Cobitis taenia),
59)
koza złotawa (Cobitis aurata),
60)
piskorz (Misgurnus fossilis),
61)
pocierniec (Spinachia spinachia),
62)
iglicznia (Syngnathus typhle),
63)
babka mała (Pomatoschistus minutus),
64)
babka piaskowa (Pomatoschistus microps),
65)
kur rogacz (Myoxocephalus quadricornis),
66)
głowacz pręgopłetwy (Cottus poecilopus),
67)
dennik (Liparis liparis);

Płazy (Amphibia):

68)
salamandra plamista (Salamandra salamandra),
69)
traszki (Triturus) - wszystkie gatunki,
70)
kumaki (Bombina) - wszystkie gatunki,
71)
grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus),
72)
ropuchy (Bufo) - wszystkie gatunki,
73)
rzekotka drzewna (Hyla arborea),
74)
żaby (Rana) - wszystkie gatunki, przy czym:
a)
żaba jeziorkowa (Rana lessonae),
b)
żaba wodna (Rana esculenta),
c)
żaba śmieszka (Rana ridibunda)

- tylko w okresie od dnia 1 marca do dnia 31 maja;

Gady (Reptilia):

75)
żółw błotny (Emys orbicularis),
76)
jaszczurki (Lacertilia) - wszystkie gatunki,
77)
węże (Serpentes) - wszystkie gatunki;

Ptaki (Aves):

78)
z rzędu nurów (Gaviiformes) - wszystkie gatunki,
79)
z rzędu perkozów (Podicipediformes) - wszystkie gatunki,
80)
z rzędu rurkonosych (Procellariiformes) - wszystkie gatunki,
81)
z rzędu pełnopłetwych (Pelecaniformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem kormorana czarnego (Phalacrocorax carbo), bytującego na obszarze stawów rybnych, uznanych za obręby hodowlane w rozumieniu ustawy o rybactwie śródlądowym, od dnia 15 sierpnia do odlotu,
82)
z rzędu brodzących (Ciconiiformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem czapli siwej (Ardea cinerea),
83)
z rzędu blaszkodziobych (Anseriformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem kaczek: krzyżówki (Anas platyrhynchos), cyraneczki (Anas crecca), głowienki (Aythya ferina), czernicy (Aythya fuligula) i gęsi: gęgawy (Anser anser), zbożowej (Anser fabalis), białoczelnej (Anser albifrons),
84)
z rzędu jastrzębiowych (Accipitriformes) - wszystkie gatunki,
85)
z rzędu sokołów (Falconiformes) - wszystkie gatunki,
86)
z rzędu żurawiowych (Gruiformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem łyski (Fulica atra),
87)
z podrzędu siewkowców (Charadrii) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem słonki (Scolopax rusticola),
88)
z podrzędu mewowców (Larii) - wszystkie gatunki,
89)
z podrzędu alkowców (Alcae) - wszystkie gatunki,
90)
z rzędu kuraków (Galliformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem kuropatwy (Perdix perdix), bażanta (Phasianus colchicus) i jarząbka (Tetrastes bonasia),
91)
z rzędu gołębiowych (Columbiformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem gołębia grzywacza (Columba palumbus) i miejskiej formy gołębia skalnego (Columba livia domestica),
92)
kukułka (Cuculus canorus),
93)
lelek kozodój (Caprimulgus europaeus),
94)
z rzędu sów (Strigiformes) - wszystkie gatunki,
95)
jerzyk (Apus apus),
96)
z rzędu kraskowych (Coraciiformes) - wszystkie gatunki,
97)
z rzędu dzięciołów (Piciformes) - wszystkie gatunki,
98)
z rzędu wróblowych (Passeriformes) - wszystkie gatunki, przy czym:
a)
sroka (Pica pica),
b)
wrona siwa (Corvus corone cornix),
c)
gawron (Corvus frugilegus),

- tylko w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 czerwca;

Ssaki (Mammalia):

