Wykonanie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH
z dnia 11 lutego 1977 r.
w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.

Na podstawie art. 9 ust. 5, art. 20 ust. 1, art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 235) zarządza się, co następuje:
§  1.
Użyte w rozporządzeniu określenie:
1)
ustawa - oznacza ustawę z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 235),
2)
ubezpieczenie - oznacza ubezpieczenie społeczne rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin,
3)
ubezpieczony - oznacza osobę objętą ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności lub współpracy,
4)
działalność - oznacza działalność zarobkową, o której mowa w art. 1 ustawy,
5)
współpraca - oznacza współpracę przy prowadzeniu działalności,
6) 1
forma opodatkowania - oznacza opłatę skarbową z tytułu wykonywania rzemiosła oraz opodatkowanie w formie karty podatkowej lub w pozostałych formach zryczałtowanych albo według ogólnych zasad opodatkowania,
7)
organizacja społeczno-zawodowa - oznacza w odniesieniu do:
a)
rzemieślników i osób z nimi współpracujących - właściwy cech,
b)
osób prowadzących nierzemieślniczą działalność handlową i usługową oraz osób z nimi współpracujących - właściwe wojewódzkie zrzeszenie prywatnego handlu i usług,
c)
rybaków morskich i osób z nimi współpracujących - Zrzeszenie Rybaków Morskich,
d)
osób uprawiających flisactwo turystyczne na rzece Dunajcu - Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich na rzece Dunajcu,
8)
oddział ZUS - oznacza oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
§  2.-17 2
(uchylone).
§  18.
1.
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i pogrzebowego stanowi kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie za miesiąc kalendarzowy, w którym powstało prawo do zasiłku.
2.
Jeżeli jednak w ciągu ostatnich 12 miesięcy ubezpieczenia kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie została obniżona lub podwyższona w myśl § 10 lub 11, podstawę wymiaru zasiłków, o których mowa w ust. 1, stanowi kwota odpowiadająca przeciętnej miesięcznej podstawie wymiaru składek z tego okresu ubezpieczenia, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej niż 12 miesięcy - z faktycznego okresu ubezpieczenia.
§  19. 3
 
