Zadania i uprawnienia koordynacyjne gminnych rad narodowych i naczelników gmin.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 30 listopada 1972 r.
w sprawie zadań i uprawnień koordynacyjnych gminnych rad narodowych i naczelników gmin.

Na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 314) zarządza się, co następuje:
§  1.
Gminna rada narodowa koordynuje działalność związanych z gospodarką gminy jednostek państwowych i spółdzielczych oraz organizacji społecznych w zakresie realizacji zadań wynikających z planu społeczno-gospodarczego rozwoju kraju oraz zadań istotnych dla rozwoju gminy i dla poprawy warunków życiowych jej mieszkańców, a także ochrony środowiska.
§  2.
1.
Gminna rada narodowa w szczególności:
1)
rozpatruje na sesjach zagadnienia związane z działalnością jednostek organizacyjnych jej nie podporządkowanych, mające wpływ na wykonanie zadań państwowych na terenie gminy oraz planowych zadań gminnej rady narodowej,
2)
wzywa kierowników jednostek organizacyjnych nie podporządkowanych gminnej radzie narodowej do przedkładania na sesji informacji o ich działalności, istotnej dla rozwoju gminy i zaspokajania potrzeb jej mieszkańców oraz utrzymania dyscypliny, spokoju i porządku na jej terenie,
3)
występuje do jednostek organizacyjnych nie podporządkowanych gminnej radzie narodowej w sprawach istotnych dla rozwoju gminy,
4)
inicjuje podjęcie inwestycji wspólnych przez kilku użytkowników i ustala wymagania, jakim ze względu na potrzeby gminy powinny odpowiadać zawierane między nimi porozumienia,
5)
w wypadkach, w których zamierzenia różnych jednostek organizacyjnych służą zaspokojeniu potrzeby tego samego rodzaju - wytycza kierunki realizacji związanych z tym zadań,
6)
podejmuje na podstawie przepisów szczególnych inne działania dla wzajemnego powiązania zadań jednostek nie podporządkowanych z zadaniami gminnej rady narodowej.
2.
Uchwalając wieloletnie i roczne plany społeczno-gospodarczego rozwoju gminy, gminna rada narodowa koordynuje działalność jednostek jej nie podporządkowanych z potrzebami gminy.
§  3.
1.
Na podstawie planu społeczno-gospodarczego rozwoju gminy i planu zagospodarowania przestrzennego naczelnik gminy bieżąco koordynuje całość gospodarki na terenie gminy, a w szczególności:
1)
ustala węzłowe problemy, które wymagają skoordynowania, sprawuje kontrolę realizacji skoordynowanych przedsięwzięć oraz podejmuje środki, mające na celu zgodne współdziałanie koordynowanych jednostek w wykonaniu wspólnie podejmowanych zadań,
2)
dokonuje uzgodnień z jednostkami nie podporządkowanymi gminnej radzie narodowej, realizującymi zadania mające zasadnicze znaczenie dla interesów miejscowej ludności i dla wykonania planowych zadań gminnej rady narodowej; na podstawie tych uzgodnień wydaje decyzje dotyczące ich realizacji.
2.
W sprawach uzasadnionych potrzebami społeczno-gospodarczego rozwoju gminy naczelnik gminy włącza do realizacji zadań gminnej rady narodowej jednostki jej nie podporządkowane, zawierając z nimi porozumienia co do sposobu realizacji tych zadań.
§  4.
W zakresie, o którym mowa w § 3, naczelnik gminy:
1)
występuje z wnioskami o wykonanie na terenie gminy przez jednostki organizacyjne nie podporządkowane gminnej radzie narodowej zadań, a zwłaszcza zadań inwestycyjnych, niezbędnych do prawidłowego zagospodarowania przestrzennego gminy,
2)
współdziała z przedsiębiorstwami i zakładami w zakresie inicjowania i realizacji wspólnych przedsięwzięć związanych z rozwojem społeczno-gospodarczym gminy,
3)
rozpatruje projekty inwestycji zamierzonych do realizacji na terenie gminy przez jednostki organizacyjne nie podporządkowane gminnej radzie narodowej, zgłasza odpowiednie uwagi tym jednostkom lub ich jednostkom nadrzędnym oraz występuje z wnioskami dotyczącymi lokalizacji tych inwestycji,
4)
ma prawo wglądu oraz zgłaszania uwag i wiążących wniosków do projektów planów gospodarczych jednostek organizacyjnych nie podporządkowanych gminnej radzie narodowej w części dotyczącej społeczno-gospodarczego rozwoju gminy oraz rozpatruje sprawozdania z ich wykonania,
5)
nadzoruje i koordynuje działalność związanych z gospodarką gminy wszystkich jednostek państwowych, spółdzielczych i organizacji społecznych oraz wydaje wiążące polecenia w zakresie realizacji zadań wynikających z planu społeczno-gospodarczego rozwoju gminy,
6)
występuje z wnioskami w sprawach dotyczących tworzenia, organizacji, łączenia i likwidacji przedsiębiorstw i zakładów nie podporządkowanych gminnej radzie narodowej oraz lepszego wykorzystania ich mocy produkcyjnych,
7)
określa, jakie inwestycje mają być realizowane jako inwestycje wspólne i towarzyszące, oraz inicjuje ich podjęcie,
8)
inicjuje i organizuje współdziałanie między przedsiębiorstwami, zakładami i instytucjami nie podporządkowanymi gminnej radzie narodowej,
9)
koordynuje działalność jednostek nie podporządkowanych w sprawach związanych z interesami miejscowej ludności lub rozwojem społeczno-gospodarczym gminy, jak również działalność tych jednostek z działalnością jednostek podporządkowanych,
10)
stosuje środki przewidziane w §§ 5-8 rozporządzenia.
