Podstawa wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokość składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH oraz MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO I USŁUG
z dnia 18 grudnia 1973 r.
w sprawie podstawy wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.

Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) zarządza się, co następuje:
§  1.
1. 1
Podstawę wymiaru emerytury, rent i składek określonych w ustawie z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165), zwaną dalej "podstawą wymiaru", stanowią miesięcznie następujące kwoty:
Wielkość miejscowości wykonywania rzemiosła Dla rzemieślników wykonujących rzemiosła zaliczone do kategorii Dla osób współpracujących z rzemieślnikami
W strefie Miejscowość pierwszej

drugiej

1 2 3 4 5
I w gminie 1.200 1.500 1.000
II do 20 tys. mieszkańców, nie wchodząca w skład gminy 1.400 1.900 1.100
III powyżej 20 tys. do 50 tys. mieszkańców 1.800 2.300 1.200
IV powyżej 50 tys. do 150 tys. mieszkańców 2.200 2.800 1.400
V powyżej 150 tys. do 300 tys. mieszkańców 2.600 3.400 1.700
VI powyżej 300 tys. mieszkańców 3.000 4.000 2.000
2.
Rzemieślnikowi wykonującemu rzemiosło zaliczone do pierwszej kategorii, który z uwagi na uzyskiwanie niskich dochodów jest całkowicie zwolniony od opłaty skarbowej, można ustalić podstawę wymiaru w kwocie 1.200 zł miesięcznie; ustalenia podstawy wymiaru dokonuje oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej "oddziałem Zakładu", na wniosek izby rzemieślniczej i na czas oznaczony we wniosku.
3.
Dla osoby współpracującej z rzemieślnikiem, która nie ukończyła 18 lat życia, podstawę wymiaru stanowi połowa odpowiedniej kwoty określonej dla osób współpracujących (ust. 1).
4.
Wykaz rzemiosł zaliczonych do pierwszej kategorii zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia. Rzemiosła nie wymienione w tym załączniku zalicza się do kategorii drugiej.
§  2.
1.
Na wniosek izby rzemieślniczej uwzględniający rodzaj i miejsce wykonywania rzemiosła lub inne szczególne okoliczności oddział Zakładu może obniżać rzemieślnikowi - na czas oznaczony we wniosku - kwotę podstawy wymiaru określoną w § 1 ust. 1 lub 2, nie więcej jednak niż o 50%.
2.
Na wniosek rzemieślnika lub osoby współpracującej z rzemieślnikiem oddział Zakładu może podwyższyć kwotę podstawy wymiaru określoną w § 1 ust. 1, nie więcej jednak niż o 100%.
3.
Liczba rzemieślników z obniżoną kwotą podstawy wymiaru nie może przekraczać 10% liczby rzemieślników objętych ubezpieczeniem społecznym.
4. 2
Kwotę podstawy wymiaru obniża się lub podwyższa począwszy od miesiąca wskazanego w decyzji oddziału Zakładu, nie później jednak niż od miesiąca, w którym decyzja została wydana.
§  3.
1.
Podstawę wymiaru emerytury, renty inwalidzkiej i renty rodzinnej po rzemieślniku lub osobie współpracującej z rzemieślnikiem stanowi przeciętna miesięczna kwota (§ 1 ust. 1-3 oraz § 2 ust. 1 i 2) z okresu ostatnich:
1)
5 lat ubezpieczenia, jeżeli chodzi o emeryturę, albo
2)
3 lat ubezpieczenia, jeżeli chodzi o rentę.

W stosunku do osób, które złożyły wniosek o podwyższenie podstawy wymiaru (§ 2 ust. 2), okres ten wynosi odpowiednio 10 i 5 lat.

2.
Podstawę wymiaru renty rodzinnej po osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi kwota określona jako podstawa wymiaru tej emerytury lub renty inwalidzkiej.
3.
Jeżeli ubezpieczenie trwało krócej niż 5 lub 3 lata albo 10 lub 5 lat (ust. 1), podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętna miesięczna kwota z faktycznego okresu ubezpieczenia.
§  4.
1.
Składka na ubezpieczenie społeczne dla rzemieślników i za osoby współpracujące z rzemieślnikami wynosi:
1)
13% podstawy wymiaru - od rzemieślników wykonujących rzemiosła wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia,
2)
16% podstawy wymiaru - od rzemieślników wykonujących pozostałe rzemiosła.
2.
Składkę na ubezpieczenie społeczne określoną w ust. 1 zmniejsza się o 3% podstawy jej wymiaru w stosunku do osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń społecznych zakładów służby zdrowia na podstawie innych tytułów niż wykonywanie rzemiosła lub pracy w rzemiośle.
§  5.
Końcówki kwot składek w groszach zaokrągla się do pełnego złotego w dół, gdy końcówka jest mniejsza niż 50 groszy, i w górę, gdy wynosi co najmniej 50 groszy.
§  6.
Ilekroć w innych przepisach o ubezpieczeniu społecznym mowa jest o rzemieślnikach lub zakładach rzemieślniczych świadczących usługi dla ludności lub rolnictwa - rozumie się przez to rzemieślników lub zakłady rzemieślnicze, wykonujących rzemiosła określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§  7.
Traci moc rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 15 grudnia 1972 r. w sprawie podstawy wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników (Dz. U. Nr 55, poz. 381).
§  8.
Na wniosek rzemieślnika ustalenie podstawy wymiaru składek w kwocie 1.200 zł miesięcznie (§ 1 ust. 2), podwyższenie podstawy wymiaru emerytury, rent i składek (§ 2 ust. 2) oraz zaliczenie do pierwszej kategorii rzemiosła (załącznik nr 1 do rozporządzenia) może nastąpić za okres działalności od dnia 1 stycznia 1973 r.
§  9.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1974 r.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

