Wynagradzanie pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 24 listopada 1972 r.
w sprawie wynagradzania pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".

Na podstawie art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 21 kwietnia 1954 r. o niektórych prawach i obowiązkach pracowników kolejowych (Dz. U. z 1954 r. Nr 16, poz. 59, z 1956 r. Nr 51, poz. 187 i z 1958 r. Nr 44, poz. 216) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Pracownicy państwowego przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", zwani w dalszym ciągu rozporządzenia "pracownikami", są wynagradzani według zasad określonych w niniejszym rozporządzeniu.
2.
Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych może zastosować do niektórych kategorii pracowników zasady wynagradzania obowiązujące w innych działach gospodarki narodowej.
§  2.
Ustanawia się:
1)
stawki miesięcznego uposażenia zasadniczego przywiązane do grup uposażenia w wysokości od 1.100 zł w najniższej grupie uposażenia do 8.000 zł w grupie najwyższej,
2)
dodatek służbowy w stawkach miesięcznych, w wysokości uzależnionej od warunków pracy eksploatacyjno-przewozowej oraz od rejonu kraju, w granicach od 100 zł do 3.200 zł. Jeżeli nastąpi obniżenie wyników pracy pracownika, dodatek służbowy może być zmniejszony do wysokości 50% jego wysokości na okres nie dłuższy niż 3 miesiące,
3)
dodatek funkcyjny w stawkach miesięcznych w wysokości od 400 zł do 2.000 zł dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych, kontrolerskich, inspektorskich i niektórych samodzielnych.
§  3.
Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych ustala:
1)
ilość grup uposażenia zasadniczego, wysokość przywiązanych do nich stawek oraz zasady ich przyznawania,
2)
stanowiska służbowe, grupy uposażenia zasadniczego przywiązane do tych stanowisk, przestrzegając zasady, że do każdego stanowiska służbowego przywiązane są dwie grupy uposażenia, z których niższa jest grupą podstawową, a wyższa grupą awansową,
3)
liczbę szczebli dodatku służbowego, wysokość przywiązanych do nich stawek, stanowiska służbowe lub czynności uprawniające do dodatku i przywiązane do nich szczeble oraz zasady jego przyznawania,
4)
tabelę stawek dodatku funkcyjnego, stanowiska służbowe uprawniające do dodatku, wysokość stawki przywiązanej do stanowiska oraz zasady jego przyznawania.
§  4.
Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych ustala:
1)
premie dla niektórych kategorii pracowników za wykonanie zadań mających wpływ na poprawę wyników pracy kolei i zwiększenie wydajności pracy, w granicach do 10% uposażenia zasadniczego, z wyjątkiem premii za ujawnienie podróżnych bez biletów lub bez ważnych biletów na przejazd oraz premii za marszrutyzację przewozów,
2)
dodatki do wynagrodzenia uzasadnione szczególnymi warunkami pracy oraz dodatki za wykonywanie czynności nie wchodzących do normalnych obowiązków służbowych; wysokość dodatków nie może przekroczyć 500 zł miesięcznie,
3)
zasady akordowego wynagradzania.
§  5.
1.
Pracownicy zatrudnieni przy pracach szkodliwych dla zdrowia mają prawo do dodatku w wysokości od 0,50 zł do 1,50 zł za każdą godzinę pracy w tych warunkach.
2.
Wykaz prac szkodliwych dla zdrowia, kategorie pracowników uprawnionych do dodatku oraz wysokość stawek dodatku w granicach określonych w ust. 1 oraz zasady jego wypłaty ustala Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych na podstawie wytycznych ustalonych przez Ministerstwo Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.
§  6.
Pracownicy kierujący brygadą (zespołem) robotników i pracujący wspólnie z brygadą otrzymują dodatek w wysokości od 10% do 15% stawki godzinowej, wynikającej z grupy i stawki uposażenia zasadniczego. Dodatek przysługuje również toromistrzom w służbie drogowej oraz pracownikom kierującym działką w służbie zabezpieczenia ruchu i łączności i w służbie trakcji.
§  7.
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach, na których wymagana jest biegła znajomość języków obcych, mogą otrzymać dodatek według stawek i zasad ogólnie obowiązujących.
§  8.
1.
Pracownikom drużyn pociągowych (lokomotywowych i konduktorskich) przysługuje:
1)
dodatek godzinowy w wysokości 1 zł za każdą godzinę pracy na lokomotywie lub przy pociągu, niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy,
2) 1
dodatek kilometrowy za każdy kilometr przebiegu obsługiwanego przez drużynę pociągu lub lokomotywy, którego wysokość jest uzależniona od rodzaju trakcji, pracy trakcyjnej, rodzaju pociągu oraz wykonywanych czynności służbowych.
2.
Dodatek godzinowy jest ekwiwalentem diet za wyjazdy służbowe wykonywane z miejsca stałego zatrudnienia (jednostki macierzystej).
3.
Dodatek godzinowy nie przysługuje za czas choroby i urlopu oraz za czas niepełnienia czynności w drużynie z innych przyczyn.
4. 2
Stawki dodatku kilometrowego za każdy kilometr przebiegu obsługiwanej lokomotywy lub pociągu oraz za inną równoważną pracę na lokomotywie lub przy pociągu (np. praca manewrowa) oraz zasady wypłacania dodatku godzinowego i kilometrowego ustala Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i w uzgodnieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych.
5.
Stawki dodatku kilometrowego ustalone w trybie przewidzianym w ust. 1 pkt 2 i ust. 4 mogą być w przypadkach klęsk żywiołowych i innych wydarzeń losowych zwiększone przez Ministra Komunikacji do 50% na czas określony.
§  9. 3
1.
Za wykonywanie pracy w porze nocnej, między godziną 21 a 5 dnia następnego, przysługuje dodatek w wysokości:

