Ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

USTAWA
z dnia 5 czerwca 1992 r.
o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

Art.  1.
1.
Osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe, w rozumieniu przepisów o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, w okresie zajmowania tych stanowisk nie mogą być:
1)
członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego ani też być zatrudnione lub wykonywać innych zajęć w tych spółkach,
2)
członkami zarządów fundacji prowadzących działalność gospodarczą.
2.
Osoby, o których mowa w ust. 1, nie mogą również w okresie zajmowania stanowisk posiadać w spółkach prawa handlowego kontrolnych udziałów lub pakietów akcji oraz podejmować działalności gospodarczej, jeżeli pozostawałoby to w sprzeczności z obowiązkami tych osób albo mogło wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność.
3.
Zakaz zajmowania stanowisk we władzach spółek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nie dotyczy osób wyznaczonych do spółki prawa handlowego z udziałem Skarbu Państwa, innych państwowych osób prawnych, gminy lub związków międzygminnych jako przedstawicieli tych podmiotów.
Art.  2.
1.
Przepis art. 1 stosuje się również do pracowników:
1)
urzędów państwowych, zajmujących stanowiska kierownicze:
a)
w naczelnych i centralnych urzędach państwowych: dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy oraz naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej),
b)
w urzędach terenowych organów rządowej administracji ogólnej: dyrektora urzędu wojewódzkiego, dyrektora wydziału (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy, kierownika urzędu rejonowego i jego zastępcy oraz kierownika rejonowego biura i jego zastępcy,
c)
w urzędach terenowych organów rządowej administracji specjalnej: kierownika urzędu administracji specjalnej i jego zastępcy,
2)
urzędów państwowych, zajmujących stanowiska równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskami wymienionymi w pkt 1,
3)
Najwyższej Izby Kontroli, wykonujących lub nadzorujących czynności kontrolne,
4)
samorządowych, wymienionych w art. 2 pkt 1 lit. a) i b) oraz w pkt 2 i 3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 21, poz. 124 i Nr 43, poz. 253),
5)
banków państwowych, zajmujących stanowiska: prezesa, wiceprezesa, członka zarządu i skarbnika,
6)
przedsiębiorstw państwowych, zajmujących stanowiska: dyrektora przedsiębiorstwa, jego zastępcy i głównego księgowego,
7)
jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz spółek z udziałem Skarbu Państwa powyżej 50%, zajmujących stanowiska: prezesa, wiceprezesa i członka zarządu.
2.
Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 1, przez osoby:
1)
wymienione w ust. 1 pkt 1-4 stanowi przewinienie służbowe, które podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej albo może stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika bez wypowiedzenia,
2)
wymienione w ust. 1 pkt 5-7 może stanowić podstawę do odwołania ze stanowiska.
Art.  3. 1

Osoba wchodząca w skład organów gminy nie może prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek z wykorzystaniem mienia państwowego lub komunalnego, a także nie może być zastępcą lub przedstawicielem w prowadzeniu takiej działalności.

Art.  4.
1. 2
(skreślony).
2.
Osoby wchodzące w skład organów gminy nie mogą być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego z udziałem Skarbu Państwa, innych państwowych osób prawnych, gmin lub związków międzygminnych albo podległych im jednostek organizacyjnych. Osoby te nie mogą również posiadać w tych spółkach kontrolnych udziałów lub pakietów akcji.
Art.  5.

Wybór lub powołanie osób, o których mowa w art. 1-4, do władz spółki z naruszeniem zakazów określonych w art. 1, 3 i 4 jest z mocy prawa nieważne i nie podlega wpisaniu do rejestru handlowego.

Art.  6.
1. 3
Osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe są obowiązane do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie to powinno zawierać w szczególności informacje o posiadanych przez osobę zajmującą kierownicze stanowisko państwowe zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, prowadzeniu innej działalności gospodarczej, a ponadto o nabyciu przez osobę zajmującą kierownicze stanowisko państwowe od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, gminy lub związku międzygminnego mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące zajmowania przez osobę zajmującą kierownicze stanowisko państwowe stanowisk w spółkach, o których mowa w art. 1.
2.
Wiadomości zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym stanowią tajemnicę służbową, chyba że osoba, która złożyła oświadczenie, wyraziła pisemną zgodę na ich ujawnienie.
3. 4
(skreślony).
4. 5
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do osób wchodzących w skład organów gminy, jak również pracowników urzędów państwowych i pracowników samorządowych.
Art.  7.
1.
Niezłożenie oświadczeń, o których mowa w art. 6, albo podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w złożonym oświadczeniu powoduje odpowiedzialność regulaminową lub służbową.
2.
Podanie w oświadczeniu, o którym mowa w art. 6, nieprawdy powoduje odpowiedzialność karną na zasadach określonych w art. 226 kk.
Art.  8. 6

