Zasady ustalania kosztów uzasadnionych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA DO SPRAW CEN
z dnia 31 grudnia 1982 r.
w sprawie zasad ustalania kosztów uzasadnionych.

Na podstawie art. 4 ust. 12 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach (Dz. U. Nr 7, poz. 52) zarządza się, co następuje:
§  1. 1
Kosztami uzasadnionymi produkcji towarów i świadczenia usług są koszty obliczone według zasad określonych w § 2-5. Kosztami uzasadnionymi przy kalkulowaniu cen robót budowlanych są koszty określone na podstawie przepisów odrębnych.
§  2. 2
Koszty uzasadnione stanowią podstawę do sporządzania kalkulacji na potrzeby ustalania cen urzędowych i regulowanych, kalkulację sporządza się według obowiązujących w jednostce gospodarki uspołecznionej zasad ewidencji i kalkulacji kosztów, z uwzględnieniem niniejszych zasad.
§  3.
1.
Przy obliczaniu poszczególnych elementów kosztów bezpośrednich należy uwzględniać:
1)
w zakresie materiałów (bezpośrednich):
a)
zużycie w ilościach określonych w normach zakładowych,
b)
straty technologiczne nie wyższe niż określone w normach zakładowych,
c)
zmniejszenie zużycia materiałów z tytułu odpadków użytkowych (np. żelastwa użytkowego, złomu metali i innych surowców wtórnych),
d)3
ceny: urzędowe lub regulowane, a w ich braku ceny umowne, potwierdzone fakturami (rachunkami); w razie zakupu towaru po różnych cenach, cena zakupu może być odpowiednio uśredniona.
2)
w zakresie płac:
a)
normy zakładowe czasowe pracochłonności, skorygowane o średni procent ich wykonania, przemnożone przez przeciętną faktyczną stawkę wynagrodzenia za 1 godzinę - z podziałem na poszczególne operacje technologiczne lub ich grupy oraz operacje maszynowe i ręczne, albo
b)
normy zakładowe czasowe dla poszczególnych operacji technologicznych, przemnożone przez stawkę godzinową, odpowiadającą kategorii zaszeregowania tych operacji, zgodną z taryfikatorem - z podziałem na poszczególne operacje technologiczne lub ich grupy oraz operacje maszynowe i ręczne,

oraz wyszczególnienie narzutów do płac bezpośrednich (tytuły, stawki procentowe, kwoty narzutów), które na podstawie odrębnych przepisów zaliczane są do kosztów bezpośrednich,

3)
w zakresie innych kosztów bezpośrednich (specjalnych) - wyszczególnienie tych kosztów, z podaniem dla każdej pozycji kwoty oraz sposobu obliczenia,
4)
w zakresie kosztów usunięcia wad towarów ujawnionych w przedsiębiorstwie i poza nim, w tym także w ramach udzielonych gwarancji - koszty w wysokości określonej w normach technologicznych, a w braku norm - w wysokości połowy procentowego wskaźnika tych kosztów, wynikającego z rzeczywistego wykonania w roku ubiegłym.
2.
Normy zakładowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie mogą być wyższe od wskaźników rzeczywiście osiąganych przy produkcji zbliżonych towarów. W razie braku zakładowych norm zużycia materiałów i norm czasu pracy do kalkulacji przyjmuje się wielkości szacunkowe, z tym że założone wskaźniki wykorzystania materiałów (strat, zaników produkcyjnych), wydajności pracy itp. nie mogą być gorsze od wskaźników rzeczywiście osiąganych przy produkcji zbliżonych towarów.
3.
Koszty specjalne (przygotowanie nowej produkcji i wartości narzędzi i przyrządów specjalnych), o których mowa w ust. 1 pkt 3, powinny być w całości rozliczone w ciągu lat trzech lub - gdy uzasadnia to długotrwałość produkcji i wysokość kosztu - lat pięciu, a jeśli przewidywany okres produkcji jest krótszy niż trzy lata - w okresie, w którym faktycznie produkcja będzie wykonywana.
§  4.
1. 4
Przy obliczaniu kosztów pośrednich stosuje się - w zakresie kosztów wydziałowych i ogólnozakładowych (ogólnych) - stawki narzutów ustalone na podstawie kwot kosztów faktycznie poniesionych w ubiegłym roku, z tym że podstawę, do której te koszty są doliczane (np. płace bezpośrednie), należy określić przy założeniu pełnej obsady stanowisk roboczych i rzeczywistej zmianowości pracy.
2. 5
(skreślony).
3.
Jeżeli koszty zakupu i sprzedaży nie są uwzględnione w kosztach bezpośrednich, narzuty tych kosztów przyjmuje się w wysokości rzeczywistego wskaźnika z roku ubiegłego.
4. 6
Jeżeli w stosunku do roku poprzedniego nastąpił wzrost kosztów pośrednich z przyczyn niezależnych od przedsiębiorstwa, spowodowany podwyższeniem:
1)
cen surowców, materiałów, półfabrykatów oraz wyrobów i części kooperacyjnych, wytwarzanych w kraju bądź importowanych,
2)
stawek taryfowych przewozowych oraz energetycznych,
3) 7
amortyzacji w wyniku zmiany stawek oraz przeceny majątku trwałego,
4)
stawek podatków (obciążających koszty),
5)
składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, producent może podwyższyć narzuty (stawki narzutów) uwzględniane w kalkulacji ceny nie więcej, niż to wynika ze wzrostu kosztów z wymienionych wyżej przyczyn.
§  5.
1.
Przy opracowywaniu kalkulacji kosztu własnego produkcji maszyn, urządzeń oraz innych towarów, których produkcja:
1)
podejmowana jest w nowych zakładach,
2)
opiera się na zakupionej licencji na nowe towary,
3)
wymaga uruchomienia nowych linii technologicznych,

przez koszt ten należy rozumieć koszt produkcji opanowanej technicznie, tj. średni koszt własny produkcji obliczony jako iloraz sumy przewidywanych kosztów i projektowanej (przewidywanej) ilości produkcji:

-
dla całego okresu produkcji towaru, jeśli okres ten nie przekracza 3 lat,
-
dla 3 lat, jeśli przewiduje się produkcję towaru w okresie dłuższym niż 3 lata.
2.
Przepis ust. 1 dotyczy również innych towarów, w których obowiązek opracowania kalkulacji kosztów produkcji opanowanej technicznie określony został odrębnymi przepisami.
§  6.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1983 r.
1 § 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1983 r. (Dz.U.84.3.19) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
2 § 2:

- zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1983 r. (Dz.U.84.3.19) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1988 r. (Dz.U.88.40.320) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 grudnia 1988 r.

3 § 3 ust. 1 pkt 1 lit. d) zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1988 r. (Dz.U.88.40.320) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 grudnia 1988 r.
4 § 4 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1988 r. (Dz.U.88.40.320) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 grudnia 1988 r.
5 § 4 ust. 2 skreślony przez § 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1988 r. (Dz.U.88.40.320) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 grudnia 1988 r.
6 § 4 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1983 r. (Dz.U.84.3.19) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 1984 r.
7 § 4 ust. 4 pkt 3 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1988 r. (Dz.U.88.40.320) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 grudnia 1988 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1983.1.10

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady ustalania kosztów uzasadnionych.
Data aktu: 31/12/1982
Data ogłoszenia: 18/01/1983
Data wejścia w życie: 18/01/1983, 01/01/1983