Normalizacja.

USTAWA
z dnia 27 listopada 1961 r.
o normalizacji.

Rozdział 1.

Przepisy ogólne.

Art.  1.
1.
Celem działalności normalizacyjnej jest zwiększanie stopnia typizacji i unifikacji produkcji, ułatwianie jej specjalizacji i koncentracji, określanie i podnoszenie jakości oraz obniżanie kosztów; przyśpieszanie postępu technicznego; racjonalne wykorzystywanie materiałów i energii; zwiększanie wydajności, bezpieczeństwa i higieny pracy, podnoszenie zdrowotności publicznej; ułatwianie wzajemnych stosunków gospodarczych z innymi krajami.
2.
Normy ustanowione w wyniku działalności normalizacyjnej określają dla powtarzających się zadań w gospodarce narodowej najodpowiedniejsze jednolite rozwiązania techniczne i ekonomiczne w zakresie rodzajów, stopniowania cech, wymiarów, właściwości przedmiotów i ich części składowych, czynności, procesów technologicznych i metod badań oraz ustalają jednolicie pojęcia i oznaczenia stosowane w dokumentacji technicznej.
Art.  2.

Działalność normalizacyjna jest jednym z podstawowych zadań ministerstw i innych organów wymienionych w niniejszej ustawie.

Rozdział 2. 1

(uchylony)

Rozdział 3.

Prace normalizacyjne.

Art.  6.
1.
Prace normalizacyjne prowadzone są na zasadach naukowych i w sposób planowy.
2.
Plany prac normalizacyjnych wchodzą w skład narodowych planów gospodarczych i uwzględniają w pierwszej kolejności potrzeby podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
3.
Na wniosek Ministra Handlu Zagranicznego resorty produkujące artykuły przeznaczone na eksport uwzględnią w planach prac normalizacyjnych opracowania dotyczące artykułów przeznaczonych na eksport.
Art.  7.
1.
Ze względu na zakres obowiązywania i znaczenie dla gospodarki narodowej - rozróżnia się:
1)
Polskie Normy - powszechnie obowiązujące,
2)
normy branżowe - obowiązujące w zakresie określonej branży (dziedziny gospodarki) niezależnie od organizacyjnego podporządkowania zakładów pracy,
3)
normy zakładowe - obowiązujące w jednym lub kilku zakładach pracy.
2.
Polskie Normy oznacza się znakiem "PN", normy branżowe - znakiem "BN", a normy zakładowe - znakiem "ZN".
3.
Zainteresowani ministrowie w porozumieniu z Komitetem określają branże (dziedziny gospodarki), w jakich ustanawiane będą normy branżowe.
4. 2
Polski Komitet Normalizacji i Miar w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami określa tematy, które ze względu na ich znaczenie dla gospodarki lub zabezpieczenie potrzeb odbiorców powinny być objęte Polskimi Normami.
Art.  8.
1.
Projekty Polskich Norm, norm branżowych i norm zakładowych opracowują, zgodnie z planami prac normalizacyjnych, uspołecznione zakłady pracy i jednostki organizacyjne zainteresowanych resortów.
2.
Właściwi ministrowie w porozumieniu z Komitetem powierzą prowadzenie prac normalizacyjnych odpowiednim instytucjom jako ośrodkom normalizacyjnym w danej branży.
Art.  9.
1. 3
Polską Normę ustanawia Polski Komitet Normalizacji i Miar.
2.
Normę branżową ustanawia właściwy minister, który może w porozumieniu z Komitetem przekazać to uprawnienie dyrektorowi właściwego branżowo zjednoczenia lub innej jednostki organizacyjnej.
3.
Normę zakładową ustanawia dyrektor zjednoczenia (jednostki równorzędnej), który może przekazać to uprawnienie kierownikowi zakładu pracy.
4. 4
(skreślony).
Art.  10.
1.
W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym może być udzielone zezwolenie na odstąpienie od normy. Decyzja zezwalająca na odstąpienie od normy powinna równocześnie określać warunki, jakie mają być zachowane w związku z udzielonym zezwoleniem oraz okres ważności zezwolenia.
2. 5
Zezwolenia na odstąpienie od Polskiej Normy udziela Polski Komitet Normalizacji i Miar na wniosek właściwego ministra uzgodniony z zainteresowanymi ministrami.
3.
Zezwolenia na odstąpienie od normy branżowej udziela, po uzgodnieniu z zainteresowanymi ministrami, organ, który ustanowił tę normę.
Art.  11. 6

Polski Komitet Normalizacji i Miar w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami określi tryb opracowywania, uzgadniania i ustanawiania norm, zasady i sposób prowadzenia ich rejestru oraz tryb udzielania zezwolenia na odstąpienie od normy.

