Zmiana przepisów postępowania karnego.

USTAWA
z dnia 27 listopada 1961 r.
o zmianie przepisów postępowania karnego.

Art.  1.

W kodeksie postępowania karnego wprowadza się następujące zmiany:

1)
art. 17 otrzymuje brzmienie:

"Art. 17. § 1. Sąd wojewódzki rozpoznaje w pierwszej instancji sprawy:

1) o przestępstwa określone w rozdziałach XVIII, XIX oraz w art. 225-228 kodeksu karnego;

2) o przestępstwa określone w rozdziale I oraz w art. 32 i 39 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach w szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, jednakże z wyjątkiem spraw o przestępstwa określone w art. 7 tego dekretu;

3) o przestępstwa określone w art. 78-81 kodeksu karnego Wojska Polskiego;

4) o przestępstwa określone w art. 3 ust. 1 i 2, w art. 4 ust. 1 i 2 oraz w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej;

5) o przestępstwa określone w dekrecie z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego;

6) o przestępstwa określone w art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej;

7) o inne przestępstwa określone w ustawie z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej, jeżeli szkoda przekracza 100.000 złotych;

8) o przestępstwa na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej, jeżeli interesy gospodarcze Państwa lub danej jednostki zostały narażone na szkodę przekraczającą 200.000 złotych;

9) o przestępstwa, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu wojewódzkiego.

§ 2. W sprawach o przestępstwa określone w art. 4 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa prokurator wnosi akt oskarżenia do sądu powiatowego, jeżeli uzna, że zachodzą warunki do zastosowania art. 4 § 2.

§ 3. Sąd wojewódzki może na wniosek prokuratora rozpoznać jako sąd pierwszej instancji sprawę o każde przestępstwo, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na okoliczności sprawy.

§ 4. Sąd wojewódzki rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń sądów powiatowych oraz orzeka w innych wypadkach, przewidzianych w ustawie.";

2)
w art. 85:
a)
dodaje się nowy § 2 w brzmieniu:

"§ 2. Pełnomocnikiem organu państwowego, jednostki gospodarki uspołecznionej lub organizacji społecznej może być także ich pracownik albo pracownik ich organu nadrzędnego.";

b)
dotychczasowy § 2 staje się § 3 tego artykułu;
3)
art. 233 § 1 lit. d) otrzymuje brzmienie:

"d) zebranie niezbędnych danych o osobie podejrzanego oraz o jego stanie majątkowym;";

4)
art. 234 § 1 otrzymuje brzmienie:

"§ 1. Śledztwo prowadzi się w sprawach o przestępstwa wymienione w art. 17 § 1 oraz w sprawach:

1) o przestępstwa określone w art. 140, w rozdziale XXXIII, jeżeli zostały popełnione umyślnie, z wyjątkiem przestępstwa określonego w art. 215 § 1, chyba że z przestępstwa tego wynikła śmierć człowieka, jak również w art. 230, 240 § 2, 248 § 2 i 290 kodeksu karnego;

2) o przestępstwa określone w rozdziale II dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa;

3) o przestępstwa na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej, jeżeli interesy gospodarcze Państwa lub danej jednostki zostały narażone na szkodę przekraczającą 50.000 złotych.";

5)
w art. 248 dodaje się nowy § 4 w brzmieniu:

"§ 4. Jednocześnie z wniesieniem do sądu aktu oskarżenia prokurator zawiadamia o tym pokrzywdzoną instytucję państwową, jednostkę gospodarki uspołecznionej lub organizację społeczną w celu wytoczenia powództwa cywilnego, a w razie niewytoczenia - w celu wyjaśnienia prokuratorowi przyczyn.";

6)
po art. 331 dodaje się nowy art. 3311 w brzmieniu:

"Art. 3311. § 1. W razie skazania za przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego, jeżeli powództwa cywilnego nie wytoczono, sąd na pokrycie wyrządzonej szkody zasądza z urzędu na podstawie ujawnionych w sprawie materiałów na rzecz pokrzywdzonej instytucji państwowej, jednostki gospodarki uspołecznionej lub organizacji społecznej odszkodowanie pieniężne odpowiadające wartości zagarniętego mienia.

§ 2. W razie skazania za inne przestępstwo, w którego wyniku została wyrządzona szkoda w mieniu społecznym, sąd może z urzędu zasądzić odpowiednie odszkodowanie pieniężne.