99)
jeże (Erinaceus) - wszystkie gatunki,
100)
kret (Talpa europaea) - z wyjątkiem występującego w zamkniętych ogrodach, szkółkach i na lotniskach,
101)
ryjówkowate (Soricidae) - wszystkie gatunki,
102)
nietoperze (Chiroptera) - wszystkie gatunki,
103)
zając bielak (Lepus timidus),
104)
wiewiórka (Sciurus vulgaris),
105)
świstak (Marmota marmota),
106)
susły (Spermophilus) - wszystkie gatunki,
107)
bóbr europejski (Castor fiber),
108)
smużka (Sicista betulina),
109)
popielicowate (Gliridae) - wszystkie gatunki,
110)
chomik europejski (Cricetus cricetus),
111)
darniówka tatrzańska (Pitymys tatricus),
112)
nornik śnieżny (Microtus nivalis),
113)
walenie (Cetacea) - wszystkie gatunki,
114)
niedźwiedź brunatny (Ursus arctos),
115) 1
wilk (Canis lupus),
116)
wydra (Lutra lutra),
117)
gronostaj (Mustela erminea),
118)
łasica (Mustela nivalis),
119)
tchórz (Mustela eversmanni),
120)
norka europejska (Mustela lutreola),
121)
żbik (Felis silvestris),
122)
ryś (Felis lynx),
123)
płetwonogie (Pinnipedia) - wszystkie gatunki,
124)
kozica (Rupicapra rupicapra),
125)
żubr (Bison bonasus).
§  2.
1.
W stosunku do gatunków chronionych, z zastrzeżeniem ust. 2, zabrania się:
1)
umyślnego zabijania, okaleczania, płoszenia, chwytania oraz przetrzymywania i preparowania,
2)
umyślnego niszczenia ich gniazd, legowisk, nor i żeremi oraz jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych, a w szczególności larw, poczwarek, kijanek, piskląt,
3)
filmowania, fotografowania ich w miejscach rozrodu i regularnego przebywania - w okresie rozrodu i wychowu młodych,
4)
przemieszczania:
a)
z miejsc rozrodu i regularnego przebywania na inne miejsca,
b)
z ośrodków hodowli, ogrodów zoologicznych, zwierzyńców na stanowiska naturalne,
5)
zbywania, nabywania żywych, martwych lub spreparowanych - w całości lub ich części,
6)
wwożenia i wywożenia poza granice Państwa w stanie żywym lub martwym całych zwierząt oraz ich części lub pochodnych.
2.
Zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą:
1)
usuwania w okresie od dnia 1 września do końca lutego gniazd ze skrzynek dla ptaków oraz gniazd znajdujących się w pielęgnowanych remizach i zagajnikach oraz miejscach specjalnie urządzonych dla ptaków,
2)
usuwania w okresie od dnia 1 września do końca lutego gniazd ptasich z zabudowań, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne,
3)
ślimaka winniczka (Helix pomatia) o średnicy muszli powyżej 30 mm, zbieranego od dnia 1 maja do dnia 31 maja dla przetwórstwa spożywczego w miejscach wyznaczonych przez wojewodę,
4)
filmowania i fotografowania w obrębie zabudowań i w miejscach udostępnionych do przebywania.
3.
Zabrania się niszczenia i usuwania krzewów i drzew (szczególnie dziuplastych), skarp i urwisk, śródpolnych i śródleśnych "oczek wodnych", bagien, torfowisk oraz wydm, które są miejscami rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych; zakaz nie dotyczy usuwania drzew i krzewów w związku z potrzebami wykonywania ochrony oraz potrzebami wynikającymi z prowadzenia racjonalnej gospodarki człowieka, a szczególnie rolnej, leśnej, rybackiej.
4.
W odniesieniu do miejsc rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych: orła bielika (Haliaeetus albicilla), orła przedniego (Aquila chrysaetos), orlika krzykliwego (Aquila pomarina), orlika grubodziobego (Aquila clanga), rybołowa (Pandion haliaetus), gadożera (Circaetus gallicus), orzełka włochatego (Hieraetus pennatus), sokoła wędrownego (Falco peregrinus), kani rudej (Milvus milvus), kani czarnej (Milvus migrans), cietrzewia (Tetrao tetrix), głuszca (Tetrao urogallus), puchacza (Bubo bubo), bociana czarnego (Ciconia nigra), kulona (Burhinus oedicnemus), kraski (Coracias garrulus), żołny (Merops apiaster), żółwia błotnego (Emys orbicularis), węża Eskulapa (Elaphe longissima) zabrania się - w odległości do 200 metrów od tych miejsc w okresie całego roku, a w odległości do 500 metrów od tych miejsc w okresie od dnia 1 lutego do dnia 31 sierpnia - dokonywania zmian obejmujących wycinanie drzew i krzewów, prowadzenie robót melioracyjnych, wznoszenie obiektów, urządzeń i instalacji oraz innych prac mających wpływ na ochronę miejsc rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych, a także zabrania się przebywania poza miejscami wyznaczonymi.
5.
Wojewoda wyznacza granice miejsc rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych oraz prowadzi ich wykaz.
§  3.
Zabrania się niszczenia mrowisk w lasach.
§  4.
Jeżeli zmiany środowiska wywołane działalnością człowieka spowodują zagrożenie gatunków chronionych, wojewoda jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiej komisji ochrony przyrody, podjąć stosowne działania w celu zapewnienia trwałego zachowania danego gatunku, jego miejsc rozrodu i regularnego przebywania bądź zapobieżenia szkodom lub ich ograniczenia.
§  5.
Traci moc rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt (Dz. U. z 1984 r. Nr 2, poz. 11).
§  6.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1995 r.
1 § 1 pkt 115 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 1998 r. (Dz.U.98.47.298) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 kwietnia 1998 r.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1995.13.61

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ochrona gatunkowa zwierząt.
Data aktu: 06/01/1995
Data ogłoszenia: 16/02/1995
Data wejścia w życie: 01/04/1995