Uprawnienia przysługujące osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony oraz członkom ich rodzin.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 3 września 1971 r.
w sprawie uprawnień przysługujących osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony oraz członkom ich rodzin.

Na podstawie art. 137 ust. 3 i art. 138 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 44, poz. 220) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Osobami odbywającymi służbę w formacjach samoobrony są osoby przeznaczone do służby w zakładowych, terenowych i specjalistycznych oddziałach samoobrony, w zakładowych i terenowych komendach samoobrony oraz w innych jednostkach organizacyjnych formacji samoobrony, które:
1)
odbywają szkolenie poborowych w oddziałach samoobrony,
2)
odbywają ćwiczenia samoobrony,
3)
biorą udział w zapobieganiu klęskom żywiołowym oraz w zwalczaniu skutków pożarów, powodzi i innych klęsk żywiołowych,
4)
wykonują zadania dla potrzeb tych formacji poza obowiązkiem służby określonym w pkt 1-3,
5)
pełnią czynną służbę w czasie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa Państwa, mobilizacji i wojny.
2.
Osobą odbywającą służbę w formacji samoobrony w rozumieniu rozporządzenia jest również osoba posiadająca przydział organizacyjno-mobilizacyjny do jednostki przewidzianej do militaryzacji, będącej specjalistycznym oddziałem samoobrony, która odbywa w tej jednostce ćwiczenia.
§  2.
1.
Pracownik odbywający służbę w formacji samoobrony zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia od zakładu pracy, w którym jest zatrudniony, za czas pracy opuszczony z powodu odbywania tej służby.
2.
Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, oblicza się według zasad przewidzianych w art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 44, poz. 220).
§  3.
1.
Podstawę do wypłaty wynagrodzenia za czas pracy opuszczony w związku z odbywaniem służby w formacji samoobrony stanowi okazane przez pracownika wezwanie imienne wystawione przez komendanta formacji samoobrony z zamieszczoną na nim adnotacją stwierdzającą stawienie się do służby i czas jej trwania.
2.
Jeżeli powołanie pracownika do pełnienia służby w formacji samoobrony nastąpiło w inny sposób niż przez doręczenie wezwania imiennego, podstawę do wypłaty wynagrodzenia stanowi zaświadczenie indywidualne lub zbiorowe o pełnieniu służby w formacji samoobrony, wystawione przez komendanta formacji samoobrony według ustalonego wzoru.
3.
Osobie odbywającej służbę w formacji samoobrony w zakładzie pracy, w którym jest zatrudniona, wypłaca się wynagrodzenie za czas pracy opuszczony z powodu odbywania tej służby bez okazania wezwania lub zaświadczenia, jeżeli do pełnienia służby została powołana w sposób zwyczajowo przyjęty w danym zakładzie pracy.
§  4.
Osoba wykonująca pracę nakładczą zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas pracy opuszczony z powodu odbywania służby w formacji samoobrony, jeżeli podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w ciągu trzech miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiło powołanie do odbywania tej służby.
§  5.
Czas pracy opuszczony przez pracownika z powodu odbywania służby w formacji samoobrony zalicza się do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem.
§  6.
1.
Członkom rodziny pozostającym na utrzymaniu osoby odbywającej służbę w formacji samoobrony, której nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, przysługuje prawo do zasiłków dziennych, jeżeli osoba ta odbywa służbę w sposób ciągły przez okres dłuższy niż jeden dzień.
2.
Prawo do zasiłków dziennych przysługuje również osobie odbywającej służbę w formacji samoobrony, która przed powołaniem do odbycia tej służby nie była pracownikiem, jeżeli po zwolnieniu z tej służby jest niezdolna do pracy z powodu choroby i nie ma prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia społecznego lub renty inwalidzkiej. Prawo do zasiłków dziennych przysługuje przez czas niezdolności do pracy, jednakże za okres nie dłuższy niż 90 dni od dnia zwolnienia z formacji samoobrony.
3.
W okresie, o którym mowa w ust. 2, prawo do zasiłków dziennych przysługuje również członkom rodziny osoby zwolnionej ze służby w formacji samoobrony, pozostającym na jej utrzymaniu.
4.
W sprawach nie unormowanych w ust. 1-3 stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin (Dz. U. Nr 44, poz. 318).
5.
Podstawę do przyznania zasiłków dziennych stanowi zaświadczenie wystawione według ustalonego wzoru przez komendanta formacji samoobrony na wniosek osoby odbywającej służbę.
§  7. 1
1.
Osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony przysługuje bezpłatne wyżywienie i zakwaterowanie na zasadach określonych w przepisach w sprawie finansowania szkolenia obronnego i świadczeń przysługujących uczestnikom tego szkolenia.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób pełniących służbę w formacjach samoobrony, które w czasie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa Państwa, mobilizacji i wojny podlegają skoszarowaniu. Osobom tym przysługuje wyżywienie na zasadach określonych przez Komitet Obrony Kraju lub wojewódzkie komitety obrony.
§  8.
Osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony przysługuje zwrot kosztów przejazdu drogą najkrótszą z miejsca zamieszkania do miejsca odbywania tej służby i z powrotem, obliczanych według taryfy obowiązującej za przejazd autobusem PKS lub pociągiem w klasie II.
§  9. 2
Podstawę do rozliczenia kosztów wyżywienia i do zwrotu kosztów przejazdu stanowi wykaz osób odbywających służbę w formacji samoobrony uprawnionych do bezpłatnego wyżywienia lub zwrotu kosztów przejazdu, sporządzony przez komendanta formacji samoobrony na formularzu według ustalonego wzoru. Wykaz ten podlega zatwierdzeniu przez kierownika zakładu pracy lub właściwy terenowy organ administracji państwowej, któremu dana formacja podlega, albo przez upoważnioną przez nich osobę.
§  10.
1.
Osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony przysługuje prawo do bezpłatnych świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia, jeżeli doznały uszkodzeń zdrowia w związku z odbywaniem tej służby albo w bezpośredniej drodze do miejsca odbywania służby i w drodze powrotnej.
2.
Bezpłatne świadczenia obejmują pomoc doraźną, w tym również stacji pogotowia ratunkowego, a w razie konieczności leczenie ambulatoryjno-domowe i szpitalne, leki i środki opatrunkowe wydawane z aptek otwartych oraz niezbędne protezy i środki przeciw zniekształceniu lub kalectwu.
3.
Pomoc doraźna przysługuje także w razie nagłego zachorowania w czasie odbywania służby.
4.
Dokumentem uprawniającym do korzystania z bezpłatnych świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia jest:
1)
w razie nagłego zachorowania - karta przydziału do formacji samoobrony wraz z zaświadczeniem komendanta formacji samoobrony, stwierdzającym fakt odbywania służby,
2)
w razie innego uszkodzenia zdrowia - karta przydziału do formacji samoobrony oraz zaświadczenie komendanta formacji samoobrony stwierdzające wydarzenie, które spowodowało uszkodzenie zdrowia.
§  11. 3
1.
Osobom, które ulegną wypadkowi w związku z odbywaniem służby w formacjach samoobrony lub w drodze do miejsca odbywania służby albo w drodze powrotnej, a w razie ich śmierci pozostałym po nich członkom rodziny, przysługują świadczenia na zasadach i w trybie przewidzianych w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych dla osób, które uległy wypadkom w szczególnych okolicznościach.
2.
Jeżeli wypadkowi, o którym mowa w ust. 1, ulegnie pracownik w związku ze służbą w zakładowej lub resortowej formacji samoobrony, świadczenia przysługują na zasadach przewidzianych w ustawie o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
§  12.
1.
W sprawach unormowanych w rozporządzeniu do:
1) 4
(skreślony),
2)
żołnierzy rezerwy przeznaczonych do służby w formacjach samoobrony, powołanych dla potrzeb samoobrony na ćwiczenia wojskowe,
3)
żołnierzy rezerwy powołanych w ramach ćwiczeń wojskowych do pełnienia funkcji dowódczych i instruktorskich związanych z prowadzeniem szkolenia poborowych w formacjach samoobrony,
4)
żołnierzy w czynnej służbie wojskowej przeznaczonych do pełnienia służby w formacjach samoobrony w czasie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa Państwa, mobilizacji i wojny

