Zmiana niektórych ustaw dotyczących zatrudnienia oraz zaopatrzenia emerytalnego.

USTAWA
z dnia 15 lutego 1992 r.
o zmianie niektórych ustaw dotyczących zatrudnienia oraz zaopatrzenia emerytalnego.

Art.  1.

W ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68, z 1990 r. Nr 36, poz. 206 i z 1991 r. Nr 104, poz. 450) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 11:
a)
w ust. 2 w zdaniu drugim wyraz "pierwszego" zastępuje się wyrazem "trzeciego",
b)
w ust. 5 w zdaniu drugim skreśla się wyrazy "z wyrównaniem od pierwszego miesiąca tego kwartału";
2)
w art. 54 w ust. 1 po wyrazach "Inwalidzie wojennemu i wojskowemu" stawia się przecinek oraz dodaje wyrazy "którego inwalidztwo powstało w związku ze służbą wojskową".
Art.  2.

W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267, z 1984 r. Nr 52, poz. 268 i 270, z 1986 r. Nr 1, poz. 1, z 1989 r. Nr 35, poz. 190 i 192, z 1990 r. Nr 10, poz. 58 i 61, Nr 36, poz. 206, Nr 66, poz. 390 i Nr 87, poz. 506 oraz z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 80, poz. 350 i Nr 94, poz. 422) w art. 27:

1)
po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

"2a. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki.",

2)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę na warunkach innych niż określone w ustawie oraz określić w takich przypadkach:

1) zasady obniżania emerytury do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 26 pkt 1 proporcjonalnie do liczby miesięcy brakujących do wieku emerytalnego, nie więcej jednak niż 0,25% podstawy wymiaru za każdy miesiąc,

2) zasady zawieszania emerytury na czas osiągania wynagrodzenia lub dochodu z tytułu wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pozarolniczej działalności gospodarczej, której wykonywanie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego."

Art.  3.

W ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19, Nr 10, poz. 59 i Nr 51, poz. 298 oraz z 1991 r. Nr 83, poz. 372, Nr 106, poz. 457 i Nr 113, poz. 491) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 1 skreśla się ust. 3;
2)
w art. 7a w ust. 1 w ostatnim zdaniu wyrazy "świadczeń przewidzianych w art. 8" zastępuje się wyrazami "odprawy przewidzianej w art. 8";
3)
w art. 8:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn, o których mowa w art. 1 przysługuje odprawa pieniężna.",

b)
po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

"2a. Wysokość odprawy nie może przekraczać kwoty 15-krotnego najniższego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy, ustalonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie odrębnych przepisów.",

c)
w ust. 3:
-
skreśla się pkt 1,
-
po pkt 3 dodaje się pkt 4-6 w brzmieniu:

"4) zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy i otrzymującemu emeryturę lub rentę albo zatrudnionemu w innym zakładzie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy lub w kilku zakładach pracy łącznie w pełnym wymiarze czasu pracy,

5) prowadzącemu działalność gospodarczą na własny rachunek,

6) prowadzącemu gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 5 ha przeliczeniowych albo gospodarstwo stanowiące dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, z którego wysokość podatku rolnego przekracza wysokość podatku z 5 ha przeliczeniowych.",

d)
ust. 4 otrzymuje brzmienie:

"4. W razie zbiegu prawa do odprawy przewidzianej w ust. 1 i jednorazowej odprawy pieniężnej w związku z przejściem na emeryturę lub rentę inwalidzką, pracownikowi przysługuje jedna, korzystniejsza dla niego odprawa.",

e)
skreśla się ust. 5 i 6;
4)
w art. 17 w zdaniu drugim wyrazy "przysługują świadczenia pieniężne, przewidziane" zastępuje się wyrazami "przysługuje odprawa, przewidziana", a wyrazy "takich świadczeń" zastępuje się wyrazami "żadnych świadczeń z tego tytułu."
Art.  4.

W ustawie z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 2:
a)
w ust. 1:
-
pkt 4 otrzymuje brzmienie:

"4) przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w poprzednim kwartale od dnia ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski",

-
skreśla się pkt 5,
-
w pkt 9 w lit. a) wyrazy "z zastrzeżeniem pkt 13 lit. b) i c)" zastępuje się wyrazami "z wyjątkiem osób wymienionych w pkt 13",
b)
skreśla się ust 5;
2)
w art. 10 w ust. 3 skreśla się kropkę i dodaje wyrazy "właściwy terytorialnie dla rejonowego urzędu pracy, przy którym utworzona jest rejonowa rada zatrudnienia.";
3)
w art 15:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Wysokość zasiłku szkoleniowego wynosi 115% zasiłku.",

b)
skreśla się ust. 2-4 i 6;
4)
w art. 20:
a)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Wysokość zasiłku wynosi 36% przeciętnego wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 11 oraz art. 25 pkt 2.",

b)
skreśla się ust 4,
c)
w ust. 5 skreśla się wyrazy "w myśl ust. 4" oraz wyraz "przewidywanego",
d)
skreśla się ust. 6,
e)
w ust. 7 skreśla się wyrazy "w wysokości 33% kwoty przewidywanego przeciętnego wynagrodzenia",
f)
skreśla się ust. 8-10,
g)
w ust. 11 wyrazy "11% przewidywanego" zastępuje się wyrazami "12%",
h)
dodaje się ust. 14 w brzmieniu:

"14. W przypadkach określonych w art. 2 ust. 2 wysokość zasiłku zmniejsza się o kwotę osiągniętego wynagrodzenia lub dochodu.";

5)
w art. 22 w ust. 1 w pkt 2 skreśla się wyraz "dwukrotnie";
6)
w art. 23 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

