Zaopatrzenie emerytalne osób zajmujących kierownicze stanowiska polityczne i państwowe oraz członków ich rodzin.

DEKRET
z dnia 5 października 1972 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym osób zajmujących kierownicze stanowiska polityczne i państwowe oraz członków ich rodzin.

Rozdział  1.

Postanowienia ogólne.

Artykuł  1. 1

Dekret normuje zaopatrzenie emerytalne osób zajmujących stanowiska: Pierwszego Sekretarza Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Przewodniczącego Rady Państwa, Prezesa Rady Ministrów, Marszałka Sejmu, członków Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, zastępców Przewodniczącego Rady Państwa, wiceprezesów Rady Ministrów, Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, zastępców członków Biura Politycznego, sekretarzy Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, członków Sekretariatu Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, członków i Sekretarza Rady Państwa, wicemarszałków Sejmu, ministrów, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Prezesa Polskiej Akademii Nauk, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prokuratora Generalnego PRL, zastępców Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, kierowników wydziałów Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Szefa Urzędu Rady Ministrów, Szefa Kancelarii Rady Państwa, Szefa Kancelarii Sejmu, podsekretarzy stanu (wiceministrów), wiceprezesów Najwyższej Izby Kontroli, prezesów Sądu Najwyższego, zastępców Prokuratora Generalnego PRL, kierowników urzędów centralnych, pierwszych sekretarzy komitetów wojewódzkich Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, wojewodów oraz prezydentów miast wyłączonych z województw, zastępców kierowników urzędów centralnych, dyrektorów generalnych w ministerstwach i urzędach centralnych oraz członków ich rodzin.

Artykuł  2.

Świadczenia przewidziane w dekrecie obejmują:

1)
świadczenia pieniężne:
a)
emeryturę,
b)
rentę rodzinną,
c)
dodatki do emerytury i renty,
d)
zasiłek pogrzebowy,
2)
świadczenia w naturze:
a)
świadczenia określone w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym,
b)
prawo do dotychczas zajmowanego mieszkania,
c)
prawo do korzystania z ulgowej taryfy przy przejazdach kolejami.
Artykuł  3.

Podstawę wymiaru emerytury z tytułu pracy na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1 stanowi miesięczne uposażenie obejmujące uposażenie zasadnicze wraz z dodatkiem funkcyjnym, pobierane na tym stanowisku.

Artykuł  4.
1.
Podstawę do świadczeń określonych w dekrecie ustala Prezes Rady Ministrów.
2.
Od ustaleń, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje odwołanie.
3.
Świadczenia pieniężne wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie.

Rozdział  2.

Emerytura.

Artykuł  5.
1.
Emerytura przysługuje osobie po zaprzestaniu pracy na stanowisku określonym w art. 1, która:
1)
została odwołana ze stanowiska i ukończyła 55 lat (mężczyzna) lub 50 lat (kobieta) oraz posiada co najmniej 5-letni okres pracy na tym stanowisku albo
2)
została zwolniona na własną prośbę po ukończeniu 60 lat (mężczyzna) lub 55 lat (kobieta) oraz posiada co najmniej 8-letni okres pracy na tym stanowisku.
2.
Emerytura przysługuje również osobie, która posiada co najmniej 30-letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 8 lat na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1.
3.
Emerytura przysługuje także osobie, która stała się inwalidą I lub II grupy w czasie wykonywania pracy na stanowisku określonym w art. 1.
4.
Pierwszemu Sekretarzowi Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Przewodniczącemu Rady Państwa i Prezesowi Rady Ministrów przysługuje w razie zaprzestania pełnienia funkcji prawo do emerytury na zasadach określonych w niniejszym dekrecie, niezależnie od warunków określonych w ust. 1-3.
5.
Prezes Rady Ministrów może w uzasadnionych wypadkach przyznać osobie, o której mowa w art. 1, emeryturę, jeżeli nie spełnia ona warunków określonych w ust. 1-3, lecz ma 25-letni okres zatrudnienia wymagany do zaopatrzenia emerytalnego według przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, w tym co najmniej 5 lat na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1.
Artykuł  6.
1.
Emerytura z tytułu pracy na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1 wynosi miesięcznie 50% podstawy wymiaru.
2.
Emerytura wzrasta za każdy pełny rok pracy na kierowniczych stanowiskach określonych w art. 1 o:
1)
3% podstawy wymiaru - za okres pracy do 5 lat,
2)
2% podstawy wymiaru - za okres pracy ponad 5 do 10 lat,
3)
1% podstawy wymiaru - za okres pracy ponad 10 lat.
3.
Wysokość emerytury dla osób, o których mowa w art. 5 ust. 4, wynosi 95% kwoty stanowiącej podstawę jej wymiaru pomniejszonej o podatek od wynagrodzeń i składkę na cele emerytalne.
Artykuł  7.

Kwota emerytury wraz z dodatkiem za odznaczenie państwowe nie może przekraczać 95% kwoty stanowiącej podstawę jej wymiaru, pomniejszonej o podatek od wynagrodzeń i składkę na cele emerytalne.

