Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników i na cele emerytalne oraz rozliczanie składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 17 grudnia 1975 r.
w sprawie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników i na cele emerytalne oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy.

Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej (Dz. U. z 1960 r. Nr 20, poz. 119, z 1972 r. Nr 11, poz. 81 oraz z 1974 r. Nr 39, poz. 231 i Nr 47, poz. 280) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozporządzenie określa zasady, terminy i tryb opłacania składek oraz rozliczania należnych od zakładów pracy składek i wypłacanych przez zakłady pracy:
1)
zasiłków przysługujących w razie choroby i macierzyństwa,
2)
zasiłków rodzinnych,
3)
świadczeń emerytalnych.
2.
Wysokość składek na ubezpieczenie społeczne określają odrębne przepisy.
§  2.
1.
Przepisy rozporządzenia stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, do wszystkich zakładów pracy i do osób fizycznych zatrudniających pracowników.
2.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do osób fizycznych zatrudniających pracowników wyłącznie w gospodarstwie domowym i przy obsłudze prywatnych domów mieszkalnych. Tryb i terminy opłacania przez te osoby składek na ubezpieczenie społeczne i na cele emerytalne regulują odrębne przepisy.
§  3.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
zakład pracy - również osoby fizyczne zatrudniające pracowników, z wyjątkiem osób, o których mowa w § 2 ust. 2,
2)
oddział ZUS - oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy,
3)
składka - składkę na ubezpieczenie społeczne i składkę na cele emerytalne,
4)
świadczenia - świadczenia wypłacane przez zakłady pracy na podstawie przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, o ubezpieczeniu rodzinnym oraz o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym pracowników i ich rodzin,
5)
pracownik - pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy oraz inną osobę, do której stosuje się przepisy wymienione w pkt 4.
§  4.
1.
W terminie 10 dni od zatrudnienia pierwszego pracownika należy dokonać zgłoszenia zakładu pracy w oddziale ZUS, podając w szczególności pełną nazwę zakładu pracy, jego adres, numer rachunku bankowego i numer statystyczny.
2.
O wszelkich zmianach danych wymienionych w ust. 1 oraz o likwidacji zakładu pracy należy niezwłocznie zawiadomić oddział ZUS.
§  5.
1.
Kwoty wypłaconych świadczeń, które podlegają pokryciu ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zakłady pracy zaliczają na poczet należnych składek.
2.
Nieprawnie wypłacone świadczenia obciążają zakład pracy i nie mogą być potrącane ze składek.
§  6.
1.
Zakłady pracy obowiązane są rozliczać co miesiąc składki i wypłacone pracownikom świadczenia podlegające pokryciu ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
2.
Rozliczenie składek i świadczeń następuje na podstawie deklaracji rozliczeniowej przedstawionej przez zakład pracy oddziałowi ZUS.
3.
Deklaracja rozliczeniowa powinna w szczególności zawierać:
1)
kwotę składek,
2)
listę ubezpieczonych, a jeżeli dotyczy nie uspołecznionych zakładów pracy - także imienny wykaz zatrudnionych pracowników,
3)
zestawienie wypłaconych przez zakład pracy świadczeń podlegających pokryciu ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
4)
zestawienie zasiłków chorobowych podlegających pokryciu z funduszu płac zakładu pracy.
4.
Wyrażone w groszach końcówki kwot składek i świadczeń zaokrągla się do pełnego złotego w dół, gdy końcówka jest mniejsza niż 50 groszy, i w górę, gdy wynosi co najmniej 50 groszy.
§  7.
1.
Państwowe i spółdzielcze zakłady pracy przesyłają - za pośrednictwem banków finansujących - deklarację rozliczeniową do oddziału ZUS w dniu, w którym pobierają środki w banku na wypłatę wynagrodzeń za pracę ostatecznie rozliczonych za dany miesiąc.
2.
Pozostałe zakłady pracy przesyłają deklarację rozliczeniową do oddziału ZUS w terminie do 10 dnia każdego miesiąca za miesiąc ubiegły.
3.
W uzasadnionych wypadkach Zakład Ubezpieczeń Społecznych może ustalić dla poszczególnych zakładów pracy na ich wniosek inne terminy rozliczania składek i świadczeń.
§  8.
1.
Jeżeli zakład pracy nie nadesłał w obowiązującym terminie deklaracji rozliczeniowej lub obliczył błędnie kwotę składek albo gdy wyniki kontroli dają podstawę do zmiany obliczenia dokonanego przez zakład pracy, składki wymierza oddział ZUS.
2.
W ciągu miesiąca od otrzymania zawiadomienia o wymiarze składek zakład pracy może żądać sprostowania tego wymiaru, podając uzasadnienie swego żądania. W razie nieuwzględnienia żądania zakładu pracy oddział ZUS obowiązany jest wydać decyzję z pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych.
§  9.
1.
Zakłady pracy opłacają składki w terminie ustalonym do złożenia deklaracji.
2.
Jeżeli oddział ZUS nie ustalił innego terminu zapłaty należności wymierzonych w wyniku kontroli, zakład pracy obowiązany jest uregulować je w terminie płatności składek za ten miesiąc, w którym dokonano wymiaru.
3.
Od składek wpłaconych po obowiązującym terminie oddział ZUS wymierza odsetki lub dodatki za zwłokę w wysokości określonej odrębnymi przepisami.
§  10.
Jeżeli kwota świadczeń podlegających pokryciu ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wyższa od kwoty należnych składek, oddział ZUS obowiązany jest zwrócić zakładowi pracy nadwyżkę w ciągu dwóch tygodni od daty otrzymania deklaracji rozliczeniowej.
§  11.
Jeżeli zakład pracy nie wypłacający świadczeń opłaci w terminie należne składki, zwolniony jest od złożenia deklaracji rozliczeniowej za miesiące, w których skład osobowy pracowników i ich zarobki nie uległy zmianie. Jednakże zakład pracy obowiązany jest złożyć deklarację rozliczeniową za grudzień każdego roku.
§  12.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1959 r. w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz rozliczania zasiłków wypłacanych przez zakłady pracy (Dz. U. Nr 9, poz. 46).
§  13.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1976 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1975.45.239

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników i na cele emerytalne oraz rozliczanie składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy.
Data aktu: 17/12/1975
Data ogłoszenia: 29/12/1975
Data wejścia w życie: 01/01/1976