Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska oraz wykonywanie kontroli w zakresie ochrony środowiska.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 30 września 1980 r.
w sprawie Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska oraz wykonywania kontroli w zakresie ochrony środowiska.

Na podstawie art. 96 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz. 6) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozporządzenie określa szczegółowy zakres działania oraz organizację Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, a także zasady i tryb wykonywania przez ten organ oraz przez terenowe organy administracji państwowej kontroli w zakresie ochrony środowiska, jak też zasady współdziałania tych organów.
2.
Przepisy rozporządzenia nie naruszają właściwości innych organów w sprawach kontroli środowiska, wynikającej z przepisów szczególnych.
§  2.
Do zadań Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska należą w szczególności sprawy:
1)
kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska zapewniających zachowanie wartości środowiska i realizacji tych wymagań w działalności organów administracji państwowej, jednostek organizacyjnych, osób fizycznych i organizacji społecznych oraz wykonywania związanych z tym niezbędnych badań jakościowych,
2)
prowadzenia lub inicjowania badań jakości środowiska oraz oceny jego stanu i zachodzących w nim zmian,
3)
podejmowania działań tworzących warunki zapobiegania zagrożeniom środowiska oraz przywracania go do stanu właściwego,
4)
popularyzowania zasad ochrony środowiska,
5)
opracowywania i wdrażania metod analityczno-badawczych i kontrolno-pomiarowych w ochronie środowiska,
6)
kontroli realizacji ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie ochrony środowiska,
7)
prowadzenia spraw dotyczących nadzwyczajnego zagrożenia środowiska,
8)
przygotowywania projektów norm dotyczących dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń i innych uciążliwości dla środowiska,
9)
inicjowania działalności lub przedsięwzięć albo zgłaszania propozycji mających na celu ochronę środowiska bądź zachowanie stanu jego równowagi,
10)
współdziałania z organami kontrolnymi i organami ścigania w sprawach związanych z naruszeniem przepisów o ochronie środowiska,
11)
udzielania pomocy i instruktażu służbom ochrony środowiska powołanym w jednostkach organizacyjnych,
12)
organizowania i prowadzenia systemu obserwacji stanu środowiska,
13)
kontroli działalności służb ochrony środowiska terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w zakresie zadań powierzonych Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska,
14)
rozpatrywania skarg i wniosków w sprawach naruszenia ochrony środowiska,
15)
prowadzenia spraw związanych z realizacją zadań Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, dotyczących:
a)
zapobiegania produkcji lub importowi maszyn, urządzeń i innych wyrobów szkodliwych dla zdrowia ludzi albo powodujących szkodliwe uciążliwości dla środowiska,
b)
podejmowania środków zmierzających do usunięcia zagrożeń powodowanych działalnością pogarszającą stan środowiska w stopniu stwarzającym zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego,
c)
wprowadzania na określonych obszarach zakazu używania paliw lub surowców albo stosowania procesów technologicznych powodujących zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w stopniu zagrażającym zdrowiu ludzi,
16)
wykonywania zadań powierzonych przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
§  3.
1.
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska współdziała z organem administracji państwowej oraz organizacjami spółdzielczymi i społecznymi w wykonywaniu zadań, o których mowa w § 1.
2.
W razie ujawnienia nieprawidłowości powodujących naruszenie przepisów o ochronie środowiska Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska:
1)
podejmuje działania przewidziane prawem, mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości,
2)
występuje do właściwych organów o zastosowanie środków przewidzianych prawem,
3)
zawiadamia o naruszeniu prawa organ nadrzędny sprawcy oraz właściwy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
§  4.
1.
Na czele Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska stoi Główny Inspektor Ochrony Środowiska powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
2.
Zastępców Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powołuje Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
3.
W ramach Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska działają zespoły, stanowiska pracy oraz zespoły terenowe.
§  5.
Pracownicy Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska są pracownikami państwowymi, wynagradzanymi według zasad obowiązujących pracowników ministerstw i urzędów centralnych.
§  6.
1.
Czynności kontrolne Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska wykonują jej pracownicy, zwani dalej "inspektorami".
2.