Art.  12. 7

Artykuły wykonane zgodnie z Polskimi Normami i z normami branżowymi powinny być oznaczane znakiem zgodności z normą na zasadach i w sposób określony przez Polski Komitet Normalizacji i Miar.

Art.  13.

Minister Finansów w porozumieniu z Komitetem oraz z Komitetem do Spraw Techniki określa źródła i sposób finansowania prac normalizacyjnych w uspołecznionych zakładach pracy.

Art.  14.

Prezes Rady Ministrów na wniosek Komitetu określi organy obowiązane do przeprowadzania kontroli prac normalizacyjnych oraz stałej i doraźnej kontroli stosowania norm, jak również zakres i sposób przeprowadzania tej kontroli.

Rozdział  4.

Przepisy karne.

Art.  15.
1.
Kto, będąc kierownikiem zakładu pracy bądź osobą odpowiedzialną za działalność produkcyjną lub usługową albo za kontrolę techniczną, nie stosuje w procesie produkcji Polskich Norm i norm branżowych, dopuszcza do wykonania prac niezgodnych z tymi normami lub wprowadza do obrotu artykuły nie odpowiadające tym normom albo też nie zachowuje szczególnych warunków ustanowionych w związku z zezwoleniem udzielonym na odstąpienie od tych norm

- podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub karze grzywny do 4.500 złotych.

2.
Orzekanie w sprawach określonych w ust. 1, następuje w trybie przepisów o orzecznictwie karno-administracyjnym.
Art.  16.
1.
Osoba określona w art. 15 ust. 1, która w wyniku niestosowania Polskiej Normy lub normy branżowej naraża życie lub zdrowie człowieka na niebezpieczeństwo albo powoduje powstanie poważnej szkody dla interesów gospodarczych Państwa

- podlega karze więzienia do lat trzech.

2.
Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie

- podlega karze aresztu do 6 miesięcy lub karze grzywny do 10.000 złotych.

Art.  17.
1.
Kto wbrew obowiązującym przepisom nie oznacza artykułów znakiem zgodności z normą lub używa tych znaków niezgodnie z przepisami

- podlega karze grzywny do 4.500 złotych.

2.
Orzekanie następuje w trybie przepisów o orzecznictwie karno-administracyjnym.

Rozdział 5.

Przepisy przejściowe i końcowe.

Art.  18.
1.
Dotychczasowe normy państwowe obowiązujące stają się Polskimi Normami w rozumieniu niniejszej ustawy.
2.
Dotychczasowe normy państwowe zalecane i normy resortowe pozostają w mocy do czasu ich unieważnienia przez organ, który je ustanowił, bądź do czasu ustanowienia ich jako Polskie Normy lub normy branżowe w rozumieniu niniejszej ustawy.
Art.  19.
1.
Przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do norm - wskaźników pracy i płacy, zaspokajania potrzeb, zużycia materiałów i energii, ubytków naturalnych, kosztorysów, zaopatrzenia i obrotu.
2.
Wskaźników wymienionych w ust. 1 nie należy nazywać normami bez jednoczesnego określania ich rodzaju.
Art.  20.

Normy dotyczące narzędzi mierniczych, podlegające obowiązkowi legalizacji lub uwierzytelnienia, nie mogą być sprzeczne z przepisami dekretów z dnia 19 kwietnia 1951 r. o organach administracji miar oraz o miarach i narzędziach mierniczych (Dz. U. z 1951 r. Nr 26, poz. 195 i z 1956 r. Nr 54, poz. 244) oraz przepisami na jego podstawie wydanymi.

Art.  21.

Ustawa nie narusza uprawnień Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w zakresie jakości środków farmaceutycznych.

Art.  22.

Ilekroć w ustawie jest mowa o ministrach lub resortach, rozumie się przez to również komisje i komitety sprawujące funkcje naczelnych organów administracji oraz urzędy centralne.

Art.  23.

Traci moc dekret z dnia 4 marca 1953 r. o normach i o Polskim Komitecie Normalizacyjnym (Dz. U. z 1953 r. Nr 15, poz. 61 i z 1956 r. Nr 54, poz. 244).

Art.  24.

Ustawa wchodzi w życie po upływie jednego miesiąca od dnia ogłoszenia.

1 Rozdział 2 uchylony przez art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
2 Art. 7 ust. 4 zmieniony przez art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
3 Art. 9 ust. 1 zmieniony przez art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
4 Art. 9 ust. 4 skreślony przez art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
5 Art. 10 ust. 2 zmieniony przez art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
6 Art. 11 zmieniony przez art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.
7 Art. 12 zmieniony przez art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 marca 1972 r. o zniesieniu Centralnego Urzędu Jakości i Miar i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (Dz.U.72.11.83) z dniem 29 marca 1972 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.53.298

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Normalizacja.
Data aktu: 27/11/1961
Data ogłoszenia: 02/12/1961
Data wejścia w życie: 03/01/1962