- 20 zł za noc przy nieprzerwanej pracy od 2 do 4 godzin,

- 30 zł za noc przy nieprzerwanej pracy ponad 4 godziny.

2.
Dodatek, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje pracownikom wymienionym w § 11 ust. 2, uprawnionym do dodatku funkcyjnego, z wyjątkiem wypadków gdy wykonują zastępczo lub według harmonogramu prace w systemie zmianowym (turnusowym).
3.
Pracownikom drużyn pociągowych (lokomotywowych i konduktorskich) za pracę w porze nocnej, o której mowa w ust. 1, przysługuje dodatek w wysokości 4 zł za każdą godzinę pracy.
§  10.
Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych określi szczegółowo zakres uprawnień do dodatków i premii wymienionych w § 4, 6, 7 i 8, wysokość dodatku określonego w § 6 i 8 ust. 1 pkt 2 oraz zasady ich wypłacania.
§  11.
1.
Za wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych pracownikom przysługuje dodatkowe wynagrodzenie; Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych określi zasady ustalania godzin nadliczbowych oraz wypłacania za nie dodatkowego wynagrodzenia przy odpowiednim uwzględnieniu okresowego rozliczania czasu pracy. Podstawę obliczenia wysokości wynagrodzenia za jedną godzinę pracy nadliczbowej stanowi 1/200 część miesięcznego uposażenia zasadniczego pobieranego przez pracownika.
2.
Do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych nie mają prawa pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowników jednostek organizacyjnych i ich zastępców, a ponadto pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych, których wykaz ustali Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych. Wyłączenie to nie obejmuje pracowników zatrudnionych w służbie okresowej (turnusowej) oraz wypadków, w których właściwy organ zleci pracownikom zajmującym stanowiska kierownicze i samodzielne wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych:
1)
w dni robocze, jeżeli wykonywane prace nie wchodzą w zakres normalnych obowiązków pracownika,
2)
w dni ustawowo wolne od pracy bez względu na to, czy wykonywane prace wchodzą, czy też nie wchodzą w zakres normalnych obowiązków służbowych pracownika.
§  12.
1.
Prawo do uposażenia zasadniczego, dodatku służbowego i funkcyjnego (§ 2) oraz innych dodatków ustalonych w kwotach miesięcznych powstaje:
1)
dla wstępujących do służby - od dnia, który został w umowie o pracę (akcie nominacyjnym) ustalony jako dzień przystąpienia do pracy; wynagrodzenie za czas od dnia przystąpienia do pracy do dnia pierwszego najbliższego miesiąca oblicza się w wysokości 1/30 części należności miesięcznej za każdy dzień kalendarzowy,
2)
dla zatrudnionych - z dniem pierwszym najbliższego miesiąca po dniu mianowania na stanowisko służbowe, jeżeli dzień ten nie zbiega się z terminem płatności wynagrodzenia.
2.
Dodatki (należności) inne niż określone w ust. 1 wypłacane są od dnia, w którym zostały spełnione warunki uprawniające do ich otrzymania.
3.
Przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio do premii i zarobku akordowego. Pracownicy wykonujący czasowo czynności służbowe podlegające premiowaniu mają prawo do premii za cały okres takiego pełnienia czynności, jeżeli trwa on przy premii płatnej miesięcznie nieprzerwanie co najmniej 7 dni, a przy premii płatnej kwartalnie 21 dni.
§  13.
1.
Awansowanie pracownika nie może być dokonywane częściej niż co dwa lata, z wyjątkiem zmiany stanowiska lub ustalenia wynagrodzenia po okresie próbnym bądź po ukończeniu wstępnego stażu pracy.
