Prawa rzeczowe ograniczone i inne obciążenia nieruchomości włączonych do terenów budowlanych w miastach.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 29 grudnia 1973 r.
w sprawie praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń nieruchomości włączonych do terenów budowlanych w miastach.

Na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
W razie objęcia całości lub części nieruchomości uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, ciążące na niej ograniczone prawa rzeczowe i inne obciążenia pozostają w mocy na:
1)
części nieruchomości nie objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego,
2)
działkach budowlanych powstałych z podziału tej nieruchomości lub jej części, których własność została zachowana przez właściciela lub które zostały nadane na własność dotychczasowym współwłaścicielom albo członkom rodziny dotychczasowego właściciela,

chyba że przepisy rxozporządzenia stanowią inaczej.

2.
Jeżeli stosownie do przepisu art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) dotychczasowemu właścicielowi lub członkom jego rodziny albo dotychczasowym współwłaścicielom zostały nadane inne działki zamiast działek powstałych z podziału nieruchomości stanowiącej poprzednio przedmiot własności lub współwłasności, ciążące na tej nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe i inne obciążenia przechodzą na te inne działki.
§  2.
1.
Jeżeli w wyniku ustalenia terenu budowlanego część obciążonej nieruchomości przeszła na własność Państwa, przepisy § 1 stosuje się do praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń nie zaspokojonych przy podziale sumy odszkodowania za część, która przeszła na własność Państwa.
2.
Przepisy § 1 stosuje się również w wypadkach, gdy uprawniony wyraził zgodę na wypłatę odszkodowania właścicielowi z zastrzeżeniem utrzymania w mocy przysługującego mu prawa.
§  3.
1.
Hipoteki zabezpieczające wierzytelność nie przekraczającą 1.000 zł wygasają po upływie 2 miesięcy od daty ogłoszenia uchwały o ustaleniu terenu budowlanego.
2.
Wierzytelności zabezpieczone wygasłymi hipotekami, o których mowa w ust. 1, pozostają w stosunku do dotychczasowych właścicieli jako wierzytelności osobiste. Termin ich przedawnienia liczy się od dnia wygaśnięcia hipoteki.
§  4.
1.
Działka budowlana zachowana przez dotychczasowego właściciela lub mu nadana oraz działki nadane dotychczasowym współwłaścicielom albo członkom rodziny dotychczasowego właściciela wolne są od służebności i użytkowania, jeżeli wykonywanie tych praw stało się niemożliwe wskutek zmiany przeznaczenia nieruchomości. O zwolnieniu działek od tych obciążeń orzeka organ właściwy do wydania decyzji stwierdzającej lub nadającej własność działki.
2.
Osoby, którym przysługiwały prawa, od których działki zostały zwolnione, mogą żądać od właścicieli działek odpowiedniego wynagrodzenia.
3.
Zobowiązanie właścicieli działek do zapłaty wynagrodzenia przewidzianego w ust. 2 jest solidarne. Roszczenie o zapłatę wynagrodzenia przedawnia się z upływem 2 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 1.
§  5.
Właściciel obciążonej prawem dożywocia działki, o której mowa w § 4 ust. 1, może żądać zniesienia dożywocia za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany przeznaczenia nieruchomości utrzymanie tego prawa stało się dla niego szczególnie uciążliwe Sąd ustali wysokość wynagrodzenia z uwzględnieniem wszelkich zachodzących okoliczności, a zwłaszcza sytuacji osobistej i materialnej stron.
§  6.
1.
Hipoteki i ciężary realne pozostałe w mocy na działkach budowlanych określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 lub przechodzące na działki określone w § 1 ust. 2 dzieli się w równych częściach na te działki. Jeżeli w wyniku podziału powstałaby hipoteka nie przekraczająca 1.000 zł, stosuje się przepis § 3.
2.
Część nieruchomości nie objęta uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego pozostaje obciążona hipotekami i ciężarami realnymi w zakresie odpowiadającym stosunkowi powierzchni tej części nieruchomości do łącznej powierzchni działek budowlanych określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2.
3.
Podziału hipotek i ciężarów realnych stosownie do przepisów ust. 1 i 2 dokonuje państwowe biuro notarialne wpisując je do nowych ksiąg wieczystych zakładanych dla części nieruchomości nie objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego oraz dla działek budowlanych określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2.
§  7.
1.
Wpis utrzymanych w mocy praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń następuje z urzędu przy zakładaniu ksiąg wieczystych dla części nieruchomości nie objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego oraz dla działek określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2.
2.
Utrzymane w mocy prawa i obciążenia wpisuje się z zachowaniem dotychczas przysługującego im pierwszeństwa.
3.
Wpisy powinny być w miarę możliwości zmienione i zestawione w ten sposób, aby do nowej księgi wieczystej weszła tylko aktualna ich treść.
4.
W wypadkach, w których utrzymanie w mocy praw i innych obciążeń zależy od tego, czy i w jakim zakresie nie zostały one zaspokojone przy podziale sumy odszkodowania za część nieruchomości przejętą na własność Państwa, wpisu tych praw i obciążeń dokonuje się po uprawomocnieniu się planu podziału sumy odszkodowania, który sąd przeprowadzający podział jest obowiązany z urzędu przesłać właściwemu biuru notarialnemu.
5.
Przed dokonaniem wpisu utrzymanych w mocy praw i innych obciążeń nie mogą być wpisane żadne dalsze obciążenia z wyjątkiem zabezpieczenia lub egzekucji kary konfiskaty majątku.
§  8.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1974.1.6

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Prawa rzeczowe ograniczone i inne obciążenia nieruchomości włączonych do terenów budowlanych w miastach.
Data aktu: 29/12/1973
Data ogłoszenia: 15/01/1974
Data wejścia w życie: 15/01/1974