Zasady tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 24 listopada 1961 r.
w sprawie zasad tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych.

Na podstawie art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Wydziały prezydiów rad narodowych jako terenowe organy administracji państwowej kierują poszczególnymi dziedzinami spraw, należących do właściwości rad narodowych.
2.
Przy wykonywaniu swoich zadań wydziały współdziałają z komisjami rad narodowych. Kierownicy wydziałów biorą udział na zaproszenie komisji w jej posiedzeniach, zasięgają opinii komisji przed podjęciem ważniejszych decyzji oraz udzielają komisji pomocy w realizacji jej zadań.
3.
Nadzór nad działalnością wydziałów sprawują prezydia rad narodowych oraz przedmiotowo właściwe wydziały prezydiów rad narodowych wyższego stopnia, a w stosunku do wydziałów prezydiów wojewódzkich rad narodowych - przedmiotowo właściwe naczelne organy administracji państwowej.
4.
Tworzenie wydziałów, określenie ich organizacji wewnętrznej i zakresu działania następuje według zasad określonych w niniejszym rozporządzeniu.

Wydziały prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

§  2.
1.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych tworzą wydziały, biorąc za podstawę wykaz wydziałów zawarty w cz. I załącznika.
2.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami lokalnymi prezydium wojewódzkiej rady narodowej może:
1)
zaniechać utworzenia wydziału bądź łączyć wydziały, jak również
2)
utworzyć wydział nie przewidziany w wykazie (ust. 1).
3.
Prezydium wojewódzkiej rady narodowej decyduje w sprawach oznaczonych w ust. 2 pkt 1 po zasięgnięciu opinii właściwych komisji wojewódzkiej rady narodowej oraz w porozumieniu z właściwymi ministrami, a w sprawach oznaczonych w ust. 2 pkt 2 - nadto za uprzednią zgodą Prezesa Rady Ministrów.
§  3.
1.
Wydziały mogą być dzielone na oddziały, samodzielne referaty bądź samodzielne stanowiska pracy. Oddział może być utworzony, gdy waga zagadnień i nasilenie pokrewnych zadań uzasadnia utworzenie oddziału i w związku z tym zachodzi konieczność stałego zatrudnienia w nim co najmniej 3-5 pracowników; dolna granica może mieć zastosowanie jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych problematyką oddziału. Oddział może być dzielony na referaty bądź na samodzielne stanowiska pracy. Referat w ramach oddziału może być utworzony, gdy waga zagadnień i nasilenie pokrewnych zadań uzasadnia utworzenie referatu i w związku z tym zachodzi konieczność stałego zatrudnienia w nim co najmniej 2-3 pracowników.
2.
Zamiast oddziału lub referatu mogą być tworzone komórki organizacyjne o innej nazwie na prawach oddziału lub referatu (komórki równorzędne).
3.
Szczegółowy zakres działania wydziałów oraz ich organizację wewnętrzną określa prezydium wojewódzkiej rady narodowej na podstawie wytycznych właściwych ministrów (kierowników urzędów centralnych), a w przypadku gdy wydział jest nadzorowany przez dwu lub więcej ministrów (kierowników urzędów centralnych) - na podstawie ich wspólnych wytycznych.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do aparatu wykonawczego wojewódzkiej komisji planowania gospodarczego.

Wydziały prezydiów powiatowych rad narodowych.

§  4.
1.
Prezydia powiatowych rad narodowych tworzą wydziały, biorąc za podstawę wykaz wydziałów zawarty w cz. II załącznika.
2.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami lokalnymi prezydium powiatowej rady narodowej może:
1)
zaniechać utworzenia wydziału bądź łączyć wydziały, jak również
2)
utworzyć wydział nie przewidziany w wykazie (ust. 1).
3.
Prezydium powiatowej rady narodowej decyduje w sprawach oznaczonych w ust. 2 po zasięgnięciu opinii właściwych komisji powiatowej rady narodowej oraz za uprzednią zgodą prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
§  5.
1. 1
Wydziały mogą być dzielone na referaty (komórki równorzędne) bądź samodzielne stanowiska pracy. Referat może być utworzony, gdy waga zagadnień i nasilenie pokrewnych zadań uzasadnia tworzenie referatu i w związku z tym zachodzi konieczność stałego zatrudnienia w nim co najmniej 2-3 pracowników. W miastach stanowiących powiaty, a liczących powyżej 100 tys. mieszkańców, wydziały mogą być dzielone na oddziały, a oddziały na referaty według zasad określonych w § 3 ust. 1.
2.
Szczegółowy zakres działania wydziałów oraz ich organizację wewnętrzną określa prezydium powiatowej rady narodowej na podstawie wytycznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej wydanych w oparciu o wytyczne właściwych ministrów (kierowników urzędów centralnych).
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do aparatu wykonawczego powiatowej komisji planowania gospodarczego.

