Wprowadzenie gatunkowej ochrony zwierząt.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA LEŚNICTWA I PRZEMYSŁU DRZEWNEGO
z dnia 30 grudnia 1983 r.
w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt.

Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25, poz. 180) zarządza się, co następuje:
§  1.
Uznaje się za podlegające ochronie następujące gatunki zwierząt, zwane dalej "gatunkami chronionymi":

owady (Insecta):

1)
modliszka zwyczajna (Mantis religiosa),
2)
tęczniki (Calosoma) - wszystkie gatunki,
3)
biegacze (Carabus) - wszystkie gatunki,
4)
jelonek rogacz (Lucanus cervus),
5)
wynurt (Ceruchus chrysomelinus),
6)
sichrawa karpacka (Gaurotes excellens),
7)
kozioróg dębosz (Cerambyx cerdo) i kozioróg bukowiec (Cerambyx scopolii),
8)
nadobnica alpejska (Rosalia alpina),
9)
mieniak strużnik (Apatura ilia ilia) i mieniak tęczowiec (Apatura iris iris),
10)
paź królowej (Papilio machaon) i paź żeglarz (Iphiclides podalirius),
11)
niepylak apollo (Parnassius apollo) i niepylak mnemozyna (Parnassius mnemosyne),
11a)
zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos),
12)
trzmiele (Bombus) - wszystkie gatunki;

ryby (Pisces):

13)
jesiotr zachodni (Acipenser sturio),
14)
strzeble (Phoxinus) - wszystkie gatunki,
15)
ciosa (Pelectus cultratus),
16)
kiełb długowąsy (Gobio uranoscopus) i kiełb białopłetwy (Gobio albipinnatus);

płazy (Amphibia):

17)
salamandra plamista (Salamandra salamandra),
18)
traszki (Triturus) - wszystkie gatunki,
19)
kumaki (Bombina) - wszystkie gatunki,
20)
huczek ziemny (Pelobates fuscus),
21)
ropuchy (Bufo) - wszystkie gatunki,
22)
rzekotka drzewna (Hyla arborea);

gady (Reptilia):

23)
żółw błotny (Emys orbicularis),
24)
jaszczurki (Lacertilia) - wszystkie gatunki,
25)
węże (Serpentes) - wszystkie gatunki;

ptaki (Aves):

26)
z rzędu nurowatych (Gaviiformes) - wszystkie gatunki;
27)
z rzędu perkozowatych (Podicipediformes) - wszystkie gatunki;
28)
z rzędu wiosłonogich (Pelecaniformes) - wszystkie gatunki;
29)
z rzędu brodzących (Ciconiiformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem czapli siwej (Ardea cinerea);

z rzędu blaszkodziobych (Anseriformes):

30)
łabędzie (Cygnus) - wszystkie gatunki,
31)
tracze (Mergus) - wszystkie gatunki,
32)
z rzędu drapieżnych (Falconiformes) - wszystkie gatunki;

z rzędu żurawiowatych (Gruiformes):

33)
chruściele (Rallidae) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem łyski (Fulica atra),
34)
żuraw popielaty (Grus grus);

z rzędu siewkowatych (Charadriiformes):

35)
ostrygojad (Haematopus ostralegus),
36)
kulon (Burhinus oedicnemus),
37)
siewki (Charadriidae) - wszystkie gatunki,
38)
brodźce (Tringinae), biegusy (Calidridinae) i pokrewne - wszystkie gatunki, z wyjątkiem bataliona (Philomachus), słonki (Scolopax rusticola), bekasa kszyka (Capella gallinago), bekasika (Lymnocryptes minimus), bekasa dubelta (Capella medina),
39)
szczudłaki (Recurvirostidea) - wszystkie gatunki,
40)
płatkonogi (Phalaropodidae) - wszystkie gatunki,
41)
żwirowce (Glareolidae) - wszystkie gatunki,
42)
wydrzyki (Stercorariidae) - wszystkie gatunki,
43)
mewy (Laridae) - wszystkie gatunki,
44)
rybitwy (Sternidae) - wszystkie gatunki,
45)
alki (Alcidae) - wszystkie gatunki,
46)
z rzędu gołębiowatych (Columbiformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem gołębia grzywacza (Columba palumbus);
47)
kukułka (Cuculus canorus);
48)
lelek kozodój (Caprimulgus europaeus);
49)
z rzędu sowowatych (Strigiformes) - wszystkie gatunki;
50)
jerzyk (Apus apus);
51)
z rzędu kraskowatych (Coraciiformes) - wszystkie gatunki;
52)
z rzędu dzięciołowatych (Piciformes) - wszystkie gatunki;
53)
z rzędy wróblowatych (Passeriformes) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem:
a)
sroki (Pica pica), wrony (Corvus corvus), gawrona (Corone frugilegus),
b)
kawki (Corvus monedula), wróbla (Passer domesticus), wróbla mazurka (Passer montanus), dla których ustala się okres ochrony od dnia 15 marca do dnia 30 czerwca;

ssaki (Mammalia):

z rzędu owadożernych (Insectivora):

54)
jeże (Erinaceus) - wszystkie gatunki,
55)
kret (Talpa europaea) - poza zamkniętymi ogrodami, szkółkami i lotniskami,
56)
ryjówkowate (Soricidae) - wszystkie gatunki;
57)
z rzędu nietoperzy (Chiroptera) - wszystkie gatunki;
58)
zając bielak (Lepus timidus);

z rzędu gryzoni (Rodentia):