1.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi kwota odpowiadająca przeciętnej miesięcznej zryczałtowanej podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie z okresu ostatnich 24 miesięcy ubezpieczenia, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej - z faktycznego okresu ubezpieczenia.
2.
Jeżeli jednak w ciągu ostatnich 5 lat ubezpieczenia kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie została podwyższona w myśl § 11, podstawę wymiaru emerytury stanowi kwota odpowiadająca przeciętnej miesięcznej podstawie wymiaru składek z okresu ostatnich 5 lat ubezpieczenia, a jeżeli ubezpieczenie trwało krócej - z faktycznego okresu ubezpieczenia, nie niższa jednak od kwoty ustalonej w myśl ust. 1.
§  20.
Okoliczności i przyczyny wypadków przy prowadzeniu działalności lub przy współpracy bada i ustala organizacja społeczno-zawodowa. W czynnościach tej organizacji może uczestniczyć przedstawiciel oddziału ZUS.
§  21.
1.
Ubezpieczony, który uległ wypadkowi, jest obowiązany zawiadomić niezwłocznie o wypadku organizację społeczno-zawodową.
2.
Po uzyskaniu wiadomości o wypadku od poszkodowanego lub z innych źródeł organizacja społeczno-zawodowa sporządza kartę wypadku opierając się na oświadczeniach poszkodowanego, zeznaniach świadków i innych dowodach dotyczących wypadku.
3.
Organizacja społeczno-zawodowa powinna udzielić poszkodowanemu albo członkom jego rodziny niezbędnej pomocy w zebraniu dowodów stwierdzających fakt i okoliczności wypadku. W miarę potrzeby organizacja ta powinna przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające.
§  22.
Karta wypadku powinna zawierać:
1)
imię i nazwisko osoby zgłaszającej wypadek oraz datę zgłoszenia,
2)
dane osobowe ubezpieczonego, który uległ wypadkowi,
3)
rodzaj wypadku, opis jego okoliczności, przebiegu i przyczyn,
4)
stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy prowadzeniu działalności lub współpracy,
5)
stwierdzenie, czy zachodzą okoliczności wyłączające prawo do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności lub współpracy,
6)
podpisy osób, które uczestniczyły w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadku,
7)
datę sporządzenia karty wypadku,
8)
imię i nazwisko osoby sporządzającej kartę wypadku.
§  23.
1.
Kartę wypadku zatwierdza prezes (przewodniczący) zarządu organizacji społeczno-zawodowej.
2.
Zatwierdzoną kartę wypadku organizacja społeczno-zawodowa przekazuje nie później niż w ciągu 6 tygodni po uzyskaniu wiadomości o wypadku oddziałowi ZUS wraz z całą dokumentacją, na podstawie której karta ta została sporządzona.
§  24.
Oddział ZUS na podstawie dokumentów, o których mowa w § 23 ust. 2, ustala, czy wypadek, któremu uległ poszkodowany, był wypadkiem przy prowadzeniu działalności lub współpracy w rozumieniu art. 10 ustawy. Ustalenie to może być w razie potrzeby poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym.
§  25.
Prawo do świadczeń z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności lub przy współpracy ustala oddział ZUS na podstawie ustaleń, o których mowa w § 24, oraz orzeczenia lekarskiego stwierdzającego związek czasowej niezdolności do pracy, inwalidztwa lub śmierci ubezpieczonego z wypadkiem.
§  26.
Dla osób objętych ubezpieczeniem z tytułu wykonywania rybołówstwa morskiego na własny rachunek lub współpracy przy jego wykonywaniu, polegającej na bezpośrednim udziale w połowach, wiek emerytalny wynosi 55 lat dla kobiety i 60 lat dla mężczyzny, jeżeli osoby te:
1)
osiągnęły wymagany do przyznania emerytury okres ubezpieczenia, w tym co najmniej 15 lat ubezpieczenia z tytułu wykonywania rybołówstwa z uwzględnieniem okresów pracy uznanej za zatrudnienie pierwszej kategorii, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin,
2)
wiek emerytalny (55 lub 60 lat) osiągnęły w czasie ubezpieczenia z tytułu wykonywania rybołówstwa albo w ciągu 5 lat po jego zaprzestaniu; warunek ten nie jest wymagany, jeżeli działalność, o której mowa w pkt 1, była wykonywana co najmniej 20 lat przez kobietę i 25 lat przez mężczyznę.
§  27.
1.
Oddział ZUS zawiadamia osoby, które z tytułu prowadzenia działalności były objęte ubezpieczeniem w dniu 28 lutego 1977 r., o kwocie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie i o wysokości wymierzonej składki zgodnie z przepisami rozporządzenia.
2.
Osoby, o których mowa w ust. 1, prowadzące działalność w zakresie innym niż transport, rybołówstwo morskie i flisactwo turystyczne, są obowiązane złożyć w terminie do dnia 31 marca 1977 r. w oddziale ZUS oświadczenie o formie opodatkowania.
§  28.
1.
Przy ustalaniu wysokości zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do prowadzenia działalności lub współpracy, powstałej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, za podstawę wymiaru zasiłku przyjmuje się kwoty zryczałtowane określone w § 8.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu wysokości zasiłku macierzyńskiego.
§  29.
Przepisu § 19 ust. 2 nie stosuje się, jeżeli ubezpieczony w ciągu 3 miesięcy od daty zawiadomienia, o którym mowa w § 27 ust. 1, zgłosił wniosek o podwyższenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie.
§  30.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 marca 1977 r.
1 § 1 pkt 6 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 24 listopada 1983 r. (Dz.U.83.66.300) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 grudnia 1983 r.
2 § 2 - 17 uchylone przez § 56 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru skłaek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U.90.7.41) z dniem 9 lutego 1990 r.
3 § 19 zmieniony przez § 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 24 listopada 1983 r. (Dz.U.83.66.300) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 grudnia 1983 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1977.6.25

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.
Data aktu: 11/02/1977
Data ogłoszenia: 28/02/1977
Data wejścia w życie: 01/03/1977