WYKAZ RZEMIOSŁ ZALICZONYCH DO PIERWSZEJ KATEGORII

- bednarstwo,

- brukarstwo,

- cerowanie i naprawa odzieży, obciąganie guzików, okrętkowanie,

- cholewkarstwo,

- ciesielstwo,

- czapnictwo,

- dekarstwo,

- dekatyzowanie,

- dziewiarstwo na drutach i szydełkach,

- fotografowanie,

- fryzjerstwo,

- garncarstwo,

- gorseciarstwo,

- gręplarstwo,

- hafciarstwo,

- introligatorstwo,

- kapelusznictwo męskie,

- kołodziejstwo,

- kominiarstwo,

- koronkarstwo,

- koszykarstwo,

- kowalstwo,

- krawiectwo damskie ciężkie miarowe,

- krawiectwo damskie lekkie,

- krawiectwo męskie miarowe,

- lutnictwo,

- maglowanie,

- manicure, pedicure,

- mereżkowanie, plisowanie,

- młynarstwo (usługowy przemiał i przerób zbóż),

- modniarstwo,

- mycie oraz smarowanie samochodów i motocykli oraz inne drobne usługi nie związane z ich naprawą,

- odgrzybianie budynków,

- omłoty zbóż,

- ortopedyka,

- pantoflarstwo i trepiarstwo,

- powroźnictwo,

- pranie pierza i puchu,

- pranie, prasowanie, prężenie firanek,

- prowadzenie stanic wodnych, domów wycieczkowych, schronisk turystycznych,

- prowadzenie ulicznych wag osobowych,

- prowadzenie zagród turystycznych, minicampingów, pól namiotowych,

- przemiał zbóż w wiatrakach i usługowe śrutowanie zbóż,

- repasacja pończoch,

- rękawicznictwo,

- rusznikarstwo,

- rymarstwo,

- rzeźbiarstwo w drewnie,

- sitarstwo,

- studniarstwo,

- szewstwo miarowe,

- szewstwo naprawkowe,

- szewstwo ortopedyczne,

- ślusarstwo usługowe,

- tartacznictwo,

- tokarstwo w drewnie,

- urządzanie i utrzymywanie zieleńców,

- usługi porządkowe (czyszczenie budynków i okien, sprzątanie wnętrz),

- wulkanizatorstwo,

- wydobywanie i przerób kamienia,

- wydobywanie oraz przerób gipsu, kamienia wapiennego i kredy,

- wydobywanie piasku, pospółki i żwiru,

- wypychanie ptaków,

- wyrób filców bitych,

- wytłaczanie oleju,

- wytwarzanie abażurów,

- wytwarzanie i naprawa galanterii z kości, rogu oraz surowców miejscowych i odpadowych,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów dętych,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów harmoniowych i fortepianowych,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów perkusyjnych,

- wytwarzanie mioteł, wyrobów z gałęzi, słomy,

- wytwarzanie opakowań z papieru i tektury,

- wytwarzanie pasmanterii,

- wytwarzanie waty z cukru,

- wytwarzanie wyrobów z kruszyw i surowców mineralnych,

- wytwarzanie wycinanek i ozdób z papieru,

- wytwarzanie wieńców i sztucznych kwiatów,

- zbieranie ziół,

- zduństwo,

- zegarmistrzostwo.

