Dozór techniczny.

USTAWA
z dnia 31 stycznia 1961 r.
o dozorze technicznym.

Art.  1.
1.
Ustanawia się dozór techniczny nad:
1)
kotłami parowymi i wodnymi,
2)
stałymi i przenośnymi zbiornikami ciśnieniowymi,
3)
wytwornicami acetylenowymi,
4)
dźwignicami,

zwanymi w dalszych przepisach ustawy "urządzeniami technicznymi".

2.
Rada Ministrów określi szczegółowo w drodze rozporządzenia rodzaje urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu.
3.
Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia poddać przepisom niniejszej ustawy urządzenia techniczne nie wymienione w ust. 1.
Art.  2.

Przepisy ustawy nie dotyczą urządzeń technicznych:

1)
posiadających szczególne znaczenie dla obronności Państwa,
2)
nad którymi są prowadzone prace naukowo-badawcze w zakresie ich konstrukcji lub sposobu wykonania,
3)
w zakładach górniczych z wyjątkiem kotłów i zbiorników ciśnieniowych.
Art.  3.
1.
Dozór techniczny nad urządzeniami technicznymi obejmuje:
1)
przeprowadzanie rejestracji i odbioru technicznego urządzeń technicznych przed ich dopuszczeniem do ruchu oraz dopuszczanie urządzeń technicznych do ruchu,
2)
wykonywanie okresowych i nadzwyczajnych badań urządzeń technicznych,
3)
wstrzymywanie ruchu urządzeń technicznych w przypadku nieprzestrzegania przepisów lub zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego,
4)
sprawdzanie kwalifikacji osób obsługujących urządzenia techniczne,
5)
udzielanie zezwoleń na dokonywanie spawania urządzeń technicznych,
6)
nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów ustawy przez użytkowników urządzeń technicznych.
2.
W zależności od rodzaju urządzeń technicznych dozór techniczny nad tymi urządzeniami może być stały, tj. wykonywany w pełnym rozmiarze określonym w ust. 1, lub ograniczony do niektórych czynności określonych w ust. 1
3.
Rada Ministrów określi szczegółowo w drodze rozporządzenia zakres dozoru technicznego nad poszczególnymi urządzeniami technicznymi.
Art.  4.
1.
Organami dozoru technicznego są: Urząd Dozoru Technicznego, podległe temu Urzędowi jednostki terenowe oraz inne organy określone przez Radę Ministrów.
2.
Urząd Dozoru Technicznego podlega Ministrowi Górnictwa i Energetyki.
3.
Rada Ministrów określi szczegółowo w drodze rozporządzenia organy dozoru technicznego, ich organizację, podporządkowanie oraz zakres działania przy zapewnieniu tym organom niezależności ich decyzji w sprawach objętych dozorem technicznym.
Art.  5.

Urządzenia techniczne powinny być budowane i użytkowane w sposób zapewniający bezpieczeństwo ruchu tych urządzeń i bezpieczeństwo dla otoczenia.

Art.  6.

Spawanie urządzeń technicznych może być wykonywane tylko przez zakłady lub osoby uprawnione do tego przez organy dozoru technicznego.

Art.  7.

Urządzenia techniczne mogą być użytkowane tylko na podstawie decyzji o dopuszczeniu ich do ruchu, wydanej przez organy dozoru technicznego.

Art.  8.
1.
Kto zamierza użytkować urządzenia techniczne podlegające rejestracji i odbiorowi technicznemu, obowiązany jest zgłosić te urządzenia do rejestracji wraz z ich dokumentacją techniczną i przedstawić je do odbioru technicznego właściwemu organowi dozoru technicznego.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia terminy zgłoszenia do rejestracji i odbioru technicznego tych użytkowanych urządzeń technicznych, które nie były zgłoszone do rejestracji i odbioru technicznego do dnia wejścia w życie ustawy.
Art.  9.

Kto użytkuje urządzenie techniczne podlegające stałemu dozorowi technicznemu, obowiązany jest przygotować to urządzenie do badań okresowych i nadzwyczajnych (art. 3 ust. 1 pkt 2).

Art.  10.

Kto zamierza dokonać przeróbki urządzenia technicznego, obowiązany jest uzyskać na to zgodę organu dozoru technicznego.

Art.  11.