§ 3. Jeżeli wartość zagarniętego mienia (§ 1) lub wyrządzona w mieniu społecznym szkoda (§ 2) jest wyższa od zasądzonego odszkodowania, pokrzywdzona instytucja państwowa, jednostka gospodarki uspołecznionej lub organizacja społeczna może dochodzić różnicy na drodze cywilnej.

§ 4. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się:

1) jeżeli wyjdzie na jaw, że proces o te same roszczenia już się toczy w postępowaniu cywilnym lub został rozstrzygnięty w tym postępowaniu;

2) w postępowaniu w sprawach nieletnich;

3) w postępowaniu doraźnym.

§ 5. Sąd może zabezpieczyć na mieniu oskarżonego odszkodowanie pieniężne, o którym mowa w § 1 i 2. Koszty związane z wykonaniem postanowienia o zabezpieczeniu uiszcza strona, na rzecz której nastąpiło zabezpieczenie.

§ 6. W razie zasądzenia odszkodowania, o którym mowa w § 1 lub 2, sąd zasądza od skazanego na rzecz Skarbu Państwa opłaty sądowe stosując odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego.";

7)
w art. 367 dodaje się nowy § 3 w brzmieniu:

"§ 3. Do rewizji sporządzonej przez prokuratora lub przez osobę uprawnioną do występowania przed sądem na podstawie przepisów prawa o ustroju adwokatury należy dołączyć odpowiednią ilość odpisów dla stron, ich pełnomocników i obrońców, a w wypadku rewizji wniesionej do Sądu Najwyższego nadto jeden odpis dodatkowy.";

8)
w art. 380:
a)
dodaje się nowy § 2 w brzmieniu:

"§ 2. Brak potwierdzenia zawiadomienia oskarżonego o rozprawie rewizyjnej, jeżeli stawił się jego obrońca, nie tamuje rozpoznania sprawy.",

b)
dotychczasowe § 2 i 3 stają się § 3 i 4 tego artykułu.
Art.  2.

W sprawach o przestępstwa, które na podstawie przepisów niniejszej ustawy zostały przekazane do właściwości sądu powiatowego, udział prokuratora na rozprawie w tym sądzie, jako też na rozprawie przed sądem rewizyjnym, jest obowiązkowy.

Art.  3.

W ustawie z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 38, poz. 348 z późniejszymi zmianami) wprowadza się następujące zmiany:

1)
art. 4 otrzymuje brzmienie:

"Art. 4. W szczególnych przypadkach w sprawach mniej zawiłych prezes sądu wojewódzkiego może zarządzić rozpoznanie rewizji przez jednego sędziego.";

2)
art. 7 § 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

"3) zarządy lasów państwowych, nadleśnictwa państwowe i parki narodowe w sprawach o przestępstwa z art. 5 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228),".

Art.  4.

Art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 36, poz. 229) otrzymuje brzmienie:

"§ 1. W razie wyrządzenia czynem przestępnym szkody w mieniu społecznym Milicja Obywatelska może w toku dochodzenia lub śledztwa dokonać u podejrzanego tymczasowego zajęcia mienia ruchomego dla zabezpieczenia roszczeń o naprawienie szkody, grożącej mu kary grzywny lub przepadku majątku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo usunięcia tego mienia. U osoby nie występującej w charakterze podejrzanego, lecz będącej z nim w bliskim stosunku (art. 288 § 3 kodeksu zobowiązań) tymczasowemu zajęciu podlegają rzeczy i prawa majątkowe, których na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) dotyczy domniemanie, że należą do podejrzanego."

Art.  5.

Przepisy niniejszej ustawy stosuje się do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, z tym że sprawy, w których przed tym dniem wpłynął akt oskarżenia, toczą się według dotychczasowych przepisów.

Art.  6.

Uchyla się art. 14 dekretu z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (Dz. U. Nr 55, poz. 437).

Art.  7.

Upoważnia się Ministra Sprawiedliwości do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jednolitego tekstu kodeksu postępowania karnego z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.

Art.  8.

ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1962 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.53.296

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zmiana przepisów postępowania karnego.
Data aktu: 27/11/1961
Data ogłoszenia: 02/12/1961
Data wejścia w życie: 01/01/1962