Zasady i tryb rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 16 lipca 1991 r.
w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) zarządza się, co następuje:
§  1.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
nieruchomości - rozumie się przez to nieruchomość wywłaszczoną lub jej część,
2)
właścicielu - rozumie się przez to poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego następcę prawnego.
§  2.
1.
Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
2.
Właścicielowi nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu istniejącego przed wywłaszczeniem, o odszkodowanie za zmianę jej stanu oraz za pozbawienie korzystania z nieruchomości.
§  3.
1.
W razie zwrotu nieruchomości właściciel zwraca na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy wypłacone odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana.
2.
Zwrotowi podlegają również potrącone z odszkodowania kwoty na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli.
3.
W razie zmniejszenia się wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie podlegające zwrotowi ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
§  4.
W razie zwiększenia się wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu, właściciel zwraca kwoty nakładów na tej nieruchomości zwiększających jej wartość w chwili wydania, z wyjątkiem kosztów nakładów, z których nie może skorzystać.
§  5.
Przepisy § 3 ust. 3 i § 4 stosuje się odpowiednio do zwrotu nieruchomości zamiennej, jeżeli nie można przywrócić jej do stanu poprzedniego.
§  6. 1
Rozliczenia, o których mowa w § 3 i 4, podlegają waloryzacji. Waloryzacji dokonuje się stosując wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zwaloryzowana kwota nie może być większa od wartości nieruchomości w dniu jej zwrotu.
§  7.
1.
Należności, o których mowa w § 3 i 4, zwracane przez właściciela, mogą być, na jego wniosek, rozłożone na raty płatne rocznie przez okres do 10 lat. Roszczenia Skarbu Państwa lub gminy z tego tytułu mogą podlegać zabezpieczeniu hipotecznemu.
2.
Należności zwracane w formie ratalnej podlegają oprocentowaniu począwszy od daty rozłożenia na raty; oprocentowanie od nie uiszczonej części ceny jest równe stopie procentowej kredytu refinansowego udzielanego bankom przez Narodowy Bank Polski.
§  8. 2
(skreślony).
§  9. 3
 
1.
Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna również określać sposób i terminy zwrotu należności.
2.
W razie zwłoki w uiszczaniu należności podlegających zwrotowi, pobiera się odsetki na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
§  10.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz. U. Nr 47, poz. 243).
§  11.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
1 § 6 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 12 marca 1996 r. (Dz.U.96.38.168) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 17 kwietnia 1996 r.
2 § 8 skreślony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 maja 1992 r. (Dz.U.92.46.205) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 20 czerwca 1992 r.
3 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 1992 r. (Dz.U.92.46.205) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 20 czerwca 1992 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1991.72.315

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady i tryb rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Data aktu: 16/07/1991
Data ogłoszenia: 16/08/1991
Data wejścia w życie: 31/08/1991