ZAŁĄCZNIK Nr 2

WYKAZ RZEMIOSŁ, KTÓRYCH WYKONYWANIE UPRAWNIA DO OPŁACANIA 13% SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE RZEMIEŚLNIKÓW

- bednarstwo,

- betoniarstwo,

- bieliźniarstwo,

- blacharstwo,

- blacharstwo pojazdowe,

- brukarstwo,

- chemiczne czyszczenie i farbowanie,

- cholewkarstwo,

- ceramika szlachetna,

- ciesielstwo,

- czapnictwo,

- dekarstwo,

- dekatyzowanie,

- dziewiarstwo na drutach i szydełkach,

- elektromechanika,

- elektromechanika chłodnicza,

- fotografowanie,

- fryzjerstwo,

- garncarstwo,

- gorseciarstwo,

- gręplarstwo,

- hafciarstwo,

- instalatorstwo elektryczne,

- instalatorstwo gazowe,

- instalatorstwo sanitarne i ogrzewania,

- introligatorstwo,

- kapelusznictwo męskie,

- kilimiarstwo,

- kołodziejstwo,

- kominiarstwo,

- koronkarstwo,

- kosmetyka,

- koszykarstwo,

- kowalstwo,

- krawiectwo damskie lekkie, cerowanie i naprawa odzieży, obciąganie guzików, okrętkowanie, mereżkowanie, plisowanie,

- krawiectwo damskie ciężkie miarowe,

- krawiectwo męskie miarowe,

- kuchmistrzostwo,

- lakiernictwo pojazdowe,

- lutnictwo,

- maglowanie,

- malarstwo i tapeciarstwo,

- malowanie na tkaninach ręczne,

- manicure, pedicure,

- mechanika maszyn biurowych,

- mechanika pojazdowa,

- mechanika precyzyjna,

- młynarstwo (usługowy przemiał i przerób zbóż),

- modelarstwo,

- modniarstwo,

- murarstwo,

- mycie oraz smarowanie samochodów i motocykli oraz inne drobne usługi nie związane z ich naprawą,

- obsługa maszynowa produkcji rolniczej i ogrodniczej,

- odświeżanie i renowacja wyrobów futrzarskich,

- odświeżanie i renowacja wyrobów skórzanych,

- omłoty zbóż,

- optyka,

- organmistrzostwo,

- ortopedyka,

- parasolnictwo,

- posadzkarstwo,

- powroźnictwo,

- pozłotnictwo,

- pranie pierza i puchu,

- pranie, prasowanie, prężenie firanek,

- prowadzenie pensjonatów, moteli, zajazdów,

- prowadzenie stanic wodnych, domów wycieczkowych, schronisk turystycznych,

- prowadzenie ulicznych wag osobowych,

- prowadzenie zagród turystycznych, minicampingów, pól namiotowych,

- przemiał zbóż w wiatrakach i usługowe śrutowanie zbóż,

- repasacja pończoch,

- rękawicznictwo,

- rusznikarstwo,

- rymarstwo,

- rzeźbiarstwo w drewnie,

- stolarstwo,

- studniarstwo,

- szewstwo miarowe,

- szewstwo naprawkowe,

- szewstwo ortopedyczne,

- szklarstwo,

- szkutnictwo,

- sztukatorstwo,

- ślusarstwo usługowe,

- tapicerstwo,

- tartacznictwo,

- tele- i radiomechanika,

- tkactwo,

- tokarstwo w drewnie,

- urządzanie i utrzymywanie zieleńców,

- usługi dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji,

- usługi porządkowe (czyszczenie budynków i okien, sprzątanie wnętrz),

- usługi w zakresie utrzymania i pielęgnacji zwierząt,

- usługi w zakresie zwalczania szkodników roślin i zwierząt,

- usługowe ręczne malowanie szyldów,

- wędzenie ryb i mięsa usługowe,

- witrażownictwo,

- wulkanizatorstwo,

- wydobywanie i przerób kamienia,

- wydobywanie piasku, pospółki i żwiru,

- wypożyczanie sprzętu i garderoby,

- wypychanie ptaków,

- wytłaczanie oleju,

- wytwarzanie abażurów,

- wytwarzanie i naprawa galanterii z kości, rogu oraz surowców miejscowych i odpadowych,

- wytarzanie waty z cukru,

- wytwarzanie i naprawa wag,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów dętych,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów harmoniowych i fortepianowych,

- wytwarzanie i naprawa instrumentów perkusyjnych,

- wytwarzanie mioteł, wyrobów z gałęzi, słomy

- wytwarzanie wyrobów ceramicznych.

- wytwarzanie wycinanek i ozdób z papieru,

- wytwarzanie wieńców i sztucznych kwiatów,

- zbieranie ziół,

- zduństwo,

- zegarmistrzostwo

oraz inne rzemiosła nie wymienione w wykazie, jeżeli są prowadzone na podstawie potwierdzenia zgłoszenia wykonywania rzemiosła.

1 § 1 ust. 1 zmieniony przez pkt 2 lit. a) obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lutego 1974 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U.74.8.47).
2 § 2 ust. 4 zmieniony przez pkt 2 lit. b) obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lutego 1974 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U.74.8.47).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1973.51.294

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Podstawa wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokość składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.
Data aktu: 18/12/1973
Data ogłoszenia: 31/12/1973
Data wejścia w życie: 01/01/1974