Szczególny tryb ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa.

USTAWA
z dnia 21 grudnia 1958 r.
o szczególnym trybie ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa. *

Dążąc do należytej realizacji prawomocnych zobowiązań podatkowych dłużników, którzy uporczywie nie wywiązują się ze swych obowiązków podatkowych, stanowi się, co następuje:
Art.  1.
1.
Egzekucja sądowa do nieruchomości w celu ściągnięcia zobowiązań podatkowych lub innych należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych, może być wszczęta z całej nieruchomości lub jej części wydzielonej albo ułamkowej.
2.
Przed skierowaniem egzekucji do wydzielonej części nieruchomości organ finansowy powinien wezwać dłużnika, aby w terminie 14 dni, licząc od daty doręczenia wezwania, wypowiedział się co do oznaczenia części nieruchomości, do której ma być skierowana egzekucja. Jeżeli organ finansowy nie uwzględni wniosku dłużnika, decyzję co do określenia części nieruchomości, do której ma być skierowana egzekucja, wyda prezydium właściwej powiatowej (miejskiej miast stanowiących powiaty miejskie, dzielnicowej w miastach wyłączonych z województw) rady narodowej.
Art.  2.

(skreślony) 1 .

Art.  3.
1.
Jeżeli wszczęcie egzekucji z nieruchomości w trybie sądowym na pokrycie prawomocnie ustalonych zobowiązań podatkowych lub innych należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych, nie rokowałoby ściągnięcia tych zobowiązań lub należności albo też wszczęta egzekucja nie doprowadzi do sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji - nieruchomość może być przejęta przez Państwo na własność w takiej części, która według oszacowania (ust. 7) wystarczy na zaspokojenie poszukiwanych należności, a jeżeli na zaspokojenie tych należności potrzebna jest wartość całej nieruchomości - może ona być przyjęta w całości. Nie może być przejęta w całości nieruchomość, na której ciążą zobowiązania korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami podatkowymi. W takim przypadku pozostawia się część nieruchomości, potrzebną do zaspokojenia tych uprzywilejowanych zobowiązań. Brak księgi wieczystej albo zbioru dokumentów nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania o przejęcie nieruchomości przez Państwo na własność.
2.
O wszczęciu postępowania w celu przejęcia nieruchomości na własność Państwa decyduje w drodze uchwały prezydium powiatowej (miejskiej miast stanowiących powiaty miejskie, dzielnicowej w miastach wyłączonych z województw) rady narodowej. Na podstawie uchwały prezydium organ finansowy przesyła tytuł wykonawczy do właściwego sądu powiatowego z wnioskiem o nadanie temu tytułowi sądowej klauzuli wykonalności i o wydanie przez sąd postanowienia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Postanowienie to sąd wydaje w trybie postępowania niespornego po przeprowadzeniu ustnej rozprawy. Termin rozprawy powinien być wyznaczony w ciągu trzech tygodni od daty złożenia wniosku do sądu. Na rozprawę należy wezwać dłużnika i właściwy organ finansowy. Nieprzybycie na rozprawę dłużnika nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.
3. 2
Na rozprawie sąd wysłucha sprawozdania upoważnionego przez prezydium rady narodowej przedstawiciela organu finansowego o zaległościach dłużnika i ewentualnych wyjaśnień dłużnika, jeśli się ten stawi. Po stwierdzeniu, że decyzja ustalająca zobowiązanie jest prawomocna i należność wymagalna w rozumieniu przepisów o postępowaniu podatkowym i zobowiązaniach podatkowych oraz że zachodzą warunki do przejęcia nieruchomości na własność Państwa (ust. 1), sąd nada tytułowi wykonawczemu sądową klauzulę wykonalności i wyda postanowienie o przejęciu nieruchomości dłużnika na własność Państwa. Koszty postępowania sądowego i administracyjnego obciążają dłużnika, chyba że sąd wniosek oddali.
4.
Postanowienia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa nie wydaje się, a postępowanie podlega umorzeniu, jeżeli dłużnik w toku postępowania sądowego uiści należność.
5. 3
Po wydaniu postanowienia sądu o przejęciu nieruchomości na własność Państwa dłużnik może w ciągu sześciu tygodni od daty doręczenia mu odpisu tego postanowienia zapłacić należności. W tym przypadku sąd uchyla postanowienie o przejęciu nieruchomości. Zachowuje jednak moc zawarte w postanowieniu rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania.
6. 4
Jeżeli w terminie określonym w ust. 5 należności nie zostaną zapłacone, postanowienie o przejęciu nieruchomości na własność Państwa podlega wykonaniu w trybie administracyjnym. Przejęcia gruntów rolnych i budynków związanych z gospodarstwem rolnym dokonuje właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Przejęcia nieruchomości nierolniczych dokonują właściwe organy administracji prezydiów rad narodowych.
7. 5
Wartość gruntów ustala się stosownie do przepisów w sprawie ceny sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych przez Bank Rolny. Tak samo ustala się wartość gruntów nadanych w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub osadnictwie, jeżeli należność za te grunty została w całości spłacona. Jeżeli jednak należność za takie grunty nie została w całości spłacona, wówczas ustala się, w jakim stosunku pozostaje spłacona część należności do całej należnej kwoty, po czym wartość części gruntu, za którą należność została spłacona, ustala się według cen sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych przez Bank Rolny, a wartość pozostałej części gruntu - według przepisów, na podstawie których grunt ten został nadany. Zasadę tę stosuje się również w odniesieniu do gruntów, otrzymanych tytułem ekwiwalentu za grunty nadane w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub osadnictwie, a następnie wywłaszczone lub przejęte w innym trybie na własność Państwa. Wartość nieruchomości nierolniczych szacuje się według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wartość budynków ustala się według szacunku przyjętego do ubezpieczenia przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń.
Art.  4.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady wszczynania postępowania o przejęcie nieruchomości na własność Państwa, zasady unormowania sprawy długów hipotecznych i innych zobowiązań na rzecz wierzycieli, obciążających przejmowane nieruchomości, sposób zagospodarowania przejętych nieruchomości oraz zasady i tryb ich sprzedaży.

Art.  5. 6

(uchylony).

Art.  6. 7

(skreślony).

Art.  7.

W sprawach uregulowanych niniejszą ustawą nie mają zastosowania przepisy art. 33 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 49, poz. 452).

Art.  8.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

* Z dniem 4 lipca 1962 r. przepisy ustawy nie mają zastosowania do dłużników, których zobowiązania na rzecz Państwa zostały scalone na podstawie art. 32 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166), zgodnie z art.40 ust. 2 powołanej ustawy.
1 Art. 2 skreślony przez art. 40 pkt 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.
2 Art. 3 ust. 3 zmieniony przez art. 40 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.
3 Art. 3 ust. 5 zmieniony przez art. 40 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.
4 Art. 3 ust. 6 zmieniony przez art. 40 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.
5 Art. 3 ust. 7 zmieniony przez art. 40 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.
6 Art. 5 uchylony przez art. 18 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.71.27.250) z dniem 4 listopada 1971 r.
7 Art. 6 skreślony przez art. 40 pkt 3 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U.62.38.166) z dniem 4 lipca 1962 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1958.77.398

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Szczególny tryb ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa.
Data aktu: 21/12/1958
Data ogłoszenia: 31/12/1958
Data wejścia w życie: 31/12/1958