§  5.
1.
Kierownicy jednostek organizacyjnych nie podporządkowanych gminnej radzie narodowej obowiązani są uzgadniać z naczelnikiem gminy projekty decyzji i zarządzeń mających zasadnicze znaczenie dla interesów miejscowej ludności lub rozwoju społeczno-gospodarczego gminy, a w szczególności projekty:
1)
decyzji dotyczących warunków bytowych, socjalnych i kulturalnych ludności,
2)
zarządzeń nakładających obowiązki na ludność lub stanowiących o ulgach i pomocy dla ludności,
3)
decyzji wiążących się z istotnymi ustaleniami i zadaniami planu społeczno-gospodarczego rozwoju gminy i budżetu gminnej rady narodowej,
4)
zarządzeń w sprawach tworzenia, zmian w produkcji i znoszenia jednostek organizacyjnych,
5)
zmian w przeznaczeniu inwestycji gospodarczych i socjalnych,
6)
zmian w planach działania dokonywanych w okresie ich realizacji.
2.
W sprawach, o których mowa w ust. 1, naczelnik gminy może występować o wydanie decyzji lub zarządzeń przez kierowników jednostek nie podporządkowanych. Kierownik obowiązany jest najpóźniej w terminie 14 dni powiadomić naczelnika gminy o zajętym stanowisku.
§  6.
1.
Naczelnik gminy może żądać ustnych lub pisemnych informacji i wyjaśnień od kierowników jednostek nie podporządkowanych w sprawach związanych z zadaniami gminnej rady narodowej oraz wydawać wiążące polecenia w tym zakresie.
2.
W miarę potrzeby naczelnik gminy może żądać udokumentowania informacji i wyjaśnień, w szczególności w drodze udostępnienia do wglądu odpowiednich dokumentów.
§  7.
1.
W celu skoordynowania działalności jednostek nie podporządkowanych z działalnością jednostek podporządkowanych naczelnik gminy zwołuje w miarę potrzeby narady kierowników wszystkich lub niektórych jednostek działających na terenie gminy.
2.
Do udziału w naradzie naczelnik gminy powinien zapraszać przewodniczących zainteresowanych komisji rady narodowej, a nadto w miarę potrzeby przedstawicieli organów administracji państwowej wyższego stopnia oraz organizacji zainteresowanych przedmiotem narady.
3.
Narady mają w szczególności na celu:
1)
uzgodnienie wspólnych kierunków działalności mającej istotne znaczenie dla rozwoju gminy oraz zaspokajania potrzeb bytowych i socjalno-kulturalnych jej mieszkańców,
2)
określenie zadań szczegółowych wymagających skoordynowanego działania oraz sposobu ich realizacji,
3)
wzajemne informowanie się o swej działalności i zamierzeniach.
4.
Wyniki narad ujmuje się w protokole w formie:
1)
uzgodnionych zadań, kierunków działalności, wniosków i ustaleń lub zajętych stanowisk,
2)
uzgodnionych wniosków do właściwych organów.
5.
Odpisy protokołów narad lub wyciągi z tych protokołów powinny być przesyłane najpóźniej w terminie jednego tygodnia od zakończenia narady zainteresowanym uczestnikom narady i właściwym organom (ust. 4 pkt 2).
§  8.
1.
Realizując uprawnienia koordynacyjne naczelnik gminy wydaje decyzje koordynacyjne mające na celu nakazanie określonych czynności lub zakazanie zamierzonej działalności, jeśli wymaga tego interes Państwa lub gminy.
2.
Od decyzji koordynacyjnej przysługuje jednostce, której decyzja dotyczy, odwołanie do prezydium powiatowej rady narodowej w ciągu 14 dni od daty doręczenia. Odwołanie powinno być załatwione w porozumieniu z kierownikiem jednostki nadrzędnej w stosunku do jednostki odwołującej się w ciągu 30 dni. Jeżeli jednostką nadrzędną jest organ centralny - odwołanie wnosi się do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
§  9.
Do koordynacji działalności nie podporządkowanych radom narodowym jednostek państwowych i spółdzielczych oraz organizacji społecznych z działalnością gminnych rad narodowych nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie uzgadniania działalności organów państwowych, instytucji i jednostek gospodarczych nie podporządkowanych radom narodowym z działalnością rad narodowych (Dz. U. Nr 59, poz. 296).
§  10.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
gminie - należy przez to rozumieć również miasto i gminę, w których działa wspólna rada narodowa,
2)
gminnej radzie narodowej - należy przez to rozumieć również radę narodową wspólną dla miasta i gminy,
3)
naczelniku gminy - należy przez to rozumieć również naczelnika miasta i gminy.
§  11.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.49.316

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zadania i uprawnienia koordynacyjne gminnych rad narodowych i naczelników gmin.
Data aktu: 30/11/1972
Data ogłoszenia: 01/12/1972
Data wejścia w życie: 01/01/1973