Skarb Państwa, inna państwowa osoba prawna, gmina lub związek międzygminny mogą, w terminie 3 lat od zawarcia umowy, żądać od osób wymienionych w art. 1-3 i w art. 4 ust. 2 zwiększenia świadczenia wzajemnego, a gdy jest to nadmiernie utrudnione - uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli, jeżeli osoby te, wykorzystując zajmowane stanowisko państwowe lub samorządowe, nabyły mienie państwowe lub komunalne, którego wartość w chwili zawarcia umowy została określona rażąco nisko w stosunku do wartości rynkowej.

Art.  9.
1.
Osoby wymienione w art. 1 i 2, które w dniu wejścia w życie ustawy są członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego albo członkami zarządów fundacji prowadzących działalność gospodarczą, są obowiązane zrzec się tych funkcji w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, chyba że w tym terminie złożyły oświadczenie o rezygnacji ze stanowiska. W razie niezłożenia oświadczenia w tym terminie, osoby te tracą z mocy prawa stanowiska we władzach spółki lub fundacji i zostaną wykreślone z rejestru handlowego.
2.
Posłowie lub senatorowie, którzy w dniu wejścia w życie ustawy są członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek, o których mowa w art. 4 ust. 1, oraz osoby wchodzące w skład organów gminy, które w dniu wejścia w życie ustawy są członkami zarządów lub rad nadzorczych spółek, o których mowa w art. 4 ust. 2, są obowiązane zrzec się tych funkcji w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, chyba że złożą mandat posła, senatora lub członka organu gminy. W razie niezłożenia oświadczenia w tym terminie, osoby te tracą z mocy prawa stanowiska we władzach spółki i zostaną wykreślone z rejestru handlowego.
3.
Złożenie przez osobę wymienioną w art. 2 oświadczenia o rezygnacji ze stanowiska, o którym mowa w ust. 1, powoduje rozwiązanie z nią stosunku pracy w drodze porozumienia stron lub wypowiedzenia przez zakład pracy albo odwołania ze stanowiska.
Art.  10.
1.
Osoby wymienione w art. 1 i 2, które w dniu wejścia w życie ustawy posiadają odpowiednio kontrolne udziały lub pakiety akcji w spółkach prawa handlowego albo prowadzą działalność gospodarczą, są obowiązane w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy do zbycia kontrolnych udziałów lub pakietów akcji oraz zaprzestania działalności gospodarczej, jeżeli posiadanie tych udziałów lub akcji albo prowadzenie takiej działalności pozostaje w sprzeczności z obowiązkami tych osób lub może wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność.
2.
Osoby wymienione w art. 3, które w dniu wejścia w życie ustawy posiadają odpowiednio kontrolne udziały lub pakiety akcji w spółkach prawa handlowego z udziałem Skarbu Państwa, innych państwowych osób prawnych, gmin i związków międzygminnych albo podległych im jednostek organizacyjnych, są obowiązane w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy do zbycia kontrolnych udziałów lub pakietów akcji.
Art.  11.

Przepis art. 8 nie narusza przepisów innych ustaw umożliwiających dochodzenie przez Skarb Państwa należnych mu świadczeń.

Art.  12.

Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1)
kontrolnych udziałach lub pakietach akcji - rozumie się przez to liczbę udziałów lub akcji uprawniającą do domagania się zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia akcjonariuszy, jak również umieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad tego zgromadzenia,
2)
spółce prawa handlowego - rozumie się przez to spółkę handlową, a także inną spółkę, do której stosuje się przepisy prawa handlowego, w tym spółkę według prawa obcego.
Art.  13.

Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 20 października 1926 r. o uzupełnieniu przepisów normujących ustrój władz spółek akcyjnych (Dz. U. Nr 103, poz. 598).

Art.  14.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 60 dni od dnia ogłoszenia.

1 Art. 3 zmieniony przez art. 52 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.
2 Art. 4 ust. 1 skreślony przez art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.
3 Art. 6 ust. 1 zmieniony przez art. 52 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.
4 Art. 6 ust. 3 skreślony przez art. 52 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.
5 Art. 6 ust. 4 zmieniony przez art. 52 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.
6 Art. 8 zmieniony przez art. 52 pkt 4 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.96.73.350) z dniem 1 lipca 1996 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1992.56.274

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.
Data aktu: 05/06/1992
Data ogłoszenia: 25/07/1992
Data wejścia w życie: 24/09/1992