Artykuł  8.
1.
Jeżeli osoba uprawniona do emerytury z tytułu pracy na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1 jest zatrudniona:
1)
wypłaca się emeryturę w wysokości różnicy pomiędzy wynagrodzeniem stanowiącym podstawę jej wymiaru a wynagrodzeniem osiąganym po jej przyznaniu,
2)
wstrzymuje się wypłatę emerytury, jeżeli wynagrodzenie osiągane po jej przyznaniu przekracza wynagrodzenie, stanowiące podstawę jej wymiaru.
2.
Za wynagrodzenie w rozumieniu ust. 1 uważa się wynagrodzenie pomniejszone o podatek od wynagrodzeń i składkę na cele emerytalne.

Rozdział  3.

Renta rodzinna.

Artykuł  9.
1.
Członkom rodziny pozostałym po osobie zmarłej, która zajmowała kierownicze stanowisko określone w art. 1, przysługuje renta, jeżeli osoba ta:
1)
miała prawo do emerytury określonej w dekrecie albo
2)
zmarła w okresie pracy na stanowisku określonym w art. 1.
2.
Członkami rodziny uprawnionymi do renty są dzieci, wnuki, rodzeństwo, małżonek i rodzice osoby, o której mowa w ust. 1, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej określone w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Artykuł  10.

Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna kwota renty rodzinnej.

Artykuł  11.

Renta rodzinna wynosi miesięcznie:

1)
dla 1 członka rodziny - 55%
2)
dla 2 członków rodziny - 65%
3)
dla 3 i więcej członków rodziny -75%

emerytury zmarłego żywiciela (art. 6).

Artykuł  12.

Jeżeli członek rodziny uprawniony do renty rodzinnej osiąga wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia lub dochody z innych źródeł, prawo do renty ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Rozdział  4.

Dodatki do emerytury i renty.

Artykuł  13.
1.
Do emerytury i renty określonych w niniejszym dekrecie przysługują dodatki:
1)
rodzinne dla:
a)
dzieci, wnuków i rodzeństwa,
b)
żony,
2)
z tytułu odznaczeń państwowych,
3)
z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów.
2.
Dodatki, o których mowa w ust. 1, przysługują na warunkach i w wysokości określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Rozdział  5.

Zasiłek pogrzebowy.

Artykuł  14.
1.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:
1)
osoby pobierającej emeryturę z tytułu pracy na kierowniczym stanowisku określonym w art. 1,
2)
osoby pobierającej rentę rodzinną,
3)
dzieci, wnuków, rodzeństwa, małżonka i rodziców osoby, o której mowa w pkt 1.
2.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje na warunkach i w wysokości określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Rozdział  6.

Świadczenia w naturze.

Artykuł  15.

Osoby pobierające emeryturę na podstawie niniejszego dekretu oraz członkowie ich rodzin mają prawo do świadczeń leczniczych i położniczych, do zaopatrzenia w protezy, aparaty ortopedyczne i środki pomocnicze, do 50% ulgi przy przejazdach kolejami oraz do zajmowania nadal użytkowanego mieszkania w zakresie i na zasadach przysługujących im przed przejściem na emeryturę lub przed uzyskaniem renty rodzinnej.

Rozdział  7

Przepisy przejściowe i końcowe.

Artykuł  16.

Osobie, która zajmowała kierownicze stanowisko określone w art. 1 przez okres co najmniej 5 lat i nie nabyła prawa do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie dekretu, przysługuje na jej wniosek emerytura na zasadach ogólnych, jeżeli osiągnęła wiek 60 lat (mężczyzna) i 55 lat (kobieta).

Artykuł  17.

Do emerytury lub renty przyznanej na podstawie odrębnych przepisów przysługuje dodatek w wysokości 5% tej emerytury lub renty za każdy rok pracy na stanowisku, o którym mowa w art. 1. Emerytura lub renta wraz z tym dodatkiem nie może przekraczać kwot określonych tymi przepisami jako górna granica wymiaru tych świadczeń.

Artykuł  18.

Zasady określone w niniejszym dekrecie mają zastosowanie do ustalania emerytur osób zajmujących kierownicze stanowiska w stronnictwach politycznych. Zakres ich stosowania ustala Prezes Rady Ministrów na wniosek władz naczelnych stronnictw politycznych.

Artykuł  19.

W sprawach nie unormowanych niniejszym dekretem stosuje się odpowiednio przepisy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Artykuł  20.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i dotyczy osób, które po tym dniu zaprzestały pracy na stanowiskach określonych w art. 1.

1 Art. 1 zmieniony przez art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U.73.47.276) z dniem 9 grudnia 1973 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.42.270

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zaopatrzenie emerytalne osób zajmujących kierownicze stanowiska polityczne i państwowe oraz członków ich rodzin.
Data aktu: 05/10/1972
Data ogłoszenia: 07/10/1972
Data wejścia w życie: 07/10/1972