O każdej awarii, niebezpiecznym uszkodzeniu urządzenia technicznego oraz o nieszczęśliwym wypadku związanym z eksploatacją urządzenia użytkownik obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie właściwy organ dozoru technicznego.

Art.  12.
1.
Za czynności organów dozoru technicznego pobierane będą opłaty w wysokości ustalonej w trybie przepisów o ustalaniu cen, opłat i stawek taryfowych.
2.
Należności, przypadające organom dozoru technicznego za ich czynności, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych.
Art.  13.
1.
Przepisy o budowie i eksploatacji urządzeń technicznych oraz wykonywaniu dozoru technicznego nad tymi urządzeniami, z wyjątkiem urządzeń, o których mowa w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu, wydaje w drodze rozporządzenia Minister Górnictwa i Energetyki.
2.
Przepisy o eksploatacji kotłów parowozowych i kotłów ustawionych w wagonach kolejowych, jak również przepisy o wykonywaniu dozoru technicznego nad tymi urządzeniami technicznymi, z wyjątkiem dźwigów, które są eksploatowane przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe, przez podległe Ministrowi Komunikacji przedsiębiorstwa stanowiące zaplecze techniczne kolei i przez przedsiębiorstwa robót kolejowych - wydaje Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Górnictwa i Energetyki.
3.
Przepisy o budowie i eksploatacji dźwignic portowych, urządzeń technicznych na morskich jednostkach pływających, urządzeń technicznych z wyjątkiem kotłów parowych i wodnych na statkach rzecznych oraz przepisy o wykonywaniu dozoru technicznego nad tymi urządzeniami wydaje Minister Żeglugi w porozumieniu z Ministrem Górnictwa i Energetyki.
4.
Przepisy o budowie i eksploatacji urządzeń technicznych poddanych dozorowi technicznemu na podstawie art. 1 ust. 3 oraz o wykonywaniu tego dozoru wydaje Minister Górnictwa i Energetyki w porozumieniu z właściwymi ministrami.
5.
Przepisy, o których mowa w ust. 1-4, mogą określać, jakim kwalifikacjom powinny odpowiadać osoby mające obsługiwać, konserwować lub naprawiać urządzenia techniczne.
6.
Przepisy, o których mowa w ust. 1-4, powinny być zgodne z obowiązującymi normami państwowymi.
Art.  14.

Kto będąc zobowiązany do zgłoszenia urządzenia technicznego do rejestracji i odbioru technicznego przez organ dozoru technicznego nie dopełnia tego obowiązku lub dopuszcza do użytkowania takiego urządzenia bez uzyskania decyzji o dopuszczeniu go do ruchu przez organ dozoru technicznego,

podlega karze aresztu do jednego roku lub karze grzywny w wysokości do 20.000 złotych.

Art.  15.

Kto dopuszcza do użytkowania urządzenia technicznego wbrew zakazowi organu dozoru technicznego lub kto dokonuje przeróbek urządzenia technicznego bez zgody organu dozoru technicznego,

podlega karze aresztu do lat dwóch lub karze grzywny w wysokości do 50.000 złotych.

Art.  16.
1.
Kto nie wykonuje obowiązku zawiadomienia organu dozoru technicznego o awarii lub niebezpiecznym uszkodzeniu urządzenia technicznego lub o nieszczęśliwym wypadku związanym z eksploatacją urządzenia technicznego,

podlega karze grzywny w wysokości do 4.500 złotych.

2.
Orzekanie w sprawach określonych w ust. 1 następuje w trybie przepisów o orzecznictwie karno-administracyjnym.
Art.  17.
1.
Tracą moc:
1)
ustawa z dnia 31 maja 1921 r. o nadzorze nad kotłami parowymi (Dz. U. z 1921 r. Nr 50, poz. 303 i Nr 108, poz. 786 oraz z 1950 r. Nr 49, poz. 440),
2)
ustawa z dnia 24 marca 1933 r. o nadzorze nad zbiornikami pod ciśnieniem (Dz. U. z 1933 r. Nr 28, poz. 234 i z 1950 r. Nr 49, poz. 440),
3)
dekret z dnia 26 października 1950 r. o Urzędzie Dozoru Technicznego (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 440 i z 1953 r. Nr 29, poz. 113).
2.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami niniejszej ustawy.
Art.  18.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.5.31

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Dozór techniczny.
Data aktu: 31/01/1961
Data ogłoszenia: 09/02/1961
Data wejścia w życie: 10/05/1961