Prawa i obowiązki terenowych organów administracji państwowej oraz zasady obsadzania stanowisk pracowniczych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 23 listopada 1973 r.
w sprawie praw i obowiązków terenowych organów administracji państwowej oraz zasad obsadzania stanowisk pracowniczych.

Na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 277) zarządza się, co następuje:
§  1.
Wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast i dzielnic są obowiązani pracować dla dobra Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, troszczyć się o sprawy ludu pracującego miast i wsi, przestrzegać prawa oraz wypełniać sumiennie i bezstronnie swoje obowiązki.
§  2.
Wojewodowie i prezydenci miast wyłączonych z województw działając w charakterze przedstawicieli Rządu wykonują zadania zlecone im przez Rząd lub Prezesa Rady Ministrów.
§  3. 1
(uchylony).
§  4.
Wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast i dzielnic współdziałają z terenowymi instancjami związkowymi (wojewódzkimi, powiatowymi i miejskimi radami związków zawodowych) w zakresie realizowania planu społeczno-gospodarczego rozwoju danego terenu oraz regulowania spraw mających istotne znaczenia dla pracowników, a w szczególności dotyczących realizowania polityki zatrudnienia, organizowania wypoczynku po pracy, sportu i wychowania fizycznego, oświaty i kultury oraz opieki nad zdrowiem pracowników i ich rodzin, zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, rozwoju usług i zaopatrzenia ludności oraz inicjowania i przeprowadzania czynów społecznych.
§  5.
1.
Wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast i dzielnic oraz ich zastępcy przystępują do pełnienia swoich obowiązków z dniem oznaczonym w akcie o ich powołaniu na te stanowiska.
2.
Powołanie na stanowisko jest równoznaczne z zawiązaniem stosunku pracy na czas nieoznaczony.
§  6.
1. 2
(uchylony).
2.
Jeżeli wojewoda, prezydent miasta, naczelnik powiatu, miasta i dzielnicy nie pełni obowiązków z powodu urlopu lub choroby albo z innych przyczyn, zakres zastępstwa sprawowanego przez jego zastępcę rozciąga się na wszystkie czynności przez niego wypełniane.
§  7.
W razie zawieszenia w czynnościach wojewody, prezydenta miasta, naczelnika powiatu, miasta i dzielnicy lub ich zastępców organ zawieszający może ograniczyć wypłatę wynagrodzenia do 50% począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zawieszenie. W razie uchylenia zawieszenia wypłaca się wstrzymaną część wynagrodzenia.
§  8.
Rozwiązanie stosunku pracy z wojewodą, prezydentem miasta, naczelnikiem powiatu, miasta i dzielnicy i ich zastępcami następuje wskutek:
1)
odwołania ze stanowiska,
2)
przyjęcia rezygnacji ze stanowiska,
3)
zniesienia jednostki podziału terytorialnego lub utworzenia wspólnej rady narodowej dla dwóch jednostek tego podziału.
§  9.
1.
W razie zaprzestania wykonywania obowiązków służbowych z przyczyn określonych w § 8 wojewoda, prezydent miasta, naczelnik powiatu, miasta i dzielnicy i ich zastępcy otrzymują:
1)
wynagrodzenie wraz ze wszystkimi dodatkami do końca miesiąca, w którym zaprzestali wykonywania swoich obowiązków służbowych,
2)
wynagrodzenie wraz ze wszystkimi dodatkami przez okres 3 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania obowiązków służbowych.
2.
Z chwilą podjęcia nowej pracy wygasa prawo do wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
3.
Jeżeli wynagrodzenie netto z tytułu podjętej pracy (ust. 2) jest niższe od pobieranego na zajmowanym dotychczas stanowisku, pracownik ma prawo do dodatku wyrównawczego w nowym zakładzie pracy w wysokości różnicy wynagrodzenia przez okres 3 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaprzestał wykonywania swoich obowiązków służbowych.
4.
Wojewodzie lub prezydentowi miasta wyłączonego z województwa, który zaprzestał wykonywania swoich obowiązków służbowych, przysługuje prawo do wynagrodzenia według zasad określonych odrębnymi przepisami.
5.
Wojewoda, prezydent miasta, naczelnik powiatu, miasta i dzielnicy oraz ich zastępcy, odwołani na skutek naruszenia prawa lub zasadniczej linii polityki Państwa bądź też na skutek popełnienia czynu stanowiącego podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, otrzymują wynagrodzenie tylko do końca miesiąca, w którym nastąpiło odwołanie.
§  10.
Okres pobierania wynagrodzenia po rozwiązaniu stosunku pracy przez wojewodę, prezydenta miasta, naczelnika powiatu, miasta i dzielnicy oraz ich zastępców jest traktowany na równi z okresem zatrudnienia w terenowej administracji państwowej w zakresie wszelkich uprawnień uwarunkowanych zatrudnieniem i ciągłością pracy.
§  11.
1.
Wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast i dzielnic oraz ich zastępcy nie mogą wykonywać dodatkowych zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami służbowymi.
2.
Osoby zajmujące stanowiska wymienione w ust. 1 nie mogą wykonywać stałych dodatkowych zajęć zarobkowych z wyjątkiem:
1)
pracy pracowników nauki, wykładowców i lektorów w szkołach wyższych,
2)
pracy dydaktycznej w szkołach średnich, pomaturalnych i zasadniczych szkołach zawodowych,
3)
pracy wykładowców na kursach.
3.
