Zm.: rozporządzenie w sprawie urlopów wychowawczych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 6 lipca 1989 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie urlopów wychowawczych.

Na podstawie art. 186 § 2 Kodeksu pracy oraz art. 40a ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143, z 1985 r. Nr 4, poz. 15, z 1986 r. Nr 42, poz. 202 oraz z 1989 r. Nr 4, poz. 21 i Nr 35, poz. 192) zarządza się, co następuje:
§  1.
W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (Dz. U. z 1985 r. Nr 2, poz. 10, Nr 18, poz. 80 i Nr 59, poz. 302, z 1986 r. Nr 9, poz. 48, z 1987 r. Nr 3, poz. 21 i Nr 10, poz. 64 oraz z 1988 r. Nr 3, poz. 14) wprowadza się następujące zmiany:
1)
§ 6 otrzymuje brzmienie:

"§ 6. 1. Zasiłek wychowawczy przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej za rok ubiegły.

2. Pracownicy samotnie wychowującej dziecko zasiłek wychowawczy przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej za rok ubiegły.

3. Zasiłek wychowawczy, o którym mowa w ust. 1 i 2, przysługuje, jeżeli dochód na osobę w rodzinie pracownicy nie przekracza kwoty odpowiadającej wysokości 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej za rok ubiegły.

4. Zasiłek wychowawczy przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 zasiłku miesięcznego za każdy dzień.

5. Stawkę zasiłku wychowawczego przypadającą do wypłaty zaokrągla się do pełnych stu złotych w górę.

6. Prawo do zasiłku wychowawczego ustala się na okres do ostatniego dnia lutego, a jeżeli zasiłek jest wypłacany dłużej - na kolejne okresy roczne od dnia 1 marca do ostatniego dnia lutego roku następnego.

7. Przy ustalaniu prawa do zasiłku wychowawczego uwzględnia się przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie w ubiegłym roku kalendarzowym, ustalony według zasad określonych w załączniku do rozporządzenia.";

2)
§ 7 otrzymuje brzmienie:

"§ 7. 1. Zasiłek wychowawczy nie przysługuje:

1) w razie korzystania z urlopu wychowawczego krótszego niż 3 miesiące,

2) jeżeli dochód na osobę w rodzinie jest wyższy od kwoty odpowiadającej wysokości 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej w roku ubiegłym, z zastrzeżeniem ust. 2,

3) jeżeli pracownica lub jej małżonek osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub podatkami dochodowym i obrotowym, chyba że dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył kwoty odpowiadającej wysokości 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej w roku ubiegłym, z uwzględnieniem ust. 2,

4) w razie umieszczenia dziecka w żłobku, zakładzie specjalnym, domu dziecka lub innej placówce opiekuńczo-wychowawczej albo w innych wypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem - od dnia zaprzestania opieki nad dzieckiem, z wyjątkiem czasowego pobytu matki lub dziecka w okresie do 6 miesięcy w szpitalu albo sanatorium,

5) w razie pobierania przez pracownicę emerytury lub renty inwalidzkiej,

6) w razie podjęcia w okresie urlopu wychowawczego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wymiarze przekraczającym połowę dotychczasowego wymiaru czasu pracy - od dnia podjęcia zatrudnienia,

7) w razie wykonywania w okresie urlopu wychowawczego pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, jeżeli dochód z tych tytułów przekracza miesięcznie kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej w roku ubiegłym, z uwzględnieniem ust. 3.

2. Zasiłek wychowawczy przysługuje, chociaż dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, jeżeli kwota tego przekroczenia przypadająca na wszystkich członków rodziny nie równoważy kwoty zasiłku.

3. Zasiłek wychowawczy przysługuje bez względu na wysokość wynagrodzenia osiąganego w okresie urlopu wychowawczego za pracę wykonywaną przez:

1) pielęgniarki, położne i salowe na podstawie umowy zlecenia w stacjonarnej opiece zdrowotnej i stacjonarnej opiece społecznej w dni powszednie na zmianach popołudniowych i nocnych, a w niedziele, święta i dodatkowe dni wolne od pracy na wszystkich zmianach; przepis ten stosuje się do dnia 31 grudnia 1990 r.,

2) inne pracownice na podstawie umowy o pracę nakładczą lub w ramach zakładowych zespołów gospodarczych.

