Szczegółowy zakres działania Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 24 kwietnia 1974 r.
w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej.

Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o utworzeniu urzędu Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 13, poz. 78) zarządza się, co następuje:
§  1.
Do zakresu działania Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej należą sprawy:
1)
handlu zagranicznego i związanej z nim współpracy gospodarczej z zagranicą,
2)
gospodarki morskiej, a w szczególności żeglugi morskiej, portów morskich, usług morskich, morskiej gospodarki rybnej oraz administracji morskiej.
§  2.
1.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej jest koordynatorem kształtowania i realizacji stosunków z zagranicą w dziedzinie handlu zagranicznego i związanej z nim współpracy gospodarczej z zagranicą, jak też gospodarki morskiej - wynikających z polityki gospodarczej i zagranicznej Państwa.
2.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej koordynuje działalność ministrów, urzędów centralnych, centralnych związków spółdzielni oraz innych jednostek organizacyjnych w dziedzinie handlu zagranicznego w zakresie wynikającym z posiadania przez Państwo monopolu handlu zagranicznego oraz w dziedzinie gospodarki morskiej.
3.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej jest koordynatorem kształtowania i realizacji stosunków z zagranicą w dziedzinie handlu zagranicznego i związanej z nim współpracy gospodarczej z zagranicą na podstawie wieloletnich i rocznych narodowych planów społeczno-gospodarczych oraz odpowiada za wykonanie planów handlu zagranicznego w zakresie obrotów towarowych oraz związanych z nimi usług i płatności.
4.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z tytułu uprawnień i obowiązków określonych w § 2 ust. 1-3 jest upoważniony, z zastrzeżeniem przepisów ust. 5 i 6, do wydawania zaleceń, wytycznych i decyzji oraz zobowiązany jest do udzielania właściwym resortom pomocy w realizacji zadań handlu zagranicznego i gospodarki morskiej.
5.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej przy wykonywaniu uprawnień i obowiązków określonych w rozporządzeniu współdziała z:

- Przewodniczącym Komisji Planowania przy Radzie Ministrów,

- Ministrem Spraw Zagranicznych,

- Ministrem Finansów,

- Ministrem Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki,

- Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych,

- Przewodniczącym Państwowej Komisji Cen,

- ministrami, realizującymi bezpośrednio i pośrednio zadania w dziedzinie handlu zagranicznego.

