Określenie, którzy chałupnicy są pracownikami w rozumieniu dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

ROZPORZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO KOMITETU PRACY I PŁAC
z dnia 8 lipca 1960 r.
w sprawie określenia, którzy chałupnicy są pracownikami w rozumieniu dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Na podstawie art. 4 ust. 3, art. 77 i art. 116 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Osoby wykonujące pracę chałupniczą w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 27 czerwca 1956 r. w sprawie określenia istotnych cech pracy chałupniczej, przemysłu domowego i przemysłu ludowego jako zatrudnień zarobkowych wyłączonych spod przepisów prawa przemysłowego (Dz. U. Nr 30, poz. 144) są pracownikami w rozumieniu dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97), zwanego w dalszym ciągu "dekretem", jeżeli:
1)
pracę tę wykonują na podstawie pisemnej umowy zawartej z jednostką gospodarki uspołecznionej;
2)
osiągają z tytułu pracy chałupniczej zarobek wynoszący co najmniej 600 zł miesięcznie albo 500 zł, jeżeli chałupnik jest inwalidą III grupy, albo też 300 zł, jeżeli chałupnik jest inwalidą I lub II grupy (art. 12 dekretu);
3)
zarobek ich nie przekracza 3.000 zł miesięcznie.
2.
Warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony mimo nieosiągnięcia przez chałupnika zarobku określonego w tym przepisie, jeżeli jednostka nadrzędna nad jednostką gospodarki uspołecznionej stwierdzi, że spowodowane to było przestojem w produkcji, który nie trwał dłużej niż 10 dni w danym miesiącu kalendarzowym, lub jeżeli chałupnik był niezdolny do pracy z powodu choroby. Za przestój uważa się przerwę w produkcji, która objęła wszystkich chałupników wytwarzających dla danej jednostki gospodarki uspołecznionej te same przedmioty produkcji. W razie przestoju lub choroby chałupnika kwoty zarobków określone w ust. 1 pkt 2 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do skróconego okresu pracy w danym miesiącu kalendarzowym.
3.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzgodnieniu z Komitetem Pracy i Płac może zamiast zarobków określonych w ust. 1 pkt 2 przyjmować dla niektórych rodzajów produkcji niższe kwoty zarobków albo odpowiednie miesięczne normy pracy.
§  2.
1.
Chałupnika nie uważa się za pracownika w rozumieniu dekretu, jeżeli on sam albo członek jego rodziny, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiada przedsiębiorstwo przemysłowe lub handlowe albo zakład rzemieślniczy.
2. 1
Nie uważa się za pracownika w rozumieniu dekretu chałupnika, jeżeli on sam albo członek jego rodziny, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jest podatnikiem podatku gruntowego, chyba że chałupnik jest zaliczony do I lub II grupy inwalidów, a przychód szacunkowy z gospodarstwa rolnego ustalony dla wymiaru podatku gruntowego nie przekracza kwoty 9.680 zł rocznie.
3.
Nie uważa się również za pracownika chałupnika będącego członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej.
4. 2
Za członków rodziny w rozumieniu ust. 1 i 2 uważa się małżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, małżonków rodzeństwa, dzieci przysposobione i pasierbów.
5. 3
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzgodnieniu z Komitetem Pracy i Płac może w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych rodzajem lub organizacją produkcji chałupniczej, uznawać za pracowników chałupników będących podatnikami podatku gruntowego, pod warunkiem jednak, że przychód szacunkowy z gospodarstwa rolnego ustalony dla wymiaru podatku gruntowego nie przekracza kwoty 9.680 zł rocznie.
§  3.
Nie uważa się za pracowników w rozumieniu dekretu chałupników wykonujących pracę chałupniczą na rzecz zakładów handlowych lub spółdzielczych zrzeszeń chałupników i wytwórców domowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzgodnieniu z Komitetem Pracy i Płac może w wyjątkowych przypadkach uzasadnionych rodzajem lub organizacją produkcji chałupniczej - uznawać takich chałupników za pracowników.
§  4.
Przepisy rozporządzenia nie dotyczą chałupników, którzy są już pracownikami w rozumieniu dekretu z tytułu innej pracy niż chałupnicza.
§  5.
1. 4
Za okresy zatrudnienia wymagane do uzyskania prawa do renty uważa się kalendarzowe okresy miesięczne, w ciągu których chałupnik odpowiadał warunkom przewidzianym w § 1 i nie zachodziły okoliczności określone w § 2 i 3, pozbawiające chałupnika prawa do uznania go za pracownika.
2. 5
Chałupnik uważany jest za pracownika w zakresie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia:
1)
na wypadek choroby i macierzyństwa, jeżeli warunki określone w § 1 spełniał w miesiącu kalendarzowym bezpośrednio poprzedzającym miesiąc, w którym zaszły okoliczności uzasadniające prawo do świadczeń,
2)
rodzinnego, jeżeli warunki określone w § 1 spełniał w miesiącu kalendarzowym, w którym zaszły okoliczności uzasadniające prawo do świadczeń -
3)
i nie zachodziły okoliczności określone w § 2 i 3, pozbawiające chałupnika prawa do uznania go za pracownika,";
4)
w § 6 ust. 2 na końcu zdania skreśla się kreskę i cyfrę "4" oraz dodaje się wyrazy "i nie zachodziły okoliczności określone w § 2 i 3, pozbawiające chałupnika prawa do uznania go za pracownika.
3.
W stosunku do chałupnika, który nie przepracował jeszcze miesiąca kalendarzowego, warunek określony w ust. 2 uważa się za spełniony, jeżeli chałupnik odpowiada warunkom określonym w § 1 ust. 1 pkt 1 i 3.
§  6.
1.
Zaliczenie okresów zatrudnienia w pracy chałupniczej następuje na podstawie legitymacji ubezpieczeniowej wprowadzonej na podstawie art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1958 r. o zwalczaniu nadużyć w zakresie wykorzystywania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy (Dz. U. Nr 35, poz. 154) lub na podstawie innych oryginalnych dokumentów.
2.
Wpisu okresów zatrudnienia w pracy chałupniczej do legitymacji ubezpieczeniowej za czas od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do dnia wydania chałupnikowi legitymacji ubezpieczeniowej dokonuje na podstawie posiadanych dokumentów jednostka gospodarki uspołecznionej dla której chałupnik wykonywał pracę, po stwierdzeniu, że chałupnik spełniał warunki określone w § 1-4.
§  7.
Okresy pracy chałupniczej poprzedzające datę wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uważa się za okresy zatrudnienia, jeżeli chałupnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie przepisów obowiązujących w czasie wykonywania tej pracy.
§  8.
Traci moc rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 1 lipca 1954 r. w sprawie określenia chałupników (Dz. U. Nr 35, poz. 148).
§  9.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 2 ust. 2:

- zdanie pierwsze zmienione przez § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1960 r. (Dz.U.61.1.4) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 stycznia 1961 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 października 1962 r. (Dz.U.62.55.280) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 5 listopada 1962 r.

2 § 2 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1960 r. (Dz.U.61.1.4) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 stycznia 1961 r.
3 § 2 ust. 5 dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 października 1962 r. (Dz.U.62.55.280) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 5 listopada 1962 r.
4 § 5 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1960 r. (Dz.U.61.1.4) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 stycznia 1961 r.
5 § 5 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1960 r. (Dz.U.61.1.4) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 7 stycznia 1961 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1960.37.220

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Określenie, którzy chałupnicy są pracownikami w rozumieniu dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Data aktu: 08/07/1960
Data ogłoszenia: 06/08/1960
Data wejścia w życie: 06/08/1960