Dodatki z tytułu pracy nauczycielskiej do emerytur i rent inwalidzkich.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH
z dnia 25 lipca 1972 r.
w sprawie dodatków z tytułu pracy nauczycielskiej do emerytur i rent inwalidzkich. *

Na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) zarządza się, co następuje:
§  1.
Nauczycielom i nauczycielom akademickim, zwanym dalej "nauczycielami", uprawnionym do emerytury na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, przysługuje dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej, jeżeli wykonywali tę pracę co najmniej przez 15 lat.
§  2.
1.
Nauczycielom uprawnionym do renty inwalidzkiej na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin przysługuje dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej, jeżeli wykonywali tę pracę ostatnio przed powstaniem inwalidztwa co najmniej przez 5 lat.
2.
Okres pracy nauczycielskiej, o którym mowa w ust. 1, może być krótszy niż 5 lat, jeżeli inwalidztwo powstało wskutek wypadku przy pracy albo wypadku w zatrudnieniu lub wskutek choroby zawodowej.
§  3.
1.
Za pracę nauczycielską uprawniającą do dodatku w wysokości 20% emerytury lub renty inwalidzkiej uważa się pracę wykonywaną w szkołach wyższych lub w samodzielnych placówkach typu naukowo-dydaktycznego na stanowiskach: profesora, docenta, adiunkta, starszego wykładowcy lub wykładowcy, starszego kustosza dyplomowanego lub kustosza dyplomowanego, starszego asystenta lub asystenta.
2.
Do okresów pracy nauczycielskiej, o której mowa w ust. 1, zalicza się okresy pracy wykonywanej:
1)
w Polskiej Akademii Nauk i w jej placówkach naukowych na stanowiskach samodzielnego pracownika naukowo-badawczego, starszego kustosza dyplomowanego lub kustosza dyplomowanego, adiunkta, starszego asystenta lub asystenta oraz pracownika techniczno-badawczego,
2)
w instytutach naukowo-badawczych oraz innych placówkach uprawnionych w myśl przepisów o tych instytutach do zatrudniania pracowników naukowo-badawczych na stanowiskach samodzielnego pracownika naukowo-badawczego, starszego kustosza dyplomowanego lub kustosza dyplomowanego, adiunkta, starszego asystenta lub asystenta.
§  4.
Za pracę nauczycielską uprawniającą do dodatku w wysokości 10% emerytury lub renty inwalidzkiej uważa się pracę:
1)
na stanowiskach asystenta stażysty, lektora, nauczyciela przedmiotów, zawodów i umiejętności praktycznych, nauczyciela wychowania fizycznego, nauczyciela przedmiotów obronnych, akompaniatora, bibliotekarza i dyplomowanego pracownika dokumentacji naukowej - w szkołach wyższych lub w samodzielnych placówkach typu naukowo-dydaktycznego,
2)
na stanowiskach nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego:
a)
w państwowych szkołach i innych placówkach oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych, opiekuńczo-wychowawczych, utworzonych i działających na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 160, z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1972 r. Nr 16, poz. 114),
b)
w placówkach leczniczych, leczniczo-wychowawczych i leczniczo-opiekuńczych,
c)
w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz w szkołach przy zakładach karnych,
d)
w bibliotekach szkolnych i pedagogicznych, ośrodkach metodycznych i placówkach poradnictwa wychowawczo-zawodowego,
e)
w szkołach niepaństwowych, na które rozciągnięto przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114), w trybie określonym w art. 116 tej ustawy,
3)
wykonywaną przez nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych:
a)
w centralnych i terenowych organach administracji szkolnej,
b)
w Związku Nauczycielstwa Polskiego i innych organizacjach politycznych i społecznych, jeżeli do pracy tej zostali oni urlopowani,
c)
w jednostkach zaplecza naukowo-pedagogicznego.
§  5.
Do okresu pracy nauczycielskiej określonej w § 3 albo w § 4 zalicza się odpowiednio również:
1)
okresy tajnego nauczania w czasie okupacji oraz
2)
okresy zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego w szkołach niepaństwowych innych niż wymienione w § 4 pkt 2 lit. e) oraz inne okresy zaliczone do wymiaru uposażenia, jednakże w wymiarze nie większym niż 5 lat i pod warunkiem wykonywania pracy nauczycielskiej ostatnio przed przyznaniem emerytury lub renty inwalidzkiej.
§  6.
Przy ustalaniu okresu pracy nauczycielskiej wymaganego do przyznania dodatku do emerytury lub renty inwalidzkiej nie uwzględnia się okresów pracy wykonywanej w wymiarze czasu pracy niższym niż połowa obowiązującego wymiaru zajęć.
§  7.
1.
Wysokość dodatku oblicza się od emerytury lub renty inwalidzkiej, która przysługiwałaby wyłącznie od zarobków uzyskiwanych z tytułu pracy, o której mowa w § 3 i 4.
2.
Przy ustalaniu tych zarobków stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 25 lipca 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli (Dz. U. Nr 32, poz. 219).
3.
Wysokość dodatku oblicza się od emerytury lub renty inwalidzkiej (ust. 1) bez jakichkolwiek dodatków.
§  8.
W razie ponownego ustalenia wysokości renty inwalidzkiej na podstawie art. 70 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 6 i z 1972 r. Nr 16, poz. 114) wysokość dodatku ulega ponownemu ustaleniu, jeżeli nową wysokość renty ustala się od zarobków z pracy nauczycielskiej (§ 3 i 4); wysokość dodatku nie ulega natomiast zmianie, jeżeli nową wysokość renty ustala się od zarobków z pracy innej niż praca nauczycielska.
§  9.
W razie zbiegu prawa do dodatku z tytułu pracy nauczycielskiej oraz do dodatku z tytułu pracy naukowej, przysługującego na podstawie art. 46 ustawy, o której mowa w § 8, uprawnionemu wypłaca się jeden z tych dodatków, a mianowicie wyższy lub wybrany przez niego.
§  10.
1.
Dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej do emerytur i rent inwalidzkich przyznanych przed dniem 1 maja 1972 r. przyznaje się poczynając od dnia 1 maja 1972 r.
2.
Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się w wysokości 10% emerytury lub renty inwalidzkiej.
3.
Dodatek przyznawany na wniosek zainteresowanego zgłoszony w terminie do dnia 31 grudnia 1973 r. wypłaca się poczynając od dnia 1 maja 1972 r., a na wniosek zgłoszony w terminie późniejszym - za okres trzech miesięcy wstecz od dnia zgłoszenia wniosku.
§  11.
Prawa do dodatku do emerytury lub renty inwalidzkiej z tytułu pracy nauczycielskiej nie nabywa, a nabyte traci osoba prawomocnie ukarana w trybie dyscyplinarnym karą wydalenia ze służby z pozbawieniem szczególnych uprawnień emerytalnych związanych ze służbą nauczycielską.
§  12.
Przepisy rozporządzenia stosuje się odpowiednio do nauczycieli uprawnionych do emerytur i rent inwalidzkich określonych w przepisach:
1)
ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19),
2)
ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 10) z uwzględnieniem przepisu art. 6 tej ustawy,
3)
ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11).
§  13.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 maja 1972 r.
* Z dniem 1 lutego 1982 r. nin. rozporządzenie traci moc w zakresie dotyczącym nauczycieli, zob. art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U.82.3.19).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.32.220

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Dodatki z tytułu pracy nauczycielskiej do emerytur i rent inwalidzkich.
Data aktu: 25/07/1972
Data ogłoszenia: 12/08/1972
Data wejścia w życie: 12/08/1972, 01/05/1972