Udzielanie bezpłatnych urlopów oraz zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 19 maja 1992 r.
w sprawie udzielania bezpłatnych urlopów oraz zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych.

Na podstawie art. 104 § 3 i art. 175 § 2 Kodeksu pracy w związku z art. 25 ust. 1 i art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Przepisy ogólne

§  1.
Rozporządzenie określa:
1)
zasady udzielania urlopu bezpłatnego pracownikowi pełniącemu z wyboru funkcję związkową poza zakładem pracy,
2)
zasady udzielania zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie pracownikowi pełniącemu z wyboru funkcję w zarządzie zakładowej organizacji związkowej,
3)
zakres uprawnień przysługujących pracownikowi korzystającemu z urlopu bezpłatnego albo ze zwolnienia od pracy udzielonego z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie.

Rozdział  2

Urlopy bezpłatne dla pracowników pełniących z wyboru funkcję związkową poza zakładem pracy

§  2.
1.
Z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego w celu pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy może wystąpić organizacja związkowa, w której pracownik ma pełnić tę funkcję.
2.
Po dokonaniu wyboru organizacja związkowa powinna wystąpić z wnioskiem o udzielenie urlopu co najmniej na 14 dni przed proponowanym terminem rozpoczęcia urlopu, wskazując okres, na jaki urlop ma być udzielony.
3.
Kierownik zakładu jest obowiązany udzielić urlopu na okres wskazany przez organizację związkową; udzielenie urlopu w innym terminie może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn, na podstawie porozumienia kierownika zakładu pracy z organizacją związkową.
§  3.
Organizacja związkowa, na której wniosek udzielono urlopu bezpłatnego, powinna niezwłocznie zawiadomić zakład pracy o wygaśnięciu mandatu. W takim wypadku stosuje się odpowiednio przepis art. 74 Kodeksu pracy.
§  4.
W okresie urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje prawo do zajmowanego mieszkania zakładowego, umundurowania oraz ulgi w opłatach za przejazdy środkami lokomocji publicznej.
§  5.
Pracownikowi, który po urlopie bezpłatnym stawi się do pracy w terminie przewidzianym w art. 74 Kodeksu pracy, okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Rozdział  3

Zwolnienia od pracy pracowników pełniących z wyboru funkcje w zarządzie zakładowej organizacji związkowej

§  6.
1.
Kierownik zakładu pracy jest obowiązany, na wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowej, zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie tej organizacji, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wykaże we wniosku, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234), zwanej dalej "ustawą".
2.
Wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowej powinien zawierać:
1)
wskazanie okoliczności uzasadniających udzielenie zwolnienia,
2)
określenie jednej z form zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 2 ustawy,
3)
wskazanie pracownika, któremu zwolnienie ma być udzielone,
4)
określenie wymiaru i okresu zwolnienia.
§  7.
1.
Zarząd zakładowej organizacji związkowej jest obowiązany poinformować kierownika zakładu pracy o ustaniu okoliczności uprawniających pracownika do korzystania ze zwolnienia.
2.
W wypadku ustania okoliczności, o których mowa w ust. 1, pracownik ma obowiązek przystąpienia do pracy.
§  8.
1.
Wynagrodzenie od zakładu pracy przysługujące pracownikowi w okresie zwolnienia ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przy obliczaniu tego wynagrodzenia dodatkowe wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, szczególnie uciążliwych lub niebezpiecznych uwzględnia się, jeżeli w czasie zwolnienia nie ustaje dotychczasowe narażenie pracownika na oddziaływanie takich warunków.
2.
Wynagrodzenie ustala się ponownie w razie zmiany zasad wynagradzania ogółu pracowników lub grupy zawodowej, którymi pracownik byłby objęty, gdyby nie korzystał ze zwolnienia.
§  9.
Korzystanie przez pracownika ze zwolnienia w niepełnym wymiarze godzin nie pozbawia go tych uprawnień pracowniczych, które zgodnie z przepisami prawa pracy są uzależnione od wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy; nie narusza to odrębnych przepisów określających zasady nabywania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych.
§  10.
Pracownik korzystający ze zwolnienia zachowuje prawo do świadczeń wynikających z tytułu zatrudnienia w zakładzie pracy udzielającym zwolnienia, zgodnie z przepisami określającymi zasady przyznawania takich świadczeń.
§  11.
Po upływie okresu zwolnienia pracownik podejmuje pracę na poprzednio zajmowanym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym lub na innym odpowiadającym jego kwalifikacjom, za wynagrodzeniem nie niższym od pobieranego przed zwolnieniem, uwzględniającym zmiany zasad wynagradzania dokonane w danym zakładzie pracy.
§  12.
Pracownikowi korzystającemu z częściowego zwolnienia (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy) lub ze zwolnienia udzielonego w niepełnym wymiarze godzin (art. 31 ust. 1 pkt 6 ustawy) można udzielić zwolnienia od pracy, o którym mowa w art. 31 ust. 3 ustawy, jeżeli wykonanie doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej pracownika nie jest możliwe w ramach już udzielonego zwolnienia.
§  13.
Przepisy § 6-12 stosuje się odpowiednio do pracownika pełniącego z wyboru funkcję w zarządzie międzyzakładowej organizacji związkowej.

Rozdział  4

Przepisy przejściowe i końcowe

§  14.
Pracownikowi korzystającemu w dniu wejścia w życie rozporządzenia z urlopu bezpłatnego, udzielonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie zasad udzielania bezpłatnych urlopów pracownikom powołanym do pełnienia z wyboru funkcji w organizacjach społecznych (Dz. U. Nr 37, poz. 218), przysługuje prawo do dalszego korzystania z urlopu bezpłatnego na dotychczasowych warunkach do upływu terminu, na jaki urlop ten został udzielony.
§  15.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie zasad udzielania bezpłatnych urlopów pracownikom powołanym do pełnienia z wyboru funkcji w organizacjach społecznych (Dz. U. Nr 37, poz. 218), z zastrzeżeniem § 14.
§  16.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1992.45.201

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Udzielanie bezpłatnych urlopów oraz zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych.
Data aktu: 19/05/1992
Data ogłoszenia: 03/06/1992
Data wejścia w życie: 18/06/1992