Referaty prezydiów rad narodowych miast nie stanowiących powiatów.

§  6.
1.
Prezydia rad narodowych miast nie stanowiących powiatów tworzą referaty, biorąc za podstawę wykaz referatów zawarty w cz. III załącznika.
2.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami lokalnymi prezydium miejskiej rady narodowej może:
1)
zaniechać utworzenia referatu bądź łączyć referaty, jak również
2)
utworzyć referat nie przewidziany w wykazie (ust. 1).
3.
Prezydium miejskiej rady narodowej decyduje w sprawach oznaczonych w ust. 2 po zasięgnięciu opinii właściwych komisji miejskiej rady narodowej oraz za uprzednią zgodą prezydium powiatowej rady narodowej.
4.
Szczegółowy zakres działania referatów określa prezydium miejskiej rady narodowej na podstawie wytycznych prezydium powiatowej rady narodowej.
5.
Zamiast referatów (ust. 1 i 2) może nastąpić utworzenie biura na zasadach określonych w art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16).
§  7.
W miastach nie stanowiących powiatów, a liczących powyżej 20 tys. mieszkańców, za zgodą prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyrażoną na wniosek prezydium powiatowej rady narodowej zamiast referatów mogą być tworzone odpowiednie wydziały. Przepisy § 5 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Wydziały (referaty) prezydiów dzielnicowych rad narodowych.

§  8. 2
1.
O utworzeniu wydziałów bądź referatów prezydiów dzielnicowych rad narodowych w miastach wyłączonych z województw, jak również o organizacji wewnętrznej wydziałów i o zakresie działania wydziałów (referatów) decyduje prezydium dzielnicowej rady narodowej za zgodą prezydium miejskiej rady narodowej.
2.
O utworzeniu referatów prezydiów dzielnicowych rad narodowych w miastach stanowiących powiaty, jak również o zakresie działania tych referatów decyduje prezydium dzielnicowej rady narodowej za zgodą prezydium miejskiej rady narodowej. W szczególnie uzasadnionych wypadkach zamiast referatu może być utworzony wydział; utworzenie wydziału następuje w trybie określonym w § 7.
3.
Decyzje prezydiów dzielnicowych rad narodowych w sprawach oznaczonych w ust. 1 i 2 są podejmowane po zasięgnięciu opinii właściwych komisji dzielnicowych rad narodowych.

Wspólne wydziały prezydiów rad narodowych.

