Ustalanie prawa do renty inwalidzkiej rolniczej oraz zgłaszanie i ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ
z dnia 21 października 1991 r.
w sprawie ustalania prawa do renty inwalidzkiej rolniczej oraz zgłaszania i ustalania okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej. *

Na podstawie art. 23 i art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 i Nr 45, poz. 199) zarządza się, co następuje:
§  1.
Ilekroć w przepisach rozporządzenia jest mowa bez bliższego określenia o zdolności lub niezdolności do pracy, rozumie się przez to zdolność lub niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym.
§  2.
Przy ustalaniu długotrwałej niezdolności do pracy uwzględnia się:
1)
sprawność psychofizyczną organizmu, stopień przystosowania organizmu do ubytków anatomicznych, kalectwa oraz skutków choroby,
2)
charakter i przebieg procesów chorobowych oraz ich wpływ na stan czynnościowy organizmu, a w sprawach o ustalenie prawa do renty inwalidzkiej rolniczej, z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej - także ich związek z tym wypadkiem lub tą chorobą,
3)
możliwość przywrócenia zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przez leczenie i rehabilitację oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, protezy i środki pomocnicze,
4)
rodzaj i zakres prac dotychczas wykonywanych przez zainteresowanego w gospodarstwie rolnym.
§  3.
1.
Za datę powstania niezdolności do pracy uważa się dzień, w którym stan zdrowia zainteresowanego uległ pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przeciwwskazania do osobistego wykonywania niezbędnych prac w danym gospodarstwie rolnym.
2.
Jeżeli pogorszenie stanu zdrowia określone w ust. 1 następowało w ciągu pewnego okresu, za datę powstania niezdolności do pracy uważa się ostatni dzień tego okresu.
3.
W innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 lub 2 przyjmuje się datę podaną na wniosku o rentę inwalidzką rolniczą.
§  4.
Nie ustala się długotrwałej niezdolności do pracy przed upływem 6 miesięcy od daty określonej w myśl § 3, chyba że stan zdrowia zainteresowanego wskazuje, że niezdolność ta trwać będzie nieprzerwanie ponad 6 miesięcy.
§  5.
1.
Ustalając długotrwałą niezdolność do pracy, stwierdza się, na żądanie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanej dalej "Kasą", okoliczności związane z powstaniem i charakterem tej niezdolności, mające wpływ na prawo do renty inwalidzkiej rolniczej.
2.
Jeżeli długotrwała niezdolność do pracy jest związana z inwalidztwem I grupy, ustalając tę niezdolność stwierdza się inwalidztwo I grupy. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio.
3.
Jeżeli zainteresowany nie osiągnął jeszcze wieku o 5 lat niższego od wieku emerytalnego i nie został zaliczony do I grupy inwalidów, ustalając długotrwałą niezdolność do pracy określa się także przy uwzględnieniu rokowania co do stanu zdrowia zainteresowanego i możliwości odzyskania przez niego zdolności do pracy:
1)
długość okresu nie przekraczającego 10 lat, po którego upływie należy przeprowadzić badania kontrolne,
2)
wskazania co do konieczności dalszego leczenia lub rehabilitacji w celu przywrócenia zdolności do pracy.
§  6.
1.
Rentę inwalidzką rolniczą jako rentę okresową przyznaje się na okres trwający do końca miesiąca, w którym przypada termin badania kontrolnego (§ 5 ust. 3), z zastrzeżeniem skrócenia tego okresu w przypadku objęcia uprawnionego innym ubezpieczeniem społecznym.
2.
Okres, o którym mowa w ust. 1, przedłuża się odpowiednio, jeżeli w wyniku badania kontrolnego ustalono, że uprawniony jest nadal niezdolny do pracy, chyba że są spełnione warunki do przyznania renty inwalidzkiej rolniczej jako renty stałej.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli uprawniony przestał podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu nie nabywając prawa do emerytury lub renty z tego ubezpieczenia.
§  7.
1.
Uprawnionego do renty inwalidzkiej rolniczej jako renty okresowej kieruje się z urzędu na badania kontrolne.
2.
Jeżeli uprawniony został objęty innym ubezpieczeniem społecznym, kieruje się go na badania kontrolne w związku ze sprawą o przedłużenie okresu pobierania renty, chyba że nie upłynął jeszcze termin ustalony zgodnie z § 5 ust. 3.
§  8.
W badaniu kontrolnym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ustalenia długotrwałej niezdolności do pracy.
§  9.
1.
Niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia wypadku lub otrzymania wiadomości o wypadku w inny sposób, Kasa podejmuje postępowanie dowodowe w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn wypadku oraz ustalenia, czy był to wypadek przy pracy rolniczej.
2.
Postępowanie dowodowe obejmuje w szczególności:
1)
przesłuchanie poszkodowanego i świadków, których zeznania mogą przyczynić się do wyjaśnienia przyczyn i okoliczności wypadku,
2)
oględzin miejsca i przedmiotów związanych z wypadkiem,
3)
dowody z opinii biegłych w razie uzasadnionej potrzeby.
3.
W postępowaniu dowodowym bierze się także pod uwagę dokumentację lekarską związaną z wypadkiem oraz zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności poszkodowanego do pracy, wydane na zasadach i w trybie określonych odrębnymi przepisami.
§  10.
1.
Po wyjaśnieniu okoliczności i przyczyn wypadku, jednak nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania wiadomości o wypadku, Kasa sporządza protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej, zwany dalej "protokołem powypadkowym".
2.
Kasa może wezwać zgłaszającego do osobistego stawiennictwa się w celu udziału w sporządzeniu protokołu powypadkowego, chyba że zgłoszenia dokonano na piśmie, a zawarte w nim dane nie budzą wątpliwości.
§  11.
1.
Protokół powypadkowy powinien zawierać:
1)
imię i nazwisko oraz stanowisko osoby sporządzającej protokół,
2)
imię i nazwisko osoby zgłaszającej wypadek oraz datę zgłoszenia,
3)
dokładne dane osobowe poszkodowanego,
4)
datę wypadku, opis okoliczności wypadku, jego przebieg i przyczyny,
5)
ustalenia lekarza dokonane w oparciu o badania poszkodowanego,
6)
stwierdzenie, czy był to wypadek przy pracy rolniczej,
7)
stwierdzenie, czy zachodzą okoliczności mogące mieć wpływ na ograniczenie prawa do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku,
8)
datę sporządzenia protokołu i podpis osoby, która go sporządziła.
2.
Protokół powypadkowy sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden doręcza się poszkodowanemu lub członkowi jego rodziny łącznie z decyzją ustalającą prawo do świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników lub odmawiającą prawa do takiego świadczenia, a drugi przechowuje się w aktach sprawy.
§  12.
Zachowują moc czynności w sprawach określonych w rozporządzeniu, dokonane przed dniem jego wejścia w życie na podstawie dotychczasowych przepisów. Skutki prawne tych czynności ustala się przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia.
§  13.
W sprawach nie uregulowanych w rozporządzeniu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ustalania inwalidztwa i przeprowadzania badań kontrolnych w związku z ustaleniem uprawnień do pracowniczej renty inwalidzkiej.
§  14.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.
* Z dniem 2 maja 2004 r. nin. rozporządzenie traci moc w części wydanej na podstawie art. 23 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.98.7.5), w związku z uchyleniem tego przepisu przez art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.04.91.873).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1991.103.449

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ustalanie prawa do renty inwalidzkiej rolniczej oraz zgłaszanie i ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej.
Data aktu: 21/10/1991
Data ogłoszenia: 14/11/1991
Data wejścia w życie: 01/01/1992