Umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie należnych Państwu kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym i karnym oraz grzywien w postępowaniu cywilnym.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 12 grudnia 1961 r.
o umarzaniu, rozkładaniu na raty i odraczaniu należnych Państwu kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym i karnym oraz grzywien w postępowaniu cywilnym.

Na podstawie art. 112 ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. - Przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 57) oraz art. 459 § 3 i § 4 kodeksu postępowania karnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 40, poz. 364 z późniejszymi zmianami) zarządza się, co następuje:
§  1.
Za zaległe koszty sądowe i grzywny w rozumieniu niniejszego rozporządzenia uważa się prawomocnie orzeczone koszty sądowe w postępowaniu cywilnym i karnym oraz grzywny w postępowaniu cywilnym, których dłużnik nie uiścił.
§  2.
1.
Jeżeli natychmiastowe ściągnięcie zaległych kosztów sądowych lub grzywien groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami, zapłata ich może być na wniosek dłużnika rozłożona na raty lub odroczona, w obu przypadkach na okres nie dłuższy niż dwa lata.
2.
Zapłata sumy mniejszej niż 100 zł nie może być rozłożona na raty.
3.
Niezapłacenie którejkolwiek raty w terminie powoduje natychmiastową wymagalność pozostałej części należności.
4.
Odroczenie lub rozłożenie na raty może być cofnięte w razie stwierdzenia, że uiszczenie zaległych kosztów sądowych lub grzywien może nastąpić we wcześniejszym terminie.
§  3.
Zaległe koszty sądowe lub grzywny mogą być umorzone w części lub w całości, jeżeli dłużnik na podstawie zaświadczenia właściwego organu prezydium rady narodowej miejsca jego zamieszkania wykaże, że nie jest w stanie ich uiścić, a egzekucja z posiadanego majątku i dochodu pozbawiłaby go środków niezbędnych do skromnego utrzymania jego i jego rodziny. Zaświadczenie powinno obejmować dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach dłużnika.
§  4.
1.
Zaległe koszty sądowe i grzywny mogą być umorzone także z urzędu, jeżeli od dnia ich wymagalności upłynęło więcej niż rok, a egzekucja ich była bezskuteczna i ponowne jej wszczęcie w czasie późniejszym byłoby bezcelowe, lub jeżeli wszczęcie egzekucji okazało się niemożliwe albo byłoby bezcelowe wobec stwierdzenia, że suma uzyskana z ewentualnej egzekucji nie pokryłaby nawet części zaległych kosztów sądowych.
2. 1
Koszty sądowe i grzywny nie przewyższające 500 zł mogą być umorzone nawet przed upływem jednego roku od dnia ich wymagalności, jeżeli ściągnięcie ich byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami.
§  5.
1.
O rozłożeniu na raty i odroczeniu zapłaty zaległych kosztów sądowych i grzywien rozstrzyga ostatecznie prezes sądu właściwego do ściągnięcia zaległości.
2. 2
O umarzaniu kosztów sądowych i grzywien rozstrzyga ostatecznie:
1)
jeżeli zaległość przewyższa 15.000 zł - Minister Sprawiedliwości,
2)
jeżeli zaległość przewyższa 3.000 zł, lecz nie wynosi więcej niż 15.000 zł - prezes sądu wojewódzkiego,
3)
jeżeli zaległość nie wynosi więcej niż 3.000 zł - prezes sądu właściwego do ściągnięcia zaległości.
3.
Przewidziane w ustępach poprzedzających uprawnienia prezesa sądu wojewódzkiego służą również kierownikowi ośrodka zamiejscowego sądu wojewódzkiego, uprawnienia zaś prezesa sądu powiatowego - przewodniczącemu wydziału zamiejscowego sądu powiatowego.
§  6.
1.
Podanie o rozłożenie na raty, odroczenie lub umorzenie zaległych kosztów sądowych lub grzywien wnosi się do prezesa sądu, właściwego do ściągnięcia zaległości.
2.
Prezes sądu, jeżeli nie jest sam uprawniony do rozstrzygnięcia podania, przekazuje je wraz ze swoją opinią organowi powołanemu do wydania decyzji.
3.
W razie powstania podstawy do wszczęcia postępowania o umorzenie kosztów sądowych lub grzywien z urzędu, prezes sądu, jeżeli sam nie jest uprawniony do wydania decyzji, przedstawia wniosek wraz z uzasadnieniem organowi właściwemu do wydania decyzji.
§  7.
Traci moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 maja 1956 r. o umarzaniu, rozkładaniu na raty i odraczaniu należnych Państwu kosztów sądowych (Dz. U. Nr 17, poz. 94 z późniejszymi zmianami).
§  8.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 4 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 1966 r. (Dz.U.66.31.187) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 9 sierpnia 1966 r.
2 § 5 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 15 lipca 1966 r. (Dz.U.66.31.187) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 9 sierpnia 1966 r.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.59.332

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie należnych Państwu kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym i karnym oraz grzywien w postępowaniu cywilnym.
Data aktu: 12/12/1961
Data ogłoszenia: 21/12/1961
Data wejścia w życie: 31/12/1961