§  9.
1.
Tworzenie wspólnych wydziałów przez prezydia wojewódzkich rad narodowych i prezydia rad narodowych miast wyłączonych z województw następuje na podstawie wzajemnego porozumienia tych prezydiów.
2.
Jako wspólne wydziały prezydia wojewódzkich rad narodowych i prezydia rad narodowych miast wyłączonych z województw utworzą:
1)
wydział rolnictwa i leśnictwa,
2)
wydział skupu,
3) 3
wydział gospodarki wodnej i ochrony powietrza,
4)
wydział do spraw wyznań,
5)
kuratorium okręgu szkolnego,
6)
komisję cen.
3.
Zaniechanie utworzenia wspólnego wydziału (ust. 2) może nastąpić za zgodą Prezesa Rady Ministrów.
4. 4
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do:
1)
prezydiów powiatowych rad narodowych i prezydiów miejskich rad narodowych miast stanowiących powiaty,
2)
prezydiów rad narodowych sąsiednich powiatów,
3)
prezydiów miejskich rad narodowych sąsiednich miast stanowiących powiaty.
5. 5
Jako wspólne wydziały prezydium miejskiej rady narodowej miasta stanowiącego powiat i prezydium powiatowej rady narodowej mającej siedzibę w tym mieście utworzą:
1)
wydział rolnictwa i leśnictwa,
2)
wydział zdrowia i opieki społecznej,
3)
wydział zatrudnienia,
4)
wydział oświaty i kultury,
5)
wydział skupu,
6)
komitet kultury fizycznej i turystyki.
6. 6
Zaniechanie utworzenia wspólnego wydziału (ust. 5) przez prezydium powiatowej rady narodowej i prezydium miejskiej rady narodowej miasta stanowiącego powiat, a liczącego powyżej 100 tys. mieszkańców, może nastąpić za zgodą Prezesa Rady Ministrów wyrażoną na wniosek prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
7.
Wspólny wydział podlega pod względem organizacyjnym i osobowym prezydium wojewódzkiej rady narodowej, a w przypadkach określonych w ust. 4, 5 i 6 - prezydium powiatowej rady narodowej.
8.
W przypadkach uzasadnionych warunkami lokalnymi prezydia rad narodowych, które tworzą wspólny wydział, mogą zadecydować, iż wydział ten pod względem organizacyjnym i osobowym będzie podlegał prezydium miejskiej rady narodowej (miasta wyłączonego z województwa bądź miasta stanowiącego powiat).
9.
O utworzeniu wspólnego wydziału (referatu) dla dzielnic w miastach podzielonych na dzielnice decyduje prezydium miejskiej rady narodowej po zasięgnięciu opinii zainteresowanych prezydiów dzielnicowych rad narodowych. Prezydium miejskiej rady narodowej określa, któremu prezydium dzielnicowej rady narodowej wydział (referat) ten podlega pod względem organizacyjnym i osobowym.
10.
Decyzje prezydiów rad narodowych w sprawie utworzenia i podporządkowania wspólnych wydziałów są podejmowane po zasięgnięciu opinii właściwych komisji rad narodowych.
11.
W zakresie załatwianych spraw wspólny wydział podlega prezydium rady narodowej właściwej dla tych spraw.
§  10.
1.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych prezydium wojewódzkiej rady narodowej po porozumieniu z zainteresowanymi prezydiami powiatowych rad narodowych może zlecić wydziałowi prezydium powiatowej rady narodowej załatwianie spraw należących do właściwości innych powiatowych rad narodowych.
2.
Przepis ust. 1 z uwzględnieniem przepisu § 13 ust. 2 pkt 1 stosuje się również w stosunku do prezydiów dzielnicowych rad narodowych w miastach wyłączonych z województw.
3.
W razie zlecenia dokonanego na podstawie ust. 1 lub 2 stosuje się odpowiednio § 9 ust. 11.

Przepisy przejściowe i końcowe.

§  11.
1.
Prezydia wojewódzkich i powiatowych rad narodowych w terminie 30 dni od dnia otrzymania wytycznych (§ 3 ust. 3 oraz § 5 ust. 2) ustalą na podstawie niniejszego rozporządzenia strukturę organizacyjną, zakres działania i organizację wewnętrzną wydziałów.
2.
Przewidziane w § 3 ust. 3 i w § 5 ust. 2 wytyczne ministrów (kierowników urzędów centralnych) wydane zostaną w terminie do dnia 31 grudnia 1961 r., a przewidziane w § 5 ust. 2 wytyczne prezydiów wojewódzkich rad narodowych w terminie do dnia 31 stycznia 1962 r.
3.
Organizację i zakres działania komitetów kultury fizycznej i turystyki prezydiów rad narodowych oraz ich aparatu wykonawczego regulują przepisy ustawy z dnia 17 lutego 1960 r. o organizacji spraw kultury fizycznej i turystyki (Dz. U. Nr 10, poz. 65) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze.
§  12.
Prezes Rady Ministrów może wydawać zarządzenia lub wytyczne, które okażą się niezbędne w sprawach unormowanych niniejszym rozporządzeniem.
§  13.
1. 7
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o wydziałach, należy przez to rozumieć również tworzone według zasad niniejszego rozporządzenia w miejsce wydziałów równorzędne jednostki organizacyjne o innej nazwie (np. urzędy, kuratoria, inspektoraty, komisje, komitety) oraz
1)
samodzielne oddziały lub referaty tworzone w miejsce wydziałów przez prezydia wojewódzkich rad narodowych i rad narodowych miast stanowiących powiaty, a liczących powyżej 100 tys. mieszkańców,
2)
samodzielne referaty tworzone w miejsce wydziałów przez prezydia powiatowych rad narodowych.
2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa:
1)
o prezydiach wojewódzkich rad narodowych - należy przez to rozumieć również prezydia rad narodowych miast wyłączonych z województw,
2)
o prezydiach powiatowych rad narodowych - należy przez to rozumieć również prezydia rad narodowych miast stanowiących powiaty,
3)
o prezydiach rad narodowych miast nie stanowiących powiatów - należy przez to rozumieć również prezydia rad narodowych osiedli.
§  14.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 1958 r. w sprawie zasad tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych (Dz. U. Nr 25, poz. 103),
2)
§§ 1, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 1958 r. w sprawie kuratoriów okręgów szkolnych i inspektoratów oświaty (Dz. U. Nr 25, poz. 104 oraz z 1960 r. Nr 37, poz. 212), a użyte w innych przepisach tegoż rozporządzenia wyrazy "inspektorat oświaty" zastępuje się wyrazami "wydział oświaty i kultury" w odpowiedniej liczbie i przypadku.
§  15.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Prezesowi Rady Ministrów, właściwym ministrom (kierownikom urzędów centralnych) oraz prezydiom rad narodowych.
§  16.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK 8