mają zastosowanie przepisy dotyczące żołnierzy Sił Zbrojnych.

2.
Wydatki związane z wypłatą uposażenia wojskowego przysługującego żołnierzom powołanym do pełnienia służby w formacjach samoobrony oraz z wyżywieniem, zakwaterowaniem i przejazdami pokrywa się ze środków przewidzianych na finansowanie wydatków formacji samoobrony.
3. 5
Wysokość uposażenia wojskowego przysługującego żołnierzom powołanym do pełnienia służby w formacjach samoobrony stwierdza się w zaświadczeniu wystawionym przez właściwą wojskową komendę uzupełnień.
§  13.
Minister Obrony Narodowej ustala wzory formularzy przewidzianych w rozporządzeniu.
§  14. 6
Wykonanie rozporządzenia porucza się Ministrowi Obrony Narodowej oraz innym zainteresowanym ministrom, kierownikom urzędów centralnych i terenowym organom administracji państwowej.
§  15.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 7 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.
2 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.
3 § 11 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.
4 § 12 ust. 1 pkt 1 skreślony przez § 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.
5 § 12 ust. 3 zmieniony przez § 1 pkt 4 lit. b) rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.
6 § 14 zmieniony przez § 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1978 r. (Dz.U.78.16.69) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1978 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1971.23.214

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Uprawnienia przysługujące osobom odbywającym służbę w formacjach samoobrony oraz członkom ich rodzin.
Data aktu: 03/09/1971
Data ogłoszenia: 21/09/1971
Data wejścia w życie: 21/09/1971