6.
Zakres, zasady i tryb współdziałania, o którym mowa w ust. 5, określają odrębne przepisy.
§  3.
W wymienionych w § 1 dziedzinach działalności do zakresu działania Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej należy w szczególności:
1.
w dziedzinie handlu zagranicznego i gospodarki morskiej łącznie:
1)
nadzór nad wykonywaniem narodowego planu społeczno-gospodarczego i budżetu resortu,
2)
inicjowanie i realizowanie zadań mających na celu pogłębianie socjalistycznej integracji i rozszerzanie współpracy gospodarczej w ramach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej,
3)
kontrola prawidłowości, celowości, gospodarności i efektywności działania jednostek organizacyjnych resortu,
4)
wydawanie i występowanie z wnioskami o wydanie przepisów dotyczących działalności resortu,
5)
ustalanie zasad polityki zatrudnienia i płac oraz zawieranie zbiorowych układów pracy w handlu zagranicznym i gospodarce morskiej,
6)
tworzenie, łączenie, przekazywanie, przekształcanie i likwidacja przedsiębiorstw i innych jednostek organizacyjnych, zastrzeżonych do decyzji ministra,
7)
powoływanie i likwidowanie, w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych, polskich placówek ekonomiczno-handlowych za granicą,
8)
upoważnianie polskich jednostek organizacyjnych do udziału w przedsięwzięciach handlowych i produkcyjno-handlowych za granicą oraz ustalanie zasad i form tego udziału,
9)
występowanie do Ministra Spraw Zagranicznych o mianowanie i odwołanie kierowników i personelu dyplomatycznego w polskich placówkach ekonomiczno-handlowych za granicą oraz powoływanie i odwoływanie pozostałych pracowników zatrudnionych w tych placówkach oraz w przedstawicielstwach (delegaturach) jednostek handlu zagranicznego, bez względu na ich podporządkowanie resortowe,
10)
opracowywanie metod badania i ustalanie zasad kształtowania i kryteriów oceny efektywności obrotów towarowych i usługowych z zagranicą oraz odpowiednie stosowanie instrumentów ekonomicznych i administracyjnych dla optymalizacji tej efektywności,
11)
prowadzenie działalności w dziedzinie informacji i propagandy społecznej, gospodarczej i marynistycznej;
2.
w dziedzinie handlu zagranicznego:
1)
opracowywanie projektów prognoz i programów rozwoju stosunków gospodarczych z poszczególnymi krajami i grupami krajów oraz ustalanie geograficznych kierunków rozwoju handlu zagranicznego,
2)
opracowywanie projektów wieloletnich i rocznych planów handlu zagranicznego i usług transportu morskiego oraz odpowiednich projektów planów bilansu płatniczego w części dotyczącej obrotu towarowego i usług z nim związanych, a także wynikających z nich projektów planów finansowych,
3)
dokonywanie, na podstawie narodowych planów społeczno-gospodarczych, rozdziału zadań i środków dewizowych w zakresie handlu zagranicznego pomiędzy jednostki podporządkowane oraz między ministrów, którym są podporządkowane jednostki organizacyjne uprawnione do działalności w zakresie handlu zagranicznego, i nadzorowanie wykonania tych zadań,
4)
koordynowanie realizacji planów bilansu płatniczego w zakresie obrotów towarowych i usługowych związanych z tymi obrotami, ustalanie dla jednostek podporządkowanych oraz dla ministerstw grupujących jednostki organizacyjne uprawnione do działalności w zakresie handlu zagranicznego zadań dotyczących wpływów i wydatków dewizowych oraz zaciągania i udzielania kredytów, związanych z tym obrotem,
5)
dysponowanie przydzieloną rezerwą dewizową,
6)
prowadzenie polityki celnej,
7)
udzielanie pozwoleń na przywóz i wywóz towarów w obrocie z zagranicą,
8)
ustalanie zasad polityki w zakresie dewizowych cen towarów i usług związanych z obrotem towarowym z zagranicą oraz nadzorowanie jej realizacji,
9)
opracowywanie założeń polityki kredytowej z zagranicą, prowadzenie polityki rozliczeń i płatności w stosunkach z poszczególnymi państwami lub grupami państw oraz przedstawianie wyników realizacji ustalonej polityki kredytowej,
10)
prowadzenie działalności mającej na celu zapewnienie optymalnych warunków traktatowo-prawnych rozwoju handlu zagranicznego i związanej z nim współpracy gospodarczej, a w szczególności negocjowanie międzynarodowych umów w tym zakresie,
11)
podpisywanie z upoważnienia Rady Państwa lub Rady Ministrów międzynarodowych umów handlowych oraz innych umów gospodarczych, a także nadzorowanie ich wykonania,
12)
opiniowanie podstawowych zasad i warunków oraz projektów umów w zakresie stosunków gospodarczych z zagranicą, pociągających za sobą zobowiązania towarowe i związane z nimi płatności, oraz podpisywanie ich z upoważnienia Rady Państwa lub Rady Ministrów bądź innych ministrów lub w ich imieniu,
13)
organizowanie kontaktów z międzynarodowymi organizacjami handlowymi i gospodarczymi oraz z międzynarodowymi ugrupowaniami gospodarczymi, a także opracowywanie odpowiednich wniosków i założeń dla rozwoju stosunków z tymi organizacjami i ugrupowaniami,
14)
ustalanie zasad i organizacji kontroli ilościowej i jakościowej towarów w obrocie z zagranicą z uwzględnieniem wymagań standaryzacyjnych,
15)
określanie zasad organizowania międzynarodowych targów i wystaw gospodarczych w kraju i za granicą oraz uczestnictwa polskich jednostek organizacyjnych w imprezach o charakterze handlowym za granicą, jak też zasad propagandy i reklamy,
16)
ustalanie zasad i wytycznych obsługi prawnej handlu zagranicznego,
17)
kierowanie działalnością polskich placówek ekonomiczno-handlowych za granicą podległych bezpośrednio oraz nadzorowanie i koordynowanie działalności polskich jednostek gospodarczych za granicą, których działalność wiąże się z wymianą handlową i współpracą gospodarczą, bez względu na ich podporządkowanie resortowe,
18)
nadzorowanie i koordynowanie pracy przedsiębiorstw handlu zagranicznego, podległych innym ministrom,
19)
