Zaliczanie nauczycieli do pierwszej kategorii zatrudnienia.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 19 sierpnia 1972 r.
w sprawie zaliczania nauczycieli do pierwszej kategorii zatrudnienia.

Na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 oraz z 1972 r. Nr 16, poz. 114) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Zatrudnienie wykonywane przez nauczycieli objętych przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114), zwanej dalej "Kartą praw i obowiązków nauczyciela", uważa się za zatrudnienie I kategorii, jeżeli wykonywane było:
1)
na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego:
a)
w państwowych szkołach i innych placówkach oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych, utworzonych i działających na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 160, z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1972 r. Nr 16, poz. 114),
b)
w placówkach leczniczych, leczniczo-wychowawczych i leczniczo-opiekuńczych,
c)
w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz szkołach przy zakładach karnych,
d)
w bibliotekach szkolnych i pedagogicznych, ośrodkach metodycznych i placówkach poradnictwa wychowawczo-zawodowego,
e)
w szkołach niepaństwowych, na które rozciągnięto przepisy Karty praw i obowiązków nauczyciela, w trybie określonym w art. 116 tej Karty,
f)
w jednostkach zaplecza naukowo-pedagogicznego,
2)
przez nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych - w centralnych i terenowych organach administracji szkolnej,
3)
przez nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych - w Związku Nauczycielstwa Polskiego i innych organizacji politycznych i społecznych, jeżeli do pracy tej zostali oni urlopowani.
2.
Do okresów zatrudnienia I kategorii zalicza się:
1)
okresy tajnego nauczania w czasie okupacji oraz
2)
okresy zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego w szkołach niepaństwowych innych niż wymienione w ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz inne okresy zaliczone do wymiaru uposażenia, jednakże w wymiarze nie większym niż 5 lat i pod warunkiem wykonywania zatrudnienia I kategorii (ust. 1) ostatnio przed przyznaniem emerytury lub renty inwalidzkiej.
§  2.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia I kategorii nie uwzględnia się okresów zatrudnienia wykonywanego w wymiarze czasu pracy niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć.
§  3.
1.
Nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny zatrudniony na stanowiskach określonych w § 1 ust. 1 ma prawo do emerytury, jeżeli:
1)
ma okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat zatrudnienia w I kategorii (§ 1),
2)
osiągnął wiek: kobieta - 55 lat, mężczyzna - 60 lat,
3)
osiągnięcie wieku, o którym mowa w pkt 2, nastąpiło w czasie zatrudnienia albo w ciągu 5 lat od ustania zatrudnienia.
2.
Spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie jest wymagane od kobiet, które mają co najmniej 30 lat zatrudnienia, i od mężczyzn, którzy mają co najmniej 35 lat zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat zatrudnienia w I kategorii (§ 1).
3.
Nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny, który nie spełnia warunków określonych w ust. 1, ma prawo do emerytury na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
§  4.
Prawo do renty inwalidzkiej nabywa nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
§  5.
Przepisy rozporządzenia stosuje się również do nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych na stanowiskach, o których mowa w § 1 ust. 1, przed dniem 1 maja 1972 r.
§  6.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 maja 1957 r. w sprawie zaliczania nauczycieli do kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 27, poz. 119).
§  7.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 maja 1972 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.35.241

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zaliczanie nauczycieli do pierwszej kategorii zatrudnienia.
Data aktu: 19/08/1972
Data ogłoszenia: 01/09/1972
Data wejścia w życie: 01/05/1972, 01/09/1972