2.
Szczegółowe zasady awansowania pracowników określi Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych.
§  14.
Wynagrodzenie pracowników objętych niniejszym rozporządzeniem, płatne z osobowego funduszu płac, wolne jest we wszystkich składnikach od podatku od wynagrodzeń i składki na fundusz emerytalny.
§  15.
Zasady zaszeregowania pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do grup i stawek uposażenia zasadniczego oraz ustalenia dla tych pracowników dodatków określi Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych.
§  16.
1.
Podwyższa się średnio o 15% wysokość miesięcznych stawek dodatku za wysługę lat ustalonych w tabeli stanowiącej załącznik do uchwały nr 24 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1968 r. zmieniającej uchwałę w sprawie umundurowania i odznak służbowych oraz dodatku za wysługę lat pracowników resortu komunikacji, objętych przepisami dekretu z dnia 21 kwietnia 1954 r. o niektórych prawach i obowiązkach pracowników kolejowych (Monitor Polski Nr 5, poz. 29).
2.
Minister Komunikacji w uzgodnieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych ustali szczegółowe zasady przeliczenia stawek dodatku za wysługę lat.
§  17.
Do pracowników obsługi prawnej jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", wynagradzanych według zasad określonych niniejszym rozporządzeniem, nie stosuje się przepisów § 2-5 i 8 uchwały nr 400 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1963 r. w sprawie zasad wynagradzania radców prawnych i referentów prawnych zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych, zjednoczeniach oraz w bankach państwowych (Monitor Polski z 1963 r. Nr 94, poz. 438 oraz z 1971 r. Nr 31, poz. 197 i Nr 38, poz. 247).
§  18.
Do pracowników objętych niniejszym rozporządzeniem nie stosuje się przepisów § 2 uchwały Rady Ministrów i Centralnej Rady Związków Zawodowych z dnia 30 grudnia 1970 r. w sprawie podwyżki najniższych płac, wprowadzenia dodatków do płac dla niektórych grup pracowników, podwyżki zasiłków rodzinnych oraz niektórych emerytur i rent (Monitor Polski Nr 44, poz. 352).
§  19.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1968 r. w sprawie zmian w zakresie wynagradzania pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1968 r. Nr 4, poz. 22 i z 1971 r. Nr 17, poz. 166).
§  20.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.
1 § 8 ust. 1 pkt 4:

- zmieniony przez obwieszczenie z dnia 29 maja 1973 r. o sprostowaniu błędu (Dz.U.73.22.135) z dniem 8 czerwca 1973 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 30 listopada 1974 r. (Dz.U.74.47.283) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 listopada 1974 r.

2 § 8 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 listopada 1974 r. (Dz.U.74.47.283) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 listopada 1974 r.
3 § 9 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 5 stycznia 1974 r. (Dz.U.74.2.14) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 lutego 1974 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.54.347

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wynagradzanie pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".
Data aktu: 24/11/1972
Data ogłoszenia: 27/12/1972
Data wejścia w życie: 01/01/1973