4. Pracownica pobierająca zasiłek wychowawczy jest obowiązana zawiadomić o okolicznościach, o których mowa w ust. 1 pkt 3-7.";

3)
w § 15:
a)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Okres, na który pracownicy udzielono urlopu wychowawczego, przypadający po rozwiązaniu stosunku pracy z powodu likwidacji zakładu pracy, a także okres przerwy w zatrudnieniu, odpowiadający okresowi urlopu wychowawczego, do którego pracownica byłaby uprawniona, gdyby stosunek pracy nie został rozwiązany z powodu likwidacji zakładu pracy - traktuje się jako okres urlopu wychowawczego w zakresie uprawnień przewidzianych w § 5, 9, 10 pkt 1, § 17 i 18. Prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego ustalają i świadczenia te wypłacają oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.",

b)
w ust. 4 dodaje się na końcu zdanie:

"Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy z powodu likwidacji zakładu pracy nastąpiło w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego pracownicy, zakład pracy jest obowiązany w świadectwie pracy stwierdzić ten fakt.";

4)
dodaje się załącznik do rozporządzenia w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
§  2.
Zasiłek wychowawczy na zasadach i w wysokości określonej w rozporządzeniu przysługuje za okres poczynając od dnia 1 maja 1989 r.
§  3.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK

ZASADY USTALANIA WYSOKOŚCI DOCHODU RODZINY, OD KTÓREGO ZALEŻY PRAWO DO ZASIŁKU WYCHOWAWCZEGO

§  1.
1.
Przy ustalaniu prawa do zasiłku wychowawczego uwzględnia się dochody małżonka pracownicy i dzieci pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
2.
Przeciętny miesięczny dochód rodziny stanowi sumę przeciętnych miesięcznych dochodów poszczególnych członków rodziny, o których mowa w ust. 1.
3.
Jeżeli członek rodziny osiąga dochody z różnych źródeł, przeciętny miesięczny jego dochód stanowi sumę przeciętnych miesięcznych dochodów z poszczególnych źródeł.
§  2.
1.
Dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie ustala się dzieląc łączną kwotę przeciętnego miesięcznego dochodu małżonka pracownicy oraz dzieci, które pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, przez liczbę członków rodziny: pracownicę, jej małżonka oraz dzieci i innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
2.
Przez dzieci, o których mowa w ust. 1, rozumie się:
1)
dzieci własne pracownicy, dzieci małżonka i dzieci przysposobione,
2)
wnuki, rodzeństwo oraz inne dzieci, których opiekunem prawnym została ustanowiona pracownica lub jej małżonek,
3)
dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej.
3.
Przez innych członków rodziny, o których mowa w ust. 1, rozumie się osoby nie posiadające żadnych własnych dochodów i utrzymywane wyłącznie z dochodów rodziny, z którą pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym.
4.
Za członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym uważa się także:
1)
małżonka przebywającego w domu pomocy społecznej, jeżeli za jego pobyt jest ponoszona odpłatność,
2)
dzieci, o których mowa w ust. 2, przebywające:
a)
w internacie szkolnym lub domu studenckim,
b)
w zakładzie specjalnym, domu dziecka lub innej placówce opiekuńczo-wychowawczej nie zapewniających całkowitej opieki dziecku.
§  3.
1.
Do dochodu rodziny, od którego zależy prawo do zasiłku wychowawczego, wlicza się:
1)
wynagrodzenie uzyskiwane:
a)
w ramach stosunku pracy, w tym również spółdzielczego stosunku pracy oraz z tytułu umowy o pracę nakładczą,
b)
z tytułu umowy agencyjnej, zlecenia i na warunkach zlecenia, umowy o dzieło, z tytułu wynajmu pokoi gościnnych oraz z tytułu współpracy przy wykonywaniu tych umów - w wysokości stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od wynagrodzeń lub podatkiem wyrównawczym,
2)
dochody z tytułu:
a)
członkostwa spółdzielni, inne niż określone w pkt 1,
b)
działalności twórczej lub artystycznej podlegającej podatkowi od wynagrodzeń - w wysokości stanowiącej podstawę opodatkowania tym podatkiem,
c)
działalności gospodarczej, w tym również w zakresie wolnych zawodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, oraz współpracy przy prowadzeniu takiej działalności,
d)
inne niż określone pod lit. c) dochody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym,
3)
zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, z wyjątkiem zasiłków porodowych, pogrzebowych i wychowawczych,
4)
zasiłki z Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej,
5)
emerytury i renty wraz ze wszystkimi wzrostami i dodatkami, z wyjątkiem dodatków rodzinnych i pielęgnacyjnych,
6)
stypendia, z wyjątkiem wypłat za pozytywne wyniki w nauce,
7)
zasiłki dla absolwentek szkół wyższych wychowujących dzieci,
8)
alimenty i świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
9)
zasiłki stałe z pomocy społecznej.
2.
Do dochodu rodziny nie wlicza się:
1)
wynagrodzenia za pracę i zasiłków z ubezpieczenia społecznego, które pracownica otrzymywała przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego,
2)
wynagrodzenia i zasiłków z ubezpieczenia społecznego z tytułu pracy wykonywanej w okresie urlopu wychowawczego na podstawie umowy o pracę nakładczą lub w ramach zakładowych zespołów gospodarczych,
3)
wynagrodzenia lub innych dochodów z tytułu zatrudnienia wykonywanego w okresie urlopu wychowawczego w ramach stosunku pracy - w wymiarze nie przekraczającym połowy dotychczasowego wymiaru czasu pracy pracownicy,
4)
dochodów z tytułu działalności zarobkowej wykonywanej w okresie urlopu wychowawczego na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o dzieło - jeżeli dochody te nie przekraczają przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej w roku ubiegłym,
5)
wynagrodzenia pielęgniarek, położnych i salowych za pracę wykonywaną w okresie urlopu wychowawczego na podstawie umowy zlecenia w stacjonarnej opiece zdrowotnej i stacjonarnej opiece społecznej w dni powszednie na zmianach popołudniowych i nocnych, a w niedziele, święta i dodatkowe dni wolne od pracy - na wszystkich zmianach; przepis ten stosuje się do dnia 31 grudnia 1990 r.,
6)
zasiłków:
a)
dla członków rodzin żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej, wypłacanych na podstawie przepisów o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
b)
na utrzymanie członków rodzin kandydatów na żołnierzy zawodowych, wypłacanych na podstawie przepisów o uposażeniu żołnierzy,
7)
zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz porodowych i pogrzebowych,
8)
pomocy materialnej udzielanej przez państwo na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej,
9)
alimentów świadczonych na rzecz członków rodziny nie pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
§  4.
1.
Za wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w uspołecznionym zakładzie pracy uważa się składniki wynagrodzenia uwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego zgodnie z przepisami o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, z tym że:
1)
uwzględnia się również:
a)
składniki wynagrodzenia (premie, dodatki) o charakterze periodycznym, które w myśl obowiązujących w zakładzie pracy przepisów o ich wypłacaniu przysługują w całości lub w części pod warunkiem nie opuszczenia przez pracownika pracy z powodu choroby,
b)
dodatek transportowy (premię) dla pracowników Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe",
c)
wypłaty z funduszu załogi tworzonego z zysku do podziału,
d)
wypłaty z nadwyżki bilansowej w spółdzielniach,
e)
honoraria,
f)
świadczenia w naturze lub ekwiwalent za te świadczenia,
g)
świadczenia wyrównawcze wypłacane ze środków zakładu pracy pracownikom, którzy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznali stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
2)
nie uwzględnia się całkowitego wynagrodzenia za pracę: w niedziele, inne dni ustawowo wolne od pracy, a także w dodatkowe dni wolne od pracy.
2.
Za dochód członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej uważa się dochód z tytułu pracy w spółdzielni i dochód za dostarczane produkty rolne oraz inne dochody członka spółdzielni i członków jego rodziny, osiągnięte w poprzednim roku obrachunkowym.
3.
Za dochód z tytułu własności lub użytkowania indywidualnego gospodarstwa rolnego uważa się dochód ustalony w trybie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. Nr 52, poz. 268, z 1986 r. Nr 46, poz. 225, z 1988 r. Nr 1, poz. 1 oraz z 1989 r. Nr 7, poz. 45, Nr 10, poz. 53 i Nr 35, poz. 192).
4.
Za dochód z tytułu własności lub prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej uważa się dochód ustalony w myśl przepisów o podatku rolnym od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej.
§  5.
1.
Za wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia oraz pracy nakładczej w nie uspołecznionym zakładzie pracy uważa się wynagrodzenie w wysokości stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od wynagrodzeń lub podatkiem wyrównawczym.
2.
Dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub podatkami dochodowym i obrotowym przyjmuje się na podstawie oświadczenia.
3.
Za dochód osoby współpracującej z osobą prowadzącą działalność zarobkową na własny rachunek uważa się kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne.
§  6.
Jeżeli na cele ubezpieczenia społecznego jest przyjmowane wynagrodzenie zryczałtowane, wynagrodzenie takie przyjmuje się również przy ustalaniu dochodu rodziny.
§  7.
Za wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia za granicą na podstawie oddelegowania lub skierowania do pracy uważa się wynagrodzenie w dewizach lub w dewizach i w złotych.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1989.46.247

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zm.: rozporządzenie w sprawie urlopów wychowawczych.
Data aktu: 06/07/1989
Data ogłoszenia: 29/07/1989
Data wejścia w życie: 29/07/1989