WYKAZ WYDZIAŁÓW PREZYDIÓW RAD NARODOWYCH

I.

Wydziały prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

1. Wojewódzka komisja planowania gospodarczego,

2. Wydział budownictwa, urbanistyki i architektury,

3. Wydział budżetowo-gospodarczy,

4. Wydział do spraw wyznań,

5. Wydział finansowy,

6. Wydział gospodarki komunalnej i mieszkaniowej,

7. Wydział gospodarki wodnej i ochrony powietrza.,

8. Wydział handlu,

9. Wydział komunikacji,

10. Wydział kultury,

11. Wydział organizacyjno-prawny,

12. Wydział przemysłu,

13. Wydział rolnictwa i leśnictwa,

14. Wydział skupu,

15. Wydział statystyki,

16. Wydział zatrudnienia,

17. Wydział zdrowia i opieki społecznej,

18. Kuratorium okręgu szkolnego,

19. Urząd spraw wewnętrznych,

20. Komisja cen,

21. Komitet kultury fizycznej i turystyki,

a nadto

w prezydiach rad narodowych miast wyłączonych z województw:

22. Wydział spraw lokalowych.

II.

Wydziały prezydiów powiatowych rad narodowych.

1. Powiatowa komisja planowania gospodarczego,

2. Wydział budownictwa, urbanistyki i architektury,

3. Wydział budżetowo-gospodarczy,

4. Wydział finansowy,

5. Wydział gospodarki komunalnej i mieszkaniowej,

6. Wydział komunikacji,

7. Wydział organizacyjno-prawny,

8. Wydział oświaty i kultury,

9. Wydział przemysłu i handlu,

10. Wydział rolnictwa i leśnictwa,

11. Wydział skupu,

12. Wydział spraw wewnętrznych,

13. Wydział statystyki,

14. Wydział zatrudnienia,

15. Wydział zdrowia i opieki społecznej,

16. Komitet kultury fizycznej i turystyki,

a nadto

w prezydiach rad narodowych miast stanowiących powiaty:

17. Wydział spraw lokalowych,

w prezydiach rad narodowych miast stanowiących powiaty, a nie podzielonych na dzielnice:

18. Urząd stanu cywilnego,

w prezydiach powiatowych rad narodowych określonych w wytycznych Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej wydanych po porozumieniu z prezydiami wojewódzkich rad narodowych:

19. Wydział gospodarki wodnej i ochrony powietrza.

III.

Referaty prezydiów rad narodowych miast nie stanowiących powiatów.

1. Referat finansowy,

2. Referat gospodarki komunalnej i mieszkaniowej,

3. Referat ogólno-administracyjny,

4. Referat przemysłu i handlu,

5. Referat spraw socjalnych i kulturalnych,

6. Urząd stanu cywilnego.

1 § 5 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
2 § 8 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
3 § 9 ust. 2 pkt 3 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 maja 1966 r. (Dz.U.66.18.115) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 lipca 1966 r.
4 § 9 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
5 § 9 ust. 5 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
6 § 9 ust. 6 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
7 § 13 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 20 czerwca 1964 r. (Dz.U.64.24.157) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 1964 r.
8 Załącznik zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 maja 1966 r. (Dz.U.66.18.115) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 lipca 1966 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.53.300

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych.
Data aktu: 24/11/1961
Data ogłoszenia: 02/12/1961
Data wejścia w życie: 02/12/1961