na wniosek zainteresowanego ministra lub z własnej inicjatywy nadawanie i cofanie uprawnień do prowadzenia działalności w zakresie handlu zagranicznego z określeniem przedmiotu, zakresu i warunków uprawnień oraz nadzorowanie i koordynowanie pracy jednostek, które otrzymały uprawnienia w tej dziedzinie,
20)
nadawanie i cofanie uprawnień zagranicznym osobom fizycznym i prawnym do działalności w zakresie handlu zagranicznego na terytorium Polski, z określeniem przedmiotu, zakresu oraz warunków wykonywania tych uprawnień,
21)
upoważnianie jednostek organizacyjnych uprawnionych do działalności w dziedzinie handlu zagranicznego do organizowania prowadzenia za granicą sieci sprzedaży, zakupu, kooperacji, obsługi technicznej i handlowej oraz do prowadzenia działalności służącej rozwijaniu eksportu polskich towarów, jak również ustalanie warunków i zasad organizowania takiej sieci,
22)
prowadzenie polityki kadrowej i zatrudnienia, ustalanie wymagań kwalifikacyjnych dla pracowników zatrudnionych w jednostkach handlu zagranicznego oraz wyrażanie zgody na powoływanie i odwoływanie przez właściwych ministrów dyrektorów naczelnych i ich zastępców w jednostkach handlu zagranicznego, podporządkowanych tym ministrom,
23)
w stosunkach z krajami kapitalistycznymi współdziałanie z Przewodniczącym Komisji Planowania przy Radzie Ministrów przy opracowywaniu instrukcji i programów działalności komisji mieszanych oraz organizowanie i nadzorowanie pracy sekretariatów tych komisji,
24)
nadzorowanie i kontrolowanie zgodności działania wszystkich jednostek uprawnionych do działalności w zakresie handlu zagranicznego z przepisami regulującymi tę działalność,
25)
współdziałanie w wytyczaniu kierunków rozwoju branż proeksportowych, specjalizacji produkcji i kooperacji przemysłowej,
26)
operatywne nadzorowanie realizacji planów handlu zagranicznego i związanych z nimi planów płatniczych i kredytowych, bez względu na podporządkowanie resortowe jednostek bezpośrednio realizujących te plany,
27)
programowanie rozwoju oraz prowadzenie i nadzorowanie działalności służącej promocji polskiego eksportu i rozszerzaniu kontraktów gospodarczych z zagranicą, w tym również z międzynarodowymi organizacjami i ugrupowaniami handlowymi i gospodarczymi,
28)
współdziałanie z Ministrem Finansów przy opracowywaniu zasad systemu finansowego przedsiębiorstw handlu zagranicznego;
3.
w dziedzinie gospodarki morskiej:
1)
ustalanie projektów, prognoz, kierunków, proporcji i tempa rozwoju poszczególnych branż,
2)
ustalanie założeń i wskaźników do planów poszczególnych rodzajów działalności,
3)
ustalanie projektów wieloletnich i rocznych planów na podstawie wskaźników wynikających z narodowych planów społeczno-gospodarczych oraz koordynowanie planów zjednoczeń z uwzględnieniem zasad funkcjonowania jednostek inicjujących,
4)
ustalanie zadań i przydzielanie środków dla zjednoczeń i jednostek organizacyjnych,
5)
ustalanie zastrzeżonych dla Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej cen i taryf za usługi i wyroby produkowane przez przedsiębiorstwa gospodarki morskiej,
6)
ustalanie warunków ekonomicznych w transporcie i obsłudze spedycyjnej obrotów towarów z zagranicą oraz współdziałanie w opracowywaniu zasad tranzytu,
7)
ustalanie kierunków prac naukowo-badawczych dla gospodarki morskiej,
8)
prowadzenie współpracy międzyresortowej i międzynarodowej dotyczącej wymiany informacji i wspólnych przedsięwzięć naukowo-badawczych i gospodarczych, niezbędnych dla realizacji zadań gospodarki morskiej,
9)
realizowanie zadań obronnych, określonych odrębnymi przepisami,
10)
ustalanie zasad organizacji i działania urzędów i izb morskich oraz ustalanie wytycznych do ich działalności,
11)
sprawowanie nadzoru nad działalnością organów administracji morskiej w dziedzinie: bezpieczeństwa żeglugi, utrzymania obszarów wodnych i technicznego pasa wybrzeża, ochrony wód morskich przed zanieczyszczaniem, ratownictwa morskiego i brzegowego, ochrony rybołówstwa morskiego, planowania przestrzennego oraz w sprawach porządku i zabezpieczenia przeciwpożarowego, przeciwsztormowego i przeciwlodowego na terenach objętych właściwością organów administracji morskiej,
12)
wykonywanie funkcji organu dozoru technicznego nad dźwigami i urządzeniami technicznymi w portach, państwowego nadzoru budowlanego na terenach objętych właściwością organów administracji morskiej i nadzoru nad rejestrem statków morskich,
13)
wydawanie przepisów w zakresie administracji morskiej oraz rozstrzyganie odwołań od decyzji organów tej administracji,
14)
sprawowanie nadzoru nad szkolnictwem morskim.
§  4.
Minister Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej sprawuje nadzór:
1)
nad przedsiębiorstwami, organizacjami gospodarczymi, instytucjami i innymi jednostkami organizacyjnymi oraz nad morskimi szkołami - bezpośrednio mu podporządkowanymi,
2)
nad działalnością jednostek gospodarki uspołecznionej i innych osób prawnych oraz osób fizycznych w dziedzinach działalności, w których pełni funkcje naczelnego organu administracji państwowej.
§  5.
1.
Pracownicy Ministerstwa Handlu Zagranicznego przechodzą do pracy w Ministerstwie Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej.
2.
Pracownicy Ministerstwa Żeglugi przechodzą do pracy w Ministerstwie Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej oraz w Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego i w Ministerstwie Komunikacji.
§  6.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1971 r. w sprawie zakresu działania Ministra Handlu Zagranicznego i jego uprawnień w dziedzinie koordynacji stosunków gospodarczych z zagranicą (Dz. U. Nr 19, poz. 183),
2)
uchwała nr 154 Rady Ministrów z dnia 9 czerwca 1972 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Żeglugi.
§  7.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1974.17.93

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowy zakres działania Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej.
Data aktu: 24/04/1974
Data ogłoszenia: 08/05/1974
Data wejścia w życie: 08/05/1974