59)
świstak (Marmota marmota),
60)
susły (Spermophilus) - wszystkie gatunki,
61)
bobry (Castor) - wszystkie gatunki,
62)
smużka (Sicista betulina),
63)
popielicowate (Gliridae) - wszystkie gatunki;
64)
z rzędu waleni (Cetacea) - wszystkie gatunki;

z rzędu mięsożernych (Carnivora):

65)
niedźwiedź brunatny (Ursus arctos),
66)
gronostaj (Mustela erminea),
67)
łasica (Mustela nivalis),
68)
norka europejska (Mustela lustreola),
69)
żbik (Felis silvestris);
70)
z rzędu płetwonogich (Pinnipedia) - wszystkie gatunki;

z rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla):

71)
kozica (Rupicapra rupicapra),
72)
żubr (Bison bonasus).
§  2.
1.
W stosunku do zwierząt gatunków chronionych zabrania się:
1)
zabijania, chwytania i płoszenia, zakładania urządzeń przeznaczonych do ich zabijania i chwytania, niszczenia ich gniazd, barłogów, nor i żeremi oraz gąsienic, poczwarek, jaj i piskląt, jak również dokonywania wszelkich innych czynności zmierzających do ich zawłaszczenia bądź uszkodzenia;
2)
przetrzymywania, zbywania, nabywania oraz przemieszczenia z ich naturalnych stanowisk na inne;
3)
wywożenia poza granice Państwa w stanie żywym lub martwym całych zwierząt oraz rozpoznawalnych ich części lub pochodnych;
4)
filmowania, fotografowania ich w naturalnych stanowiskach w okresie rozrodu i wychowu młodych;
5)
preparowania.
2.
Dopuszczalne jest:
1)
w okresie od dnia 1 września do końca lutego usuwanie gniazd ze skrzynek dla ptaków oraz gniazd znajdujących się w pielęgnowanych remizach i zagajnikach dla ptaków;
2)
usuwanie gniazd ptasich z domostw i zabudowań oraz terenu bezpośrednio przylegającego do tych obiektów, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa i sanitarne;
3)
łapanie poza parkami narodowymi i rezerwatami przyrody ptaków i nietoperzy w celu ich znakowania przez osoby upoważnione przez Polską Akademię Nauk.
§  3.
Zabrania się niszczenia mrowisk w lasach.
§  4.
Wprowadzenie do wolnej przyrody gatunków zwierząt nie występujących w faunie krajowej może być dokonywane za zgodą Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego.
§  5.
W stosunku do zwierząt gatunków chronionych mogą być dokonywane za zgodą Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w celach naukowych, dydaktycznych i hodowlanych następujące czynności:
1)
zabijanie, chwytanie, przetrzymywanie i płoszenie zwierząt na określonym obszarze i w ustalonym czasie;
2)
pozyskiwanie gniazd i jej ptaków;
3)
wywożenie poza granice Państwa w stanie żywym lub martwym całych zwierząt oraz rozpoznawalnych ich części lub pochodnych;
4)
filmowanie i fotografowanie zwierząt w naturalnych stanowiskach w okresie rozrodu i wychowu młodych;
5)
przemieszczanie zwierząt z istniejących stanowisk naturalnych na stanowiska nowe w celu właściwego gospodarowania zasobami przyrody;
6)
preparowanie.
§  6.
W stosunku do zwierząt gatunków chronionych, masowo pojawiających się i powodujących powstanie szkód gospodarczych, za zgodą Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego może być dokonane zmniejszenie stanu liczbowego tych zwierząt.
§  7.
Jeżeli zmiany środowiska przyrodniczego wywołane działalnością człowieka spowodują zagrożenie zwierząt gatunków chronionych, terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego jest obowiązany podjąć stosowne działanie w celu zapewnienia trwałego zachowania danego gatunku bądź zapobieżenia szkodom lub ich ograniczenia.
§  8.
1.
Obejmuje się ochroną stanowiska następujących zwierząt gatunków chronionych:
1)
orzeł bielik (Haliaetus alibicilla) i orzeł przedni (Aguila chrysaetos),
2)
rybołów (Pandion haliaetus),
3)
orlik krzykliwy (Aquila pomarina) i orlik grubodzioby (Aquila clanga),
4)
gadożer (Circaetus gallicus),
5)
orzełek włochaty (Hiraetus pennatus),
6)
sokół wędrowny (Falco peregrinus),
7)
puchacz (Bubo bubo),
8)
bocian czarny (Ciconia nigra).
2.
Ochrona stanowisk zwierząt gatunków chronionych polega na stosowaniu zakazów:
1)
dokonywania wszelkich istotnych zmian na terenie objętym ochroną w promieniu do 200 m od gniazda, a w okresie od dnia 1 lutego do dnia 31 lipca - w promieniu 500 m,
2)
przebywania poza miejscami wyznaczonymi.
3.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego określa zasięg stanowisk zwierząt gatunków chronionych oraz stosowne ograniczenia.
§  9.
Traci moc rozporządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 4 listopada 1952 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt (Dz. U. z 1952 r. Nr 45, poz. 307, z 1953 r. Nr 48, poz. 237, z 1955 r. Nr 17, poz. 103, z 1957 r. Nr 37, poz. 160, z 1964 r. Nr 12, poz. 73 i z 1975 r. Nr 19, poz. 104).
§  10.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lutego 1984 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1984.2.11

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie gatunkowej ochrony zwierząt.
Data aktu: 30/12/1983
Data ogłoszenia: 23/01/1984
Data wejścia w życie: 01/02/1984