Środki specjalne jednostek budżetowych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 8 maja 1991 r.
w sprawie środków specjalnych jednostek budżetowych. *

Na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18 i Nr 34, poz. 150) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozporządzenie określa tryb tworzenia oraz szczegółowe zasady gospodarki finansowej środków specjalnych państwowych jednostek budżetowych.
2.
Jednostki budżetowe gmin tworzące środki specjalne stosują zasady gospodarki finansowej określone w rozporządzeniu zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18 i Nr 34, poz. 150).
§  2.
Środki specjalne mogą być tworzone z następujących źródeł dochodów:
1)
z odpłatności za prowadzoną działalność w zakresie produkcji i usług,
2)
z wpłat jednostek uczestniczących we wspólnych (scentralizowanych) akcjach gospodarczych,
3)
z wpłat części zysku gospodarstw pomocniczych tworzonych przy szkołach, zespołach ekonomiczno-administracyjnych szkół, jednostkach więziennictwa, zakładach dla nieletnich, internatach, zakładach opiekuńczo-wychowawczych, zakładach służby zdrowia i parkach narodowych, jeżeli celem działalności tych środków specjalnych jest finansowanie poprawy warunków lub wyżywienia w tych jednostkach,
4)
z dobrowolnych wpłat i darów,
5)
z dodatkowych wpływów należności budżetowych i zwrotów nadmiernie pobranych dotacji, uzyskanych w wyniku bezpośredniego działania izb i urzędów skarbowych, oraz środków pochodzących z pobieranej od wierzycieli opłaty w wysokości 5% od kwot ściągniętych w trybie egzekucyjnym, a także wpłaconych w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych,
6)
z opłat za czynności egzekucyjne urzędów skarbowych i z opłaty manipulacyjnej,
7) 1
z części opłat za czynności egzekucyjne komorników sądowych i nadwyżek ryczałtów kancelaryjnych, w wysokości odpowiadającej należnym komornikom wynagrodzeniom prowizyjnym wraz z pochodnymi,
7a) 2
z wpłat uczestników postępowania odwoławczego, orzeczonych przez zespoły arbitrów rozpatrujące odwołania wniesione w postępowaniu o zamówienie publiczne,
8) 3
z nie wykorzystanych wydatków budżetowych określonych przez Radę Ministrów,
9) 4
innych ustawowo określonych.
§  3.
1.
Decyzje o podjęciu lub zaniechaniu finansowania działalności w formie środków specjalnych podejmują kierownicy jednostek budżetowych, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
W razie konieczności stosowania dopłat z budżetu do działalności w formie środków specjalnych, podjęcie finansowania tej działalności wymaga uprzedniego uzyskania zgody dysponenta części budżetowej.
3.
Jednostka budżetowa nie może utworzyć środków specjalnych na finansowanie działalności ubocznej lub podstawowej, dla której finansowania powołała gospodarstwo pomocnicze.
4.
Decyzja o finansowaniu działalności w formie środków specjalnych powinna określać:
1)
nazwę i siedzibę jednostki budżetowej tworzącej środki specjalne,
2)
przedmiot działalności finansowanej w formie środków specjalnych i ich nazwę,
3)
rodzaje i źródła przychodów oraz rodzaje i przeznaczenie rozchodów,
4)
stan wyposażenia w środki obrotowe.
5.
Środkami specjalnymi dysponują kierownicy jednostek budżetowych.
§  4.
1.
Jeżeli środki specjalne państwowej jednostki budżetowej nie spełniają warunków samofinansowania określonych w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budżetowe, organ, który je powołał, wydaje decyzję o ich likwidacji lub przekształceniu w inną formę gospodarki finansowej, najpóźniej do 31 grudnia danego roku.
2.
Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do przypadków, o których mowa w art. 16 ust. 3 i 4 ustawy - Prawo budżetowe.
§  5.
1.
Bank otwiera rachunek środków specjalnych na wniosek jednostki budżetowej po przedstawieniu przez nią decyzji, o której mowa w § 3.
2.
Jednostka budżetowa może posiadać tylko jeden rachunek bankowy środków specjalnych.
3.
Dysponenci dokonują wypłat z rachunku środków specjalnych do wysokości sum zgromadzonych na tym rachunku.
4.
Decyzja o likwidacji środków specjalnych stanowi dla banku podstawę do zamknięcia rachunku oraz przekazania środków finansowych, pozostałych po dokonaniu rozliczeń likwidacyjnych, na rachunek budżetu, z którym powiązana jest jednostka budżetowa prowadząca te środki specjalne.
§  6.
1.
Podstawą gospodarowania środkami specjalnymi jest roczny plan finansowy, określający przychody i rozchody w układzie paragrafów klasyfikacji budżetowej, w tym także wpłaty do budżetu i dotacje z budżetu oraz stan środków obrotowych.
2.
Plan finansowy środków specjalnych zatwierdza kierownik jednostki budżetowej, będący dysponentem tych środków, z zachowaniem kwot wpłat do budżetu, dotacji z budżetu, wynagrodzeń i innych wydatków, których wysokość określona została dyrektywnie na podstawie odrębnych przepisów.
3.
Plan i sprawozdanie środków specjalnych oznacza się symbolem części, działu i rozdziału właściwego dla jednostki budżetowej dysponującej tymi środkami.
§  7.
1.