Dodatkowe zajęcia zarobkowe, wymienione w ust. 2, nie mogą łącznie przekraczać 6 godzin tygodniowo.
§  12.
Do wojewodów, prezydentów miast, naczelników powiatów, miast i dzielnic oraz ich zastępców stosuje się odpowiednio przepisy art. 5, 8, 11 ust. 1, 13 ust. 2, 32, 34-38, 41, 42 i 46 ustawy o pracownikach rad narodowych, z tym że do wojewodów i prezydentów miast wyłączonych z województw nie stosuje się przepisów art. 32 i 37.
§  13.
1.
Dyrektorów wydziałów i ich zastępców w urzędach wojewódzkich (miejskich) powołują i odwołują wojewodowie (prezydenci miast), a kierowników wydziałów i ich zastępców w urzędach powiatowych, miejskich i dzielnicowych - naczelnicy powiatów, miast i dzielnic. Powoływanie dyrektorów wydziałów finansowych w urzędach wojewódzkich (miejskich) następuje w porozumieniu z Ministrem Finansów.
2.
Powołanie i odwołanie pracowników wymienionych w ust. 1 następuje na zasadach określonych w ustawie o pracownikach rad narodowych, dotyczących pracowników na kierowniczych stanowiskach.
§  14.
1.
Przyjęcia do pracy osób na inne stanowiska pracownicze nie wymienione w § 13 oraz rozwiązywania stosunku pracy z tymi pracownikami dokonują właściwe terenowe organy administracji państwowej przy zastosowaniu zasad i trybu przewidzianych w ustawie o pracownikach rad narodowych.
2.
Wojewoda lub prezydent miasta wyłączonego z województwa może upoważnić dyrektorów wydziałów urzędu wojewódzkiego (miejskiego) do przyjmowania pracowników na niektóre stanowiska i rozwiązywania z nimi stosunku pracy.
§  15.
1. 3
(uchylony).
2.
Dyrektorów, ich zastępców oraz głównych księgowych przedsiębiorstw i zakładów zgrupowanych w wojewódzkich zjednoczeniach (zarządach, zrzeszeniach), a podporządkowanych powiatowym (miejskim) radom narodowym, powołują i odwołują naczelnicy powiatów lub naczelnicy miast stanowiących powiaty.
3.
Powoływanie dyrektorów (kierowników) artystycznych w przedsiębiorstwach artystycznych następuje po zasięgnięciu opinii Ministra Kultury i Sztuki.
4.
Wojewoda lub prezydent miasta wyłączonego z województwa może upoważnić dyrektorów wojewódzkich zjednoczeń (zarządów, zrzeszeń), wojewódzkich zarządów inwestycji miejskich (jednostek równorzędnych) oraz budownictwa rolniczego do powoływania i odwoływania dyrektorów, zastępców dyrektorów oraz głównych księgowych przedsiębiorstw i zakładów zgrupowanych w wojewódzkich zjednoczeniach (zarządach, zrzeszeniach) podporządkowanych wojewódzkim radom narodowym, jak również dyrekcji okręgowych (rejonowych) inwestycji oraz terenowych inspektoratów budownictwa rolniczego.
§  16.
Zaszeregowania i awansowania na stanowiska wymienione w § 5, 13, 14 i 15 ust. 1 i 2 dokonuje organ właściwy do ich powołania.
§  17.
Przyjmowanie do pracy w zjednoczeniach (zarządach, zrzeszeniach), przedsiębiorstwach, zakładach i instytucjach pracowników nie wymienionych w § 15 oraz ich zaszeregowanie, awansowanie i rozwiązywanie z nimi stosunku pracy należy do właściwości dyrektorów (kierowników) tych jednostek.
§  18. 4
(uchylony).
§  19.
Ilekroć w przepisach rozporządzenia jest mowa o:
1)
ustawie o pracownikach rad narodowych - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 15 lipca 1968 r. o pracownikach rad narodowych (Dz. U. Nr 25, poz. 164),
2)
wydziałach - należy przez to rozumieć również jednostki organizacyjne o innej nazwie w urzędach wojewódzkich, powiatowych i miejskich.
§  20.
W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika gminy, organizacji i zadań urzędu gminy oraz niektórych spraw pracowniczych (Dz. U. Nr 49, poz. 315) w § 21 ust. 1 skreśla się końcowe wyrazy: "oraz w porozumieniu z kierownikiem właściwego organu administracji prezydium powiatowej rady narodowej".
§  21.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 1970 r. w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach pracowniczych w radach narodowych oraz przedsiębiorstwach, zakładach i instytucjach podporządkowanych radom narodowym (Dz. U. Nr 7, poz. 58),
2)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1970 r. w sprawie praw i obowiązków członków prezydiów rad narodowych (Dz. U. Nr 11, poz. 98).
§  22.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 9 grudnia 1973 r.
1 § 3 uchylony przez § 39 pkt 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz.U.78.20.89) z dniem 7 września 1978 r.
2 § 6 ust. 1 uchylony przez § 39 pkt 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz.U.78.20.89) z dniem 7 września 1978 r.
3 § 15 ust. 1 uchylony przez § 39 pkt 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz.U.78.20.89) z dniem 7 września 1978 r.
4 § 18 uchylony przez § 39 pkt 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz.U.78.20.89) z dniem 7 września 1978 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1973.47.279

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Prawa i obowiązki terenowych organów administracji państwowej oraz zasady obsadzania stanowisk pracowniczych.
Data aktu: 23/11/1973
Data ogłoszenia: 27/11/1973
Data wejścia w życie: 09/12/1973