"2a. Bezrobotny, który nabył prawo do emerytury lub renty, jest obowiązany do zwrotu zasiłku wypłaconego za miesiące, za które otrzymał emeryturę lub rentę.";

7)
w art. 25:
a)
skreśla się pkt 1,
b)
w pkt 2:
-
skreśla się wyrazy "6 i",
-
na końcu przecinek zastępuje się średnikiem i dodaje wyrazy "zasiłek podlega waloryzowaniu na zasadach przewidzianych dla świadczeń emerytalno-rentowych",
c)
skreśla się pkt 3;
8)
w art. 34 w pkt 3 wyrazy "w art. 25 pkt 1" zastępuje się wyrazami "w art. 15 ust. 1";
9)
w art. 56 w ust. 1:
a)
w pkt 2 skreśla się wyrazy "i art. 25 pkt 1",
b)
w pkt 7 skreśla się wyrazy "dodatków wyrównawczych i" oraz wyrazy "art. 25 pkt 3 i",
c)
pkt 18 otrzymuje brzmienie:

"18) kosztów wysyłki wezwań, zawiadomień i przekazywania bezrobotnym należnych świadczeń pieniężnych,";

10)
w art. 61 w ust. 2 skreśla się wyrazy "albo przewidywanego przeciętnego wynagrodzenia";
11)
art. 64 otrzymuje brzmienie:

"Art. 64. Do dnia 31 grudnia 1992 r. zadania wynikające z niniejszej ustawy realizują Minister Pracy i Polityki Socjalnej oraz wojewodowie przy pomocy wojewódzkich i rejonowych biur pracy pozostających w ramach rządowej administracji ogólnej. W okresie tym decyzje w sprawach określonych w ustawie dla rejonowych urzędów pracy wydają rejonowe biura pracy. Organem wyższego stopnia w stosunku do rejonowego biura pracy jest wojewoda."

Art.  5.

W ustawie z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 15:
a)
po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:

"3a. W razie zbiegu okresów opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników i Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników, przypadający od 1 lipca 1977 r., z innym ubezpieczeniem społecznym, świadczenie ulega zwiększeniu, o którym mowa w ust. 3, za okres opłacania tych składek, nawet jeśli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone w myśl art. 2-4, nie wymagałyby uzupełnienia w celu nabycia prawa do świadczenia.",

b)
w ust. 5 wyrazy "ust. 1-3" zastępuje się wyrazami "ust. 1-3a";
2)
w art. 17 w ust. 1 liczbę "105%" zastępuje się liczbą "110%";
3)
w art. 18 w ust. 2 liczbę "105%" zastępuje się liczbą "110%";
4)
w art. 20 w ust. 1 skreśla się wyraz "zaliczkowo";
5)
w art 24:
a)
w ust. 3 skreśla się pkt 1 i oznaczenie pkt 2,
b)
dodaje się nowy ust. 5 w brzmieniu:

"5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.",

c)
w dotychczasowym ust. 5 wyrazy "ust. 3 pkt 2 i ust. 4" zastępuje się wyrazami "ust. 3 i 4",
d)
dotychczasowe ust. 5 i 6 otrzymują oznaczenie ust. 6 i 7;
6)
w art. 32 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

"4. Jeżeli kwota świadczenia ustalona w myśl art. 28-30 nie przekraczałaby kwoty 1.000.000 zł miesięcznie i byłaby niższa od kwoty wypłaconego świadczenia, świadczenie wypłaca się w kwocie dotychczasowej, nie wyższej jednak niż 1.000.000 zł miesięcznie, do czasu, gdy jego wysokość, ustalona w myśl art. 28-30, w wyniku waloryzacji przekroczy tę kwotę.";

7)
po art. 43 dodaje się art. 431) w brzmieniu:

"Art. 431) Kwoty najniższej emerytury i renty, kwoty dodatku pielęgnacyjnego, dla sieroty zupełnej, za tajne nauczanie, kombatanckiego oraz kwoty zasiłku pogrzebowego - określone niniejszą ustawą w odpowiednim procencie przeciętnego wynagrodzenia stanowiącego podstawę ostatnio przeprowadzonej waloryzacji - ustala się z zaokrągleniem do pełnej setki złotych.";

8)
w art. 44 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

"2) dodatek pielęgnacyjny i dodatek dla sieroty zupełnej wynoszą 178.500 zł miesięcznie,".

Art.  6.

Kwota podstawy wymiaru renty inwalidzkiej i renty rodzinnej przysługującej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin po dniu 31 grudnia 1991 r. nie może być niższa od kwoty określonej w art. 44 ustawy wymienionej w art 5 niniejszej ustawy.

Art.  7. 1

(utracił moc).

Art.  8.

Do stosunków pracy, które zostały rozwiązane lub wypowiedziane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 3, dotyczące uprawnień do odprawy pieniężnej i dodatku wyrównawczego w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art.  9.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w art. 2 niniejszej ustawy zachowują moc przepisy dotychczasowe.

Art.  10.

Na wniosek osoby, której świadczenie zostało ustalone bez uwzględnienia art. 15 ust. 3a ustawy wymienionej w art. 5 w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą, ustala się ponownie wysokość świadczenia.

Art.  11.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym, że przepis art. 5 pkt 5 i 6 z mocą od dnia 1 stycznia 1992 r., a art. 5 pkt 8 z mocą od dnia 15 listopada 1991 r.

1 Art. 7 utracił moc - z dniem 17 czerwca 1994 r. - zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 1994 r. (Dz.U.94.69.306).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1992.21.84

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zmiana niektórych ustaw dotyczących zatrudnienia oraz zaopatrzenia emerytalnego.
Data aktu: 15/02/1992
Data ogłoszenia: 10/03/1992
Data wejścia w życie: 01/01/1992, 10/03/1992, 15/11/1991