Inspektorzy są uprawnieni do:
1)
wstępu za okazaniem legitymacji wraz z pracownikami pomocniczymi i niezbędnym sprzętem na teren nieruchomości oraz do obiektów budowlanych lub ich części,
2)
kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska przy eksploatacji pojazdów i statków na wodach śródlądowych,
3)
poboru prób, przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania czynności kontrolnych umożliwiających ustalenie na terenie kontrolowanej nieruchomości, w obiekcie budowlanym lub jego części stanu środowiska oraz ocenę tego stanu w świetle przepisów i ustaleń decyzji administracyjnych dotyczących ochrony środowiska,
4)
żądania od pracowników kontrolowanej jednostki organizacyjnej i świadków niezbędnych wyjaśnień oraz żądania okazania dokumentów.
3.
Jeżeli do prowadzenia kontroli niezbędne są wiadomości specjalne, inspektor może korzystać z pomocy rzeczoznawcy.
4.
Uprawnienie inspektorów, o którym mowa w ust. 2, w stosunku do nieruchomości i obiektów podległych Ministrom Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych może być realizowane tylko na podstawie upoważnienia wydanego przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, uzgodnionego z Ministrem Obrony Narodowej lub Ministrem Spraw Wewnętrznych.
§  7.
Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej jest obowiązany zapewnić inspektorowi warunki niezbędne do przeprowadzenia kontroli.
§  8.
1.
Zadaniem inspektora jest ustalenie stanu faktycznego w kontrolowanym zakresie, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości - ustalenie przyczyn ich powstania i sporządzenie protokołu kontroli, którego jeden egzemplarz doręcza on kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej.
2.
Protokół kontroli powinien zawierać w szczególności:
1)
ustalenia faktyczne w zakresie objętym kontrolą,
2)
wymienienie ujawnionych nieprawidłowości, a także - w miarę możliwości - przyczyn i skutków tych nieprawidłowości oraz wskazanie osób odpowiedzialnych za te nieprawidłowości,
3)
wymienienie przedsięwzięć, które w czasie kontroli podjął kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej w celu usunięcia nieprawidłowości.
3.
Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej, który może wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi.
4.
W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska.
§  9.
1.
W razie stwierdzenia w czasie kontroli nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska ma prawo wydania zarządzeń pokontrolnych, mających na celu usunięcie w określonym terminie tych nieprawidłowości.
2.
Kopie zarządzeń pokontrolnych wraz z protokołem kontroli Inspekcja przesyła właściwemu terenowemu organowi administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
3.
Jeżeli w kontrolowanej jednostce organizacyjnej działa samorząd robotniczy, kopie zarządzeń pokontrolnych wraz z protokołem kontroli Inspekcja przekazuje organowi tego samorządu.
4.
Kierownik jednostki organizacyjnej jest obowiązany zawiadomić w ustalonym terminie organ kontrolny o wykonaniu otrzymanych zarządzeń pokontrolnych, a także o zastosowanych sankcjach służbowych względem winnych zaniedbań lub naruszenia obowiązków.
§  10.
1.
Terenowe organy administracji państwowej sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska na terenie ich właściwości oraz podejmują w ramach posiadanych uprawnień działania i wydają decyzje mające na celu zapobieganie zagrożeniom środowiska oraz przywrócenie go do stanu właściwego albo występują do właściwych organów o podjęcie takich czynności lub zastosowanie odpowiednich środków przewidzianych prawem.
2.
Do kontroli sprawowanej przez terenowe organy administracji państwowej w sprawach ochrony środowiska mają odpowiednie zastosowanie przepisy § 6-9.
§  11.
1.
Terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w ramach współdziałania z Państwową Inspekcją Ochrony Środowiska w realizacji jej zadań w szczególności:
1)
przedstawiają analizy i oceny stanu środowiska oraz inne materiały i informacje,
2)
informują o ustaleniach dotyczących kierunków polityki w dziedzinie ochrony środowiska oraz planów i programów działania,
3)
współuczestniczą na wniosek Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w badaniach jakości środowiska i w kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska,
4)
podejmują działania i wydają decyzje w sprawach należących do ich właściwości, niezbędne do usunięcia zagrożeń środowiska.
2.
Terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego zapewniają świadczenie przez wojewódzkie ośrodki (pracownie) badań i kontroli środowiska na rzecz Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska odpłatnych usług, związanych z realizacją jej zadań.
§  12.
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska sprawuje merytoryczną kontrolę działalności służb ochrony środowiska terenowych organów administracji państwowej i udziela tym służbom niezbędnej pomocy.
§  13.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1980.24.96

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska oraz wykonywanie kontroli w zakresie ochrony środowiska.
Data aktu: 30/09/1980
Data ogłoszenia: 05/11/1980
Data wejścia w życie: 05/11/1980