W planie finansowym środków specjalnych mogą być dokonywane zmiany w ciągu roku lub mogą być realizowane wyższe od planowanych przychody i rozchody bez zmiany planu, pod warunkiem że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji z budżetu.
2.
Inne niż wymienione w ust. 1 zmiany planu finansowego mogą być dokonywane tylko po uprzednim wprowadzeniu w obowiązującym trybie zmian w budżecie.
3.
Zasady zwiększania wynagrodzeń regulują odrębne przepisy.
§  8.
1.
Jednostki budżetowe prowadzące działalność w formie środków specjalnych ustalają corocznie dla tej działalności normatywne stany środków obrotowych na koniec roku.
2.
Normatywny stan środków obrotowych na koniec roku nie może przekraczać 1/12 części planowanych rocznych kosztów (rozchodów) działalności finansowanej z danego rodzaju środków specjalnych.
3.
Jeżeli w formie środków specjalnych finansowana jest działalność produkcyjna lub usługowa wymagająca zaopatrzenia materiałowego oraz magazynowania wyrobów, surowców i innych materiałów, to normatywny stan środków obrotowych, o którym mowa w ust. 2, może być zwiększony dla tej działalności, nie więcej jednak niż o 50 %.
4.
Nie podlegają normowaniu środki obrotowe w tych rodzajach środków specjalnych, które w całości czerpią swoje dochody z dobrowolnych wpłat na określone cele gospodarcze lub społeczne, oraz w środkach specjalnych placówek oświatowych.
5.
Jeżeli planowany stan środków obrotowych na początek roku łącznie z planowanymi przychodami przekracza kwotę planowanych rozchodów oraz normatywnego stanu środków obrotowych na koniec roku, różnicę uwzględnia się w planie jako wpłatę do budżetu z tytułu nadwyżek środków obrotowych.
§  9.
1.
Dotacje z budżetu dla środków specjalnych mogą być planowane w zakresie i na zasadach określonych na podstawie art. 16 ust. 3 i 4 ustawy - Prawo budżetowe, a w 1991 r., do czasu określenia tego zakresu i zasad - zgodnie z zasadami określonymi w zarządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 maja 1989 r. w sprawie środków specjalnych jednostek budżetowych (Monitor Polski Nr 19, poz. 128 i z 1990 r. Nr 41, poz. 320).
§  10.
1.
Jeżeli plan finansowy środków specjalnych przewiduje wpłatę do budżetu nadwyżki środków obrotowych (§ 8 ust. 5), dysponent dokonuje tej wpłaty zaliczkowo w wysokości planowanej wpłaty rocznej w terminie do dnia 20 grudnia.
2.
W terminie 5 dni po przyjęciu sprawozdania finansowego dysponent środków specjalnych dokonuje wpłaty do budżetu różnicy między faktycznym a planowanym stanem środków obrotowych.
3.
Przepis ust. 2 ma zastosowanie również do środków specjalnych, których plany finansowe nie przewidują wpłaty do budżetu.
4. 5
Minister może zwolnić podległego dysponenta środków specjalnych z wpłat do budżetu nadwyżek środków obrotowych, jeżeli dochody tych środków specjalnych pochodzą w całości ze źródeł określonych w § 2 pkt 3, 8 i 9.
§  11.
Obsługa administracyjna oraz księgowa środków specjalnych należy do obowiązków dysponenta.
§  12.
Przepisy dotyczące ministrów stosuje się również do innych dysponentów wyodrębnionych części budżetu państwa.
§  13.
Jednostki budżetowe gmin tworzące środki specjalne stosują zasady gospodarki finansowej określone w rozporządzeniu, z tym że:
1)
przepisy dotyczące ministrów odnoszą się do zarządów gmin,
2)
określenie "budżet państwa" lub "budżet" oznacza budżet gminy,
3)
uprawnienia i obowiązki przypisane kierownikom jednostek budżetowych zarząd gminy może zastrzec dla siebie,
4)
zarząd gminy może ustalić inne niż określone w § 8 do § 10 zasady planowania i rozliczania środków obrotowych.
§  14.
Traci moc zarządzenie Ministra Finansów z dnia 29 maja 1989 r. w sprawie środków specjalnych jednostek budżetowych (Monitor Polski Nr 19, poz. 128 i z 1990 r. Nr 41, poz. 320).
§  15.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
* Z dniem 1 stycznia 1999 r. rozporządzenie zachowuje moc w części niesprzecznej z ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U.98.155.1014), nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2000 r. - zobacz art. 202 ust. 2 powołanej ustawy.
1 § 2 pkt 7 dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 1993 r. (Dz.U.93.38.166) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 13 maja 1993 r.
2 § 2 pkt 7a dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1997 r. (Dz.U.97.34.208) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 11 kwietnia 1997 r.
3 § 2 pkt 8 według numeracji ustalonej przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 1993 r. (Dz.U.93.38.166) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 13 maja 1993 r.
4 § 2 pkt 9 według numeracji ustalonej przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 1993 r. (Dz.U.93.38.166) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 13 maja 1993 r.
5 § 10 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1997 r. (Dz.U.97.34.208) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 11 kwietnia 1997 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1991.42.184

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Środki specjalne jednostek budżetowych.
Data aktu: 08/05/1991
Data ogłoszenia: 16/05/1991
Data wejścia w życie: 16/05/1991